"Tại sao mình lại làm thế này?" Golan Trevize tự hỏi.

Đây là một câu hỏi cũ rích. Kể từ khi đến Gaia, anh vẫn thường tự hỏi mình như vậy. Vào những đêm mát mẻ, đôi khi anh giật mình tỉnh giấc sau những giấc mơ ngọt ngào, câu hỏi ấy lại như một nhịp đập nhỏ, lặng lẽ gõ vào lòng anh: Tại sao mình lại làm thế này? Tại sao mình lại làm thế này?

Tuy nhiên, mãi đến tận bây giờ, anh mới hạ quyết tâm đi hỏi Dom – một bậc trưởng lão trên hành tinh Gaia.

Dom hiểu rất rõ sự lo âu của Trevize, vì ông có thể cảm nhận được cấu trúc tâm linh của vị nghị viên này. Nhưng ông không hề phản hồi, bởi Gaia tuyệt đối không được phép chạm vào tâm trí của Trevize, và cách tốt nhất để chống lại cám dỗ đó chính là nhẫn tâm phớt lờ mọi thứ mình cảm nhận được.

"Ý cậu là gì, Trev?" Dom hỏi. Khi trò chuyện, ông thực sự khó mà không dùng tên gọi tắt, nhưng cũng không sao, dù sao Trevize cũng đã dần quen với điều đó.

"Quyết định mà tôi đã đưa ra," Trevize đáp: "Chọn Gaia làm bản thiết kế cho tương lai."

"Cậu làm vậy là đúng." Dom ngồi đó, vừa nói vừa ngước nhìn vị khách từ Foundation đang đứng trước mặt mình.

"Ý ông là tôi đã làm đúng?" Trevize mất kiên nhẫn nói.

"Tôi/Chúng tôi/Gaia biết cậu sẽ không phạm sai lầm, đó chính là lý do chúng tôi chú ý đến cậu. Cậu có một khả năng đặc biệt, có thể đưa ra quyết định đúng đắn trong tình trạng thiếu hụt dữ liệu, và cậu đã quyết định chọn Gaia. Cậu bác bỏ Đế quốc Ngân hà dựa trên công nghệ của First Foundation, cũng bác bỏ Đế quốc Ngân hà được xây dựng bằng tâm lý học tinh thần của Second Foundation, vì cả hai đều không thể tránh khỏi tình trạng vô chính phủ. Cậu phán đoán rằng chúng không thể trường trị cửu an, vì vậy cậu đã chọn Gaia."

"Không sai," Trevize nói: "Chính là như vậy! Tôi đã chọn Gaia, một siêu cơ thể, toàn bộ hành tinh chia sẻ một tâm trí và một cá tính chung, cho nên mới phải phát minh ra đại từ 'Tôi/Chúng tôi/Gaia' này để diễn đạt một khái niệm vốn dĩ không thể diễn đạt." Vừa nói, anh vừa đi đi lại lại không ngừng. "Cuối cùng nó sẽ phát triển thành Thiên hà Gaia, một siêu cơ thể cấp cao bao trùm toàn bộ ngân hà."

Anh đột ngột dừng bước, quay phắt sang Dom một cách gần như vô lễ: "Tôi cũng giống ông, cảm thấy mình đã đúng. Nhưng ông một lòng mong đợi sự ra đời của Thiên hà Gaia nên rất hài lòng với quyết định này, còn tôi thì không hoàn toàn chào đón nó, vì vậy tôi không thể dễ dàng tin rằng đây là quyết định đúng đắn. Tôi muốn biết tại sao mình lại đưa ra lựa chọn này, muốn cân nhắc, giám định kỹ lưỡng tính đúng đắn của nó, rồi tôi mới có thể hài lòng. Đối với tôi, chỉ dựa vào cảm giác là chưa đủ. Làm sao tôi biết mình đúng? Rốt cuộc cơ chế nào đã khiến tôi đưa ra lựa chọn chính xác?"

"Tôi/Chúng tôi/Gaia cũng không hiểu làm thế nào cậu đưa ra quyết định đúng đắn. Đã có quyết định rồi, việc biết hay không biết nguyên nhân chẳng lẽ lại quan trọng đến thế sao?"

"Ông đại diện cho toàn bộ hành tinh phát ngôn, đúng không? Ông đại diện cho từng giọt sương, từng viên sỏi nhỏ, thậm chí là ý thức chung cấu thành từ lõi lỏng của hành tinh?"

"Không sai. Hơn nữa không chỉ mình tôi, trên hành tinh này, bất cứ phần nào có ý thức chung đủ mạnh đều có thể đại diện cho toàn bộ hành tinh phát ngôn."

"Vậy thì, có phải toàn bộ ý thức chung đều vui lòng coi tôi là một 'hộp đen' – chỉ cần cái hộp đen này có tác dụng là không cần phải đi sâu tìm hiểu bên trong? Tôi không chấp nhận kiểu đó, tôi không thích làm hộp đen, tôi muốn biết bên trong có huyền cơ gì, muốn biết rốt cuộc mình đã làm thế nào và tại sao lại chọn Gaia cùng Thiên hà Gaia làm bản thiết kế phát triển tương lai cho nhân loại, chỉ có như vậy tôi mới có thể an tâm."

"Nhưng tại sao cậu lại không thích, hay nói đúng hơn là không tin tưởng vào quyết định của chính mình?"

Trevize hít sâu một hơi, dùng giọng trầm thấp đầy uy lực chậm rãi nói: "Bởi vì tôi không thích trở thành một phần của một siêu cơ thể. Siêu cơ thể này vì lợi ích của tổng thể, bất cứ lúc nào cũng có thể vứt bỏ tôi, tôi không muốn trở thành một phần tử có cũng được, không có cũng xong như vậy."

Dom trầm tư nhìn Trevize. "Vậy, cậu muốn thay đổi quyết định của mình không, Trev? Cậu biết đấy, cậu có thể làm vậy."

"Tôi rất hy vọng có thể thay đổi quyết định này, nhưng tôi không thể chỉ dựa vào sở thích cá nhân mà hành sự. Trước khi hành động, tôi phải biết quyết định này là đúng hay sai, chỉ dựa vào cảm giác phán đoán là không đủ."

"Nếu cậu cảm thấy đúng, thì chắc chắn không sai." Giọng nói chậm rãi và ôn hòa của Dom không hề thay đổi, đối lập hoàn toàn với sự kích động trong lòng Trevize, khiến Trevize càng thêm phiền não.

Sau khi dao động giữa trực giác và lý trí một hồi lâu, Trevize cuối cùng cũng thoát khỏi sự giằng xé không lời giải này, nói bằng giọng yếu ớt: "Tôi nhất định phải tìm thấy Trái Đất."

"Vì nó liên quan đến câu trả lời mà cậu đang cấp thiết muốn biết?"

"Vì nó là một vấn đề khác khiến tôi ăn không ngon ngủ không yên, và tôi cảm thấy giữa hai điều này chắc chắn có mối liên hệ. Chẳng phải tôi là một cái hộp đen sao? Nếu tôi cảm thấy hai điều này có liên quan, chẳng lẽ còn chưa đủ để thuyết phục ông chấp nhận sự thật đó?"

"Có lẽ vậy." Dom đáp với giọng bình tĩnh.

