47

Trevize cảm thấy toàn thân cứng đờ. Anh cố gắng duy trì nhịp thở bình thường, đồng thời quay đầu nhìn Pelorat và Bliss. Cô đang đứng đó, cánh tay che chắn ngang eo Pelorat, trông vô cùng điềm tĩnh và tự tại. Cô khẽ mỉm cười, rồi gật đầu với một cử chỉ nhẹ nhàng hơn nữa.

Trevize quay lại đối diện với Bander. Anh giải mã phản ứng của Bliss là biểu hiện của sự tự tin, và anh vô cùng hy vọng phán đoán của mình là chính xác. Anh gồng mặt nói: "Làm sao ngươi làm được điều đó, Bander?"

Bander mỉm cười, tâm trạng rõ ràng là rất tốt. "Nói cho ta nghe đi, tiểu nhân loại ngoài hành tinh, ngươi có tin vào phép thuật không? Có tin vào ma thuật không?"

"Không, chúng ta không tin, tiểu Solarian," Trevize đáp trả.

Bliss kéo mạnh tay áo Trevize, thì thầm: "Đừng chọc giận hắn, hắn rất nguy hiểm."

"Ta nhìn ra được," Trevize cố hạ thấp giọng, "Vậy thì, ngươi hãy nghĩ cách đi."

Bliss nói với âm lượng gần như không thể nghe thấy: "Bây giờ vẫn chưa được. Nếu hắn cảm thấy an toàn, hắn sẽ bớt nguy hiểm hơn."

Bander hoàn toàn không đếm xỉa đến những lời thì thầm của bọn họ. Nó tự mình quay lưng bước đi, đám robot dạt sang hai bên nhường đường cho nó. Sau đó, nó quay đầu lại, uể oải cong một ngón tay. "Đến đây, đi theo ta, cả ba người các ngươi. Ta sẽ kể cho các ngươi một câu chuyện, có lẽ các ngươi sẽ không hứng thú, nhưng ta lại có thể tự tìm niềm vui cho mình." Nó tiếp tục thong dong bước về phía trước.

Trong chốc lát, Trevize vẫn đứng yên tại chỗ, không chắc chắn hành động nào là tốt nhất. Tuy nhiên, Bliss đã tiến bước, Pelorat cũng bị cô kéo đi theo. Cuối cùng, Trevize đành phải di chuyển, nếu không anh sẽ bị bỏ lại một mình nơi này cùng với đám robot.

Bliss khẽ nói: "Nếu Bander tốt bụng đến mức chịu kể một câu chuyện mà chúng ta có lẽ chẳng hứng thú gì..."

Bander quay người lại, nhìn Bliss với ánh mắt chăm chú như thể bây giờ mới thực sự nhận ra sự tồn tại của cô. "Ngươi là bán tính nhân thuộc giống cái," nó nói: "Đúng không? Là nửa ít hơn kia?"

"Là nửa nhỏ hơn, Bander."

"Vậy thì, hai người kia là bán tính nhân thuộc giống đực ư?"

"Họ đúng là như vậy."

"Ngươi đã sinh con chưa, giống cái?"

"Tên ta là Bliss, Bander, ta vẫn chưa sinh con. Đây là Trevize, còn đây là Pelorat."

"Khi ngươi cần sinh con, hai con đực này ai sẽ giúp ngươi? Cả hai sao? Hay là chẳng ai cả?"

"Pelorat sẽ giúp ta, Bander."

Bander chuyển sự chú ý sang Pelorat. "Ngươi có tóc trắng, ta nhìn ra rồi."

Pelorat nói: "Đúng vậy."

"Luôn luôn là màu đó sao?"

"Không, Bander, phải lớn tuổi mới trở nên như thế này."

"Vậy ngươi bao nhiêu tuổi rồi?"

"52 năm tiêu chuẩn thiên hà."

Bander tiếp tục đi về phía trước (hướng tới một dinh thự nằm ở phía xa, Trevize suy đoán như vậy), nhưng bước chân chậm lại. Nó nói: "Ta không biết một năm tiêu chuẩn thiên hà dài bao nhiêu, nhưng chắc hẳn không khác biệt quá nhiều với một năm của chúng ta. Khi ngươi chết, ngươi sẽ bao nhiêu tuổi, Pelorat?"

"Ta không dám nói, ta có lẽ còn có thể sống thêm ba mươi năm nữa."

"Vậy là tám mươi hai năm, đoản mệnh, lại còn chia làm hai nửa, thật khó tin. Nhưng tổ tiên của ta cũng giống như các ngươi, và từng sống trên Trái Đất—nhưng sau đó một số đã rời khỏi Trái Đất, xây dựng những thế giới mới xung quanh các ngôi sao khác. Đó là những thế giới tốt đẹp, có tổ chức tốt, và số lượng rất đông đảo."

Trevize lớn tiếng nói: "Không nhiều, chỉ có năm mươi thế giới."

Bander ném ánh nhìn kiêu ngạo về phía Trevize, tâm trạng của nó dường như không còn tốt như lúc nãy. "Trevize, đó là tên của ngươi?"

"Tên đầy đủ của ta là Golan Trevize. Ta nói các thế giới ngoài chỉ có năm mươi, còn thế giới của chúng ta thì có đến hàng chục triệu."

"Vậy, ngươi có biết câu chuyện ta muốn kể cho các ngươi nghe là gì không?" Bander nói khẽ.

"Nếu câu chuyện là nói về việc trước kia từng có năm mươi thế giới ngoài, thì chúng ta đã biết rồi."

"Chúng ta không chỉ tính số lượng, tiểu bán tính nhân," Bander nói: "Chúng ta còn cân đo phẩm chất. Mặc dù chỉ có năm mươi, nhưng hàng chục triệu thế giới của các ngươi cộng lại cũng không bằng được bất kỳ một thế giới nào trong số đó. Mà Solaria chính là thế giới thứ năm mươi, vì vậy là ưu tú nhất. Solaria dẫn trước các thế giới ngoài khác, cũng giống như các thế giới ngoài dẫn trước Trái Đất vậy."

"Chỉ có chúng ta người Solaria mới hiểu rõ nên sống như thế nào. Chúng ta không kết bè kết lũ như động vật, mà trên Trái Đất, trên các thế giới khác, thậm chí trên các thế giới ngoài khác đều như vậy cả. Mỗi người Solaria đều sống độc lập, có rất nhiều robot giúp đỡ chúng ta, bất cứ lúc nào cũng có thể gặp nhau qua thiết bị điện tử, nhưng hiếm khi có cơ hội thực sự gặp mặt. Lần cuối cùng ta tận mắt nhìn thấy người thật, giống như bây giờ nhìn thấy các ngươi, đã là chuyện của nhiều năm trước. Nhưng, các ngươi chẳng qua chỉ là bán tính nhân, cho nên sự xuất hiện của các ngươi, cũng giống như một con bò hay một con robot, không hề ảnh hưởng đến sự tự do của ta."

"Tuy nhiên, trước kia chúng ta cũng từng là trung tính nhân. Khi đó, dù chúng ta có tăng cường tự do cá nhân thế nào; dù chúng ta có phát triển lối sống độc cư, thống lĩnh vô số robot, sự tự do của chúng ta vẫn không phải là tuyệt đối. Bởi vì, để tạo ra thế hệ sau, bắt buộc phải nhờ vào sự hợp tác của hai cá thể. Tất nhiên, chúng ta có thể cung cấp tế bào tinh trùng và tế bào trứng riêng biệt, để quá trình thụ tinh và quá trình phát triển phôi thai sau đó đều diễn ra theo cách nhân tạo tự động. Còn về trẻ sơ sinh, cũng có thể lớn lên dưới sự chăm sóc hoàn hảo của robot. Những vấn đề đó đều có thể giải quyết, nhưng niềm vui đi kèm với thụ tinh tự nhiên, bán tính nhân lại không muốn từ bỏ. Những gắn kết cảm xúc tà đạo từ đó phát triển, khiến sự tự do biến mất. Các ngươi không nhìn ra được điều này cần phải thay đổi sao?"

Trevize nói: "Không, Bander, bởi vì tiêu chuẩn đo lường tự do của chúng ta khác với các ngươi."

