Hoạt động đầu tiên là cuộc tấn công và lực lượng thiết giáp địch dẫn đầu bởi Đại Đội 7 thuộc Trung Đoàn Xe Tăng 1 SS. Cuộc tấn công này bị sa lầy trong một khu vực đầm lầy. Đại Đội 6 tiến lên phía trước để giải toả cho đại đội bạn và bảo vệ cuộc rút lui. Đại đội tìm thấy những xe tăng bị xa lầy và trông chừng công việc kéo xe. Một số súng chống tăng và xe tăng hạng nhẹ cũng như một số xe kéo của địch bị tiêu diệt.

Trong cuộc hành quân, Rudolff von Ribbentrop nghe giọng của Thiếu Úy SS Alt, nhân viên truyền tin của đại đội trưởng. Alt, người đã bị thương nặng trong ngày hôm trước khi xe tăng của anh ta bị bắn, bình tỉnh báo là xe đại đội trưởng đã bị cháy và trung đội trưởng trung đội 1 tạm thời nắm quyền chỉ huy đại đội. Chiếc Panzer IV của Von Ribbentrop bị trúng bên sườn phải. Nhưng may mắn là viên đạn dội ra, nhưng nó cũng làm ngọn ăn ten bị hư hại, làm thông tin vô tuyến gián đoạn. Lực lượng nhẹ của Soviêt bị đẩy lùi. Tối hôm đó, Tiểu đoàn 2 Xe Tăng về lại Merefa.

Ngày hôm sau, đại đội trưởng Đại đội 6, Trung Úy SS Astegger – Một trong những tay kỳ cựu của tiểu đoàn trinh sát của Kurt Meyer trước đây – báo cho các trung đội trưởng biết là đại đội được chuyển qua cho Tiểu đoàn Thám Báo 1 SS, và có nhiệm vụ tấn công quân Nga. mục đích là tạo một khoảng đê thở cho Quân đoàn. Ngày hôm sau đại đội tập trung ở những ngôi nhà cuối cùng của Merefa. Một ngày mùa đông lạnh và đẹp trời. Ribbentrop viết:

Chúng tôi được kêu ra ngoài. Ở đó chúng tôi gặp đích thân Trung Tướng SS Paul Hausser. Tôan đang dẫn đầu trung đội, đang sắp hàng trước ngôi nhà, khi vị tướng già bước ra chỗ trống. Đứng trên tháp pháo, tôi đưa tay chào. Ông ta đưa tay ra dấu cảm ơn và nói với tôi: “Chúc may mắn.”

Chsung tôi không biết rằng vị tướng tư lệnh vừa quyết định cứu Quân đoàn và 2 sư đoàn của mình, Sư đoàn Xe Tăng 1 SS, và Sư đoàn Xe Tăng 2 SS.

Hành động của Hausser đã giữ các sư đoàn cho cuộc phản công ông đã lên kế hoạch. Mặt khác, quyết định này bất tuân lệnh từ Hitler có thể mang đến hậu quả đứng trước đội hành quyết. Những gì ông ta làm không khác gì cãi lệnh.

Tiểu đoàn thám báo dưới sự chỉ huy của Trung Tá SS Meyer có lệnh tấn công vào điểm yếu nhất của vòng vây Soviet gần Nowaja Vololaga. Chọc thủng các vị trí của Quân đoàn 6 Kỵ Binh Cận Vệ Soviet, tiến đến Đông Alexejewka và bắt liên lạc với Chiến đoàn Bắc của Đại Tá SS Fritz Witt, lực lượng nòng cốt từ Trung Đoàn 1 Xe Tăng Xung Kích SS của Sư đoàn 1 Xe Tăng SS. Trung Đội 2 của Đại đội 6 của Thiếu Úy SS Eckardt được chỉ định dẫn đầu, theo sau là các trung đội còn lại.

Trung đôi trưởng trung đội đi đầu của Tiểu đoàn Thám Báo bắt đầu chạm trán ngắn với địch trong những ngôi nhà trong làng và bị tử thương. Eckardt cũng bị bắn. Trong khi trung đội của anh ta vẫn tiếp tục tiến. Thiếu Úy SS Ribbentrop nhận lệnh dẫn đầu. Anh ta vượt lên đầu đại đội với tốc độ cao. Những xe tăng vượt qua các đơn vị Soviet, lúc này chạy đủ mọi hướng. Vài xe tăng hạng nhẹ bị bắn cháy và 3 khẩu súng chống tăng im lặng nhưng không làm chậm cuộc tấn công.