"Nếu nói nguồn gốc giữa con người trong ngân hà và Trái Đất đã có từ hàng ngàn – thậm chí hàng vạn năm, làm sao chúng ta có thể quên sạch hành tinh khởi nguồn này?"

"Hai vạn năm là khoảng thời gian dài hơn cậu có thể tưởng tượng. Về đế quốc thời kỳ đầu, chúng ta biết rất hạn hẹp; nhiều truyền thuyết gần như chắc chắn là hư cấu, chúng ta lại cứ lặp đi lặp lại, thậm chí tin tưởng hoàn toàn, vì thực sự không tìm thấy tài liệu nào khác. Mà lịch sử Trái Đất còn lâu đời hơn cả đế quốc."

"Nhưng chắc chắn phải có tài liệu lưu truyền lại. Bạn thân của tôi, Janov Pelorat, chuyên sưu tầm thần thoại và truyền thuyết về Trái Đất thời kỳ đầu, bất cứ nguồn tư liệu nào có khả năng ông ấy đều không bỏ qua. Đó là công việc, càng là sở thích của ông ấy. Kết quả là, những tài liệu về Trái Đất còn lưu truyền lại cũng chỉ toàn thần thoại và truyền thuyết, hiện nay đã không thể tìm thấy bất kỳ ghi chép hay văn hiến xác thực nào."

"Văn hiến từ hai vạn năm trước? Bất cứ thứ gì cũng sẽ bị mục nát hoặc hư hỏng do bảo quản không tốt hoặc chiến tranh."

"Nhưng ít nhất cũng phải có một số ghi chép liên quan, ví dụ như bản sao, bản chép tay của bản sao, bản copy của bản chép tay, loại dữ liệu này không quá cũ kỹ, nhưng cũng hữu dụng như vậy, thế mà chúng đều bị dọn sạch. Thư viện Thiên hà tại Trantor đáng lẽ phải lưu giữ văn hiến liên quan đến Trái Đất, trên thực tế, những văn hiến này cũng từng được nhắc đến trong các sử liệu khả khảo khác, nhưng trong Thư viện Thiên hà lại không thể tìm thấy. Dữ liệu nhắc đến những văn hiến này có lẽ vẫn còn, nhưng tất cả các đoạn trích dẫn đều biến mất sạch."

"Cậu nên nhớ, Trantor đã trải qua một kiếp nạn vài thế kỷ trước."

"Nhưng thư viện vẫn bình an vô sự, nhân viên Second Foundation bảo vệ nó rất tốt. Hơn nữa không lâu trước đây, chính thành viên của Second Foundation phát hiện dữ liệu liên quan đến Trái Đất đã không cánh mà bay, những dữ liệu đó là mới bị cố tình dời đi gần đây thôi. Tại sao chứ?" Trevize dừng bước, nhìn chằm chằm vào Dom không chớp mắt. "Nếu tôi có thể tìm thấy Trái Đất, tôi có thể tìm ra nó đang che giấu điều gì –"

"Che giấu?"

"Che giấu cũng được, bị che giấu cũng chẳng sao. Tôi có một cảm giác, một khi tôi giải được câu đố này, tôi sẽ biết tại sao lúc đầu mình lại từ bỏ sự độc lập cá nhân mà chọn Gaia và Thiên hà Gaia. Đến lúc đó, tôi nghĩ, mình sẽ thực sự hiểu tại sao lựa chọn của mình là đúng, không còn chỉ là cảm giác nữa. Và nếu tôi đúng –" Anh nhún vai bất lực, "thì cứ để nó tiếp tục đi."

"Nếu cậu thực sự có cảm giác này," Dom nói: "Và cảm thấy bắt buộc phải tìm kiếm Trái Đất, vậy thì, tất nhiên, chúng tôi sẽ dốc toàn lực giúp cậu. Tuy nhiên, sự hỗ trợ chúng tôi có thể cung cấp thực sự rất hạn chế. Ví dụ như, Tôi/Chúng tôi/Gaia không biết, trong ngân hà bao la cấu thành từ vô số thế giới, Trái Đất rốt cuộc nằm ở góc nào."

"Dẫu vậy," Trevize nói: "Tôi cũng nhất định phải đi tìm – dù cho những vì sao vô tận của ngân hà khiến hy vọng của tôi tựa như mò kim đáy bể, dù cho tôi phải độc hành đến tận cùng trời cuối đất."

2

Trevize đang ở trong môi trường dễ chịu của Gaia. Nhiệt độ ở đây luôn khiến người ta cảm thấy thoải mái, không khí lưu thông nhanh nhẹn, mát mẻ mà không lạnh lẽo. Bầu trời lơ lửng vài đám mây, thỉnh thoảng che khuất ánh mặt trời. Nếu mật độ hơi nước trên bề mặt đất ở đâu đó ngoài trời giảm xuống quá thấp, ngay lập tức sẽ có một trận mưa kịp thời bổ sung.

Cây cối ở đây mọc rất ngay ngắn, giống như một vườn cây ăn quả, toàn bộ Gaia chắc hẳn đều như vậy. Dù là động thực vật trên đất liền hay dưới đại dương đều duy trì số lượng và chủng loại thích hợp để giữ cân bằng sinh thái tốt. Tất nhiên, số lượng các loại sinh vật sẽ dao động nhỏ quanh mức "tối ưu", thậm chí sự sinh sôi của nhân loại cũng không ngoại lệ.

Trong phạm vi tầm mắt của Trevize, thứ duy nhất trông không hài hòa với xung quanh chính là chiếc phi thuyền mang tên "Far Star" của anh.

Vài thành viên nhân loại của Gaia đã dọn dẹp chiếc Far Star sạch sẽ tinh tươm và hoàn thành các hạng mục bảo dưỡng, công việc làm nhanh và tốt. Bên trong phi thuyền đã bổ sung đầy đủ thức ăn và đồ uống, những trang thiết bị cần thay thế đều đã được làm mới, chức năng của các bộ phận máy móc cũng được kiểm tra lại, Trevize còn đích thân kiểm tra kỹ lưỡng máy tính một lượt.

Chiếc phi thuyền này là một trong số ít những phương tiện vận chuyển sử dụng động lực trường của Foundation, nó trích xuất năng lượng từ trường lực có mặt khắp nơi trong ngân hà, vì vậy không cần thêm bất kỳ nhiên liệu nào. Năng lượng chứa trong trường lực ngân hà nhiều vô kể, dù cho toàn bộ hạm đội đều dựa vào nó để vận hành, cho đến ngày nhân loại không còn tồn tại nữa, cường độ của trường lực cũng gần như không giảm chút nào.

Ba tháng trước, Trevize vẫn là nghị viên của Terminus. Nói cách khác, anh từng là một thành viên của cơ quan lập pháp Foundation, xét về chức quyền thì có thể coi là một nhân vật quan trọng trong ngân hà. Đây thực sự chỉ là chuyện ba tháng trước sao? Anh cảm thấy như đã là chuyện của mười sáu năm trước, tức là nửa đời người trước vậy. Lúc đó, thứ duy nhất anh quan tâm là liệu "Kế hoạch Seldon" vĩ đại có thực sự tồn tại hay không; liệu có thực sự tồn tại một bản thiết kế được quy hoạch trước, có thể khiến Foundation từ một ngôi làng hành tinh, từ từ leo lên thành thế lực lớn nhất ngân hà.