"Đó là bởi vì các ngươi căn bản không biết tự do là gì. Các ngươi luôn sống cuộc đời quần cư, lối sống mà các ngươi biết chính là liên tục bị buộc phải khuất phục dưới ý chí của kẻ khác, ngay cả những chuyện nhỏ nhặt nhất; nếu không thì là dành thời gian để đấu đá lẫn nhau, nhằm ép buộc người khác phải khuất phục ý chí của mình, cả hai đều là những hành vi hèn hạ như nhau. Như vậy làm sao còn có tự do? Nếu không thể sống theo ý mình, tự do sẽ không tồn tại! Tự do chính là làm bất cứ điều gì mình muốn!"

"Sau đó, người Trái Đất lại một lần nữa kết bè kết lũ mở rộng ra bên ngoài, lại một lần nữa dính chùm vào nhau bay lượn trong vũ trụ. Người thế giới ngoài khác tuy không sống quần cư như người Trái Đất, nhưng đó chỉ là sự khác biệt về mức độ. Khi đó, họ từng mưu đồ tranh đấu với người Trái Đất."

"Chúng ta người Solaria không làm như vậy, chúng ta đã dự đoán được sự thất bại tất yếu của lối sống quần cư. Chúng ta di cư xuống lòng đất, cắt đứt mọi liên lạc với những nơi khác trong thiên hà. Chúng ta quyết tâm bằng mọi giá phải duy trì lối sống của mình. Chúng ta phát triển những robot phù hợp và các loại vũ khí để bảo vệ bề mặt tưởng chừng như trống rỗng của mình; sự thể hiện của chúng quả thực rất xuất sắc, những con tàu đến nơi này đều bị tiêu diệt, cuối cùng không còn ai đến nữa. Hành tinh này bị coi là đã bị bỏ hoang, dần dần bị người ta lãng quên, và đó chính là mục đích ban đầu của chúng ta."

"Đồng thời, chúng ta nỗ lực giải quyết vấn đề của chính mình trong thế giới dưới lòng đất. Chúng ta nhờ vào kỹ thuật tinh vi, thận trọng điều chỉnh gen của mình. Chúng ta từng thất bại nhiều lần, nhưng cũng có những thành công, và chúng ta tận dụng tốt kết quả thành công đó. Việc này tiêu tốn của chúng ta vài thế kỷ, nhưng cuối cùng chúng ta đã trở thành toàn tính nhân, dung hợp bản chất của giống đực và giống cái làm một, có thể tùy ý đạt được khoái lạc tột cùng. Khi chúng ta có ý định sinh sản thế hệ sau, bất cứ lúc nào cũng có thể tạo ra hợp tử, rồi giao cho robot lành nghề chăm sóc."

"Lưỡng tính," Pelorat nói.

"Trong ngôn ngữ của các ngươi gọi là vậy sao?" Bander tiện miệng hỏi. "Ta chưa bao giờ nghe thấy danh từ này."

"Lưỡng tính sẽ hoàn toàn chặn đứng con đường tiến hóa," Trevize nói: "Mỗi thế hệ con cháu đều là bản sao gen của cha mẹ lưỡng tính."

"Thôi đi," Bander nói: "Ngươi coi tiến hóa là một quá trình mù quáng va chạm. Nếu chúng ta muốn, tất nhiên có thể quy hoạch đặc tính của con cháu, chúng ta có thể thay đổi hoặc điều chỉnh gen, đôi khi cũng thực sự làm như vậy—chỗ ở của ta đến rồi, hãy vào đi. Trời không còn sớm nữa, mặt trời đã không thể cung cấp nhiệt lượng đầy đủ, chúng ta vào trong nhà sẽ thoải mái hơn."

Họ đi qua một cánh cửa, trên cửa không có bất kỳ loại khóa nào, nhưng khi họ đến gần, cánh cửa đó lập tức tự động mở ra, sau khi họ đi qua thì đóng lại ngay. Trong phòng không có cửa sổ, nhưng khi họ đến một căn phòng giống như hang động, những bức tường xung quanh bắt đầu phát sáng, khiến căn phòng tràn ngập ánh sáng. Trên sàn nhà dường như không trải bất cứ thứ gì, nhưng giẫm lên lại cảm thấy mềm mại và đầy đàn hồi. Ở bốn góc phòng, mỗi góc đứng một con robot bất động.

"Bức tường kia," Bander chỉ vào bức tường đối diện với cửa, nó trông không khác gì ba bức tường còn lại. "Là màn hình thị giác của ta. Nhờ vào màn hình này, cả thế giới hiện ra trước mắt ta, nhưng nó tuyệt đối không hạn chế sự tự do của ta, bởi vì không ai có thể ép buộc ta sử dụng."

Trevize nói: "Nếu ngươi muốn gặp ai đó thông qua màn hình, mà người đó không muốn, ngươi cũng không thể ép người đó sử dụng màn hình của họ."

"Ép buộc?" Bander nói bằng giọng ngạo mạn: "Người khác thích làm gì, thì cứ để 'nó' làm như vậy, chỉ cần 'nó' cũng đồng ý cho ta được làm những gì ta muốn là được—xin lưu ý, khi xưng hô với nhau, chúng ta không sử dụng đại từ mang giới tính."

Trong phòng chỉ có một chiếc ghế, đặt ngay phía trước màn hình thị giác, Bander ngồi phịch xuống.

Trevize nhìn quanh, như thể đang kỳ vọng sẽ có những chiếc ghế khác mọc ra từ sàn nhà. "Chúng ta có thể ngồi không?" anh hỏi.

"Tùy các ngươi." Bander nói.

Bliss mỉm cười ngồi xuống sàn nhà, Pelorat ngồi bên cạnh cô, còn Trevize thì bướng bỉnh tiếp tục đứng.

Bliss nói: "Nói cho ta biết, Bander, hành tinh này có bao nhiêu con người sinh sống?"

"Xin hãy nói là người Solaria, bán tính nhân Bliss. Do bán tính nhân tự xưng là 'con người', danh từ này đã bị ô nhiễm nghiêm trọng. Chúng ta có lẽ nên tự xưng là 'toàn tính nhân', nhưng nói như vậy rất khó nghe, người Solaria là một cái tên rất thích hợp."

"Vậy, có bao nhiêu người Solaria sống trên hành tinh này?"

"Ta không chắc, chúng ta chưa bao giờ thực hiện tự thống kê, khoảng một nghìn hai trăm người."

"Cả một thế giới chỉ có một nghìn hai trăm người?"

"Đúng một nghìn hai trăm. Ngươi lại đang tính số lượng, trong khi chúng ta đo lường bằng phẩm chất. Ngươi cũng không hiểu được chân lý của tự do—nếu có người Solaria khác tranh giành với ta về bất kỳ vùng đất nào, bất kỳ con robot nào, bất kỳ sinh vật nào hoặc bất kỳ thứ gì của ta, thì sự tự do của ta sẽ bị hạn chế. Vì vẫn còn người Solaria khác tồn tại, nên phải loại bỏ hạn chế của tự do nhiều nhất có thể, phương pháp là tách mọi người ra thật xa, để chúng ta căn bản không có sự tiếp xúc thực chất. Để đạt được lý tưởng này, Solaria chỉ có thể chứa một nghìn hai trăm người Solaria. Vượt quá con số này, tự do sẽ bị hạn chế rõ rệt, gây ra kết quả không thể chịu đựng được."

"Điều này có nghĩa là tỷ lệ sinh phải được thống kê chính xác, và phải vừa vặn cân bằng với tỷ lệ tử." Pelorat đột nhiên nói.

"Tất nhiên. Các thế giới khác có dân số ổn định, chắc chắn cũng làm như vậy. Có lẽ ngay cả thế giới của các ngươi cũng không ngoại lệ."

"Vì tỷ lệ tử có thể rất nhỏ, nên trẻ sơ sinh chắc chắn cũng rất ít."

"Chính xác là như vậy."

Pelorat gật đầu, không hỏi thêm gì nữa.

Trevize nói: "Điều ta muốn biết là làm sao ngươi khiến vũ khí của ta bay lơ lửng, ngươi vẫn chưa đưa ra lời giải thích."

"Ta đưa ra phép thuật hoặc ma thuật làm lời giải thích, ngươi từ chối chấp nhận sao?"

"Tất nhiên ta từ chối chấp nhận, ngươi coi ta là gì chứ?"