Cuộc tấn công bất ngờ đưa chiến đoàn của Meyer đến vị trí khoảng 40 km phía sau mũi dùi của Soviet. Trong chiếc xe hạng nặng chỉ huy Horch, Meyer theo ngay sau xe tăng của Ribbentrop. Vì xe của ông ta chạy nhanh hơn chiếc Panzer IV của Ribbentrop, ngay cả lúc chạy trên tuyết, cứ như là Meyer – hay “Xe Tăng Meyer”, binh lính gọi ông ta như vậy – muốn thử xem những chiếc xe tăng có thể chịu đến đâu. Đại đội tiến lên với tốc độ cao nhất. Ribbentrop viết:

Bất cứ khi nào các xe tăng dừng lại trên một ngọn đồi để quan sát địch, Meyer lập tức đứng lên chiếc xe của ông ta và đưa nắm đấm lên, có nghĩa là “Tiếp tục! Nhanh lên!”

Chúng tôi chạy nhanh vượt qua các cánh đồng tuyết phẳng phía nam Kharkov, thỉnh thoảng phát hiện các đoàn quân Nga ở phía xa bên trái hay phải, nhưng ít khi chạm trận.

Nổ lực chính của cuộc tấn công của Hồng Quân ở xa hơn về phía bắc và nam. Rõ ràng chúng tôi tiến trong một khe hở, và trực giác của “bố già” Hausser đã tìm ra đúng chỗ để Quân đoàn vượt qua vòng vây Nga.

Khi bóng đêm đổ xuống, chúng tôi đến được làng Yefremowka, không xa từ Alexejewka, mục tiêu của ngày. “Xe Tăng Meyer” dừng chiến đoàn ở đó, vì tình hình hoàn toàn không rõ ràng.

Thiếu Tá SS Meyer ra lệnh cho tôi bảo vệ mặt kia của ngôi làng với trung đội và vừa nói vừa cười: “Chúng ta đã bị bao vây!”

Ông ta suy luận như vậy vì từ thực tế là chiếc xe lửa chở đồ tiếp tế chưa vượt qua được và mọi thứ dường như bị khép lại phía sau chúng tôi.

Tôi dẫn 4 chiếc tăng chạy dọc theo đường chính ra ngoại vi làng mà không gặp sự khán cự nào. Rồi tôi bố trí vị trí cho các xe, 2 bên trái và 2 ben phải. Chúng hầu như không thể bị phát hiện trong bóng đêm, và chúng đã được sơn trắng và bóng của chúng tiệp vào bóng các ngôi nhà trong làng.

Sau khi nói chuyện với các trưởng xe, tôi nhìn lại về hướng địch, quan sát địa hình hơi nhấp nhô ngập tuyết trắng. Tôi để ý mọot chấm đen trên đường, ngày càng lớn và giống một chiếc xe ngưa. Nó di chuyển thẳng đến ngôi làng từ hướng Alexejewka một cách khoang thai

Tôi nghĩ có thể chỉ là một nông dân, đang ở làng bên cạnh trở về nhà.

Tôi từ từ ung dung đi đến chiếc xe, định mang người đó về đại đội để hỏi tình hình ở Alexejewka.

Tôi lấy giọng uy quyền và kêu lên “stoy!” Cùng lúc đó, tôi nhận thấy chiếc xe chở khoảng 10 lính Nga, tất cả trang bị đến tận răng. Tôi cũng không mang cả súng ngắn, vì nó cản trở leo ra vào xe tăng nhanh chóng.

Theo bản năng, tôi đấm người tài xế ngay mặt thật mạnh và bắt đầu đánh với người Nga, anh ta cũng bất ngờ như tôi, với nắm tay. Tôi làm như vậy chỉ vì tôi nghĩ rằng những người lính Nga không có thì giờ để bắn trong lúc bất ngờ.