Xét về vài phương diện, thay đổi thực ra không lớn. Anh vẫn giữ thân phận nghị viên, địa vị và đặc quyền cũ vẫn không thay đổi. Nhưng anh tin rằng, mình sẽ không bao giờ trở lại Terminus để nhặt lại địa vị và đặc quyền ngày xưa nữa. Mặc dù anh không hòa hợp với trật tự ngăn nắp nhỏ bé của Gaia, nhưng cũng không thể thích nghi với cục diện hỗn loạn rộng lớn của Foundation. Ngân hà tuy lớn, nhưng không có chỗ đứng cho anh, dù đi đến đâu, anh cũng như một đứa trẻ mồ côi.

Trevize siết chặt hàm, giận dữ luồn ngón tay vào mái tóc đen. Bây giờ không phải lúc thở dài than vãn, việc cấp bách là phải tìm thấy Trái Đất. Nếu việc tìm kiếm có kết quả, bản thân còn có thể toàn mạng trở về, thì còn khối thời gian để ngồi xuống từ từ mà khóc. Có lẽ, lúc đó sẽ có lý do tốt hơn để làm vậy.

Sau khi kiên quyết cứng rắn, suy nghĩ của anh bắt đầu trôi về quá khứ –

Ba tháng trước, anh cùng Janov Pelorat – một học giả uyên bác và có tính cách thuần khiết – cùng rời khỏi Terminus. Pelorat bị thôi thúc bởi niềm đam mê hoài cổ, một lòng một dạ muốn khai quật di tích Trái Đất đã mất từ lâu. Trevize lợi dụng cuộc thám hiểm của Pelorat làm vỏ bọc, mục đích thực sự là tìm kiếm mục tiêu trong lòng mình. Kết quả là họ không tìm thấy Trái Đất, mà bất ngờ phát hiện ra Gaia, Trevize còn mơ mơ màng màng bị ép buộc phải đưa ra quyết định.

Bây giờ, tình thế đã thay đổi một trăm tám mươi độ – đổi thành Trevize quyết tâm phải tìm thấy Trái Đất.

Còn về phần Pelorat, ông cũng có một thu hoạch bất ngờ. Ông gặp Blissenobiarella, một cô gái trẻ tóc đen, mắt đen. Bliss chính là Gaia, thực ra Dom cũng vậy – thậm chí một hạt cát, một ngọn cỏ bên cạnh cũng đều tương đương với Gaia. Pelorat, người sắp bước vào tuổi xế chiều, mang theo niềm đam mê đặc trưng của độ tuổi này, đã rơi vào lưới tình với Bliss, cô gái trẻ hơn ông quá nửa số tuổi. Nói ra cũng thật kỳ lạ, Bliss, cô gái trẻ này, dường như chẳng hề để tâm đến khoảng cách tuổi tác.

Mối tình này thực sự phi thường – nhưng Pelorat quả thực rất hạnh phúc, khiến Trevize không thể không thừa nhận rằng, mỗi người đều có những cách tìm kiếm hạnh phúc khác nhau, đây cũng chính là một trong những đặc điểm của cá thể độc lập. Tuy nhiên, trong ngân hà mà Trevize lựa chọn, (sau một khoảng thời gian nào đó) sự độc lập của cá thể sẽ bị loại bỏ hoàn toàn.

Nghĩ đến đây, nỗi đau vô hình lại trỗi dậy. Quyết định mà lúc đầu mình đưa ra do bất đắc dĩ, giờ đây trở thành gánh nặng không thể xua tan trong lòng, và hơn nữa...

"Golan!"

Tiếng gọi xông vào suy nghĩ của Trevize, anh ngước đầu lên, nhìn về phía ánh mặt trời chiếu tới, chớp mắt liên hồi.

"À, Janov." Anh dùng giọng nhiệt tình đáp – nhiệt tình đến mức hơi quá, vì anh không muốn để Pelorat đoán ra nỗi khổ của mình, thậm chí còn cố gắng giả vờ vui vẻ. "Tôi thấy chắc chắn ông đã phải tốn nhiều công sức lắm mới tách được khỏi Bliss đấy."

Pelorat lắc đầu. Gió nhẹ thổi rối mái tóc trắng như tơ của ông, một khuôn mặt dài và nghiêm nghị, lúc này càng trông dài và nghiêm nghị hơn. "Thực ra, người anh em, là cô ấy gợi ý tôi đến tìm cậu... đến... đến thảo luận một việc mà tôi muốn thảo luận. Tất nhiên, điều này không có nghĩa là bản thân tôi không muốn tìm cậu, mà là cô ấy dường như nghĩ đến việc này trước tôi."

Trevize mỉm cười nhẹ. "Không sao, Janov. Tôi nghĩ, ông đến để từ biệt tôi."

"Ồ, không, không hẳn vậy. Thực ra, có thể nói là hoàn toàn ngược lại. Golan, khi chúng ta, cậu và tôi, vừa rời khỏi Terminus, mục đích của tôi là tìm kiếm Trái Đất. Sau khi trưởng thành, tôi gần như dành toàn bộ thời gian cho công việc này."

"Tôi sẽ tiếp tục, Janov, công việc này bây giờ là của tôi rồi."

"Không sai, nhưng nó cũng là của tôi, vẫn là công việc của tôi."

"Nhưng –" Trevize giơ tay so sánh, như đang chỉ vào mọi thứ xung quanh.

Pelorat hít sâu một hơi nói: "Tôi muốn đi cùng cậu."

Trevize thực sự giật mình. "Ông không đùa đấy chứ, Janov, ông bây giờ đã có Gaia rồi."

"Tương lai tôi vẫn sẽ trở về vòng tay của Gaia, nhưng tôi không thể để cậu đi một mình."

"Tất nhiên là được, tôi có thể tự chăm sóc bản thân."

"Cậu đừng giận, Golan, nhưng cậu biết chưa đủ nhiều. Còn tôi lại biết rất nhiều thần thoại và truyền thuyết, tôi có thể hướng dẫn cậu."

"Ông muốn rời bỏ Bliss? Đừng đùa nữa."

Pelorat đột nhiên đỏ bừng hai má. "Tôi không muốn làm vậy, người anh em, nhưng cô ấy nói..."

Trevize cau mày. "Có phải cô ấy muốn đá ông không, Janov? Cô ấy đã hứa với tôi –"

"Không, cậu không hiểu, xin hãy nghe tôi nói tiếp, Golan. Cậu thực sự có một thói xấu, chuyện chưa rõ ràng đã vội vàng kết luận – tôi biết, đây cũng là sở trường của cậu. Ờ, tôi dường như luôn không thể biểu đạt rõ ràng ý của mình. Nhưng mà..."

"Được rồi," giọng Trevize dịu lại, "xin hãy nói cho tôi biết rốt cuộc Bliss đang nghĩ gì trong lòng, ông dùng cách gì nói cũng được, tôi cam đoan sẽ rất kiên nhẫn lắng nghe."

"Cảm ơn cậu, chỉ cần cậu kiên nhẫn, tôi nghĩ tôi sẽ sớm nói rõ ràng thôi. Cậu có biết không, Bliss cũng muốn đi."

