Phần lớn các chiến sĩ nằm ngủ ngoài sân, gần nhà kho. Chị chủ nhà dọn giường ngủ trong bếp, còn ở buồng trong, cách nhà bếp một căn nhà ngoài nho nhỏ, nằm ngay trên sàn nhà là chuẩn úy, Streltsov, Lopakhin, Khmyz, Kopytovsky và bốn chiến sĩ nữa.
Khmyz và anh chàng chiến sĩ cao kều gắn chặt với cái biệt hiệu “câu tôm” còn rì rầm với nhau mãi về những gì đó. Kopytovsky thì mò mẫm bắt rận, và thì thầm chửi rủa. Lopakhin hút liền hai điếu thuốc, lặng thinh. Một lát sau chuẩn úy se sẽ gọi anh:
- Lopakhin, ngủ chứ?
- Không.
- Coi chừng kẻo ngủ thiếp đi đấy!
- Cứ yên tâm.
- Giá bây giờ có hai trăm gam vodka để cho cậu thêm can đảm nhỉ? nhưng mẹ khỉ, biết đào đâu ra?
Lopakhin lặng lẽ mỉm cười trong bóng tối, nói:
- Không có chất kích thích ấy, cũng vẫn cứ xong việc.
Nghe anh vươn vai răng rắc và đứng dậy:
- Cậu đi đấy à? - Chuẩn úy thì thầm hỏi.
- Chà, để mất thì giờ làm gì? - Lopakhin không cần ý tứ, đáp.
- Chúc cậu thành công! - anh chàng “câu tôm” chân thành nói.
Lopakhin lặng thinh. Anh nhón chân đi mò trong bóng tối đen ngòm tới cái cửa thông ra phòng ngoài.
- Những thằng đói nhất ngủ trong nhà, còn những thằng khác lại nằm ngoài sàn, - Khmyz khẽ nói rồi phì cười đưa tay lên bụm miệng như trẻ con.
- Gì thế hả, cậu? - Kopytovsky ngạc nhiên hỏi.
- “No pasarán”, không qua được đâu! - Khmyz nói, giọng rung lên vì cười.
Lập tức có tiếng Akimov; một anh chàng dễ cáu, hay nóng nảy, thiện xạ của tiểu đoàn ba, trước chiến tranh làm kế toán lại một công trường lớn ở Siberia - cự lại:
- Đồng chí Khmyz, tôi yêu cầu đồng chí có thái đó thận trọng hơn khi sử dụng những danh ngôn mà nhân loại trân trọng. Một thanh niên trí thức, theo chỗ tôi biết, đã tốt nghiệp lớp mười rồi, mà sao lại học cái thói xấu, nói năng bừa bãi...
- Hắn không qua được đâu! - Khmyz đang sặc sụa vì cười, nhắc lại một lần nữa.
- Cái thằng lè nhè này, sao cứ quang quác cái mồm lên thế hả? - anh chàng câu tôm cáu tiết nói. - Không qua được, không được, thế mà nó vẫn nhẹ nhàng tiến lên đấy. Nghe xem ván sàn cót két đấy, thế mà cứ lải nhải “không qua được”. Sao lại không qua được? Rõ ràng là qua được quá đi chứ lại!
Kopytovsky lên tiếng cảnh cáo:
- Im lặng! cái chính bây giờ là im lặng và ngáy.
- Chà, đã ngáy đủ rồi đấy...
- Cái chính bấy giờ là ngụy trang và im lặng. Nếu đói quá không ngủ được thì cũng giả vờ ngủ đi.
- Ngụy trang ngụy triếc gì mà bụng cứ ọc ạch như thế này, có lẽ ngoài đường cũng nghe thấy được. - anh chàng “câu tôm” rầu rĩ nói: - Cái bọn địa chủ, phú nông chết liệt này! Thấy các chiến sĩ mà không cho ăn, thế là thế nào? Chà, dạo ở tỉnh Smolensk, các bà các chị đem ủng hộ đến củ khoai cuối cùng: còn với bọn ở đây thì ngay giữa mùa đông cũng không xin được một nắm tuyết! Cái nông trang này của họ chắc là do bọn cu lắc cũ lập nên đấy... Hắn có tiến được không nhỉ? Sao không nghe động tĩnh gì cả?