Trong khi những người lính Nga cố gắng nhảy ra để khỏi vướng tay chân, tôi phóng ra khỏi đám để tránh đạn từ các xe tăng của tôi, lúc này bắn vào đám lính Nga. Tôi ngã xuống đống tuyết.

Một người lính Nga dừng lại và bắn 2 viên từ khấu súng tiểu liên. Tôi cảm thấy một cú đập mạnh ở lưng.

Rồi những người lính Nga bỏ chạy. Bị thương, tôi nằm trong tuyết, cùng với 2 người lính của Sư đoàn 320 Bộ Binh, bị người Nga bắt vừa được thoát trong sự việc hy hữu này.

Ở trạm y tế, người ta tìm thấy viên đạn nằm trong miếng xương dẹt ở vai phải và 1 viên khác trong vai trái. Người bác sĩ suy luận là 2 viên đạn vẫn còn nằm trong phổi. Khi cơn sốc dịu đi và anh ta có thể thở lại bình thường, người bác sĩ nói: “Anh thật may mắn. Bị thương ở phổi hoặc là chết, hoặc là nhẹ. Vì anh vẫn chưa chết ngay bây giờ, anh sẽ qua khỏi.” Viên thiếu úy nằm trong ngôi nhà tranh cùng với một người bị thương khác, một người lính trẻ của Tiểu đoàn Thám Báo Meyer. Trong đêm đó, Thiếu Úy SS von Ribbentrop lên cơn sốt.

Trung Úy SS Schulz bị chết trong trận tấn công ngày 11 tháng 2 năm 1943. Mờ sáng hôm sau, Chiến Đoàn Meyer chiến đấu trong cơn bão tuyết. Quân Nga và Đức vượt qua mặt nhau mà không phát hiện. Lúc 2 giờ chiều, cánh tiền quân đến đường xe lửa gần Oktyabrsky, khoảng 80 km phía tây của Alexejewka.

Trong ngày này Quân đoàn của Hausser nhận lệnh của Hitler là giữ Kharkov bằng mọi giá. Tuy nhiên Paul Hasser đã vượt ra ngoài và ra lệnh lực lượng của mình rút lui để tránh khỏi bị bao vây và tiêu diệt. Tối ngày 14 tháng 2, Tham Mưu Trưởng quân đội một lần nữa trình bày tình hình tuyệt vọng trong sự cố gắng rút lại lệnh từ Hitler để bỏ Kharkov. Cố gắng của ông ta vô hiệu. Trong đêm 14-15 tháng 2, Hồng Quân tiến vào khu vực tây bắc và nam của Kharkov phía sau lực lượng Đức. Hướng tây bắc, một Tiểu đoàn xe tăng của Sư đoàn 2 Xe Tăng SS gây ra tổn thất nặng cho quân Nga, tạm thời chặn lại cuộc tấn công.

Một lần nữa Quân đoàn báo cáo tình trạng khó khăn, nhưng đến giữa ngày 15 vẫn chưa có hồi âm từ Bộ tư lệnh. 12:30 trưa, Hausser ra lệnh Sư đoàn 2 Xe Tăng SS rời khỏi vị trí, rút về sông Udy và lập các vị trí mới ở đó. Với sự yểm trợ từ các xe tăng, Một sư đoàn rưỡi của Quân đoàn II Xe Tăng SS rút ra Khảkov rồi đi về hướng đông nam. Đến 16:30, lệnh mới từ Bộ tư lệnh đến, ra lệnh các lực lượng phòng thủ phải giữ “bằng mọi giá”. Hausser trả lời: “Vấn đề đã được giải quyết: Kharkov đã được di tản!”

Sự quan trọng của sự quyết định này nằm ở chỗ giải thoát lực lượng chính của Quân đoàn II Xe Tăng SS là cần thiết cho việc tiếp tục tấn công về phía nam và bắt tay với Phương Diện Quân Nam. Trưa hôm ấy, sau khi được đưa vào một căn nhà tranh dùng làm trạm y tế, một sĩ quan quân y đến với von Ribbentrop nói là có một chiếc Fieseler Storch vừa đậu xuống. Anh ta sẽ được đưa ra bằng máy bay. Von Ribbentrop từ chối. Anh ta lý giải rằng với tư cách là một sĩ quan, anh ta không nên là người đầu tiên được đưa ra bằng máy bay. Thay vào đó, người lính trẻ phải là người đầu tiên.