"Bliss cũng muốn đi?" Trevize nói: "Không được, tôi lại sắp phát hỏa rồi. Thôi, tôi không phát hỏa nữa, nói cho tôi biết, Janov, tại sao Bliss lại muốn đi cùng? Tôi đang dùng giọng rất bình tĩnh hỏi ông đấy."

"Cô ấy không nói, chỉ nói là cô ấy muốn nói chuyện với cậu."

"Vậy tại sao cô ấy không đến, hả?"

Pelorat đáp: "Tôi nghĩ, ý tôi là tôi đoán, cô ấy ít nhiều cho rằng cậu không thích cô ấy, Golan, nên có chút không muốn tiếp cận cậu. Người bạn cũ, tôi đã cố hết sức đảm bảo với cô ấy rằng cậu hoàn toàn không có ác ý với cô ấy. Tôi tin bất cứ ai nhìn thấy cô ấy, đều chỉ có thể nảy sinh thiện cảm vô hạn với cô ấy. Tuy nhiên... nói thế này đi, cô ấy vẫn muốn tôi đến đề cập chuyện này với cậu. Tôi có thể nói với cô ấy rằng cậu sẵn lòng gặp cô ấy không, Golan?"

"Tất nhiên là được, tôi đi gặp cô ấy ngay bây giờ."

"Cậu sẽ nói lý lẽ chứ? Cậu biết đấy, người bạn cũ, cô ấy ít nhiều có chút căng thẳng. Cô ấy nói việc này rất quan trọng, cô ấy nhất định phải đi cùng cậu."

"Cô ấy không nói cho ông biết nguyên nhân sao?"

"Không, nhưng nếu cô ấy cho rằng nhất định phải đi, Gaia cũng nhất định phải đi cùng."

"Điều này có nghĩa là tôi căn bản không thể từ chối, đúng không, Janov?"

"Không sai, tôi nghĩ cậu không thể từ chối đâu, Golan."

3

Trong những ngày ngắn ngủi Trevize tạm trú tại Gaia, đây là lần đầu tiên anh ghé thăm chỗ ở của Bliss – bây giờ nơi này cũng là tổ ấm của Pelorat.

Trevize đảo mắt nhìn quanh. Ở Gaia, cấu trúc nhà cửa trông rất đơn giản. Vì gần như không có bất kỳ thời tiết xấu nào; vì nhiệt độ ở vĩ độ đặc biệt này quanh năm ôn hòa; vì ngay cả mảng kiến tạo địa chất khi cần trượt cũng biết trượt chậm rãi bình ổn, cho nên không cần thiết phải thêm quá nhiều chức năng bảo vệ cho nhà cửa, cũng không cần cố ý tạo ra một môi trường thoải mái để cách ly với môi trường lớn không thoải mái. Nói cách khác, toàn bộ hành tinh giống như một ngôi nhà lớn, chứa đựng tất cả cư dân trên đó.

Nhà của Bliss là một kiến trúc nhỏ khiêm tốn trong ngôi nhà hành tinh này, cửa sổ chỉ có màn chống muỗi chứ không có kính, đồ đạc khá ít nhưng tao nhã và thiết thực. Trên các bức tường xung quanh treo một vài bức ảnh toàn ảnh, không ít trong số đó là của Pelorat, trong đó có một bức biểu cảm trông vừa kinh ngạc vừa ngượng ngùng. Trevize nhìn mà không nhịn được cười, nhưng anh cố gắng không để ý cười lộ ra, bèn cúi đầu chỉnh lại thắt lưng.

Bliss nhìn chằm chằm vào anh, cô không mỉm cười như thường lệ, mà có vẻ hơi nghiêm túc. Đôi mắt đẹp mở to, mái tóc đen hơi xoăn xõa trên vai, như một làn sóng màu đen. Chỉ có đôi môi đầy đặn tô son nhạt mới mang lại một chút sắc máu cho khuôn mặt cô.

"Cảm ơn cậu đã đến gặp tôi, Tre."

"Janov trông có vẻ rất sốt ruột, Blissnobiariella."

Bliss mỉm cười nhẹ. "Đáp hay lắm. Nếu cậu sẵn lòng gọi tôi là Bliss, đây là một tên gọi tắt rất hay, thì tôi cũng sẵn lòng thử gọi cậu bằng tên đầy đủ, Trevize." Hai chữ cuối cô nói hơi lắp bắp, nhưng gần như không nhận ra.

Trevize giơ tay phải lên. "Đây là một ý hay. Tôi biết người Gaia bình thường khi trao đổi thông tin, có thói quen dùng tên tắt để gọi nhau, nên nếu cô thỉnh thoảng gọi tôi là 'Trev', tôi cũng không bận tâm. Tuy nhiên, tôi thích cô cố gắng gọi tôi là Trevize hơn, còn tôi sẽ gọi cô là Bliss."

Giống như mọi lần gặp trước, Trevize lại nhìn kỹ cô. Xét về cá thể, cô chỉ là một thiếu nữ đôi mươi; tuy nhiên là một phần của Gaia, cô đã có mấy ngàn tuổi. Điểm này tuy không nhìn ra từ vẻ ngoài, nhưng đôi khi từ cách cô nói chuyện, cũng như bầu không khí bao quanh cô, vẫn có thể thấy được đôi chút manh mối. Anh có hy vọng tất cả chúng sinh đều trở thành như vậy không? Không, tất nhiên là không! Thế nhưng –

Bliss nói: "Để tôi đi thẳng vào vấn đề, cậu đặc biệt nhấn mạnh muốn tìm kiếm Trái Đất –"

"Tôi chỉ đề cập với Dom thôi." Trevize quyết định đấu tranh đến cùng cho quan điểm của mình, tuyệt đối không dễ dàng nhượng bộ Gaia.

"Tôi biết, nhưng khi cậu nói chuyện với Dom, đồng thời cũng đang nói với Gaia và từng phần trong đó, ví dụ như, cũng tương đương với việc đang nói với tôi."

"Những gì tôi nói cô đều nghe thấy?"

"Không, vì tôi không nghe kỹ. Nhưng sau đó nếu tôi tập trung chú ý, tôi có cách nhớ lại từng câu cậu nói, xin cậu tin điểm này. Hãy để chúng ta quay lại chủ đề ban đầu – cậu đặc biệt nhấn mạnh muốn tìm kiếm Trái Đất, và kiên trì việc này cực kỳ quan trọng. Mặc dù tôi không nhìn ra sự quan trọng trong đó, nhưng vì cậu có thiên phú dị bẩm, Tôi/Chúng tôi/Gaia phải chấp nhận lời nói của cậu. Nếu nhiệm vụ này và việc cậu chọn Gaia có mối liên hệ lớn, thì Gaia cũng cho rằng nó là một nhiệm vụ cực kỳ quan trọng, vì vậy Gaia phải đi cùng cậu, dù chỉ để thử bảo vệ cậu."

"Cô nói Gaia phải đi cùng tôi, ý là bản thân cô phải đi cùng tôi, tôi nói đúng không?"

"Tôi chính là Gaia." Bliss trả lời rất dứt khoát.

"Vì mọi thứ trên hành tinh này, bất cứ thứ gì cũng là Gaia, vậy tại sao lại là cô? Tại sao không phải là những phần khác của Gaia?"

