Đơn giản gọn nhẹ, không đem theo tùy tùng, ông Vương, Chủ tịch thành phố về thăm thị trấn nhỏ, hoàn toàn không phải không có ý bái tổ vinh quy, mà chi là muốn thể hiện ý tứ ấy kín đáo một chút, nhằm tránh để lại tai tiếng này khác, không thì một người bận trăm công ngàn việc như ông, cần gì phải về thăm thị trấn nhỏ này.
Thời bé, Vương Chủ tịch đã từng ở thị trấn nhỏ này hai năm, khi ây ông mới bảy, tám tuổi, chưa phải là vị Chủ tịch thành phố danh tiếng như ngày nay mà bị khinh miệt là phần tử xấu, kẻ ương bướng. Bố ông bị quy thành phái đi theo tư bản chủ nghĩa. Mẹ ông đội chiếc mũ phái hữu dẫn ông đến thị trấn nhỏ. Bởi mẹ ông là con người có trình độ học vấn nên đã trở thành cô giáo của nhà trường. Sau khi thành cô giáo, mẹ ông không những không bị dân chúng thị trấn phân biệt đối xử, mà còn rất được tôn kính. Chính ông cũngđược mọi người yêu mến, nhưng những năm tháng ấy vẫn để lại vết thương sâu sắc trong lòng ông. Ông thường nói, không có những ngày bị áp bức và lăng nhục ở thị trân nhỏ này thì sẽ không có thành tích và địa vị như ngày nay. Trong tâm tưởng ông, chính sự áp bức, lăng nhục và phân biệt đối xử mà mọi người dành cho ông đã trớ thành động lực thôi thúc ông tiến lên. Đồng thời đó cũng là niềm kiêu hãnh của ông.
Vì thế, việc đầu tiên khi ông lên làm Chủ tịch thành phố là muốn về thăm thị trấn nhỏ, muốn đích thân trải nghiệm cảm giác áo gấm về làng sẽ như thế nào. Bới vì, cái chức Chủ tịch thành phố đâu chỉ làm lóa mắt khu tập thể bố mẹ ông đã ở, mà tại thị trấn nhỏ, thậm chí một huyện nhỏ xa xôi hẻo lánh, nơi sở tại của thị trấn nhỏ, rất hiếm có một người làm tới chức Chủ tịch thành phố.
Nhưng từ khi làm Chủ tịch thành phố đến nay, ngày nào ông cũng bận trăm công nghìn việc, suốt ngày vùi đầu vào công việc, không có nổi ít giờ rảnh rỗi để thực hiện ý nguyện.
Hôm nay, cuối cùng ông đã bớt chút thời gian về thị trấn nhỏ. Trước mắt ông, thị trấn đã thay đổi. Phố nhỏ lát đá xanh đã được đổ bê tông. Nhiều nhà cao tầng đã thay thế những ngôi nhà lợp ngói dột nát. Những cô gái thời thượngkhông thua kém gì các cô gái ở Châu thành. Rất khó tìm lại những dấu tích ngày xưa. Chủ tịch Vương bỗng thấy luyến tiếc, tiếc thị trấn nhỏ thay đổi nhanh quá, tốt quá, tiếc vì những thay đổi này không hề liên quan đến mình. Thật ra, Chủ tịch Vương tiếc nhiều chuyện lắm. Tuy ông đã lần lượt giữ các chức vụ khác nhau nhưng vẫn chưa làm nên trò trống gì. Hai năm làm Chủ tịch thành phố, thực ra cũng chỉ là hai năm đọc diễn văn, hai năm quay camera, lên truyền hình. Tuy chưa có thành tích công tác, nhưng báo chí ngày nào cũng đăng ảnh ông, cứ làm như ông là một diễn viên nổi tiếng không bằng, không ai không biết, không ai không hay.
Phải chăng chính vì thế nên ngay cả khi Chủ tịch Vương đi bộ một mình trên đường phố, người dân thị trân vẫn rất niềm nở, cứ tới tấp chào hỏi ông, lại còn luôn miệng hỏi thăm mẹ ông. Tuy không ai gọi ông là Chủ tịch Vương, cũng không ai gọi tên ông nhưng những vẻ mặt hớn hở, nhiệt tình, những lời nói hồ hởi, sôi nổi ấy đã khiến ông sung sướng, tự hào. Ông cảm thấy mình về làng là đúng. Ông muốn tỏ rõ vị thế uy nghi của kẻ ương bướng ngày xưa và cùa vị Chủ tịch thành phố hôm nay. Ông ngẩng đầu ưỡn ngực đi từ đầu phố đến cuối phố, rồi lại từ cuối phố đến đầu phố. Những nét mặt càng ngày càngcũngsốt sắng khiến ông xao xuyến, bồi hồi. Lúc này ông hối hận vì không đem theo phóng viên. Chủ tịch Vương đi đâu cũng có thói quen đưa các nhà báo theo, giá mà nay cũng đưa họ đi thì có phải những pha nhiệt tình kia sẽ được quay camera và phát trên Đài Truyền hình Trung ương; một loạt ảnh chụp sẽ in trên Nhân dân nhật báo. Lúc ấy mẹ ông, một người luôn luôn nghiêm khắc, chưa biết chừng sẽ giơ ngón tay trỏ lên khen rối rít.
Nghĩ đến đây, Chú tịch Vương bèn đi đến một trạm điện thoại, ông định đánh điện gọi mấy phóng viên đến. Vừa nhấc ống nghe thì ông già trực điện thoại đã sốt sắng mời ông một lon nước giải khát. Cầm lon nước mát lạnh, Chủ tịch Vương bỗng hỏi:
- Ông ơi, bà con thị trấn có hay xem đài truyền hình thành phố không?
- Không xem, toàn là lãnh đạo quay phim, diễn kịch.
- Có hay xem báo thành phố không?
- Không, toàn là diễn văn của lãnh đạo.
- Vậy bà con sao lại biết tôi?
- Chúng tôi không biết hiện nay anh là gì, chỉ biết anh rất giống mẹ anh. Mẹ anh đã từng dạy học ở đây, chúng tôi ai cũng nhớ bà và những ântình của bà. Do đó, hễ trông thấy anh là chúng tôi nhớ đến bà.
Ông già nói xong, lại quan tâm hỏi thăm tình hình và sức khỏe của mẹ ông.
Chù tịch Vương cúi đầu đi ra, bao nỗi ngọt bùi cay đắng, cứ từng cơn, từng cơn trỗi dậy trong lòng ông.
Vũ Công Hoan dịch
