Trên nền vùng trời phía tây, một đám mây trắng phơn phớt hồng lơ lửng gần như là bất động. Gió tầng cao thổi quanh rìa sứt sẹo không đều của đám mây, uốn loăn xoăn những sợi rối xù viền quanh. Bốn chiếc “Messerschmitt” bay cao ở phía trên đám mây. Chúng bổ nhào xuống một nơi nào đó phía sau thôn, và chẳng mấy chốc gió đưa tới âm thanh dộn dã của những tay súng máy cùng với những tiếng nổ trầm trầm.

- Lại có thằng bị ghè trên đường rồi. Giờ đây thì đằng ấy có thằng ỉu xìu đấy.... - anh chàng chiến sĩ cao kều cổ cò câu tôm ở bên kia sông Don nói.

Lopakhin chỉ ngẩng đầu trong giây phút, lắng nghe những tiếng nổ xa xa, rồi lại cúi xuống, nhổ nước bọt vào ủng và cọ cẩn thận bằng một dải dạ dài cắt ở vạt áo kapote Đức.

Các chiến sĩ được bố trí ngồi dưới hiên nhà kho. Họ mặc những chiếc áo lót nhớp nhúa ướt đẫm mồ hôi, ngồi vá những chiếc jacket bạc phếch, rách bươm ở khuỷu tay, vá quần và áo kapote; ngồi vắt óc trước những đôi ủng, đôi giày mòn vẹt há mõm. Một cậu nào đó mượn được của người láng giềng dụng cụ chữa giày - đôi cốt giày cũ và xin được cả chỉ vuốt nhựa. Kopytovsky tỏ ra là một thợ giày không đến nỗi tồi; anh ta đóng xong đế cho ủng mình rồi bực bội nhìn vào mớ giày ủng chất đống của bạn bè phẫn nộ phì phò: “Chúng mày tìm được một xí nghiệp liên hợp đóng giày đấy nhỉ! Tưởng tìm được một thằng ngốc làm mướn không công hả? thế này thì tao phải nện búa cho đến sáng mai thôi!”. Anh ngồi lên một khúc gỗ, chỉ mặc một cái quần lót xám xịt, toạc hết chỉ; doạng rộng đôi chân to tướng, dữ tợn nện mạnh những cái đinh bằng lõi bạch dương vào đế chiếc ủng của Nekrasov. Bên cạnh anh. Nekrasov ngồi xếp bằng tròn dưới đất, vụng về vung chiếc kim sào cong queo khâu một miếng vá to tướng lên cái quần của Kopytovsky. Dưới đôi bàn tay anh, hiện lên một đường chỉ thô lên lên xuống xuống; Kopytovsky ngừng đóng giày, lên giọng chê bai:

- Nekrasov ạ, cậu chỉ được cái tư thế ngồi là có vẻ thợ may, còn kỹ thuật thì chẳng là cái thá gì cả. Thực ra thì cậu chỉ đóng được vòng đai vào cổ những con ngựa kéo xe thôi, chứ không vá nổi những chiếc quần lính quý giá này đâu. Chà, thế mà cũng gọi là vá à? Bêu riếu quần người ta chứ vá với víu gì. Mũi khâu bằng ngón tay ấy, con rận nào vô phúc bò lên đó ngã lộn cổ xuống là chết tươi. Đồ cà mèng chứ thợ may thợ miếc gì cậu.

- Đây là cái quần quý của cậu hả? - Nekrasov trả lời. - Cầm trong tay mà đã phát tỏm! Mình ngồi vá mà xây xẩm cả mặt mày, phải dùng đến cái mặt nạ phòng độc thứ hai rồi đó, nhưng chưa biết đến bao giờ mới xong việc... Quần cậu phải vá bằng sắt tây may ra mới được. Hay là mình lấy cái đai lưng quần này khâu vào quần lót cho cậu, còn mấy cái ống quần thì đem đốt đi, thế nhé?

Kopytovsky mắt long sòng sọc, gườm gườm, muốn tìm một câu trả miếng cho cay độc, nhưng vừa lúc đó có người nói to:

- Anh em ơi, chị chàng chủ nhà đang đi tới kìa?

Mọi người nhất loạt nín lặng. Cả mười sáu cặp mắt đều đổ dồn về cái cổng con ở bờ rào, chỉ riêng Streltsov vẫn khe khẽ huýt sáo, cẩn thận lau dầu cái qui lát đã tháo rời của khẩu tiểu liên, đầu vẫn cúi xuống không ngẩng lên. Một chị chàng đẫy đà, đồ sộ, cao lớn lạ thường, đang oai vệ bước tới gần cái cổng nhó. Nhìn chung cô ả cân đối, đẹp gái nhưng ít nhất thì cũng vượt chiến sĩ cao nhất một cái đầu. Giữa bầu không khí đột nhiên im lặng ấy, có anh chàng nào đó à lên một tiếng ngạc nhiên:

- Chà, người đâu mà lại có người!...