"Vậy, ngươi có tin vào sự bảo toàn năng lượng, và sự tất yếu của việc tăng entropy không?"

"Những điều này ta tin, nhưng ta không tin trong hai vạn năm, các ngươi có thể thay đổi những định luật này, hoặc thực hiện một sự sửa đổi dù chỉ là một micromet."

"Chúng ta không làm vậy, bán tính nhân. Nhưng nếu ngươi suy nghĩ kỹ, bên ngoài có ánh nắng mặt trời," nó lại làm cử chỉ thanh tao kỳ quặc đó, như thể chỉ vào tất cả ánh nắng mặt trời. "Cũng có bóng râm. Dưới ánh nắng ấm hơn trong bóng râm, vì vậy nhiệt lượng tự phát chảy từ vùng có nắng sang vùng bóng râm."

"Điều ngươi nói ta đều biết." Trevize nói.

"Nhưng có lẽ ngươi quá quen thuộc, nên không còn động não suy nghĩ thêm. Và vào ban đêm, bề mặt Solaria ấm hơn các vật thể ngoài khí quyển, vì vậy nhiệt lượng tự phát chảy từ bề mặt hành tinh ra ngoài vũ trụ."

"Điều này ta cũng biết."

"Dù là ngày hay đêm, nhiệt độ bên trong hành tinh luôn cao hơn bề mặt hành tinh, vì vậy nhiệt lượng sẽ tự phát chảy từ bên trong ra bề mặt. Ta nghĩ điểm này ngươi cũng rõ."

"Nói những điều này rốt cuộc có ích gì, Bander?"

"Nhiệt lượng chảy từ nơi nhiệt độ cao đến nơi nhiệt độ thấp, theo định luật nhiệt động lực học thứ hai, đây là quá trình tất yếu xảy ra, và dòng nhiệt có thể được sử dụng để làm công."

"Trên lý thuyết thì đúng, nhưng nhiệt lượng trong ánh nắng mặt trời rất loãng, nhiệt lượng trên bề mặt hành tinh lại càng không cần phải nói, nhiệt lượng thoát ra từ tâm hành tinh lại là thứ loãng nhất trong cả ba. Nhiệt lượng ngươi có thể tận dụng, có lẽ còn không đủ để nhấc một hòn sỏi nhỏ."

"Điều này phụ thuộc vào thiết bị ngươi sử dụng," Bander nói: "Sau hàng ngàn năm phát triển, công cụ của chúng ta đã trở thành một phần của bộ não."

Bander vén tóc hai bên lên, để lộ phần sọ sau tai, rồi xoay đầu sang trái sang phải. Sau hai tai của nó mỗi bên có một chỗ nhô lên, kích thước và hình dạng giống như đầu tù của một quả trứng.

"Bộ não của ta có phần này, các ngươi lại không có, đây chính là điểm khác biệt giữa người Solaria và các ngươi."

48

Trevize nhìn Bliss nhiều lần, cô dường như hoàn toàn tập trung vào Bander. Trevize ngày càng khẳng định, bản thân mình đã biết chuyện gì đang xảy ra.

Dù Bander không ngừng ca ngợi sự tự do, nó vẫn cảm thấy cơ hội ngàn năm có một này không thể cưỡng lại. Trí tuệ của robot cách biệt quá xa với nó, không thể trò chuyện trí tuệ với nó, nó càng không thể đi tìm động vật để nói chuyện. Trong kinh nghiệm của nó, trò chuyện với đồng loại Solaria không hề vui vẻ, dù đôi khi chúng bắt buộc phải giao tiếp, đó cũng là bất đắc dĩ, tuyệt đối không phải chủ động tự nguyện.

Ngược lại, đối với Bander, Trevize, Bliss và Pelorat mặc dù chỉ là bán tính nhân, nó có lẽ nghĩ rằng họ cũng giống như robot hay dê, sẽ không xâm phạm sự tự do của nó, nhưng về trí tuệ họ lại ngang hàng với nó (hoặc gần như vậy). Có cơ hội trò chuyện với họ là một sự tận hưởng quá quý giá, mà nó chưa từng trải nghiệm qua trong quá khứ.

Hèn gì, Trevize nghĩ, nó lại say mê đến vậy. Mà Bliss (Trevize khẳng định hai trăm phần trăm) đang khuyến khích xu hướng này, chỉ cần thúc đẩy tâm trí Bander một cách cực kỳ nhẹ nhàng, liền có thể xúi giục nó làm điều mà nó vốn dĩ đã rất muốn làm.

Bliss hẳn đang hành động dựa trên một giả thuyết, đó là nếu Bander nói đủ nhiều, có lẽ sẽ tiết lộ chút thông tin hữu ích về Trái Đất. Trevize cho rằng làm như vậy rất hợp lý, vì vậy ngay cả khi không thực sự tò mò về chủ đề hiện tại, anh vẫn cố gắng hết sức để cuộc trò chuyện tiếp tục.

"Hai chỗ nhô ra của não bộ này có công dụng gì?" Trevize hỏi.

Bander nói: "Chúng là bộ chuyển đổi, vận hành nhờ dòng nhiệt, có thể chuyển đổi dòng nhiệt thành cơ năng."

"Ta không tin, dòng nhiệt không nhiều đến thế."

"Tiểu bán tính nhân, ngươi không sử dụng bộ não. Nếu có nhiều người Solaria tụ tập một chỗ, mỗi người đều muốn sử dụng dòng nhiệt, thì đúng là như vậy, cung ứng dòng nhiệt tuyệt đối không đủ. Tuy nhiên, ta sở hữu hơn bốn vạn km vuông đất đai, những vùng đất này đều là của ta, là của một mình ta. Từ diện tích đất đai rộng lớn như vậy, ta có thể tùy ý thu thập dòng nhiệt, không ai tranh giành với ta, cho nên nhiệt lượng đủ để sử dụng. Ngươi hiểu chưa?"

"Thu thập dòng nhiệt trên một khu vực rộng lớn như vậy có đơn giản không? Chỉ riêng quá trình tập trung đã phải tiêu tốn rất nhiều năng lượng."

"Có lẽ vậy, nhưng ta không để ý. Bộ chuyển đổi của ta không ngừng tập trung dòng nhiệt, vì vậy khi cần làm công, lập tức có thể làm xong. Khi ta hút vũ khí của ngươi lên không trung, một khối khí quyển ở vùng có nắng đã giải phóng nhiệt lượng dư thừa, chảy sang một khối khí quyển khác ở vùng bóng râm, vì vậy ta có thể sử dụng năng lượng mặt trời để giúp ta đạt được mục đích. Thứ ta sử dụng không phải là thiết bị cơ khí hay điện tử, mà là dùng thiết bị thần kinh để hoàn thành công việc này." Nó khẽ chạm vào một bên bộ chuyển đổi, "Sự vận hành của nó nhanh chóng, hiệu quả, không gián đoạn, và hoàn toàn không tốn sức."

"Không thể tin được." Pelorat lầm bầm nói.

"Chẳng có gì không thể tin được," Bander nói: "Hãy nghĩ về sự tinh xảo của mắt và tai, và cách chúng có thể chuyển hóa một lượng nhỏ photon và sự dao động của không khí thành thông tin. Nếu ngươi vốn dĩ không biết đến những cơ quan này, cũng sẽ cảm thấy chúng không thể tin được. So sánh mà nói, bộ chuyển đổi sẽ không còn khó tin hơn, nếu không phải ngươi không quen thuộc với chúng, ngươi sẽ không có cảm giác này."

Trevize nói: "Hai bộ chuyển đổi không ngừng vận hành này, ngươi dùng chúng vào việc gì?"

"Dùng để vận hành thế giới của chúng ta," Bander nói: "Mỗi con robot trên vùng đất rộng lớn này đều lấy năng lượng từ ta, hoặc nên nói là, dựa vào dòng nhiệt tự nhiên cung cấp năng lượng cho chúng. Dù con robot nào xoay một công tắc, hay đốn hạ một cái cây, năng lượng đều được cung cấp nhờ sự chuyển đổi tinh thần—sự chuyển đổi tinh thần của ta."

"Nếu ngươi ngủ quên thì sao?"

