Bách tính ở bãi sông vừa nghe được tin tức này thì vô cùng kích động. Ai có thể ngờ được, những kẻ lưu dân sớm tối bất an lại có thể sở hữu trường học của riêng mình? Con cái của lưu dân lại có thể được đi học? Vậy thì còn nói gì nữa, thắt lưng buộc bụng, dốc toàn lực mà làm!
Hai mươi vạn bách tính gác lại những ngôi nhà mới xây dở dang, chuyên tâm đến xây trường học. Chỉ mất một tháng, trường học đã cơ bản thành hình, có hàng trăm phòng học lớn, hàng trăm ký túc xá cho giáo chức. Nền móng được san phẳng, cây xanh đầy đủ, trước cửa còn dựng một tảng đá lớn, đợi Trạng nguyên công đích thân đề tên trường.
Giáo viên cũng lần lượt vào vị trí. Bão Sơn chạy đôn chạy đáo khắp nơi, thư từ gửi đi như không tốn tiền, cuối cùng cũng kéo được bảy người bạn chí hướng tương đồng (dịch: nhàn rỗi không có việc gì làm). Bản thân bãi sông cũng có nguồn lực giáo viên, ví dụ như thầy giáo cũ của Tăng Sĩ Quý là Lý Bình An. Mặc dù bằng cấp chỉ là một cử nhân thi rớt, khiến người ta xem thường, nhưng tin tức Tăng Sĩ Quý đỗ Tiến sĩ điện thí truyền về đã giúp lão Lý ngẩng cao đầu: "Ta không đỗ thì sao chứ? Đệ tử của ta là Tiến sĩ thứ ba do điện thí ban tặng đấy! Những vị Tiến sĩ đại nho các người, có giỏi thì ra so tài đi..."
Tân học hoàn thành, Trạng nguyên công cũng đã trở về.
Hôm nay phải mượn ngọn gió đông này để đẩy trường học ra ngoài, lập tức chiêu sinh...
Lâm Tô đến trước cổng học viện, nhìn ngó xung quanh, ha ha, xi măng này đúng là đã bị họ dùng đến mức điêu luyện. Ứng dụng xi măng trong trường học có ở khắp mọi nơi, nhà cửa, mặt đất, giả sơn, kênh nước, đình nghỉ mát, tất cả đều là nó!
Có chút phong cách hiện đại rồi.
Trước cổng trường, Bão Sơn và mấy vị đại nho đang đợi hắn. Lâm Tô vừa tới, Bão Sơn liền tiến lên một bước: "Tam công tử, ta đã tiêu hết vạn lượng bạc của lão thái thái nhà cậu, cậu xem thử có đáng không."
Lâm Tô cười lớn: "Vạn lượng không là gì cả, tâm ý của tiên sinh như vậy, trăm vạn vàng cũng không đổi! Ta cũng làm chủ một lần, phàm là giáo sư, giáo tập làm việc trong học viện, tất cả đều được nhận lương."
Mắt Bão Sơn sáng rực lên: "Trả bao nhiêu?"
Đúng là cái tính ấy!
Lâm Tô nói: "Cứ lấy Càn Khôn thư viện làm chuẩn đi, bên đó trả bao nhiêu, ta trả gấp 3 lần!"
Những vị giáo sư vốn đang ung dung tự tại, sắc mặt đồng loạt thay đổi.
Đến bãi sông dạy cho lưu dân, thực ra họ cũng có chút rào cản tâm lý, là mang theo tình cảm để làm việc. Có rất nhiều người cũng chỉ vì không chịu nổi sự thuyết phục của Bão Sơn nên định đến làm vài ngày rồi chạy. Nhưng khi đến bãi sông này, bị diện mạo mới mẻ của nó kích thích, họ đang ở trong giai đoạn giằng co giữa việc làm hay không, làm ngắn hạn hay dài hạn. Không làm thì hơi tiếc nơi mới mẻ này, mà làm thì đại nho cũng cần tiền, cần biết rằng đại nho là biểu tượng của thân phận, luôn phải có gia đình, có người hầu, cả một nhà phải nuôi sống, không thể quá cứng rắn được (Bão Sơn là ngoại lệ, lão là một kẻ độc thân, không vợ không con, có tiền cũng chỉ để mua rượu).
