BẠN tưởng tượng rằng bạn khát dữ. Tưởng tượng bạn đi qua một bãi sa mạc và khát muốn chết. Ai có một li nước thì đổi gì bạn cũng chịu. Bạn sẵn sàng đổi cả sinh mạng nữa vì không có li nước đó thì bạn cũng chết, đằng nào cũng chết, thà uống cho đã rồi sẽ chết.
Bạn la lớn tiếng "nước". Bạn viết nó trên cát. Bạn nhìn chữ "N-Ư-Ớ-C" trên mặt cát.
Những chữ đó có làm cho bạn hết khát không? Ban lặp đi lặp lại cái thanh âm "nước", như vậy có khỏi chết khát không? Chắc chắn là không.
Tiếng "nước" là một dấu hiệu chúng ta tự ý đặt ra mà cái thanh âm phát ra khi ta nói tiếng đó cũng vậy, chỉ là một ước lệ giữa chúng ta với nhau, và những chữ N-Ư-Ớ-C ta dùng để viết nó cũng chỉ là những ước lệ. Cái chất lỏng nó làm ta đã khát, không có nó thì chúng ta phải chết, cái chất đó hoàn toàn khác hẳn những dấu hiệu N-Ư-Ớ-C.
Thí dụ rằng bạn ở giữa bãi sa mạc, đương chết khát. Thình lình có cái gì mát mẻ, ươn ướt chảy trên da bạn, thấm vào cuống họng khô ráo của bạn. Cái chất mát ướt đó không phải là một dấu hiệu như chữ "nước", nó là một thực thể, nó là sự vật mà chữ "nước" chỉ là để biểu tượng.
Từ ngữ là một sáng tạo của loài người, một sáng tạo kỳ diệu nhưng cũng nguy hiểm. Nhờ có từ ngữ mà chúng ta có thể cư xử như những con người lương thiện, đôi khi như những vị thánh nữa. Nhưng cũng vì có từ ngữ mà chúng ta có thể cư xử tàn ác hơn cả trăm ngàn con quỉ, ngu xuẩn hơn cả những loài thú.
Tình cảm của ta luôn luôn thay đổi, có muôn hình vạn trạng mà từ ngữ để diễn tả nó thì lại cố định, cứng ngắc. Đời sống của ta là bạc, mà dụng ngữ của ta chỉ là thép. Đôi khi một thi hào có thể dùng từ ngữ mà diễn tả được ban thể của sinh hoạt; còn phần đông chúng ta thì không diễn nổi.
Nhiều nền văn minh đã nhận thấy ảnh hưởng của từ ngữ tới đời sống cảm xúc của con người.
Nhà nhân loại học Dorothy Lee đã nghiên cứu giống người da đỏ Oghala ở Hoa-Kỳ, kể chuyện rằng giống người đó mới đầu dạy trẻ về đời sống đã, rồi sau mới cho chúng biết những liên quan giữa đời sống và từ ngữ. Bà Lee viết:
"Người mẹ khai tâm cho đứa trẻ biết những liên quan giữa thiên nhiên và nó, và tiếp tục chỉ cho nó cách tiếp xúc với thiên nhiên ra sao, như vậy trong suốt mấy năm đầu. Bà ta dắt con ra cánh đồng, lấy tay trỏ cho nó những biểu hiện của thiên nhiên mà không gọi tên những biểu hiện đó. Chỉ khi nào đứa trẻ đã hiểu những biểu hiệu đó một cách trực tiếp rồi bà ta mới cho nó biết những từ ngữ, những khái niệm."
Chúng ta cũng cần tìm những liên quan giữa từ ngữ và kinh nghiệm: việc đó rất bổ ích. Và chúng ta sẽ ngạc nhiên nhận thấy rằng cảm xúc của ta liên quan chằng chịt với một mớ nguyên âm và phụ âm nhân tạo.
Thuật dưới đây có nhiều ý nghĩa và làm cho tâm hồn bạn phong phú lên.
Bạn lập một bảng kê những từ ngữ mà bạn cho là thiêng liêng nhất hoặc phàm tục nhất - một bảng kê những từ ngữ nào gây cho bạn những phản ứng mạnh nhất. Có một từ ngữ nào trong bảng đó làm cho bạn mắc cỡ không? Hoặc làm cho bạn khóc không? Làm cho bạn nổi dóa lên không? Làm cho bạn đau nhói ở bao tử không? Làm cho bạn vẹo cổ không?
Dưới đây là một bảng kê những từ ngữ mà phần đông chúng ta hễ nói tới, nghe tới, đọc tới là phát ra một phản ứng cảm xúc rất mạnh:
Thượng Đế Ba (cha) tội lỗi
xấu xí bố dơ dáy
anh giáo sư điên
chị cút đi đuổi đi
tình dục để lúc khác đồ ngu
câm miệng lại vô hy vọng chuông
em bé hy vọng dang ra
địa ngục vui vẻ con điếm
mục sư không được
nhà thờ đất dễ bảo
y sĩ hòa bình không tuân lời
độc ác tiền bạc con đĩ
tốt bụng ích kỷ hèn nhát
mẹ không bao giờ màu vàng
Má luôn luôn
Bạn kiếm thêm những từ ngữ hoặc những câu làm cho bạn như bị điện giật rồi ghi thêm vào khoảng bỏ trắng dưới đây:
Bạn lựa một tiếng mà bạn cho là chứa rất nhiều ý nghĩa hoặc cảm xúc.
Lặp đi lặp lại hoài tiếng đó cho tới khi có một cảm xúc, một hồi ký hoặc nhiều tiếng khác, nhiều ý tưởng khác hiện ra trong óc bạn. Nếu tiếng đó gợi được một chuyện cũ, những ý tưởng, hình ảnh nào đó thì tốt nhất. Đừng đuổi chúng đi. Khi thực hành thuật này, cần nhất là phải theo cảm xúc của bạn. Cứ để cho cảm xúc tới ngự trị trong tâm hồn bạn. Cảm xúc phải đạt cái mức tối cao của nó.
Khi nó đạt được mức đó rồi thì để cho nó biến thành một hành động, giúp nó biến thành một hành động. Có thể là một hành động tàn bạo, như đập một phiến đá, cũng có thể là một hành động êm ái như vuốt ve một con mèo. Có thể là một hành động hữu ích như xén cỏ, mé nhánh, mà cũng có thể là một hành động vô ích như khóc sướt mướt. Cũng có thể rằng bạn sẽ lấy ngón tay vẻ bậy trên bàn, trong không khí, nhảy múa như thằng điên, hoặc xoay trần ra đánh bóng sàn nhà.
Đừng đặt tên cho cảm xúc hoặc hành động của bạn. Cứ cảm nó, làm nó thôi, đừng cho nó một nhãn hiệu gì cả.
Làm lại như vậy nhiều lần với từ ngữ đó, cho tới khi nào nó thành một dụng cụ hữu ích chứ không còn là một tên độc tài tàn bạo nữa.
Nếu bạn chịu gắng sức thì thuật này tất hiệu nghiệm.
Có những nỗi đau khổ không ai tránh được: mà trái lại cũng có thể nỗi đau khổ tự ta gây ra, bắt ta phải chịu. Những thuật trong cuốn này giúp bạn tránh những đau khổ tự mình gây ra và biến đổi những đau khổ không thể tránh được. Bạn nên lợi dụng các vấn đề rắc rối của bạn, lợi dụng nỗi đau khổ của bạn. Đừng để chúng lợi dụng bạn.