"Dù là ngủ hay thức, quá trình chuyển đổi vẫn sẽ tiếp tục diễn ra, tiểu bán tính nhân." Bander nói: "Khi ngươi ngủ, nhịp thở của ngươi có gián đoạn không? Nhịp tim của ngươi có ngừng đập không? Đến ban đêm, robot của ta vẫn tiếp tục làm việc, cái giá chỉ là khiến nhiệt độ bên trong Solaria giảm xuống một chút xíu. Xét trên quy mô lớn, sự thay đổi này căn bản khó mà phát hiện. Và chúng ta tổng cộng chỉ có một nghìn hai trăm người, vì vậy ngay cả khi cộng tất cả năng lượng chúng ta sử dụng lại, cũng hầu như không làm tuổi thọ của mặt trời ngắn lại, hay khiến nhiệt lượng bên trong thế giới này cạn kiệt."

"Các ngươi có bao giờ nghĩ đến việc dùng nó làm vũ khí không?"

Bander trừng mắt nhìn Trevize, như thể anh là một quái vật đặc biệt khó hiểu. "Ta nghĩ câu nói này của ngươi," Bander nói: "ý nói người Solaria có lẽ có thể chế tạo vũ khí năng lượng dựa trên nguyên lý chuyển đổi để đối phó với các thế giới khác? Tại sao chúng ta phải làm như vậy? Ngay cả khi chúng ta có thể đánh bại vũ khí năng lượng chế tạo dựa trên nguyên lý khác của đối phương—điều này không thể khẳng định tuyệt đối—chúng ta có thể đạt được cái gì? Kiểm soát các thế giới khác ư? Chúng ta đã sở hữu một thế giới lý tưởng, tại sao còn cần các thế giới khác? Chúng ta muốn thống trị bán tính nhân, biến họ thành nô lệ lao động ư? Chúng ta có robot, xét về chức năng này, chúng tốt hơn bán tính nhân nhiều. Chúng ta đã có tất cả, chúng ta không cần gì nữa, ngoại trừ hy vọng không bị bất kỳ sự quấy rầy nào. Nghe ta nói đây, ta kể cho các ngươi nghe một câu chuyện nữa."

"Kể đi." Trevize đáp.

"Hai vạn năm trước, khi động vật bán tính trên Trái Đất bắt đầu kết bè kết lũ bay vào vũ trụ, chúng ta thì rút lui xuống lòng đất. Các thế giới ngoài khác quyết tâm đối kháng với những người định cư mới đến từ Trái Đất, vì vậy họ đã phát động tấn công Trái Đất."

"Tấn công Trái Đất?" Trevize rất vui vì cuối cùng đã nói đến vấn đề chính, nhưng anh cố gắng che giấu sự đắc ý.

"Đúng vậy, tấn công vào trung tâm của kẻ thù. Xét về khía cạnh nào đó, đây là một hành động thông minh. Nếu ngươi muốn giết một người, sẽ không tấn công vào ngón tay hay gót chân của hắn, ngươi sẽ nhắm thẳng vào trái tim. Mà đồng bào thế giới ngoài của chúng ta, không thể hoàn toàn thoát khỏi tính khí của con người, lại gây ra phóng xạ trên bề mặt Trái Đất, khiến phần lớn diện tích của nó không còn có thể sinh sống được nữa."

"À, thì ra là vậy." Pelorat nắm chặt nắm đấm vung nhanh, như thể muốn chốt lại vấn đề. "Ta biết không thể nào là hiện tượng tự nhiên, đó là do đâu mà gây ra?"

"Ta không biết là do đâu mà gây ra," Bander tỏ ra không hề quan tâm, "Tóm lại, đối với người thế giới ngoài cũng không có lợi lộc gì, đó mới là điểm chính của câu chuyện. Sau đó những người định cư thiên hà tiếp tục tuôn ra, còn người thế giới ngoài—thì dần dần diệt vong. Họ cũng từng nỗ lực tranh đấu, cuối cùng lại biến mất không dấu vết. Chúng ta người Solaria thì ẩn cư, từ chối tham gia cuộc cạnh tranh này, cho nên chúng ta mới có thể kéo dài đến tận ngày nay."

"Người định cư thiên hà cũng vậy thôi." Trevize gồng mặt nói.

"Đúng vậy, nhưng sẽ không mãi mãi như thế. Động vật quần cư chắc chắn sẽ đấu đá nội bộ, chắc chắn sẽ tranh giành lẫn nhau, và cuối cùng chắc chắn sẽ diệt vong. Điều đó có lẽ cần mất vài vạn năm, nhưng chúng ta có thể đợi. Khi chuyện này thành sự thật, chúng ta người Solaria, những người Solaria toàn tính, độc cư, giải phóng, sẽ có thể chiếm lấy thiên hà làm của riêng. Lúc đó, ngoài thế giới của chính chúng ta, chúng ta còn có thể tùy ý sử dụng hoặc bỏ mặc bất kỳ thế giới nào."

"Nhưng về những sự tích liên quan đến Trái Đất," Pelorat mất kiên nhẫn búng tay, "Điều ngươi kể cho chúng ta là truyền thuyết hay là sử thực?"

"Làm thế nào để phân biệt sự khác biệt giữa hai bên, hỡi Bander bán tính?" Trevize hỏi: "Tất cả lịch sử ít nhiều đều có thể coi là truyền thuyết."

"Nhưng hồ sơ của các người nói thế nào? Tôi có thể xem qua những hồ sơ đó không, Bander? Xin hãy hiểu cho một điều, thần thoại, truyền thuyết và lịch sử thái cổ là lĩnh vực nghiên cứu của tôi, tôi là một học giả chuyên sâu về những chủ đề này, đặc biệt là những chủ đề liên quan đến Trái Đất."

"Tôi chỉ đang thuật lại những câu chuyện mình từng nghe," Bander nói: "Hoàn toàn không có hồ sơ nào về phương diện này cả. Hồ sơ của chúng tôi ghi chép tất cả đều là công việc nội bộ của Solaria, ngay cả khi có nhắc đến các thế giới khác, cũng đều là những sự kiện lịch sử liên quan đến việc họ xâm phạm chúng tôi."

"Trái Đất đương nhiên đã từng xâm phạm các người," Pelorat nói.

"Điều này có khả năng, nhưng cho dù là vậy, đó cũng là chuyện từ rất rất lâu về trước rồi. Và trong tất cả các thế giới, chúng tôi chán ghét nhất chính là Trái Đất, giả sử chúng tôi từng có bất kỳ hồ sơ nào về nó, thì do sự ác cảm tột độ của chúng tôi đối với nó, những hồ sơ đó chắc chắn cũng đã sớm bị tiêu hủy rồi."

Trevize nghiến răng ken két, tỏ ra vô cùng bực bội. "Bị ngươi tiêu hủy sao?" hắn hỏi.

Bander lại chuyển sự chú ý sang phía Trevize. "Ở đây không có người khác."

Pelorat không cam lòng dễ dàng từ bỏ, tiếp tục truy hỏi: "Ngươi còn nghe được những chuyện gì khác liên quan đến Trái Đất không?"

Bander suy nghĩ một lát rồi nói: "Khi còn trẻ, tôi từng nghe một robot kể một câu chuyện, nội dung nói về một người Trái Đất đến Solaria, còn có một phụ nữ Solaria rời đi cùng anh ta, sau này cô ta trở thành một nhân vật quan trọng trong ngân hà. Tuy nhiên, theo tôi thấy, đó chẳng qua chỉ là một câu chuyện bịa đặt mà thôi."

Pelorat cắn môi. "Ngươi chắc chứ?"

"Chuyện như vậy sao tôi có thể chắc chắn được?" Bander nói: "Nói đi cũng phải nói lại, một người Trái Đất lại dám đến Solaria, mà Solaria lại dung thứ cho sự xâm nhập như vậy, đây đều là những chuyện không thể tin nổi. Càng không thể tin hơn là một phụ nữ Solaria lại tự nguyện rời bỏ thế giới này — mặc dù lúc đó chúng tôi vẫn là người bán tính, nhưng chuyện này vẫn thật khó tin. Tuy nhiên đừng nhắc đến những chuyện đó nữa, để tôi dẫn các người đi tham quan nhà của tôi."

"Nhà của ngươi?" Bliss nhìn quanh, "Chúng ta không phải đang ở trong nhà ngươi rồi sao?"