"Vì Pel muốn đi cùng cậu, nếu ông ấy đi cùng cậu, ông ấy sẽ không thích những phần khác của Gaia đi cùng, chỉ có tôi đi ông ấy mới vui."

Pelorat vốn không nói lời nào ngồi trên ghế trong góc (Trevize chú ý, trên bức tường sau lưng Pelorat, vừa hay là ảnh của chính Pelorat), lúc này ông nói khẽ: "Đây là sự thật, Golan, Gaia của tôi chính là Bliss."

Bliss đột nhiên mỉm cười. "Cậu nghĩ vậy làm tôi thấy phấn khích thật đấy. Tất nhiên, cách nói này khá mới mẻ."

"Được rồi, để tôi suy nghĩ một chút." Trevize đặt hai tay ra sau gáy, ngả ghế ra phía sau, những chân ghế mảnh khảnh lập tức kêu lên răng rắc. Anh nhận ra ngay chiếc ghế này không đủ vững chãi cho kiểu ngồi như vậy, nên vội vàng đặt bốn chân ghế trở lại vị trí cũ. "Nếu cô rời khỏi Gaia, cô có còn là một phần của nó không?"

"Điều đó còn tùy tình huống. Ví dụ, nếu tôi gặp nguy hiểm bị thương, hoặc có những lý do đặc biệt khác, tôi có thể tự cô lập bản thân để những tổn thương mà tôi phải chịu không làm ảnh hưởng đến Gaia. Nhưng việc này chỉ giới hạn trong các tình huống khẩn cấp, còn thông thường, tôi luôn là một phần của Gaia."

"Ngay cả khi chúng ta đang thực hiện bước nhảy không gian?"

"Ngay cả lúc đó, chỉ là tình hình phức tạp hơn một chút thôi."

"Tôi cứ cảm thấy có gì đó không ổn."

"Tại sao?"

Trevize nhăn mũi, như thể ngửi thấy mùi gì đó lạ lùng. "Điều này có nghĩa là, mọi lời nói hành động của tôi trên con tàu vũ trụ này, chỉ cần cô nghe thấy hoặc nhìn thấy, thì cũng đồng nghĩa với việc toàn bộ Gaia đều nghe thấy và nhìn thấy."

"Tôi chính là Gaia, vì vậy tất cả những gì tôi nhìn thấy, nghe thấy, cảm nhận được, Gaia đều nhìn thấy, nghe thấy và cảm nhận được."

"Chính xác, ngay cả bức tường kia cũng nhìn thấy, nghe thấy và cảm nhận được."

Bliss nhìn bức tường mà anh chỉ vào, rồi nhún vai. "Đúng, bức tường đó cũng vậy. Nó chỉ có ý thức cực kỳ nhỏ bé, nên cảm giác và khả năng thấu hiểu cũng rất hạn hẹp. Tuy nhiên, tôi nghĩ rằng những lời chúng ta đang nói lúc này cũng sẽ khiến nó tạo ra một sự dịch chuyển ở quy mô hạ nguyên tử nào đó, giúp nó hòa nhập với Gaia nhiều hơn, đóng góp nhiều hơn cho cái 'tôi' lớn lao này."

"Nhưng nếu tôi muốn giữ sự riêng tư thì sao? Có lẽ tôi không muốn bức tường này biết tôi đang nói gì hay làm gì."

Bliss có vẻ tức giận, Pelorat vội vàng xen vào: "Cậu biết đấy, Golan, tôi vốn không muốn nhiều lời vì sự hiểu biết của tôi về Gaia rõ ràng là có hạn. Tuy nhiên, dạo gần đây tôi luôn ở bên cạnh Bliss, nên ít nhiều cũng có thể đưa ra vài suy luận. Nói thế này nhé, nếu cậu đi giữa đám đông trên hành tinh Terminus, cậu sẽ nhìn thấy, nghe thấy rất nhiều chuyện, cũng sẽ nhớ được một phần trong đó. Sau này, dưới sự kích thích não bộ thích hợp, cậu thậm chí có thể nhớ lại tất cả, nhưng hầu hết những chuyện này cậu đều không để tâm, nhìn xong rồi quên ngay. Ngay cả khi cậu thấy vài người lạ diễn ra những cảnh tượng đầy cảm xúc, dù cậu thấy rất thú vị, nhưng nếu không liên quan đến mình, cậu cũng sẽ coi như gió thoảng bên tai và quên nhanh chóng. Tình trạng của Gaia chắc chắn cũng như vậy, ngay cả khi mọi bộ phận của Gaia đều biết rõ hành động của cậu, cũng không có nghĩa là Gaia nhất định phải bận tâm – nói vậy có đúng không, Bliss yêu quý của tôi?"

"Tôi chưa bao giờ nghĩ như vậy, Pel, nhưng lời anh nói quả thực có lý. Tuy nhiên, sự riêng tư mà Trevize – ý tôi là Trevize – nói đến, trong mắt chúng tôi chẳng có chút giá trị nào cả. Thật ra, tôi/chúng tôi/Gaia thật khó mà thấu hiểu – tại sao lại không muốn trở thành một phần của chỉnh thể, không để giọng nói của mình được người khác nghe thấy, không để hành động của mình bị lộ ra, không để tư tưởng của mình bị người khác cảm nhận..." Bliss lắc đầu mạnh mẽ, "Tôi vừa nói, trong tình huống khẩn cấp, chúng tôi có thể tự cô lập với Gaia, nhưng ai lại muốn sống như thế chứ, dù chỉ một giờ đồng hồ?"

"Tôi thì muốn," Trevize nói: "Đây chính là lý do tôi phải tìm ra Trái Đất. Tôi muốn biết rốt cuộc lý do đặc biệt nào – nếu thực sự có – đã thúc đẩy tôi lựa chọn định mệnh khủng khiếp này cho tương lai của nhân loại."

"Đây không phải là định mệnh khủng khiếp, nhưng chúng ta đừng tranh cãi về vấn đề này nữa. Tôi đi cùng cậu không phải để giám sát cậu, mà là với tư cách bạn bè để giúp đỡ cậu; Gaia đồng hành cùng cậu cũng không phải để giám sát cậu, mà là với tư cách bạn bè để giúp đỡ cậu."

Trevize ảm đạm nói: "Nếu Gaia muốn giúp tôi, cách tốt nhất là dẫn tôi đến Trái Đất."

Bliss chậm rãi lắc đầu. "Gaia không biết vị trí của Trái Đất, điểm này Dom đã nói với cậu rồi."

"Điểm này tôi không tin lắm. Dù sao thì các người chắc chắn phải có một số ghi chép, nhưng tại sao từ khi đến Gaia, tôi chưa từng thấy bất kỳ ghi chép nào? Ngay cả khi Gaia thực sự không biết vị trí Trái Đất, tôi cũng có thể tìm thấy manh mối nào đó từ những ghi chép kia. Tôi khá am hiểu về dải Ngân Hà, chắc chắn phong phú hơn kiến thức của Gaia về khía cạnh này, có lẽ tôi có cách để giải mã những manh mối mà ngay cả Gaia cũng chưa chắc đã hiểu hết từ các ghi chép của các người."