Lương của giáo sư cấp đại nho rất cao. Ở Càn Khôn thư viện, lương giáo sư đại nho là 30 lượng mỗi tháng, cũng chỉ có mức lương cao như vậy mới giữ được sự siêu nhiên độc lập của đại nho.
Lâm Tô vừa mở miệng đã là gấp 3 lần?
Nếu bãi sông mời mười vị đại nho, mỗi tháng là 1000 lượng, cậu thực sự trả nổi sao?
Lâm Tô dùng một câu xóa tan nỗi lo của mọi người: "Ta cũng không quá hiểu giá lương của đại nho, thế này đi, mỗi tháng ta đưa học viện 5000 lượng bạc làm tiền lương cho giáo chức, Viện trưởng Bão Sơn tự phân phối thế nào?"
Mỗi tháng 5000 lượng?
Tất cả mọi người đều ngẩn ngơ.
Bao gồm cả Bão Sơn.
Trong mắt Bão Sơn đầy vẻ nghi hoặc: "Cậu nói một tháng, 5000 lượng?"
"Phải! Ngoài ra, học viện chiêu sinh cũng phải thu chút học phí, phần học phí này sẽ dùng làm chi phí bảo trì hàng ngày của học viện."
Quan điểm này vừa đưa ra, mọi người lại kinh ngạc lần nữa. Thu phí?
Điều này không khớp với tôn chỉ thành lập học viện. Đây là bãi sông của lưu dân, đã là làm việc thiện thì chẳng phải nên miễn phí sao? Nếu bàn đến tiền bạc, chẳng phải là giẫm đạp phong thái cao thượng của các vị đại nho xuống bùn đất rồi sao? Tình cảm còn đâu nữa...
Trần tỷ thấy sắc mặt mọi người không ổn, vội đứng ra giải thích.
Các vị tiên sinh, công tử nhà ta cũng là dựa trên sự cân nhắc lâu dài. Bất cứ việc gì, nếu cứ mãi miễn phí thì sẽ không bền lâu. Giống như than đá ở bãi sông lúc trước, công tử vốn có thể miễn phí tặng cho lưu dân, nhưng dựa trên sự lâu dài, vẫn thiết lập một cái giá rất thấp. Thực tế chứng minh, phương pháp này mới là phương pháp thực sự hiệu quả...
Mấy vị đại nho nhìn nhau, dần dần thay đổi suy nghĩ.
Lâm Tô nói: "Có cơ chế nộp tiền, dân làng sẽ tự cân nhắc xem con cái nào phù hợp để đi học, con cái nào không cần. Và khi đã bỏ tiền ra, họ cũng sẽ quan tâm hơn xem con cái mình có học được thứ gì thật sự hay không, bản thân học sinh cũng sẽ thực sự nỗ lực. Còn về học phí, không cần quá nhiều, một năm nửa lượng bạc là đủ. Số tiền này, trong tương lai gần, đối với lưu dân bãi sông mà nói, không phải là chuyện quá khó khăn."
Một ông lão bên cạnh Bão Sơn chậm rãi gật đầu: "Trạng nguyên lang nói đúng! Nếu không nộp tiền, dân làng chắc chắn sẽ nhét hết tất cả con trai vào trường học, người đông quá cũng không quản nổi..."
Một sự đồng thuận hoàn toàn mới cứ như vậy đạt được.
Vấn đề kinh phí đã giải quyết, tư duy ban đầu về vận hành học viện cũng đã rõ ràng.
Tiếp theo là vấn đề thiết lập chương trình học.
Điểm này, đối với Bão Sơn và mấy vị đại nho kia mà nói, cơ bản không có gì để thảo luận. Khắp thiên hạ, tư thục, học viện đều chung một khuôn mẫu, thầy giáo lấy Tứ thư Ngũ kinh ra giảng dạy, trong khoảng thời gian dài đằng đẵng, luôn có thể luyện ra chút vàng từ đống đất vụn. Dù dạy một trăm học sinh, chỉ cần có một người đỗ Tiến sĩ, thì cả đời này cũng đáng giá.
Nhưng không ai ngờ rằng, chủ đề ít cần thảo luận nhất lại là chủ đề được thảo luận gay gắt nhất.
Lâm Tô kiên trì giáo dục phân loại.
Thế nào là giáo dục phân loại? Đối với những học sinh có tiền đồ thi cử, thì giáo dục theo mô hình truyền thống.