- Tiến tới vị trí xuất phát rồi, nhưng dù sao hắn cũng không qua được! - Khmyz cười khẩy, thì thầm.
- Anh chàng trai trẻ kia ơi, hoàn cảnh mặt trận đã làm cho đồng chí hư đốn rồi. Tôi thấy đồng chí không cứu chữa được nữa rồi. - Akimov tức giận nói.
- Thôi, không nói chuyện nữa! - chuẩn úy khẽ nói, giọng khàn khàn.
- Việc gì mà ông ta rít lên như ngỗng gặp chó ấy? Biết phận mình già lão thì cứ nằm im phổng hai lỗ mũi lên mà khò khè. Không phải là chuẩn úy mà là một con ác thú bị trói...
- Ngày mai tao sẽ cho mày biết tay ác thú! Mày tưởng tao không nhận ra tiếng mày đó hả, Nekrasov? Mày có đổi giọng thế nào đi nữa, tao cũng vẫn nhận ra tiếng mày mà!
Buồng trong lặng đi một phút, chỉ còn nghe tiếng ngáy đủ các kiểu, rồi anh chàng “câu tôm”, không giấu vẻ bực bội thốt lên:
- Không tiến nữa rồi! Sao hắn lại cứ giậm chân tại vị trí xuất phát thế nhỉ? Ôi, đồ ôn dịch! Chờ cho hắn tới được tuyến khai hỏa thì chúng mình đến điêu đứng kiệt quệ mất. Ôi, lạy Chúa sao lại phái đến chỗ chúng tôi một thằng hậu đậu đến thế. Có khi đến sáng mai hắn mới bò tới gian ngoài...
Im lặng một lúc, rồi lại cũng chính anh chàng “câu tôm” nói, giọng đã đầy tuyệt vọng:
- Không, không tiến được rồi! Hắn đã nằm xuống hay sao ấy nhỉ? Tại sao hắn lại nằm xuống? Cô ả chằng dây thép gai trước cửa bếp à?
Rốt cục rồi chuẩn úy cũng sốt ruột nhổm lên và nói:
- Mấy thằng giặc, có câm mồm đi không?
- Ôi lạy Chúa, hắn nằm đó, cứ như là gặp hỏa tiễn của bọn Đức ấy... - anh chàng “câu tôm” lẩm bẩm rất khẽ rồi im bặt: bàn tay bè bè của Kopytovsky đã bịt chặt mồm hắn lại.
Mấy phút chờ đợi nặng nề dài dằng dặc nữa trôi qua, rồi bỗng trong bếp vang lên tiếng nói giận dữ của chị chủ nhà, nghe lục đục một lát có cái gì đó đổ đánh ầm, rồi tiếng bát đĩa rơi vỡ loảng xoảng, tiếng cánh cửa đập vào tường rất đanh, mạnh quá tới mức vôi vữa trên tường rơi rào rào xuống cái đồng hồ quả lắc treo phía trên chiếc rương kêu lẻng kẻng thảm thiết rồi im hẳn tiếng kêu tích tắc hối hả.
Lopakhin lấy lưng đẩy cánh cửa chạy thình thịch về buồng trong, bước nhanh mấy bước chuyệnh choạng rồi chững lại, gượng đứng được ở giữa buồng.
Chuẩn úy nhảy chồm dậy, nhanh nhẹn như một cậu thiếu niên, đốt ngọn đèn dầu hỏa, đưa cao lên trên đầu. Lopakhin đứng đó, đôi chân xoạc ra. Một cục u, bầm đen bóng nhoáng che lấp gần hết con mắt phải, nhưng con mắt trái vẫn hân hoan long lanh sáng rực. Tất cả các chiến sĩ đang nằm giữa sàn nhồm phắt dậy như vừa nghe khẩu lệnh. Ngồi trên những tấm áo Kapote trải rộng ra, họ lặng lẽ nhìn Lopakhin và không một ai hỏi gì cả. Mà thực ra thì có gì mà hỏi: con mắt sưng vù và cái u trên trán to bằng quả trứng gà đã nói lên hùng hồn hơn bất cứ từ ngữ nào.
- Alexander Makedonskov! Rận bé cơ mà! Chà, xơi phải món bất ngờ hả? - chuẩn úy giận tái người đi hằn học rít qua kẽ răng.