"Cậu đang ám chỉ loại ghi chép nào, Trevize?"

"Bất kỳ ghi chép nào, sách vở, phim ảnh, cuộn băng, ảnh toàn ký, sản phẩm thủ công, v.v., miễn là các người có. Kể từ khi đến Gaia cho đến tận bây giờ, tôi vẫn chưa phát hiện ra thứ gì có thể coi là ghi chép – còn cô thì sao, Janov?"

"Không có," Pelorat ngập ngừng nói: "Nhưng tôi cũng chưa thực sự tìm kiếm kỹ."

"Tôi đã tìm rồi, tìm trong bí mật," Trevize nói: "Và tôi chẳng thấy gì cả, không có gì hết! Câu trả lời duy nhất tôi có thể nghĩ đến là có ai đó cố tình giấu những ghi chép đó đi. Tôi cảm thấy rất lạ, tại sao chứ? Cô có thể nói cho tôi biết không?"

Vầng trán mịn màng của Bliss nhíu lại, vẻ mặt đầy kinh ngạc. "Sao trước đây cậu không hỏi? Tôi/chúng tôi/Gaia không giấu giếm bất cứ điều gì, chúng tôi cũng không bao giờ nói dối. Một thực thể cô lập – cá thể đơn lẻ – có thể nói dối, vì anh ta có giới hạn, nên anh ta sẽ cảm thấy sợ hãi. Tuy nhiên, Gaia là một sinh vật cấp hành tinh có sức mạnh tâm linh to lớn, căn bản chẳng có gì để sợ, vì vậy Gaia hoàn toàn không cần nói dối hay thêu dệt những lời tuyên bố không đúng với sự thật."

Trevize bĩu môi. "Vậy tại sao lại cố tình không cho tôi xem bất kỳ ghi chép nào? Cho tôi một lý do thuyết phục đi."

"Đương nhiên là được," Bliss xòe hai lòng bàn tay hướng lên trên. "Vì chúng tôi căn bản không có bất kỳ ghi chép nào cả."

4

Pelorat là người định thần lại đầu tiên, anh có vẻ không kinh ngạc như Trevize.

"Em yêu," anh dịu dàng nói: "Việc này thật khó mà tin được, bất kỳ nền văn minh tử tế nào cũng không thể không có ghi chép."

Bliss nhướng mày. "Tôi hiểu điểm này, tôi chỉ nói là chúng tôi không có những ghi chép mà Trevize nói hoặc muốn tìm. Tôi/chúng tôi/Gaia không có bất kỳ loại bản thảo, ấn phẩm, cuộn băng hay cơ sở dữ liệu máy tính nào, hoàn toàn không có, chúng tôi thậm chí không có cả hiện vật khắc đá. Vì những thứ này đều không tồn tại, nên Trevize đương nhiên không thể tìm thấy gì cả."

Trevize hỏi: "Nếu các người không có bất kỳ thứ gì mà tôi gọi là ghi chép, vậy rốt cuộc các người có cái gì?"

"Tôi/chúng tôi/Gaia có một bộ nhớ, tôi đều nhớ hết." Bliss nói từng chữ một cách rất cẩn thận, như thể đang nói chuyện với trẻ con.

"Cô nhớ được những gì?" Trevize hỏi.

"Mọi thứ."

"Cô có thể nhớ tất cả các tài liệu tham khảo không?"

"Đương nhiên."

"Khoảng thời gian bao lâu? Có thể kéo dài bao nhiêu năm về trước?"

"Vô tận."

"Ý cô là bao gồm cả dữ liệu lịch sử, tiểu sử, địa lý và khoa học? Thậm chí cả chuyện tầm phào trong xóm ngõ?"

"Bao gồm bất kỳ dữ liệu nào."

"Tất cả đều chứa trong cái đầu nhỏ đó sao?" Trevize chỉ vào thái dương bên phải của Bliss bằng một cử chỉ mỉa mai.

"Không hẳn vậy," cô đáp: "Bộ nhớ của Gaia không chỉ giới hạn ở thành phần trong đầu tôi. Nghe này," lúc này thần thái của cô trở nên vô cùng trang trọng, thậm chí có chút nghiêm nghị: lúc này cô không chỉ là Bliss, mà còn là sự kết hợp của các cá thể khác của Gaia. "Trước khi có lịch sử ghi chép, con người chắc chắn đã trải qua một thời kỳ nguyên thủy, khi đó con người tuy có thể ghi nhớ sự việc nhưng căn bản không biết nói. Sau đó con người phát minh ra ngôn ngữ làm công cụ biểu đạt ký ức, ký ức mới có thể lưu truyền giữa người với người. Để ghi lại các loại ký ức và truyền lại từ thế hệ này sang thế hệ khác, chữ viết cuối cùng đã ra đời. Kể từ đó, sự phát triển công nghệ đều là để tạo ra nhiều không gian truyền tải và lưu trữ ký ức hơn, đồng thời cố gắng đơn giản hóa thủ tục truy cập dữ liệu. Tuy nhiên, khi tất cả các cá thể hòa nhập thành Gaia, những sự phát triển đó đều trở nên lỗi thời. Chúng ta có thể quay về với ký ức nguyên thủy nhất, cũng chính là hệ thống lưu trữ ghi chép cơ bản nhất, cậu hiểu chưa?"

Trevize nói: "Ý cô là, tổng hòa của tất cả bộ não trên Gaia có thể ghi nhớ nhiều dữ liệu hơn một bộ não đơn lẻ?"

"Đương nhiên."

"Nếu Gaia phân tán tất cả ghi chép trong bộ nhớ cấp hành tinh, thì đối với cô là một phần của Gaia, điều đó có lợi ích gì?"

"Lợi ích quá nhiều. Bất kỳ dữ liệu nào tôi muốn biết đều được lưu trữ trong tâm linh của một người nào đó, hoặc tâm linh của một số người. Nếu là dữ liệu rất cơ bản, ví dụ như ý nghĩa của từ 'cái ghế', thì mỗi tâm linh đều có. Nhưng ngay cả những chuyện vô cùng huyền bí, chỉ tồn tại trong một phần nhỏ của tâm linh Gaia, nếu tôi cần, tôi cũng có thể gọi ra bất cứ lúc nào, chỉ là sẽ mất nhiều thời gian hơn một chút so với việc lấy ký ức phổ thông – nghe này, Trevize, nếu cậu muốn tra cứu một dữ liệu vốn không biết, cậu sẽ tra cứu sách băng hoặc cơ sở dữ liệu máy tính, còn cách làm của tôi là quét toàn bộ tâm linh Gaia."

"Cô làm thế nào để ngăn chặn lượng thông tin khổng lồ tràn vào tâm linh, tránh làm nổ tung hộp sọ của mình?"

"Cậu nghiện mỉa mai rồi à, Trevize?"

Pelorat vội nói: "Làm ơn đi, Golan, đừng đáng ghét như vậy."

Trevize nhìn chằm chằm vào cả hai người họ, rõ ràng sau một hồi cố gắng mới làm cho các cơ bắp căng thẳng trên mặt được thả lỏng. "Xin lỗi. Tôi bị đè nặng bởi một gánh nặng bị cưỡng ép đặt lên người, lại không biết phải giải thoát thế nào. Có lẽ vì lý do này mà giọng điệu của tôi nghe không được tốt, nhưng đây tuyệt đối không phải là ý định của tôi. Bliss, tôi thực sự muốn biết câu trả lời. Làm thế nào cô có thể truy cập ký ức trong não người khác mà không làm đầy não mình nhanh chóng?"

