Lao công Mãn Sinh đứng trước cửa hàng bánh ga tô nhìn ngang liếc dọc, không biết nên mua cái nào. Hôm nay là sinh nhật lần thứ ba mươi của vợ Mãn Sinh; anh muốn mua một cái bánh ga tô làm quà cho vợ.
Giữa lúc ấy, một chàng trai trẻ đụng rất mạnh vào Mãn Sinh. Mãn Sinh loạng choạng, suýt nữa thì ngã. Chàng trai vội vàng nói:
- Xin lỗi! Xin lỗi!
Mãn Sinh hoàng hốt vội sờ túi áo, ví tiền đâu mất tiêu rồi. Mãn Sinh vội vàng chạy lên, tóm chặt tay của chàng trai trẻ, hét lớn:
- Trả ví tiền cho tôi!
Chàng trai sừng sộ:
- Muốn ăn đòn à? Ai lấy ví tiền của anh?
Người đến xem đã quâv kín một vòng.
Đúng lúc ấy có hai cảnh sát tới. Viên cảnh sát cao lớn hỏi:
- Chuyện gì vậy?
Viên cảnh sát gắt gỏng; anh ta vừa mới cãi nhau với vợ. Anh ta bỏ ra hai mươi tệ mua một bao thuốc lá thơm cao cấp, chị vợ bảo anh ta kiếm tiền ít mà tiêu tiền thì đúng là vung tay quá trán. Thế là hai người cãi nhau. Họ vẫn hay cãi nhau vì tiền nong!
Mãn Sinh chỉ tay vào chàng trai trẻ, nói:
- Nó lá kẻ cắp. Nó lấy trộm ví tiến cùa tôi!
Chàng trai trẻ nói:
- Tôi không lấy trộm ví tiền cùa anh ta.
Viên cành sát cao lớn lục túi cùa chàng trai trẻ lấy ra một cái ví, hỏi Mãn Sinh:
- Ví tiền này có phải của anh không?
Mãn Sinh khẳng định:
- Đúng là của tôi!
Mãn Sinh nói vói viên cảnh sát:
- Tiền của tôi, tôi nhìn ra mà!
Chàng trai trẻ khinh khỉnh cười:
- Tiên của anh biết nói chắc?
Mãn Sinh nói:
- Cậu nói đúng, tiền của tôi biết nói thật mà. Trong ví tiền có ba tờ một trăm tệ, hai tờ năm mươi
tệ, một tờ hai mươi tệ, một tờ mười tệ. Trong ví có bốn trăm ba mươi tệ chẵn, là tiền công vợ tôi làm chạy bàn ở khách sạn một tháng. Tháng này cô ấy cũng được bốn trăm năm mưoi tệ tiền lương, nhưng cô ấy bớt lại hai mươi tệ để tiêu vặt. Vợ tôi sợ tôi không nhớ tiền dùng vào việc gì, nên trên mỗi tờ đều dùng bút chì viết mờ mờ mấy chữ lên, có thể tẩy được. Trên hai tờ một trăm tệ viết chữ "Gửi nhà", nghĩa là gửi hai trăm tệ về nhà. Bởi vì bố mẹ tôi nuôi con trai nhỏ cho chúng tôi, khoản tiền này gồm cả tiền nuôi con trai và tiền phụng dưỡng cha mẹ già. Còn một tờ năm mươi tệ viết chữ "Gửi Trương", nghĩa là gửi cho bác Trương; bác âý là người làng tôi, trong khi xây cầu cho làng bị ngã gãy một chân, đời sống rất khó khăn. Khi thu nhập kha khá, chúng tôi thường gửi biếu bác ấy một ít tiền.
Người cảnh sát cao lớn nhìn hai tờ một trăm tệ, một tờ năm mươi tệ, rồi cười cười, gật gật đầu. Viên cánh sát cao lớn rút ra một tờ một trăm tệ, nói:
- Trên tờ này viết một chữ "Tiết", chắc là gửi tiết kiệm ngân hàng. Mỗi tháng anh gửi tiết kiệm một trăm tệ ư?
- Trước đâỵ, tất cả số tiền tôi kiếm được đều gửi vào ngân hàng, nhưng nửa năm qua tôikhông có lương nữa. Tôi vốn làm việc ở trên công trường xây dựng, mỗi tháng được sáu trăm tệ
- Tờ năm mươi tệ này viết chữ "Hoàn" là để trả nợ à? - Viên cảnh sát cao lớn hỏi.
- Tháng trước tôi ốm, sốt cao lại đi lỏng, tôi mượn của bạn cùng làm năm mươi tệ, mua một lọ thuốc hạ sốt, một hộp thuốc cầm tả.
- Trên tờ hai mươi tệ này viết hai chữ "Vặt" và "Sinh", nghĩa là gì?
- Chữ "Vặt" này là vợ tôi viết, ý chỉ đây là tiền tiêu vặt của tôi trong một tháng. Thật ra, tiền tiêu vặt của tôi cũng không nhiều đến thế. Tôi không hút thuốc, không uống rượu, ngày ba bữa ăn đều do ông chủ chu cấp. Mỗi tháng tôi chỉ mua một gói bột giặt và một hộp kem đánh răng. Còn chữ "Sinh" là tôi viết; hôm nay sinh nhật vợ tôi, tôi muốn mua một chiếc bánh ga tô tặng cô ấy.
- Còn mười tệ nữa thì sao?
- Gửi hai trăm năm mươi tệ qua buu điện phải trả hai tệ rưỡi bưu phí, còn dư bảy tệ rưỡi, vừa đủ mua một hộp kem đánh răng và một gói bột giặt!
Viên cảnh sát cao lớn đưa ví tiền cho Mãn Sinh, nói:
- Đồng tiền của anh đúng là biết nói!
Rồi quay lại hỏi chàng trai trẻ:
- Cậu còn nói gì nữa không?
Người cảnh sát thấp đậm móc ra chiếc còng số tám sáng lạnh bập vào cổ tay chàng trai trẻ.
Vòng người đến xem vỗ tay rầm rầm. Người cảnh sát cao lớn nói với Mãn Sinh:
- Cảm ơn anh! Anh đã giúp tôi hiểu phải sắp xếp cuộc sống, chi tiêu như thế nào. Song khi về cũng cần phải nói với vợ anh rằng: Trên tờ nhân dân tệ không được viết chữ, trước khi chi tiêu phải tẩy sạch những nét chì ghi trên đồng nhân dân tệ!
Nói rồi anh ta rút mấy điếu thuốc lá cao cấp dúi vào tay anh cảnh sát thấp đậm. Anh cảnh sát thấp đậm hỏi:
- Định cai thuốc đấy à?
Anh cảnh sát cao lớn gật gật đầu:
- Cai! Nhất định phải cai!
Vũ Phong Tạo dịch