"Hoàn toàn chưa phải," Bander nói: "Đây là một phòng khách, một phòng chiếu ảnh. Khi cần thiết, tôi có thể gặp gỡ đồng bào Solaria của mình tại đây, hình ảnh của họ sẽ xuất hiện trên tường, hoặc xuất hiện dưới dạng hình ảnh ba chiều trước bức tường. Vì vậy, căn phòng này là nơi tụ họp, không phải là một phần trong nhà tôi — đi theo tôi nào."

Nó bước về phía trước, không hề ngoảnh lại xem họ có đi theo hay không, nhưng bốn con robot đứng trong góc cũng bắt đầu di chuyển. Trevize thầm hiểu, nếu hắn và hai người đồng hành không tự giác đi theo, những con robot đó sẽ lịch sự áp giải họ đi.

Lúc này Pelorat và Bliss đứng dậy, Trevize thì thầm vào tai Bliss: "Có phải cô để cho nó cứ nói mãi không ngừng không?"

Bliss ấn nhẹ tay hắn, gật đầu. "Tuy nhiên, tôi vẫn hy vọng biết được ý đồ của nó," cô bổ sung, giọng nói lộ rõ vẻ bất an.

49

Họ đi theo Bander về phía trước. Những con robot giữ khoảng cách lịch sự với họ, nhưng sự hiện diện của chúng luôn mang lại một cảm giác đe dọa.

Hiện tại họ đang băng qua một hành lang, Trevize lầm bầm một cách chán nản: "Trên hành tinh này không có tài liệu nào giúp chúng ta tìm thấy Trái Đất, điểm này tôi có thể khẳng định, nó chỉ là một phiên bản khác của truyền thuyết phóng xạ mà thôi." Hắn nhún vai, "Chúng ta vẫn phải tiếp tục đi đến tọa độ thứ ba."

Một cánh cửa mở ra trước mặt họ, bên trong là một căn phòng nhỏ. Bander nói: "Đến đây, những người bán tính, tôi muốn cho các người xem cách sống của chúng tôi."

Trevize nói nhỏ: "Nó đạt được niềm vui ấu trĩ thông qua việc khoe khoang, tôi thật muốn dội cho nó một gáo nước lạnh."

"Đừng thi đấu sự ấu trĩ với nó," Bliss nói.

Bander đón ba người họ vào căn phòng đó, một trong những con robot cũng đi theo vào. Bander phất tay ra hiệu cho những con robot khác lui xuống, chính nó bước vào trong, cánh cửa phòng lập tức đóng lại sau lưng nó.

"Đây là thang máy mà," Pelorat nói, ông cảm thấy rất vui mừng với phát hiện này.

"Đúng vậy," Bander nói: "Một khi đã di cư xuống dưới lòng đất, chúng tôi chưa từng thực sự đi ra ngoài, và chúng tôi cũng không muốn làm vậy. Tuy nhiên tôi phát hiện ra, thỉnh thoảng nhìn thấy ánh mặt trời cũng khá dễ chịu, nhưng tôi không thích thời tiết âm u và ngoài trời vào ban đêm, điều đó khiến người ta cảm thấy tuy không ở dưới lòng đất nhưng vẫn như đang ở dưới lòng đất, hy vọng các người hiểu ý tôi. Đó là một loại bất hòa về nhận thức, có thể nói như vậy, tôi thấy đó là một cảm giác rất khó chịu."

"Trái Đất từng xây dựng các công trình dưới lòng đất," Pelorat nói: "Họ gọi những thành phố đó là 'Hang thép'. Trantor cũng từng xây dựng các công trình dưới lòng đất, thậm chí quy mô còn rộng lớn hơn, đó là chuyện thời Đế quốc cũ — ngày nay, Comporellon vẫn đang xây dựng các công trình dưới lòng đất. Suy nghĩ kỹ lại, đây vẫn là một xu hướng phổ biến."

"Những người bán tính tụ tập trong các công trình dưới lòng đất, còn chúng tôi thì sống những ngày tháng tiêu dao một mình dưới lòng đất, hai điều này khác nhau một trời một vực," Bander nói.

Trevize nói: "Trên Terminus, nhà ở đều được xây dựng trên bề mặt."

"Phơi mình dưới gió táp mưa sa," Bander nói: "Thật quá nguyên thủy."

Thang máy chỉ tạo ra cảm giác giảm trọng lực mà ngay cả Pelorat cũng có thể nhận ra khi bắt đầu khởi động, sau đó hoàn toàn không có bất kỳ động tĩnh gì. Trevize đang thắc mắc nó sẽ chui xuống sâu đến mức nào thì trọng lực đột ngột tăng mạnh, rồi cửa thang máy mở ra.

Trước mắt là một căn phòng rộng rãi và được trang trí tinh xảo, trong phòng có chút ánh sáng nhẹ, nhưng không thấy nguồn sáng ở đâu, dường như chính không khí cũng tỏa ra ánh sáng mờ nhạt.

Bander duỗi một ngón tay, nơi nó chỉ vào ánh sáng lập tức mạnh lên. Nó lại chỉ sang chỗ khác, hiện tượng tương tự ngay lập tức xảy ra. Sau đó nó đặt bàn tay trái lên một thanh tròn ngắn thô bên cạnh cửa, tay phải vẽ một vòng tròn lớn trong không trung, cả căn phòng liền bừng sáng, như thể đang tắm trong ánh mặt trời, nhưng lại không hề tăng thêm chút nhiệt độ nào.

Trevize nhăn mặt, nói với âm lượng vừa phải: "Người này là kẻ làm trò."

Bander nghiêm giọng: "Không phải 'người này', mà là 'người Solaria này'! Tôi không chắc từ 'kẻ làm trò' có nghĩa là gì, nhưng nghe giọng điệu của ngươi, nếu tôi không đoán sai, thì đó không phải là thứ gì tốt đẹp."

Trevize nói: "Nó chỉ một người không thực chất, chỉ biết tạo ra những hiệu ứng trông có vẻ hào nhoáng hơn thực tế."

Bander nói: "Tôi thừa nhận mình yêu thích hiệu ứng sân khấu, nhưng những gì tôi vừa cho các người xem lại không phải vậy, đó là hàng thật giá thật."

Nó dùng tay phải vỗ vỗ vào thanh tròn mà tay trái đang đặt lên. "Thanh dẫn nhiệt này kéo dài xuống tận vài km dưới lòng đất, trên lãnh địa của tôi, nhiều nơi thích hợp đều có thanh dẫn nhiệt tương tự. Tôi còn biết, trên các lãnh địa khác cũng có thiết bị loại này. Chúng có thể khiến nhiệt lượng dưới lòng đất tăng tốc truyền lên bề mặt, và khiến những nhiệt lượng đó dễ dàng chuyển hóa thành công cơ học hơn. Thực ra tôi không cần làm bất kỳ động tác tay nào, vẫn có thể tạo ra ánh sáng, nhưng như vậy thì không có hiệu ứng sân khấu, hay như ngươi nói, thiếu đi chút hương vị làm trò, mà tôi thì lại thích kiểu đó."

Bliss nói: "Những hiệu ứng sân khấu nhỏ bé mang lại niềm vui này, ngươi thường xuyên có cơ hội trải nghiệm sao?"

"Không," Bander lắc đầu, "Robot của tôi thờ ơ với những chuyện này, đồng bào Solaria của tôi cũng vậy. Có thể gặp được những người bán tính, cho họ thấy tất cả những điều này, quả thực là một cơ hội hiếm có, tôi thật sự quá — vui mừng."

Pelorat nói: "Khi chúng ta bước vào, căn phòng này có ánh sáng mờ nhạt, nó có phải luôn duy trì như vậy không?"

"Đúng vậy, chỉ cần tiêu tốn rất ít điện năng, giống như duy trì sự vận hành của robot vậy. Toàn bộ lãnh địa của tôi luôn vận hành mọi lúc, những phần không thực sự làm việc thì giữ ở trạng thái chạy không tải."

"Điện năng cần thiết cho một lãnh địa rộng lớn như vậy, đều dựa vào một mình ngươi không ngừng cung cấp sao?"