Lopakhin lấy mấy ngón tay sờ nắn cục u trên lông mày bên phải đang cứ mỗi lúc một sưng tướng lên, rồi khoát tay rất thoải mái:
- Một thất bại bất ngờ! Nhưng mà, các cậu ạ, chị phụ nữ này khỏe đến khiếp! Không phải phụ nữ mà là cả một sự tuyệt vời! Mình chưa từng thấy một ả nào như thế. Võ sĩ hạng nhất, đô vật siêu hạng! Lạy Chúa, mình đã từng được huấn luyện để sử dụng cuốc chim, cũng là tay có sức lực, một cái bì nặng hàng tạ mình vẫn nhấc bổng lên bê đi đâu cũng được; thế mà cô ả túm luôn lấy đùi và vai mình, nâng lên và bảo: “Pyotr Fedotovich ơi, đi ngủ đi thôi, kẻo tôi lẳng qua cửa sổ bây giờ!” “Chà - mình bảo, - chuyện này còn phải xem cái đã!” Thế là mình đã được xem. Chỉ mới hoạt động quá mức một tí là đã bị thế này đây... - Lopakhin đau quá, nhăn mặt, lại sờ nắn cục tim tím, xấu xí trên lông mày và nói: - cũng may mà mình đập lưng vào cánh cửa, chứ không thì đôi vai đã hê luôn cả cái rầm cửa. Chà, các cậu muốn thế nào thì muốn, chứ mình mà còn sống đến sau chiến tranh thì mình sẽ về thôn này và phải “cưa” người đàn bà của tay thượng úy ấy mới được! Đây là một báu vật chứ không phải đàn bà!
- Nhưng còn con cừu thì sao? - Nekrasov hỏi, giọng chán chường.
Trả lời anh là một trận cười đinh tai váng óc, khiến cho Streltsov hốt hoảng chồm dậy và nửa tỉnh nửa mơ quờ tay tìm khẩu tiểu liên đặt trên đầu chỗ nằm.
- Nhưng báu vật của cậu ngày mai có cho chúng mình ăn không? - chuẩn úy cố kìm cơn điên tiết hỏi.
Lopakhin uống ừng ực chỗ nước âm ấm trong bình toong, đến lúc cạn sạch mới bình tĩnh nói:
- Tôi cũng không chắc.
- Sao cậu lại huyênh hoang, lừa phỉnh chúng mình như thế?
- Vậy đồng chí muốn tôi làm gì bây giờ, thưa đồng chí chuẩn úy. Muốn tôi xông tới chỗ chị chủ nhà một lần nữa à? Thà rằng tôi đánh nhau với xe tăng Đức còn hơn. Hay là nếu bác không nhịn được thì bác cứ tự đi đi. Tôi thì chỉ mới kiếm được có một cục u, còn bác thì ả ta, sẽ cho mọc đủ một tá đấy, cứ yên trí! Tôi hộ tống bác xuống bếp nhé?
Chuẩn úy nhổ toẹt, lầu bầu chửi rủa và bắt đầu mặc áo jacket. Mặc xong áo, ông cáu kỉnh càu nhàu, không nói riêng với ai:
- Mình phải đến gặp chủ tịch nông trang. Không ăn sáng thì chúng ta không lên đường. Mình không thể vừa vác mặt tới gặp thủ trưởng là lập tức xin các đồng chí cho bọn ăn mày chúng tôi ăn. Các đồng chí hãy bình tĩnh, tôi sẽ trở về ngay đấy.
Còn Lopakhin về chỗ mình, nằm gối đầu lên hai bàn tay; với tâm trạng của một kẻ đã hoàn thành nhiệm vụ, anh nói:
- Chà, bây giờ thì có thể ngủ được rồi. Cuộc tấn công của mình đã bị đánh bại. Mình đã rút lui có trật tự, tuy bị tổn thất chút ít; và rõ ràng là ở đây lực lượng đối phương có ưu thế áp đảo, vì vậy cuộc tấn công vào khu vực ấy không thể lặp lại. Mình biết rằng giờ đây thì các cậu phải cười mình trong chừng hai tháng, - nếu cậu nào còn sống được hai tháng nữa, - mình chỉ yêu cầu có một điều là sáng mai các cậu hãy bắt đầu cười; còn bây giờ thì: ngủ !
Không đợi trả lời, Lopakhin nằm quay nghiêng và chỉ vài phút sau đã ngủ say sưa li bì như một đứa trẻ!