Bliss trả lời: "Tôi cũng không biết, Trevize, cũng giống như cậu không hiểu chi tiết vận hành bộ não của chính mình vậy. Tôi nghĩ, cậu chắc biết khoảng cách giữa mặt trời của các cậu và ngôi sao gần nhất, nhưng cậu chưa chắc đã luôn ghi nhớ chuyện này. Cậu lưu trữ con số này ở đâu đó, bất cứ khi nào bị hỏi đến, cậu đều có thể nhớ ra ngay. Nếu cậu không dùng đến, lâu dần có lẽ sẽ quên, nhưng cậu luôn có thể tìm thấy trong cơ sở dữ liệu máy tính nào đó. Cậu có thể coi bộ não của Gaia là một cơ sở dữ liệu máy tính khổng lồ, tôi có thể sử dụng nó bất cứ lúc nào, tuy nhiên tôi không nhất thiết phải cố ý ghi nhớ những dữ liệu đã từng dùng. Sau khi dùng xong một dữ liệu hoặc ký ức nào đó, tôi có thể để nó biến mất khỏi ký ức của chính mình, nói cách khác, chính là đưa nó về vị trí cũ."

"Trên Gaia có bao nhiêu người, Bliss? Có bao nhiêu nhân loại?"

"Khoảng một tỷ, cậu có muốn biết con số chính xác hiện tại không?"

Trevize nở một nụ cười khổ. "Tôi hiểu rất rõ, chỉ cần cô muốn, cô có thể gọi ra con số chính xác, nhưng tôi biết con số đại khái là đủ rồi."

"Thực ra," Bliss nói tiếp: "Số lượng dân số luôn rất ổn định, luôn dao động quanh con số hơn một tỷ một chút. Tôi có thể mở rộng ý thức của mình – ừm – đến tận rìa của Gaia, để kiểm tra sự chênh lệch giữa dân số hiện tại và giá trị trung bình. Đối với những người chưa từng chia sẻ kinh nghiệm chung với chúng tôi, tôi thực sự không thể giải thích rõ ràng hơn được nữa."

"Nhưng tôi cứ tưởng, tâm linh của một tỷ người – trong đó còn không ít là trẻ em – chắc chắn không thể chứa đựng tất cả dữ liệu mà một xã hội phức tạp cần."

"Nhưng con người không phải là sinh vật duy nhất trên Gaia, Trev."

"Ý cô là động vật cũng có thể ghi nhớ?"

"Mật độ lưu trữ ký ức trong não động vật không cao bằng não người, hơn nữa dù là não người hay não các động vật khác, phần lớn không gian đều dùng để lưu trữ ký ức cá thể, những ký ức đó ngoài chính bản thân chúng ra, đối với ý thức cấp hành tinh hầu như chẳng có ích gì. Mặc dù vậy, vẫn có rất nhiều dữ liệu cao cấp có thể được lưu trữ trong não động vật, mô thực vật và cấu trúc khoáng vật."

"Cấu trúc khoáng vật? Ý cô là đá và núi?"

"Còn có vài loại dữ liệu được lưu trữ trong đại dương và khí quyển, chúng đều là Gaia."

"Hệ thống vô sinh có thể chứa đựng những gì chứ?"

"Quá nhiều. Ví dụ, khả năng ghi nhớ của đá tuy thấp, nhưng do thể tích khổng lồ, nên một phần lớn toàn bộ ký ức của Gaia đều tồn tại ở đó. Do thời gian truy cập bộ nhớ đá khá lâu, nên nó thích hợp nhất để lưu trữ những 'dữ liệu chết', tức là những dữ liệu cực kỳ ít khi được sử dụng."

"Giả sử một người có bộ não chứa dữ liệu rất quan trọng qua đời, thì sẽ thế nào?"

"Dữ liệu bên trong sẽ không bị mất. Sau khi con người qua đời, khi mô não bắt đầu phân hủy, dữ liệu sẽ từ từ bị đẩy ra khỏi não, những ký ức này có đủ thời gian để phân tán đến các bộ phận khác của Gaia. Mỗi trẻ sơ sinh đều có một bộ não mới, những bộ não này theo độ tuổi mà phát triển dần, không chỉ phát triển ký ức và tư tưởng cá thể, mà còn hấp thụ kiến thức thích hợp từ các nguồn khác. Những gì các người gọi là giáo dục, đối với tôi/chúng tôi/Gaia mà nói, hoàn toàn là một quá trình tự phát."

"Thú thật là, Golan, tôi cảm thấy thế giới sống động này là một khái niệm có nhiều ưu điểm."

Trevize liếc nhìn người đồng hương Foundation này. "Điểm này tôi cũng đồng ý, Janov, nhưng tôi không mấy hứng thú. Hành tinh này dù lớn đến đâu, dù đa dạng thế nào, vẫn tương đương với việc chỉ có một bộ não, chỉ có một! Mỗi bộ não mới sinh ra đều hòa nhập vào chỉnh thể, thì làm sao có cơ hội xuất hiện ý kiến phản đối? Nếu cậu nhìn lại lịch sử nhân loại, cậu sẽ thấy, tư tưởng của một số người dù nhất thời không được xã hội dung nạp, nhưng lại có thể giành chiến thắng cuối cùng, từ đó thay đổi cả thế giới. Còn trên Gaia, có cơ hội nào để xuất hiện những kẻ nổi loạn vĩ đại tạo nên lịch sử không?"

"Gaia cũng có xung đột nội bộ," Bliss nói: "Không phải mọi bộ phận của Gaia đều chấp nhận quan điểm chung."

"Nhưng chắc chắn là có giới hạn," Trevize nói: "Trong một cơ thể đơn lẻ, không thể cho phép quá nhiều sự hỗn loạn, nếu không sẽ không thể vận hành bình thường. Trong trường hợp này, sự tiến bộ và phát triển của chỉnh thể dù không hoàn toàn đình trệ, thì nhịp độ cũng chắc chắn rất chậm chạp. Chúng ta có thể mạo hiểm cưỡng ép tình trạng này lên toàn bộ dải Ngân Hà không? Lên toàn thể nhân loại không?"

Bliss không hề nao núng đáp: "Cậu đang nghi ngờ quyết định của chính mình sao? Chẳng lẽ cậu đã đổi ý, cho rằng Gaia không phù hợp làm hình mẫu cho tương lai nhân loại?"

Trevize mím chặt môi, ngập ngừng một lát rồi chậm rãi nói: "Tôi rất muốn làm vậy, nhưng... chưa đến lúc. Quyết định mà tôi đưa ra là có căn cứ – một loại căn cứ tiềm thức nào đó. Trừ khi tôi tìm ra bộ mặt thật của nó, tôi vẫn chưa thể quyết định có nên thay đổi hay không. Vì vậy, chúng ta hãy quay lại chủ đề Trái Đất đi."

"Cậu cảm thấy ở Trái Đất có thể thấu hiểu được căn cứ đã thúc đẩy cậu đưa ra quyết định đó, đúng không?"