Nhưng đối với đại đa số mọi người, dạy họ tính toán, dạy họ biết chữ là được.
Vị đại nho Đinh Thành Nho vừa đứng ra ủng hộ Lâm Tô lúc nãy nổi giận: "Trạng nguyên lang, học sinh đọc sách, không hướng về Thánh đạo mà hướng về tà đạo, đây là làm lỡ dở con người! Nếu Trạng nguyên lang kiên trì như vậy, lão hủ không dạy nữa, về Đấu Phương Sơn đây!"
Vị đại nho này là một bậc tiền bối đức cao vọng trọng, học thuật hay nhân phẩm đều không chê vào đâu được. Bão Sơn phải tốn bao nhiêu công sức mới mời được ông từ trên núi xuống. Sau đó, Bão Sơn hẹn những người khác cũng đều lấy ông làm chuẩn mực: "Ông xem, Đinh Thành Nho còn đến, nơi không tốt ông ấy sẽ đến sao? Ông ấy đã đi rồi, ông đi cũng không mất mặt đâu..."
Cho nên có thể nói, ông là trụ cột trong đội ngũ đại nho.
Ông vừa đi, đội ngũ đại nho tan rã tại chỗ.
Bão Sơn sốt ruột...
Lâm Tô nói: "Đinh đại nho, ngài cũng từng tham gia điện thí, nhưng không biết khoa thi mà ngài tham gia có bao nhiêu người dự thi, bao nhiêu người trúng tuyển?"
Khoa thi đó? Người dự thi bốn vạn năm nghìn, trúng tuyển 441 người! Thì sao chứ?
Đinh Thành Nho cứng cổ lạnh lùng đáp lại hắn.
Lâm Tô nói: "Đây chỉ là một cửa ải điện thí! Chúng ta nói về huyện thí, hương thí, hội thí... Huyện thí trăm lấy năm, hương thí trăm lấy ba, hội thí trăm lấy hai, điện thí trăm lấy một. Cứ lấy việc đỗ đạt làm tiêu chuẩn cho nhân tài hữu dụng của quốc gia đi, ngài có thể cho ta biết, trăm vạn trẻ thơ bước vào học đường, cuối cùng có bao nhiêu người trở thành nhân tài hữu dụng cho quốc gia? Lại có bao nhiêu người có thể vượt qua điện thí, trở thành rường cột quốc gia?"
Đinh Thành Nho hoàn toàn đờ người ra, trăm vạn trẻ thơ? Huyện thí trăm lấy năm, hương thí trăm lấy ba, hội thí trăm lấy hai, điện thí trăm lấy một... Làm sao tính toán được số người ở giữa?
Đây là đề thi toán sao?
Con số lớn như vậy, không ai tính ra được!
Một giọng nói trong trẻo vang lên: "Trăm vạn trẻ thơ bước vào học đường, huyện thí trăm lấy năm, năm vạn! Hương thí trăm lấy ba, 1500 người; hội thí trăm lấy hai, 30 người; điện thí trăm lấy một, không đến một người."
Lâm Tô ngước mắt lên thì thấy Lục Y.
Tất cả mọi người đều ngẩn ngơ.
Người phụ nữ này lại có thể nói ra đáp án toán học phức tạp như vậy ngay lập tức?
Có đúng không?
Lâm Tô cười: "Nói đúng lắm! Bãi sông Hải Ninh, hai mươi vạn lưu dân, trong đó chỉ có 5 vạn người phù hợp để đi học. Nếu thuần túy lấy tiêu chuẩn tuyển chọn nhân tài của triều đình để mở trường, cuối cùng trường học mà chúng ta tốn bao nhiêu vốn liếng, đặt bao nhiêu kỳ vọng này, chỉ có thể đào tạo ra được một người rưỡi hữu dụng cho quốc gia, mọi người không thấy lãng phí sao?"
Đinh đại nho nói: "Hồ đồ! Đọc sách thánh hiền, đọc một phần có ích lợi một phần, đọc mười phần có ích lợi mười phần, làm gì có chuyện lãng phí?"
Lâm Tô không tranh cãi với ông, hắn sợ làm lão già cổ hủ này tức giận bỏ đi, chỉ có thể dùng chiến lược để giảng giải đạo lý cho mọi người...