"Thứ thực sự cung cấp điện năng là mặt trời và hạt nhân hành tinh, tôi chỉ có thể coi là một ống dẫn mà thôi. Hơn nữa không phải toàn bộ lãnh địa đều tham gia sản xuất, tôi để phần lớn khu vực ở trạng thái chưa khai thác, nuôi dưỡng đủ loại sinh vật. Thứ nhất, vì làm như vậy có thể bảo vệ biên giới của tôi: Thứ hai, vì tôi phát hiện ra điều này có chức năng làm đẹp. Thực ra, ruộng đồng và nhà máy của tôi không lớn, chúng chỉ cần cung cấp đủ nhu cầu cá nhân của tôi, ngoài ra sản xuất thêm một số đặc sản để đổi lấy đặc sản của người khác. Ví dụ, tôi sở hữu những robot biết chế tạo và lắp đặt thanh dẫn nhiệt, rất nhiều người Solaria đều dựa vào tôi để cung cấp sự hỗ trợ về phương diện này."

"Còn nhà của ngươi thì sao?" Trevize hỏi: "Phạm vi lớn bao nhiêu?"

Câu hỏi này chắc chắn đã hỏi đúng chỗ, vì Bander lập tức cười tươi rói. "Rất lớn, tôi tin là thuộc hàng nhất nhì trên hành tinh này, kéo dài theo bất kỳ hướng nào cũng đều vài km. Những robot tôi sở hữu, chăm sóc nhà tôi dưới lòng đất, cũng nhiều như số robot trên hàng vạn km vuông bề mặt vậy."

"Nhà ở lớn như vậy, đương nhiên ngươi sẽ không dùng hết chứ nhỉ," Pelorat nói.

"Có thể tưởng tượng được, có những căn phòng tôi chưa từng bước vào, nhưng thì đã sao?" Bander nói: "Robot sẽ chịu trách nhiệm giữ cho mỗi căn phòng sạch sẽ không tì vết, thông thoáng và ngăn nắp. Được rồi, ra ngoài thôi."

Họ không đi theo con đường cũ, mà bước ra từ một cánh cửa khác, ngay lập tức thấy mình đang ở trong một hành lang khác. Trước mặt họ là một chiếc xe mui trần nhỏ đang đỗ trên đường ray.

Bander ra hiệu cho họ lên xe, thế là mọi người lần lượt trèo vào trong xe. Không gian trong xe có hạn, không đủ chứa bốn người cộng thêm một con robot, may mà Pelorat và Bliss ngồi sát vào nhau, nhường chỗ cho Trevize. Bander ngồi phía trước, vẻ mặt thoải mái tự tại, con robot đó ngồi bên cạnh nó. Chiếc xe bắt đầu tiến về phía trước, ngoài việc thỉnh thoảng thực hiện vài động tác tay uyển chuyển, không thấy nó còn điều khiển gì khác.

"Trên thực tế, đây là một robot hình xe," Bander nói, với vẻ mặt khá lạnh nhạt.

Họ tiến lên với tốc độ ổn định, mỗi khi đến trước một cánh cửa, cửa sẽ tự động mở ra, sau khi họ đi qua lại lập tức đóng lại, vì vậy tốc độ xe hoàn toàn không cần thay đổi. Cách trang trí của mỗi căn phòng đều rất khác nhau, như thể robot từng nhận lệnh thiết kế ngẫu nhiên ra đủ loại kết hợp.

Hành lang phía trước họ khá u tối, tình hình phía sau cũng hoàn toàn tương tự. Tuy nhiên nơi xe đi qua, dường như đều khiến họ đắm mình trong ánh nắng không có nhiệt độ. Mỗi khi một cánh cửa mở ra, bên trong cũng trở nên sáng rõ, Bander mỗi lần đều chậm rãi và tao nhã vung tay.

Chuyến đi này dường như không có điểm dừng. Họ phát hiện chiếc xe thỉnh thoảng lại rẽ hướng, rõ ràng dinh thự dưới lòng đất này đang mở rộng theo hai chiều. (Không, là ba chiều, khi họ trượt nhẹ nhàng dọc theo một con dốc thoải, Trevize thầm nghĩ trong lòng.)

Dù họ đi qua nơi nào, đều có thể nhìn thấy rất nhiều robot — hàng chục, hàng trăm, hàng ngàn, đều đang thong thả làm việc, nhưng Trevize rất khó đoán ra tính chất của những công việc đó. Lúc này họ lại đi qua một cánh cửa, đến một căn phòng rất lớn, bên trong có những hàng robot, tất cả đều lặng lẽ nằm sấp trước bàn làm việc.

Pelorat hỏi: "Chúng đang làm gì vậy, Bander?"

"Đang làm sổ sách," Bander nói: "Sắp xếp hồ sơ thống kê, sổ sách tài chính, và những thứ đại loại như vậy. Tôi rất mừng vì không phải bận tâm về những chuyện này. Đây không phải là một lãnh địa bỏ hoang, khoảng một phần tư diện tích canh tác được dùng làm vườn cây ăn quả, một phần mười khác thì dùng để trồng ngũ cốc, nhưng thứ thực sự khiến tôi cảm thấy tự hào vẫn là vườn cây ăn quả. Chúng tôi nuôi dưỡng những loại trái cây có chất lượng tốt nhất thế giới, hơn nữa chủng loại cũng nhiều nhất. 'Đào Bander' chính là từ đồng nghĩa với đào Solaria, những người Solaria khác gần như đều lười trồng đào. Ngoài ra, chúng tôi có hai mươi bảy loại táo khác nhau, còn có — còn rất nhiều nữa, những con robot đó có thể cung cấp cho các người dữ liệu chi tiết."

"Ngươi xử lý nhiều trái cây như vậy thế nào?" Trevize hỏi. "Chính ngươi không thể ăn hết được."

"Tôi nằm mơ cũng không nghĩ đến việc đó, tôi không thích ăn trái cây lắm, chúng được dùng để giao dịch với các lãnh địa khác."

"Giao dịch những gì?"

"Chủ yếu là khoáng sản, trên lãnh địa của tôi không có khoáng sản nào đáng nhắc đến. Ngoài ra, tôi cũng đổi lấy đủ loại vật dụng cần thiết để duy trì sự cân bằng sinh thái lành mạnh. Trên lãnh địa của tôi, có đủ loại động thực vật phong phú đa dạng."

"Chắc là đều dựa vào robot chăm sóc cả nhỉ," Trevize nói.

"Đúng là như vậy, và chúng làm rất tốt."

"Chỉ vì một người Solaria."

"Chỉ vì lãnh địa này, và tiêu chuẩn sinh thái trên đó. Tôi tình cờ là người Solaria duy nhất đi tuần tra khắp nơi trên lãnh địa — khi tôi chọn làm như vậy — nhưng đây là một phần trong sự tự do tuyệt đối của tôi."

Pelorat nói: "Tôi nghĩ những người... những người Solaria khác, cũng sẽ duy trì một sự cân bằng sinh thái cục bộ, có lẽ sẽ có những lãnh địa nằm ở vùng đầm lầy, miền núi hoặc vùng bãi bồi."

"Tôi nghĩ chắc là có," Bander nói. "Chúng tôi đôi khi phải họp bàn thảo luận về các công việc mang tính thế giới, chuyện như vậy luôn tiêu tốn rất nhiều thời gian họp hành."

"Các người bao lâu phải tụ họp một lần?" Trevize hỏi. (Hiện tại, họ đang đi qua một lối đi hẹp và dài, hai bên không có bất kỳ căn phòng nào. Trevize đoán rằng, vị trí của lối đi này có lẽ khó xây dựng được công trình rộng hơn, nên được dùng làm kết nối giữa hai cánh, còn các cánh thì có thể tiếp tục mở rộng theo các hướng khác.)

"Quá thường xuyên. Tôi gần như mỗi tháng đều phải dành chút thời gian cho các cuộc họp, đều là những ủy ban mà tôi tham gia. Trên lãnh địa của tôi có lẽ không có núi non hay đầm lầy, tuy nhiên vườn cây ăn quả, ao cá, và vườn thực vật của tôi đều là những thứ tốt nhất thế giới."

Pelorat nói: "Nhưng, người bạn thân mến của tôi — ý tôi là Bander, tôi cứ tưởng ngươi chưa bao giờ rời khỏi lãnh địa của mình, đi thăm những..."

"Đương nhiên là chưa," Bander đáp, vẻ mặt tỏ ra hơi tức giận.

