Hàn Tễ thu lại những ý nghĩ rối rắm trong lòng, giẫm lên cát ướt mềm đi đến dưới mái hiên, nói:
"Trời mưa không có việc gì làm nên qua đây."
Nói rồi đưa hộp t.h.u.ố.c cho Tề lão tam,
"Trong này là t.h.u.ố.c của Hải Châu, mấy ngày nay muội ấy có uống t.h.u.ố.c đầy đủ không?"
"Không bỏ bữa nào đâu, đều có người giám sát nó uống mà." Tề A Nãi nói, "Tối nay ở lại ăn cơm nhé? Ta bảo lão tam đi mua thức ăn."
"Quan viên địa phương mở tiệc chiêu đãi nên cháu không ở lại ăn cơm đâu." Hàn Tễ thấy Đông Châu nhìn mình chằm chằm vẻ mong chờ, trong đầu sinh nghi nói: "Trường Mệnh không đến, nó ở nhà học bài với tiên sinh. Muội nhận được bao nhiêu chữ rồi?"
Đông Châu vui mừng khôn xiết, vội vàng nói:
"Muội viết được hơn một trăm chữ rồi, nhận mặt chữ được bao nhiêu thì không rõ lắm. Hàn nhị ca, trong ngõ nhà muội nhiều đứa trẻ không biết chữ lắm. Huynh có nghĩ đến việc mở một tư thục ở trấn trên không?"
Hàn Tễ ngẩng đầu, bắt gặp đôi mắt cười tủm tỉm của Hải Châu khiến lòng hắn rung động. Hắn nhìn nàng nói:
"Đông Châu nghĩ giống ta đấy, lần này ta đến đây chính là vì việc này."
Hắn dám chắc, ý tưởng mở tư thục này không phải do Đông Châu tự nghĩ ra.
Ánh mắt Hải Châu không tránh né, nàng ngồi xuống nói:
"Hóa ra là có việc tiện đường ghé qua à."
Con mèo trong l.ồ.ng gà c.ắ.n vào miếng vải trắng trên chân, vải trắng đụng vào vết thương làm nó kêu lên một tiếng khàn đặc. Mọi người nhìn sang, thấy nó nằm im rồi lại dời mắt đi chỗ khác.
"Hàn nhị ca, muội có chuyện muốn nói." Đông Châu lên tiếng, "Tiểu hài t.ử vùng biển chúng muội quá nửa là phải ra khơi, ra khơi xa bờ là phải biết phân biệt phương hướng. Tỷ tỷ của muội bảo còn phải biết xem hướng gió và sự thay đổi của thủy triều nữa, muội cũng muốn học nhưng không có ai dạy. Tiên sinh của bọn muội chưa từng ra biển nên càng không biết. Khi huynh mở tư thục, có thể mời thêm vài lão ngư dân đến dạy cách phân biệt phương hướng trên biển, cách xem thời tiết thay đổi được không?"
Tề lão nhị và Tề lão tam vừa nghe thấy vậy, vẻ mặt cả hai đều trở nên nghiêm túc. Tề lão nhị lên tiếng:
"Cách này hay đấy, còn hữu dụng hơn cả học chữ đọc sách. Nam nhân vùng biển đa phần phải ra khơi đ.á.n.h cá nhưng nếu cha huynh họ mất sớm, kỹ năng đ.á.n.h cá đi biển toàn dựa vào tự mình mày mò, ngư dân bỏ mạng trên biển quá nửa là những người như thế."
Hàn Tễ nhìn về phía Hải Châu, Hải Châu nói:
"Cách này có thể thiết thực và hiệu quả cải thiện cuộc sống của ngư dân, chứ đọc sách sử thuộc lòng kinh luân thì hai ba mươi năm cũng chưa chắc thấy được hiệu quả đâu."
"Được, ta nhớ rồi."
Hàn Tễ gật đầu.
"Nếu có thể mời được quan thủy bộ lão luyện dạy mọi người xem thiên văn, chắc chắn tư thục sẽ không thiếu người đến nghe giảng đâu. Thời tiết thế này cho dù phải mặc áo tơi đội mưa ngồi dưới đất, ngư dân rảnh rỗi ở nhà cũng sẽ tranh nhau đến học cho xem."
Hải Châu có chút tư tâm, nàng thường xuyên ra biển nên muốn học xem thiên văn, dù chỉ học được chút ít cũng tốt.
"Phải, điểm này ta chưa nghĩ tới. Mở tư thục khai dân trí, mấu chốt nhất là phải gắn liền với thực tế cuộc sống của ngư dân." Hàn Tễ bừng tỉnh, hắn nhìn Hải Châu thành khẩn thỉnh giáo: "Quân sư, có thể chỉ điểm thêm đôi điều không?"
Tề A Nãi hít sâu một hơi, thấy mọi người nhìn sang, bà ôm má nói:
“Người già rồi, răng dễ bị ê buốt lắm.”
"Đi, ra ngoài nói chuyện."
Hải Châu đứng dậy đi ra ngoài.
