Dors bình tĩnh suy ngẫm về vấn đề. Đây cũng là cách duy nhất cô dùng để tư duy - bình tĩnh. Bởi vì cô không hề có bất kỳ sự dao động cảm xúc nào.

Cô nhắm mắt tập trung suy nghĩ. Tám năm trước, cô và Seldon từng ghé thăm Mycogen, nhưng thời gian ở đó không lâu lắm. Ngoài đồ ăn ra, nơi đó thực sự chẳng có gì đáng để nhắc tới.

Những hình ảnh đó lại hiện lên trong tâm trí cô. Đó là một xã hội với những quy tắc nghiêm ngặt, trọng nam khinh nữ, nơi mọi người đều đắm chìm trong quá khứ. Họ loại bỏ toàn bộ lông trên cơ thể, đó là một quá trình đau đớn gần như tự ngược đãi bản thân, mục đích là để làm cho mình khác biệt với những người khác, từ đó "biết được gốc rễ". Những truyền thuyết của họ, những ký ức của họ (hay nên gọi là ảo tưởng thì đúng hơn) đều xoay quanh một thời đại đã qua, thời đại mà họ từng thống trị toàn bộ dải Ngân hà, sở hữu thuật trường sinh, và còn có cả Robot.

Dors mở mắt ra hỏi: "Tại sao vậy, Hari?"

"Tại sao gì cơ, em yêu?"

"Tại sao ông ta phải giả vờ mình không đến từ Mycogen?"

Cô không cho rằng ký ức của Seldon về Mycogen lại chi tiết hơn mình, thực tế, cô biết chắc chắn ông không nhớ chi tiết bằng cô, nhưng bộ não của ông lại tốt hơn cô - tất nhiên, cũng khác biệt với cô. Bộ não của cô chỉ thích hợp để ghi nhớ và suy luận ra những kết luận hiển nhiên dựa trên một chuỗi diễn dịch chính xác. Còn bộ não của ông lại có lối tư duy nhảy vọt khiến người ta không thể dò đoán. Seldon luôn thích giả vờ rằng trực giác chỉ là đặc quyền của trợ lý Amaryl của ông, nhưng Dors không bị ông đánh lừa. Seldon còn thích giả vờ là một nhà toán học không thông thạo sự đời, nhìn thế giới bằng ánh mắt đầy hoang mang, Dors cũng không hề bị ông lừa.

"Tại sao ông ta phải giả vờ mình không đến từ Mycogen?" Cô lặp lại lần nữa, vì cô thấy Seldon đang ngồi đó như thể không nhìn thấy gì, và tư thế này luôn khiến cô nghĩ rằng ông đang vắt óc để chắt lọc những khái niệm nhỏ nhất của Tâm lịch sử học.

Seldon cuối cùng cũng lên tiếng: "Mycogen là một xã hội với những quy tắc nghiêm ngặt và nhiều hạn chế. Ở đó luôn có những người chán ghét cuộc sống khuôn mẫu, sống mòn như những cái xác không hồn. Luôn có những người muốn thoát khỏi xiềng xích, ra thế giới rộng lớn tự do bên ngoài để xông pha một phen. Điều này không khó hiểu."

"Cho nên họ cưỡng ép cấy tóc nhân tạo vào?"

"Không, thường thì không phải vậy. Những kẻ đào tẩu thông thường - người Mycogen gọi những kẻ bỏ trốn như vậy với ý khinh miệt rõ rệt - thường đội tóc giả. Tuy khá tiện lợi nhưng cũng dễ bị phát hiện. Những kẻ đào tẩu thực sự quan trọng thì cấy tóc nhân tạo, tôi nghe nói vậy. Quy trình khá phức tạp và tốn kém, nhưng ưu điểm là trông như thật. Tôi cũng chưa từng tận mắt thấy, dù đã từng nghe kể. Tôi đã dành nhiều năm tâm huyết nghiên cứu tất cả tám trăm khu vực trên Trantor, cố gắng thiết lập các định luật cơ bản và nền tảng toán học cho Tâm lịch sử học. Mặc dù rất không may là không có thành tựu gì về mặt này, nhưng ít nhất cũng học được đôi chút."