Mục đích cơ bản của việc lập trường ở bãi sông là gì? Để cho con em lưu dân có thể đọc sách.
Trở thành rường cột quốc gia đương nhiên tốt, nhưng dù sao đây cũng là ngàn quân vạn mã đi trên một cây cầu độc mộc, người có thể giết ra khỏi vòng vây quá ít, chúng ta cũng không thể dồn tất cả con em lưu dân vào con đường này.
Đinh đại nho vừa nói đúng, đọc sách mà, đọc một phần có ích lợi một phần, dù không thể thi cử, có thể viết tên mình, có thể viết thư, có thể hiểu thư của người khác, có thể tính toán làm ăn, có thể hiểu thông vài đạo lý, biết chút đạo lý đối nhân xử thế, cũng là tốt, ngài nói đúng không Đinh đại nho?
Điều này cũng đúng! Sắc mặt Đinh đại nho dịu lại đôi chút.
Lâm Tô thừa thắng xông lên: "Thế này đi, học viện của chúng ta chia làm hai phần. Mấy vị đại nho chuyên phụ trách các học sinh thi cử, lớp của các ngài gọi là Khoa ban. Còn ta sẽ tuyển thêm một số giáo viên, phụ trách dạy học sinh một số thực vụ, ví dụ như tính toán, ví dụ như biết chữ, ví dụ như kỹ năng công tượng, gọi là Thuật ban."
"Khoa ban và Thuật ban thực hiện thông suốt theo chiều ngang. Mấy vị đại nho nếu ở Thuật ban phát hiện mầm non tốt, cũng có thể chọn vào Khoa ban để đào tạo chuyên sâu. Học sinh Khoa ban nếu thực sự không phải là vật liệu thi cử, bản thân cũng muốn học chút kỹ năng thực dụng, cũng có thể chuyển sang Thuật ban..."
Mấy vị đại nho nhìn nhau, cách này xem ra đúng là được.
Nhân tài hữu dụng được chọn ra để thi cử, người thực sự không phải vật liệu này thì có thể học chút kỹ năng thực dụng, cả hai không bên nào lỡ dở. Và quan trọng nhất là, Trạng nguyên lang Lâm Tô này vẫn coi trọng thi cử hơn, vì hắn đã nói, vào Khoa ban gọi là "đào tạo chuyên sâu", có nghĩa là Khoa ban "ngầu" hơn Thuật ban một chút...
Bão Sơn hít một hơi thật dài: "Lão Đinh, nếu là trước đây, ta Bão Sơn có lẽ cũng sẽ cho rằng thi cử là lối thoát duy nhất của học sinh, nhưng hiện tại, ta đã có chút dao động. Mọi người xem mảnh đất dưới chân này, đây vốn là nghĩa địa của mười vạn lưu dân, nhưng hôm nay lại trở thành nơi hy vọng của hai mươi vạn lưu dân. Sự thay đổi này đến từ đâu? Dựa vào thi cử sao? Không phải, dựa vào chính cái 'Thuật' mà chúng ta luôn xem thường!"
Lời này vừa ra, tất cả mọi người im lặng không nói gì.
Đúng vậy, ngài thân là đại nho, có thể xem thường kỹ năng sống của tầng lớp dưới, nhưng tại sao học viện này có thể xây dựng lên? Chỉ vì ba nhà máy của Lâm Tô, chỉ vì hắn khéo tay cải tạo, chỉ vì cái "Thuật" của hắn sinh ra tiền...
Người ta không thể ăn cơm của "Thuật", rồi quay lại đập vỡ nồi của "Thuật" được, phải không?
Đinh đại nho chậm rãi di chuyển ánh mắt sang, cái nhìn này dường như đã trải qua mười năm thăng trầm, khóa chặt trên mặt Lâm Tô: "Lâm công tử, lão hủ đến bãi sông, một phần là vì Bão Sơn mời mọc, phần khác, lão hủ cũng bị chí hướng mang tầm vóc thiên hạ của Tam công tử dẫn dắt. Tam công tử đã xác định lộ trình, lão hủ cũng nguyện thử một phen!"
Lâm Tô cúi người thật sâu: "Các vị tiền bối có thể có tấm lòng như vậy, Tô vô cùng khâm phục, đó là đại phúc của bách tính bãi sông."