Hàn Tễ vội vàng đi theo, trước khi đi cố ý gật đầu chào Tề A Nãi và Tề lão nhị.
Hải Châu che ô ra cửa, thấy thị vệ đứng đội mưa đợi ở đầu ngõ, nàng nghiêng đầu nói:
"Lần sau đến huynh có thể sắp xếp tùy tùng ở tại cái viện Tam thúc ta đang ở ấy."
"Ta vốn định đưa t.h.u.ố.c xong là đi ngay."
"Huynh có thể đưa nhiều t.h.u.ố.c một lần, có nãi nãi ta ở đây, chuyện uống t.h.u.ố.c huynh cứ yên tâm."
Hàn Tễ không tiếp lời này, không muốn nên coi như không nghe thấy.
Mưa phùn lất phất rơi trên ô giấy dầu, nước mưa tụ lại theo nan ô thánh thót nhỏ xuống. Nhìn qua những giọt mưa trong veo ra xa, phóng tầm mắt nhìn lại chỉ thấy một màu trắng xóa, mưa bụi mờ mịt. Ống khói trên mái nhà như được phủ một lớp màn nước mỏng, tiếng nói chuyện trong tường nhà văng vẳng mang theo vẻ hư ảo. Chân giẫm lên nền cát ẩm ướt, mỗi bước chân nhấc lên đặt xuống là tiếng cát sỏi cọ xát lạo xạo trong tiếng gió. Hải Châu cầm ô đi ra khỏi ngõ, bước chân không ngừng đi về phía quan phủ.
Hàn Tễ lẳng lặng đi theo, đi chếch phía trước bên phải nàng, đứng ở hướng gió biển thổi tới, chắn bớt mưa phùn lạnh buốt bay nghiêng. Những giọt nước từ vành ô rơi xuống để lại những vệt ướt lốm đốm trên tà áo màu xanh nhạt của hắn.
Trên đường không một bóng người, tiếng đàn tỳ bà từ quán trà vọng ra. Hải Châu bước chậm lại, lên tiếng:
"Bên cạnh huynh và nghĩa phụ đều có mưu sĩ bày mưu tính kế, kiến nghị của ta chưa chắc đã hữu dụng bằng mưu lược của họ đâu, huynh cứ nghe qua cho biết thôi nhé."
"Không cần khiêm tốn, mưu sĩ bên cạnh ta không bằng muội đâu."
Hải Châu buồn cười, nàng quay mặt đi mím môi cười, muốn bảo hắn bình thường chút đi lại sợ hắn nói sang chuyện linh tinh khác. Nàng phát hiện sau khi bày tỏ tâm ý, hắn có chút không kiêng nể gì cả, cũng không biết là cố ý hay vô tâm.
"Nói chuyện chính sự nhé. So sánh Quảng Nam và Trường An, sự khác biệt giữa hai nơi là rất lớn. So với việc khai dân trí, ta cảm thấy việc cần kíp hơn là cải thiện dân sinh. Mọi người được đảm bảo cái ăn, cái mặc, chỗ ở, đi lại, có thể ăn no mặc ấm, trong tay có tiền thì mới có tâm trí suy nghĩ chuyện khác."
Thực ra chính là cơ sở kinh tế quyết định kiến trúc thượng tầng. Ví dụ như hiện tại, đa số mọi người cả ngày chỉ lo chuyện ra khơi đ.á.n.h cá và đi biển bắt hải sản lúc thủy triều xuống. Tiểu hài t.ử biết đi biết chạy đứa nào cũng có việc để làm, không phải ở nhà giặt giũ nấu cơm thì cũng bận rộn phơi cá khô rửa rong biển vá lưới cá. Cho dù tư thục có mở ra cũng chẳng có mấy đứa trẻ được rảnh rang ngồi trong lớp học ê a đọc chi, hồ, giả, dã.
"Quảng Nam người biết chữ quá ít, người trong quan phủ gom lại cũng chưa chắc đọc hiểu một tờ công báo. Mở tư thục là việc cấp bách, cai trị cần nhân tài."
Hàn Tễ giải thích.
Hải Châu gật đầu, tư thục đúng là nên mở, nàng tiếp tục nói:
"Ý ta là không nên bỏ qua phát triển thương nghiệp, thương nghiệp cũng có thể bắt tay vào làm. Vùng biển chúng ta có một ưu thế phát triển, đó là có biển rộng mênh m.ô.n.g, trong biển có tài nguyên vô tận. Hải sản ở địa phương bán không được giá nhưng có thể vận chuyển ra ngoài. Những nhà có thương thuyền đều là các gia tộc lớn ở địa phương, họ lũng đoạn buôn bán, người giàu càng giàu mà người nghèo mãi nghèo. Quan phủ có thể đóng thuyền phát triển thương mại đi đến những nơi xa hơn, tạo điều kiện cho người dân địa phương có thể đi buôn bán nơi khác với chi phí thấp, thu hút thương nhân nơi khác có thêm cơ hội đến đây."
--