Còn chuẩn úy thì hốt hoảng trợn tròn cặp mắt sung húp, thúc vào sườn Lopakhin:

- Bây giờ thì cậu sướng nhé!... Được xơi một món bất ngờ nhé!

Lopakhin lập tức kéo chặt thắt lưng ken két thêm bốn lỗ nữa, vội vàng sửa lại nếp áo jacket, bỏ mũ sắt xuống đưa bàn tay lên vuốt tóc. Ưỡn thẳng người, như con chiến mã nghe tiếng kèn xung trận, anh đưa đôi mắt quyến rũ, long lanh nhìn theo người phụ lữ to lớn đang sải những bước dài trên sân...

Chuẩn úy xua tay tuyệt vọng, nói:

- Hỏng bét rồi! Mình phải tập tức đi đập vỡ mặt thằng chủ tịch mới được, cho nó chừa cái thói chơi khăm anh em ta, đồ chó đẻ!

- Việc gì mà bác cuống cuồng lên thế!

- Thế nào, lại còn hỏi việc gì hả? - chuẩn úy nổi nóng lên - cậu nhìn xem, ai đi vào đấy?

- Tôi thấy rồi. Một người đàn bà điển hình. Mặc váy và với đầy đủ mọi phẩm chất. Có một vẻ kiều diễm chứ không phải là đàn bà nữa! - Lopakhin hào hứng nói.

- Điển hình! Cả một vẻ kiều diễm, mặc váy! - chuẩn úy nhại lại, giọng thầm thì bực bội. - Không phải đàn bà, mà là cả một tượng đài đang bước đi đấy. Rõ chưa? Chỉ nhìn cô ả mà đã kinh hồn bạt vía! Trước chiến tranh, mình đã thấy một của như thế này trong khu triển lãm nông nghiệp. Ngay ở cửa ra vào, một mụ đàn bà bằng đá đứng theo kiểu tượng đài. Chà chị chàng này chẳng bé hơn chút nào... Sao Chúa lại sáng tạo nên cái của ghê gớm thế, phù! - Chuẩn úy nhổ nước bọt, chửi đổng, rồi kéo Lopakhin vào góc vựa lúa, thì thầm hỏi: - Chà, làm thế nào bây giờ? Đổi nhà chứ?

Lopakhin mỉm nụ cười kẻ cả, nhún vai.

- Bác nói chuyện gì thế? Sao lại đổi nhà? Chúng ta sẽ làm đúng như những điều đã thỏa thuận với bác. Nhiệm vụ vẫn nguyên như cũ.

- Nhưng mà Lopakhin, cậu dụi mắt mà nhìn kỹ cô ả xem nào! Cậu đứng chưa đến vai nó cơ mà!

- Chà, thế thì đã sao?

- Thế nghĩa là cậu quá bé so với cô ả. Rõ chưa?

Nhìn khuôn mặt hoang mang và hơi có phần kinh hoàng của chuẩn úy, Lopakhin nở nụ cười không giấu vẻ khinh bỉ.

- Bác chuẩn úy ạ, bác sống đã bạc đầu mà vẫn chưa biết được cái điều mà bất kỳ một người đàn bà nào cũng biết...

- Thế tôi không biết cái gì, xin hỏi cậu?

- Không biết rằng rận bé đốt càng đau à.

Chuẩn úy có phần xiêu xiêu bớt nghi ngờ, im lặng nhìn chằm chằm vào Lopakhin, không giấu vẻ thán phục, và lấy làm ngạc nhiên trước thái độ tự tin đến liều lĩnh của anh. Còn Lopakhin thì nheo nheo cặp mắt long lanh, mỉm cười:

- Bác chuẩn úy ơi, bác đã có lần nào nghiên cứu lịch sử cổ đại chưa nhỉ?

- Chưa hề bao giờ. Với nghề thợ nề của tôi thì cái lịch sử ấy hình như cũng chẳng dùng được vào việc gì. Nhưng mà sao?

- Ngày xưa có một vị tướng lĩnh là Alexander Macedon, ông ta có một khẩu hiệu cũng giống như Julius Caesar là: “Ta đã đến. Ta đã thấy. Ta đã thắng”. Tôi cũng làm theo khẩu hiệu đó, nên thân hình của nữ công dân này chẳng hề làm tôi sợ hãi! Đồng chí chuẩn úy cho phép hành động chứ?

- Tất nhiên rồi, cứ hành động, mình không phản đối, vì không còn con đường nào khác. Nhưng cậu thợ mỏ này, mình chỉ bảo cậu một điều: cậu sẽ chết bất đắc kỳ tử đấy.

Chuẩn úy lắc đầu phiền muộn, còn Lopakhin thì hí hửng nháy mắt và đặt bàn tay nặng trịch lên cái vai già còm cõi của chuẩn úy.

- Mọi việc sẽ đâu vào đấy. Tôi sẽ chẳng làm hại đến bác hay đến tôi đâu, bác chuẩn úy ạ! Bác cứ yên tâm!