Đinh đại nho cười: "Người ta đều nói Tam công tử ly kinh phản đạo, Tam công tử cũng phải cẩn thận một chút, mấy ông già chúng ta đây có chút không theo kịp bước chân của cậu rồi."
Lâm Tô cười nói: "Nói về ly kinh phản đạo, ta thực sự có một việc, đang muốn tham khảo ý kiến của các vị..."
Sắc mặt mọi người hơi cứng lại, lại còn có thật à? Nói nghe xem nào...
Lâm Tô từng chữ từng chữ nói: "Học phủ Hải Ninh, vì đã có tiền lệ chưa từng có là lớp 'Thuật', thì quy tắc cũng có chút khác biệt. Trong lớp Thuật, không phân nam nữ!"
Trần tỷ, Lục Y và những người phụ nữ bên cạnh lúc nãy đang nghe phu quân tranh luận vấn đề với mấy ông già một cách say sưa, đột nhiên nghe thấy điều này, tất cả đều chấn động tâm can.
Phụ nữ nhập học?
Phu quân, chàng... chàng điên rồi sao?
Trên đời này, chưa từng có tiền lệ phụ nữ nhập học, chưa từng có!
Học, ở cái thế đạo này là thần thánh, học đường thần thánh, phụ nữ không được lại gần!
Đây gần như đã là quy tắc ngàn năm!
Đinh Thành Nho cũng chấn động mạnh, đột ngột lắc đầu: "Không được! Tuyệt đối không được! Vạn vạn không được! Phụ nữ nhập học, Thánh đạo khó dung..."
Bão Sơn cũng lắc đầu lia lịa, phụ nữ nhập học, cương thường loạn lạc, vạn vạn không được!
Những vị đại nho khác cũng đồng loạt lắc đầu, hành động này vạn vạn không được, nếu Tam công tử kiên quyết đi con đường tà đạo này, thì lão hủ và những người khác sẽ tập thể từ chức...
Nhiệt huyết tràn trề của Lâm Tô bị một chậu nước lạnh dội thẳng vào đầu. Ánh mắt hắn hướng về phía Lục Y và Trần tỷ, hai người cũng nhẹ nhàng lắc đầu với hắn.
Lâm Tô trong lòng thở dài một tiếng thật dài...
Việc hiển nhiên ở xã hội hiện đại, ở đây lại là một con hào sâu không thể vượt qua!
Ngày đó trên Tây Sơn, hắn nảy ra ý định này, muốn mưu cầu quyền giáo dục cho phụ nữ, nhưng thực tế đã cho hắn một cú đấm mạnh. Sau đó Thánh điện ở điện thí đã ra một đề thi rất đáng nghiền ngẫm, coi như phủ quyết đề nghị của hắn.
Hiện tại, hắn muốn để các cô gái học chút kỹ năng áp dụng vào thực tế, vẫn bị từ chối.
Làm công tác tư tưởng cho những vị đại nho này, hắn làm không nổi, thậm chí ngay cả người bên cạnh cũng không hiểu. Điều này không thể trách họ, chỉ có thể nói quy tắc ngàn năm đã tạo cho người ta những định kiến tư duy quá sâu sắc, bằng sức của một mình hắn, không cách nào di dời được ngọn núi đang đè nặng trong lòng mọi người.
Thôi vậy! Thôi vậy!
Từ từ tính sau vậy...
Lâm Tô thỏa hiệp, quy tắc chiêu sinh không phân nam nữ đã bị sửa đổi.
Hắn vừa thỏa hiệp, mấy vị đại nho thở phào nhẹ nhõm, những việc tiếp theo đều nghe theo hắn.
Biển hiệu trước cổng học phủ, Bão Sơn bảo hắn đề, hắn từ chối, cuối cùng vẫn là Bão Sơn đề. Bốn chữ "Học phủ Hải Ninh" dày dặn vô biên, vừa đề lên, những tiếng ồn ào xung quanh lập tức biến mất, đây là công pháp độc đáo của đại nho có văn tâm cực hạn.
Nhưng bên cạnh còn có một tấm biển, đó là biển "Khuyên học".
Mấy vị đại nho đồng thanh: "Tam công tử, tấm biển này dù thế nào cũng phải do cậu đề. Cậu đã viết vô số bài thơ bảy màu, hôm nay hãy viết một bài thơ khuyên học đi."