"Cảm giác của tôi chính là như vậy – Dom nói Gaia không biết vị trí của Trái Đất, tôi tin cô chắc chắn đồng ý với quan điểm của ông ấy."

"Tôi đương nhiên đồng ý với lời ông ấy, tôi và ông ấy đều là Gaia."

"Cô có chuyện gì giấu tôi không? Ý tôi là cố tình giấu tôi?"

"Đương nhiên là không. Ngay cả khi Gaia có thể nói dối, cũng sẽ không làm vậy với cậu. Dù sao thì chúng tôi cũng phải dựa vào quyết định của cậu, chúng tôi hy vọng nó chính xác không sai sót, điều đó cần tất cả dựa trên cơ sở thực tế."

"Nếu vậy," Trevize nói: "Hãy để chúng ta sử dụng bộ nhớ cấp thế giới của các người. Quay ngược thời gian, nói cho tôi biết cô nhớ được chuyện từ bao lâu trước."

Bliss ngơ ngác nhìn Trevize, ngập ngừng một lúc lâu, như thể đang ở trong trạng thái xuất thần. Rồi cô nói: "Mười lăm nghìn năm."

"Tại sao cô lại ngập ngừng?"

"Việc này cần chút thời gian. Những ký ức cũ kỹ – đặc biệt là những ký ức rất cũ – hầu như đều ẩn sâu trong gốc rễ của những dãy núi, phải mất chút thời gian mới đào ra được."

"Mười lăm nghìn năm trước? Có phải là lúc Gaia mới được tạo lập không?"

"Không, theo những gì chúng tôi biết, còn phải quay ngược lại khoảng ba nghìn năm nữa."

"Tại sao cô không thể khẳng định? Cô, hoặc Gaia, chẳng lẽ không nhớ sao?"

Bliss nói: "Lúc đó Gaia vẫn chưa phát triển ra ký ức toàn cầu."

"Nhưng trước khi các người dựa vào ký ức tập thể, Gaia chắc chắn phải giữ lại một số ghi chép chứ, Bliss. Ghi chép thông thường – được ghi lại, viết lại, chụp lại, v.v."

"Tôi nghĩ chắc là có, nhưng đã lâu như vậy rồi, những thứ đó không thể còn tồn tại được nữa."

"Có lẽ sẽ có bản sao, hoặc nói cách khác, khi ký ức toàn cầu phát triển thành công, chúng đã được chuyển đến đó, nếu thực sự là vậy thì càng tốt."

Bliss nhíu mày, tiếp theo lại là một hồi ngập ngừng, lần này thời gian kéo dài lâu hơn. "Những ghi chép sớm mà cậu nói, tôi không tìm thấy bất kỳ dấu vết nào."

"Sao lại như vậy?"

"Tôi cũng không biết, Trevize. Tuy nhiên, tôi nghĩ là vì chúng trông không mấy quan trọng. Tôi đoán, khi những dữ liệu phi ký ức sớm này bắt đầu hư hỏng, đã bị coi là lỗi thời và vô dụng rồi."

"Cô không biết sự thật, cô chỉ đang nghĩ, đang đoán mà thôi. Nhưng cô thực sự không biết, Gaia cũng không biết."

Bliss hạ mi mắt. "Chắc chắn là vậy."

"Chắc chắn là vậy? Tôi không phải là một phần của Gaia, nên tôi không cần đồng ý với quan điểm của Gaia – đây là một ví dụ rất tốt để cậu biết tính độc lập quan trọng đến thế nào. Tôi, với tư cách là một cá thể cô lập, tôi có quan điểm khác."

"Quan điểm của cậu thế nào?"

"Trước hết, có một điểm tôi rất khẳng định, một nền văn minh đang tồn tại không thể nào hủy hoại các ghi chép sớm. Không những không phán xét những dữ liệu đó là lỗi thời vô dụng, mà còn rất có khả năng trân trọng những dữ liệu này, và nghĩ mọi cách để bảo tồn. Nếu các ghi chép trước khi ký ức toàn cầu của Gaia xuất hiện bị hủy hoại sạch sẽ, Bliss, đây không thể là hành vi tự phát."

"Vậy cậu giải thích thế nào?"

"Trong thư viện ở Trantor đó, các tài liệu tham khảo liên quan đến Trái Đất đều bị di dời, kẻ chủ mưu không biết là thần thánh phương nào, dù sao cũng không phải là thành viên của Second Foundation trên Trantor. Nhìn từ góc độ này, các tài liệu tham khảo liên quan đến Trái Đất trên Gaia, liệu có phải cũng bị ngoại lực xóa sạch không?"

"Sao cậu biết các ghi chép sớm có nhắc đến Trái Đất?"

"Theo lời cô, Gaia ít nhất được thành lập từ mười tám nghìn năm trước. Đó là thời đại Đế chế Ngân Hà chưa trỗi dậy, khi đó nhân loại đang thực hiện các cuộc di dân lớn ra dải Ngân Hà, và nguồn gốc chính của những người di dân chính là Trái Đất. Pelorat có thể chứng thực điều này."

Đột nhiên nghe thấy tên mình, Pelorat hơi ngạc nhiên. Anh hắng giọng, "Truyền thuyết đúng là như vậy, em yêu. Anh rất trân trọng những truyền thuyết này, và cả anh lẫn Golan Trevize đều cho rằng, loài người vốn dĩ bị giới hạn trên một hành tinh, hành tinh đó chính là Trái Đất, những người di dân đầu tiên đều đến từ Trái Đất."

"Cho nên," Trevize tiếp lời: "Nếu Gaia được thành lập trong thời kỳ đầu của du hành không gian, thì rất có khả năng là thế giới thuộc địa của người Trái Đất; ngay cả khi những người di dân đầu tiên không phải là người Trái Đất, thì cũng nên đến từ một thế giới mới do người Trái Đất lập nên. Vì vậy, lịch sử khai phá của Gaia, và các ghi chép hàng nghìn năm sau đó, chắc chắn đã ghi lại những sự thật lịch sử liên quan đến Trái Đất và người Trái Đất, nhưng những ghi chép này đều biến mất hết. Dường như có một sức mạnh bí ẩn nào đó, không để cho Trái Đất lộ diện trong bất kỳ ghi chép nào của dải Ngân Hà. Nếu quả thực là vậy, trong đó chắc chắn có những uẩn khúc rất lớn."

Bliss tức giận nói: "Đây chỉ là suy đoán thôi, Trevize, cậu không có bất kỳ bằng chứng nào cả."

"Tuy nhiên Gaia luôn khẳng định tôi có thiên phú đặc biệt, trong trường hợp thiếu bằng chứng, tôi cũng có thể đưa ra kết luận chính xác. Vì vậy, sau khi tôi đưa ra một kết luận chắc chắn, đừng nói tôi thiếu bằng chứng nữa."

Bliss im lặng không nói.

Trevize nói tiếp: "Vì vậy, việc tìm kiếm Trái Đất càng trở nên quan trọng hơn. Tôi muốn xuất phát ngay sau khi Far Star sẵn sàng, hai người các người vẫn muốn đi chứ?"

"Đương nhiên." Bliss không chút do dự trả lời ngay; "Đương nhiên." Pelorat cũng nói như vậy.