Người sĩ quan quân y, người phụ trách thương binh bất kể cấp bậc nào, tuyên bố là ông ta là người quyết định ai bị thương nặng hay nhẹ, cho nên, ai là người được bay ra trước. Sau đó người bác sĩ ra lệnh cho von Ribbentrop lên máy bay. Von Ribbentrop giải thích bình tỉnh, nhưng kiên quyết, rằng trong trường hợp đó anh ta sẽ không tuân lệnh. Cuối cùng, người sĩ quan quân y buộc phải đưa người lính trẻ, bởi vì “con bò ương bướng” – von Ribbentrop – muốn như vậy.

Không may, tình hình của chiến đoàn Meyer ngày càng tệ trong những ngày sau đó, và chiếc Storch không quay trở lại. Von Ribbentrop bắt buộc phải ở lại đơn vị. Sự cố gắng của chiến đoàn Meyer trong việc bắt liên lạc với chiến đoàn Witt tấn công về hướng bắc đã thất bại. Trong khi đó, chiến đoàn đánh về hướng Alexandrowka. Quân Nga ép và làng từ mọi hướng cố đẩy quân Đức ra khỏi làng. Tình hình của anh ta càng tệ hơn vì áo của anh ta đã bị cắt bỏ ở trạm y tế, và họ chỉ cho anh ta mặc một cái áo choàng rộng. Von Ribbentrop về bộ chỉ huy tiểu đoàn để nắm tình hình.

Chiếc xe tăng của anh ta cũng không hoạt động được, nó bị địch bắn, tháp pháo bị kẹt. Chỉ có khẩu đại liên, sử dụng bởi người lính truyền tin, là hoạt động được.

Chúng tôi đặt chiếc tăng ở vị trí mà ít ra nó có thể dùng được khẩu đại liên nếu quân Nga tiến gần đến bộ chỉ huy.

Quân Nga cố gắng xâm nhập ngôi làng từ mọi hướng. Tình hình của chiến đoàn Meyer trở nên nghiêm trọng. Khẩu đại liên trên xe tăng đã phải được sử dụng vài lần để giúp đẩy lùi quân Nga tiến đến bộ chỉ huy.

Sau 3-4 ngày, “Meyer Xe Tăng” chuẩn bị cho một cuộc phá vòng vây. Sẽ đi bộ, vì nhiên liệu đã cạn. Meyer đưa súng ngắn cho những người bị thương, không thể đi bộ được, và chào từ biệt với câu nói: “cho một viên đạn vào đầu sẽ tốt hơn bị giết bởi quân Nga!”

Người chỉ huy chiến đoàn quyết định vượt vòng vây qua những bãi tuyết dày với những người còn sống sót và cố đến được quân nhà. Cơ hội thành công trong việc vượt qua 30-40 km thật mong manh.

Đến gần trưa ngày thứ năm trong vòng vây, Kurt Meyer nói chuyện qua vô tuyến với tiểu đoàn tưởng Tiểu đoàn 1, Thiếu Tá SS Max Wunsche, và diễn tả tình hình. Wunsche tuyên bố là ông ta sẵn sàng để cố gắng và phá phòng vây để cứu chúng tôi.

Meyer khẩn khoản: “Nhanh lên Max, chúng tôi sắp bị thiêu sống rồi!”

Là người ngồi nghe, điều đó đã quá rõ ràng với tôi là số mạng của chúng tôi đang treo trên sợi tơ.

Mọi người bồn chồn đợi Wunsche. Đến chiều, chiếc tăng đầu tiên xuất hiện, trong sự mừng rỡ của binh lính của chiến đoàn Meyer. Họ chạy quanh làng trong một vòng tròn lớn và đẩy quân Nga ra khỏi những ngọn đồi, nơi họ tập trung và liên tục tấn công và Alexandrowka.

Chúng tôi thấy lửa chớp và khói, và những xe tăng, xe tải bốc cháy. Chúng tôi nhìn thấy quân Nga bỏ chạy và biết là Wunsche sẽ đưa chúng tôi ra.