"Nhưng tại sao những kẻ đào tẩu đó phải che giấu sự thật rằng họ đến từ Mycogen? Theo tôi biết, họ không hề bị ngược đãi."

"Phải, họ không bị ngược đãi. Thực tế, công chúng cũng không coi người Mycogen là dân tộc hạ đẳng. Nhưng tình hình còn tồi tệ hơn. Không ai coi trọng người Mycogen cả. Họ thông minh - điểm này ai cũng thừa nhận - được giáo dục cao, phẩm hạnh cao quý, cử chỉ thanh lịch, giỏi nấu nướng, khả năng quản lý khu vực càng khiến người ta phải trầm trồ - nhưng không ai coi họ ra gì. Đức tin của họ trong mắt người ngoài Mycogen thực sự quá hoang đường, nực cười và ngu xuẩn. Quan niệm này khiến những người Mycogen được gọi là kẻ đào tẩu cũng bị vạ lây. Một người Mycogen muốn giành quyền lực trong chính phủ sẽ bị những lời chế giễu nghiền nát. Bị sợ hãi không sao cả. Bị khinh thường cũng không quá quan trọng. Nhưng bị chế giễu - đó sẽ là đòn chí mạng. Jorane muốn trở thành Thủ tướng, vì vậy ông ta phải có tóc, và để kê cao gối mà ngủ, ông ta phải giả dạng mình đến từ một thế giới xa xôi chẳng liên quan gì đến Mycogen."

"Nhưng cũng có những người vốn dĩ đã hói tự nhiên mà."

"Nhưng sẽ không triệt để như cách người Mycogen loại bỏ lông tóc. Ở thế giới bên ngoài, điều đó không quan trọng. Mycogen đối với thế giới bên ngoài chẳng qua chỉ là một lời đồn đại xa xôi. Người Mycogen quá khép kín, nếu trong số họ có ai đó rời khỏi Trantor, thì thật sự trở thành động vật quý hiếm. Nhưng ở Trantor thì khác. Người ta có thể hói, nhưng ở rìa thái dương thường vẫn còn chút tóc, có thể chứng minh họ không phải người Mycogen - ít nhất thì cũng còn lông mày, râu. Còn những người hiếm hoi hoàn toàn không mọc lông tóc - phần lớn là do bệnh lý - thì thật sự là không may. e rằng họ đi đến đâu cũng phải mang theo giấy chứng nhận của bác sĩ để chứng minh mình không phải người Mycogen."

Dors cau mày: "Điều này có giúp ích gì cho chúng ta không?"

"Tôi không dám chắc."

"Ông sẽ không công khai việc ông ta là người Mycogen cho tất cả mọi người biết chứ?"

"E là không dễ làm vậy. Ông ta chắc chắn sẽ che giấu dấu vết của mình rất kỹ, và dù có làm được -"

"Thì sao?"

Seldon nhún vai: "Tôi không muốn khơi mào làn sóng chống lại định kiến chủng tộc. Sự bùng nổ cảm xúc đó một khi đã kích động thì không ai có thể kiểm soát được, ngay cả khi không xảy ra chuyện này, tình hình xã hội hiện tại của Trantor cũng đã đủ tồi tệ rồi. Ngay cả khi tôi muốn dùng biện pháp cực đoan để xử lý vấn đề Mycogen đó, thì đó cũng chỉ là phương sách cuối cùng."

"Cho nên ông cũng sẽ hành động theo nguyên tắc tối thiểu."

"Tất nhiên."

"Vậy ông định làm thế nào?"

"Tôi đã hẹn gặp Demerzel. Có lẽ ông ấy biết nên làm gì."

Dors trừng mắt: "Hari, ông không đến mức hồ đồ đến nỗi trông chờ Demerzel giải quyết mọi vấn đề cho ông chứ?"

"Tôi không trông chờ ông ấy giải quyết mọi vấn đề, nhưng có lẽ ông ấy có thể giải quyết vấn đề này."

"Nếu ông ấy không làm được thì sao?"

"Vậy thì tôi phải tìm đối sách khác, đúng không?"

"Tìm đối sách thế nào?"

Trên mặt Seldon thoáng qua một chút cay đắng: "Dors, tôi cũng không biết. Em cũng không thể trông chờ tôi giải quyết mọi vấn đề được."