"Tôi chỉ nói là tưởng vậy thôi," Pelorat nói bằng giọng nhẹ nhàng: "Nhưng nếu như vậy, ngươi chưa từng làm điều tra, thậm chí chưa từng thấy những lãnh địa khác, sao có thể khẳng định của mình là tốt nhất?"

"Vì," Bander nói: "Trong các giao dịch giữa các lãnh địa với nhau, có thể nhìn ra từ nhu cầu đối với sản phẩm."

Trevize nói: "Tình hình ngành sản xuất thì sao?"

"Một số lãnh địa tham gia vào việc chế tạo công cụ và máy móc," Bander nói. "Như tôi vừa nhắc đến, trên lãnh địa của tôi, chúng tôi chế tạo thanh dẫn nhiệt, nhưng những thứ này đều khá đơn giản."

"Vậy còn robot?"

"Ở đâu cũng đang chế tạo robot. Từ trước đến nay, robot do Solaria thiết kế, mức độ khéo léo tinh xảo luôn dẫn đầu toàn ngân hà."

"Đến tận hôm nay vẫn như vậy, tôi đoán thế," Trevize cẩn thận kiểm soát giọng điệu, cố gắng khiến câu nói này nghe như một câu trần thuật, chứ không phải câu hỏi.

"Hôm nay?" Bander nói. "Hôm nay còn ai cạnh tranh với chúng tôi nữa? Ngày nay chỉ còn Solaria là vẫn đang chế tạo robot, thế giới của các người hoàn toàn không có. Đây là điều tôi nghe được từ sóng siêu viễn, nếu hiểu biết của tôi không sai."

"Nhưng còn các thế giới ngoài khác thì sao?"

"Tôi đã nói với ngươi rồi, họ không còn tồn tại nữa."

"Tất cả đều không tồn tại?"

"Ngoài Solaria ra, tôi không tin ở nơi khác còn có người thế giới ngoài đang sống."

"Vậy là hoàn toàn không có ai biết vị trí của Trái Đất sao?"

"Sẽ có người nào muốn biết vị trí của Trái Đất sao?"

Pelorat chen vào: "Tôi thì muốn biết, đây là lĩnh vực nghiên cứu của tôi."

"Vậy thì," Bander nói: "Ngươi phải đổi nghề nghiên cứu thứ khác rồi. Tôi hoàn toàn không biết vị trí của Trái Đất, cũng chưa từng nghe nói có ai biết, và tôi hoàn toàn không quan tâm đến chuyện này."

Chiếc xe đột ngột dừng lại, trong chốc lát, Trevize cứ tưởng Bander đã nổi giận. Tuy nhiên, quá trình dừng xe rất êm ái, và khi Bander xuống xe, lại phất tay bảo những người khác xuống xe, nó trông vẫn là vẻ đắc ý như ban đầu.

Họ bước vào một căn phòng khác, sau khi Bander thực hiện một động tác, ánh sáng trong phòng vẫn khá mờ nhạt. Căn phòng này dẫn đến một hành lang bên, hai bên hành lang là rất nhiều căn phòng nhỏ, mỗi phòng nhỏ có một hai chiếc bình hoa mỹ, một số bên cạnh còn đặt một vật dụng khác, trông có vẻ như là máy chiếu phim.

"Đây là những gì vậy, Bander?" Trevize hỏi.

Bander nói: "Phòng linh hồn tổ tiên, Trevize."

50

Pelorat rất hứng thú nhìn quanh. "Tôi đoán, các người chôn cất tro cốt của tổ tiên ở đây?"

"Nếu 'chôn cất' theo cách gọi của ngươi," Bander nói: "có nghĩa là chôn dưới đất, thì điều ngươi nói không chính xác lắm. Chúng ta hiện tại có lẽ đang ở dưới lòng đất, nhưng đây là dinh thự của tôi, nên những tro cốt này đều ở trong nhà tôi, giống như chúng ta hiện tại vậy. Trong ngôn ngữ của chúng tôi, chúng tôi nói tro cốt được 'an tọa' tại đây." Nó ngập ngừng một lát, rồi nói tiếp: "'Tọa' là chữ cổ của 'dinh thự'."

Trevize nhìn quanh. "Đây đều là tổ tiên của ngươi? Có bao nhiêu?"

"Gần một trăm người," Bander đáp, không hề che giấu sự kiêu hãnh trong giọng nói. "Con số chính xác là chín mươi bốn người. Đương nhiên, những người sớm nhất không phải là người Solaria thực thụ — không phù hợp với định nghĩa của cái tên này ngày nay. Họ là những người bán tính, nam và nữ. Tro cốt của những tổ tiên bán tính đó được đặt cùng nhau, ngay cạnh thế hệ sau của họ. Tôi đương nhiên sẽ không bước vào những căn phòng đó, điều đó khá 'xấu hổ'. Ít nhất, tiếng Solaria là nói như vậy, nhưng tôi không biết ngôn ngữ tiêu chuẩn ngân hà của các người nói thế nào, các người có lẽ không có từ ngữ tương tự."

"Còn những đoạn phim đó?" Bliss nói: "Tôi nghĩ đó là máy chiếu phim?"

"Đó là nhật ký," Bander nói: "Là lịch sử liên quan đến cuộc sống của họ: là một số hình ảnh được ghi lại về phần họ yêu thích nhất trên lãnh địa này. Điều này có nghĩa là họ không hoàn toàn biến mất, một phần của họ vẫn tồn tại. Sự tự do của tôi bao gồm việc có thể tham gia cùng họ bất cứ lúc nào, tôi có thể tùy ý xem bất kỳ đoạn phim nào."

"Nhưng sẽ không tham gia cùng những — tổ tiên xấu hổ đó."

Bander chuyển ánh nhìn sang chỗ khác. "Không," nó thừa nhận không chút do dự, "nhưng tổ tiên của chúng tôi đều có một phần như vậy, đây là bất hạnh chung của chúng tôi."

"Chung? Vậy những người Solaria khác cũng có phòng linh hồn như thế này?" Trevize hỏi.

"Ồ, phải, chúng tôi đều có. Nhưng phải kể đến của tôi là tốt nhất, tinh xảo nhất, và được bảo tồn thỏa đáng nhất."

Trevize hỏi: "Ngươi đã chuẩn bị sẵn phòng linh hồn cho chính mình chưa?"

"Đương nhiên, nó đã được xây dựng hoàn tất, trang trí xong xuôi toàn bộ. Sau khi tôi kế thừa lãnh địa này, đó là nhiệm vụ đầu tiên tôi hoàn thành. Và sau khi tôi trở về với cát bụi — nói như vậy có vẻ thơ mộng hơn — người kế thừa của tôi sẽ bắt đầu xây dựng phòng linh hồn của chính nó, đó cũng sẽ là nhiệm vụ đầu tiên của nó."

"Ngươi có người kế thừa sao?"

"Đến lúc đó tôi sẽ có, nhưng tuổi thọ của tôi vẫn còn dài lắm. Khi tôi phải rời đi, sẽ có một người kế thừa trưởng thành, đủ chín chắn để tận hưởng lãnh địa này, nó sẽ có mầm lá phát triển hoàn thiện để thực hiện chuyển đổi năng lượng."

"Nó hẳn là hậu duệ của ngươi, tôi đoán thế."

"Ồ, đúng vậy."

"Nhưng ngộ nhỡ," Trevize nói: "có điều bất hạnh nào xảy ra thì sao? Tôi nghĩ ngay cả ở Solaria, cũng sẽ xảy ra một số tai nạn và bất hạnh chứ. Giả sử một người Solaria trở về với cát bụi quá sớm, không có người kế thừa tiếp quản vị trí của nó, hoặc người kế thừa chưa đủ chín chắn để tận hưởng lãnh địa, thì sẽ như thế nào?"

"Điều đó rất hiếm gặp, trong dòng dõi của tôi, chuyện đó chỉ xảy ra một lần. Tuy nhiên, nếu gặp phải tình huống này, đừng quên còn có những người kế thừa khác, đang chờ đợi kế thừa các lãnh địa khác. Một số người kế thừa đã đủ chín chắn, cha mẹ đơn thân của chúng đủ trẻ để tạo ra một hậu duệ khác, và chờ đợi được hậu duệ đó lớn lên thành người. Một trong những cái gọi là 'người kế thừa mạnh/trẻ' này, sẽ được chỉ định để kế thừa lãnh địa vô chủ."