Rudolf von Ribbentrop tham gia trận đánh trong chiếc xe hư hại của anh ta. Anh ta nhập vào các xe tăng của Wunsche và khai hoả với khẩu súng máy khi lính Hồng Quân cố gắng quay về chiến hào của họ phía sau các xe tăng của Wunsche. Bằng cách đó, anh ta giúp mở hành lang cho chiến đoàn đang bị bao vây.

Đêm hôm sau, quân Đức rời khỏi làng theo con đường chính. Alexandrowka gần như chứng kiến ngày cùng của chiến đoàn Meyer. Thương binh được mang theo, và ngay cả các tử sĩ – trừ những người đã được chôn – cũng không để lại.

Vài tháng sau cuộc vượt vòng vây, Rudolf von Ribbentrop nghe lỏm được cuộc nói chuyện giữa một chỉ huy của đơn vị không quân trinh thám tầm gần, Thiếu Tá Rinke (người sau này trở thành bố vợ của anh ta) và người sĩ quan hành quân sư đoàn, Thiếu Tá SS Lehmann. Rinke hỏi: “Anh ta ra sao?” Von Ribbentrop nhận ra họ đang nói về mình và dỏng tai nghe. Anh ta được biết là chiếc Fieseler Storch được bay gấp vào là để đưa anh ta ra, vì sợ con trai của Bộ Trưởng Bộ Ngoại Giao Đức rơi vào tay quân Nga, sẽ trở thành một sự kiện lớn trong sự tuyên truyền của Nga. Von Ribbentrop nhớ lại:

Tỉnh ngủ hẳn, tôi đứng lên và bằng giọng nói và điệu bộ rất không nhà binh, trách móc người sĩ quan hành quân về việc đưa tôi vào một tình thế. Mọi người sẽ nghĩ gì về thanh danh của tôi nếu tôi nhận lời lên máy bay.

Lehmann lắng nghe sự trách móc của tôi rất lịch sự và trả lời nhã nhặn: “Đừng kích động quá ribbentrop. Anh là người của chúng tôi, đó là những gì tôi lo lắng, nó không có gì dính dáng đến địa vị của bố anh.”

Trong đêm đó, lực lượng của Meyer đến được phòng tuyến Đức. Những ngày sau đó quân Nga tấn công liên miên. Ở hướng đông của Nowaja Vodolaga, Ribbentrop tấn công một nhóm quân địch mạnh đang cố đè bẹp một lực lượng Đức nhỏ trên một ngọn đồi. Qua ống dòm von Ribbentrop có thể thấy quân Nga đang tập trung quân cho đợt tấn công cuối.

“Đạp ga! Mọi người theo tôi!”

“Mọi người” ở đây là 2 xe tăng chạy theo xe trung đội trưởng, lúc này đã chạy về hướng đội hình chính của địch. “Tản ra và bắn theo ý mình!” von Ribbentrop ra lệnh.

Những viên đạn nổ nổ vào nhóm đông nhất của địch. Binh lính Nga quay người bỏ chạy, nhưng điều này họ lại phơi mình ra trước mấy khẩu súng máy của 3 xe tăng đang nổ súng. Quân địch hoàn toàn bị xoá sạch và tình thế được cứu vãn; nhóm quân nhỏ rút ra được khỏi ngọn đồi và nhập lại với đơn vị của họ. Những cuộc chạm trán nhỏ như thế xảy ra rất thường. Quân tấn công bị chùn lại bởi lực lượng phòng thủ ương ngạnh. Không đủ lực lượng áp đảo để tạo ra một lỗ thủng quyết định, quân Nga liên tục bị đẩy lùi.

Hai ngày sau, quân Nga lại cố gắng chọc thủng tuyến, lần này với lực lượng mạnh hơn. Mũi dùi chính chạy ngay thẳng vào Đại Đội 7 Trung Đoàn 1 Xe Tăng SS, họ đưa hết toàn bộ xe đang có ra ngăn chặn cuộc tấn công. Dù gặp phải sự chống trả mãnh liệt, Hồng Quân ào qua phòng tuyến. Thiếu Úy SS Alt, chỉ huy Đại Đội 7, bị tử trận. Đại Đội 6 lăn bánh từ vị trí và tung vào chặn địch. Lúc này, quân tấn công đã di chuyển thành một hàng dọc, hình như họ đang tìm một vị trí phòng thủ.

Các xe tăng phóng vào đội hình và dọc theo hai bên ở tốc độ cao. Quan Nga phóng người xuống tuyết và giả chết. Những tràng súng máy làm họ buộc phải bỏ trò này, và đơn vị Soviet mau chóng bị tiêu diệt. Vài nhóm nhỏ bỏ chạy vào khe núi. Nhưng ở đây họ lại gặp phải lính đầu bếp, tài xế, và các bộ phận hậu quân của quân Đức và bị tiêu diệt. Quân Nga tiến lên vài km hai bên ngôi làng Nowaja Vodolaga, và quân phòng thủ buộc phải rút lui. Ngôi làng bị pháo hàng giờ. Khi ngôi nhà đầu tiên bốc cháy, không mất nhiều thời gian để cả ngôi làng biến thành cơn bão lửa.

Cuộc rút lui rất khó khăn trong cơn lạnh cóng. 3-4 chiếc trong số xe tăng ít ỏi của tiểu đoàn 2 bị trượt khỏi con đường chật hẹp đóng băng mà họ bắt buộc phải đi qua. Hơn nữa, khói từ ngôi làng bốc cháy và sương mù làm giảm tầm nhìn. Phải lấy 3 xe tăng để kéo 1 chiếc trượt ra khỏi đường. Khói và sương mù càng làm cho công việc kéo xe khó khăn hơn. Nếu quân Nga tấn công trong tình hình này thì cả đơn vị sẽ bị xoá sổ. Tuy nhiên, sự lo sợ bị tấn công đã không xảy ra. Sáng hôm sau, binh lính và xe tăng đến được nơi chỉ định và họ chuẩn bị cho cuộc hành quân sắp tới.

Ngày 17 tháng 2 năm 1943, Bộ tư lệnh Quân đoàn II Xe Tăng SS đưa ra lệnh cho ngày hôm đó:

Trong những trận tấn công và phòng thủ liên tục từ ngày 30 tháng 1 năm 1943, Quân đoàn II Xe Tăng SS đã chặn được cuộc tấn công dữ dội của 3 tập đoàn quân Nga và gây tổn thất nặng cho quân địch. Một quân đoàn kỵ binh gần như bị tiêu diệt hoàn toàn.

Làn đầu tiên Sư đoàn 1 Xe Tăng SS và Sư đoàn 2 Xe Tăng SS kề vai chiến đấu. Sau đó họ được tăng cường thêm Sư đoàn 3 Xe Tăng Xung Kích SS Totenkopf. Tất cả các đơn vị đã thể hiện một cách xuất sắc trong mấy tuần gian khổ vừa qua và, mặc dù các đơn vị bị lẫn vào nhau, họ vẫn làm được việc chỉ huy và kiểm soát tình hình khó khăn, đã thành công trong cuộc tấn công quyết định. Kề vai với những trung đoàn và tiểu đoàn đầy kinh nghiệm chiến đấu, những đơn vị tân lập, nhất là các trung đoàn xe tăng và tiểu đoàn bộ binh, đã trải qua các thử thách chiến trường trong điều kiện địa hình khó khăn nhất. Một lần nữa, các binh lính xe tăng xung kích đã trưởng thành trong chiến đấu.

Chiến đấu bên cạnh hàng ngủ của các đơn vị Waffen-SS, các thành phần của các Sư đoàn 213 và 298 bộ binh cũng đóng vai trò quan trọng trong chiến thắng chung.

Trong vòng mười ngày, Sư đoàn 320 bộ binh, vừa được nhập vào quân đoàn, đã giải toả được cánh nam của quân đoàn bằng cách đánh vượt qua được trong những điều kiện khắc nghiệt nhất.

Gởi đến các chỉ huy và binh lính trong các đơn vị, tôi xin hoàn toàn ghi nhận những thành quả của các anh em đã gặt hái trong những tuần khó khăn vừa qua.

(Ký tên) Hausser

Trung Tướng SS.