"Do ai chỉ định?"

"Chúng tôi có một ủy ban thống lĩnh, một trong số ít chức năng của nó bao gồm hạng mục này — khi có người trở về với cát bụi quá sớm, chịu trách nhiệm chỉ định một người kế thừa. Đương nhiên, toàn bộ quá trình đều thông qua truyền hình toàn cảnh."

"Nhưng tôi hỏi ngươi, nếu người Solaria chưa bao giờ gặp mặt nhau, nếu một người Solaria nào đó ở nơi nào đó vô tình — hoặc là trong dự tính trở về với cát bụi, thì làm sao có người biết được?"

"Khi một trong số chúng tôi trở về với cát bụi, toàn bộ điện năng của lãnh địa đó sẽ biến mất. Nếu không có người kế thừa tiếp quản ngay lập tức, tình trạng bất thường này cuối cùng cũng sẽ bị người khác phát hiện, biện pháp khắc phục ngay lập tức sẽ được triển khai. Tôi cam đoan với các người, hệ thống xã hội của chúng tôi vận hành vô cùng lành mạnh."

"Chúng ta có thể xem qua một số bộ phim ở đây của ngươi không?"

Bander sững người một chút rồi nói: "Ta không trách ngươi, tất cả là do ngươi không biết, những lời ngươi vừa nói thật thô lỗ và thấp kém."

"Tôi xin lỗi vì chuyện đó," Trevize nói: "Tôi không muốn ép buộc ông, nhưng như chúng tôi đã giải thích, chúng tôi rất muốn có được dữ liệu về Trái Đất. Tôi chợt nghĩ, thời điểm quay những thước phim cũ ở chỗ ông hẳn là trước khi Trái Đất trở nên nhiễm xạ, vì vậy trong phim có thể sẽ nhắc đến Trái Đất, thậm chí có những mô tả chi tiết. Tất nhiên chúng tôi không muốn xâm phạm quyền riêng tư của ông, nhưng liệu có cách nào linh động không, chẳng hạn như để tự ông xem những thước phim này, hoặc để một robot làm việc đó rồi thuật lại thông tin liên quan cho chúng tôi? Tất nhiên, nếu ông có thể thấu hiểu động cơ của chúng tôi và hiểu rằng để đền đáp thiện chí của ông, chúng tôi sẽ cố gắng hết sức để tôn trọng cảm xúc của ông, biết đâu ông sẽ cho phép chúng tôi tự mình xem những thước phim đó."

Bander nói bằng giọng lạnh lùng: "Ta đoán là ngươi không biết mình đang ngày càng trở nên vô lễ. Tuy nhiên, chúng ta có thể kết thúc chủ đề này ngay lập tức, vì ta có thể nói cho ngươi biết, bên cạnh tổ tiên lưỡng tính thời kỳ đầu của ta, căn bản chẳng có thước phim nào cả."

"Không có sao?" Trevize vô cùng thất vọng.

"Chúng từng tồn tại, nhưng ngay cả các ngươi cũng nên tưởng tượng ra nội dung bên trong là gì. Hai người lưỡng tính thể hiện sự quan tâm với nhau, thậm chí là," Bander hắng giọng, có chút miễn cưỡng nói: "Tương tác với nhau. Mọi thước phim về người lưỡng tính đương nhiên đã bị tiêu hủy từ nhiều thế hệ trước rồi."

"Thế còn những thước phim do những người Solari khác sưu tầm thì sao?"

"Đều đã bị tiêu hủy cả."

"Ông có chắc không?"

"Kẻ nào không tiêu hủy những thứ đó chắc chắn là bị điên."

"Có lẽ một vài người Solari thực sự bị điên, hoặc đa sầu đa cảm, hoặc quá hay quên. Tôi nghĩ, ông chỉ đường cho chúng tôi đến các lãnh địa lân cận chắc ông sẽ không phản đối chứ?"

Bander trừng mắt nhìn Trevize, vẻ mặt kinh ngạc: "Ngươi nghĩ những người khác sẽ bao dung với các ngươi như ta sao?"

"Tại sao lại không, Bander?"

"Đến lúc đó ngươi sẽ biết."

"Chúng tôi phải thử vận may thôi."

"Không được, Trevize: Không được, các ngươi không được phép... Nghe ta nói đây."

Phía sau xuất hiện vài con robot, Bander nhíu mày.

"Chuyện gì vậy, Bander?" Trevize nói, anh đột nhiên cảm thấy bất an.

Bander nói: "Ta rất thích trò chuyện với các ngươi và quan sát những hành vi kỳ quặc của các ngươi. Đây là một trải nghiệm chưa từng có, ta cảm thấy rất vui, nhưng ta không thể ghi chép vào nhật ký, hoặc lưu giữ ký ức này trong các thước phim."

"Tại sao lại không thể?"

"Ta nói chuyện cho các ngươi nghe, ta nghe các ngươi nói, ta đưa các ngươi đến dinh thự của ta, ta đưa các ngươi đến linh đường tổ tiên, tất cả những điều này đều là hành vi đáng xấu hổ."

"Bởi vì chúng tôi không phải người Solari, đối với ông, chúng tôi cũng tầm thường như những con robot này, đúng không?"

"Đó chỉ là cái cớ ta tự tìm cho mình, những người Solari khác có lẽ sẽ không chấp nhận."

"Ông có nỗi lo gì chứ? Ông có quyền tự do tuyệt đối để làm bất cứ điều gì mình muốn, chẳng phải vậy sao?"

"Ngay cả với chúng ta, tự do cũng không thực sự tuyệt đối. Giả sử ta là người Solari duy nhất trên hành tinh này, ta có quyền tự do tuyệt đối để làm những việc thậm chí còn đáng xấu hổ hơn. Nhưng thế giới này còn có những người Solari khác, vì vậy, mặc dù chúng ta rất gần với sự tự do lý tưởng, nhưng lại chưa bao giờ thực sự đạt được nó. Hành tinh này có một nghìn hai trăm người Solari, nếu để họ biết ta đã làm những gì, tất cả bọn họ đều sẽ coi thường ta."

"Không có lý do gì cần phải để họ biết cả."

"Đó là sự thật, khi các ngươi mới đến đây, ta đã nghĩ đến điều đó rồi. Trong lúc ta vui đùa với các ngươi, ta luôn để tâm đến chuyện này - tuyệt đối không được để người khác biết."

Pelorat nói: "Nếu ý ông là ông lo lắng việc chúng tôi đến các lãnh địa khác để tìm dữ liệu về Trái Đất sẽ mang lại rắc rối cho ông, thì chuyện đó, chúng tôi đương nhiên sẽ không nhắc đến việc đã ghé thăm ông trước, điều này chúng tôi hiểu rõ."

Bander lắc đầu: "Ta đã mạo hiểm quá nhiều rồi. Bản thân ta đương nhiên sẽ không nhắc đến chuyện này, robot của ta cũng sẽ không nhắc đến, chúng thậm chí sẽ được lệnh không được phép ghi nhớ chuyện này. Phi thuyền của các ngươi sẽ được đưa xuống lòng đất, chúng ta sẽ tiến hành nghiên cứu để xem các ngươi có thể cung cấp cho chúng ta thứ gì..."

"Khoan đã," Trevize nói: "Ông muốn kiểm tra phi thuyền của chúng tôi, ông nghĩ chúng tôi có thể đợi ở đây bao lâu? Đó là điều không thể."

"Tuyệt đối không phải không thể, vì ngươi sẽ không còn cơ hội để bày tỏ ý kiến nữa. Ta rất tiếc, ta cũng muốn trò chuyện với các ngươi thêm một lát, thảo luận về nhiều chuyện khác, nhưng như các ngươi cũng thấy đấy, tình hình đang trở nên ngày càng nguy hiểm."

"Không, tuyệt đối không có nguy hiểm." Trevize cố gắng nhấn mạnh.

"Ồ, tuyệt đối là có, tên lưỡng tính nhỏ bé ạ. Chỉ e là đã đến lúc ta phải hành động, đó là hành động mà tổ tiên ta sẽ thực hiện ngay lập tức. Ta phải giết các ngươi, giết cả ba đứa các ngươi."