Sau cơn mưa kéo dài hai ngày như muốn thúc giục mùa thu tới, bầu trời xanh ngắt dần ló dạng. Hàng cây khoác áo vàng, đỏ, mượn bầu trời làm sân khấu bắt đầu nhảy múa theo từng cơn gió. Đối với tôi, quãng đầu mùa thu mỗi năm luôn là thời gian tu tâm, tìm lại bản tính của tâm hồn. Thường tôi hay ghé thăm các chùa trong nước để tham gia kỳ An cư tại đó, nhưng năm nay điểm đến tôi chọn là Làng Mai , cộng đồng tập thiền do Thiền sư Thích Nhất Hạnh sáng lập, nằm ở một ngôi làng nhỏ thuộc miền Nam nước Pháp. Từ rất lâu rồi tôi đã tự hứa rằng nhất định phải đến đó một lần. Khi Thiền sư Thích Nhất Hạnh cùng các tăng thân đệ tử đến thăm Hàn Quốc, tôi đã đảm nhận vai trò thông dịch, mối nhân duyên đáng quý của tôi với Thiền sư cũng khỏi nguồn từ dịp đó. Tôi đã luôn tò mò không biết những lời dạy bảo xuất chúng của Thiền sư Thích Nhất Hạnh được thực hiện như thế nào thông qua cộng đồng ấy, cuối cùng cũng đã có thể đến thăm và chứng kiến tận mắt.
Thiền sư Thích Nhất Hạnh là người đã lãnh đạo các phong trào phản đối chiến tranh Việt Nam cũng như phong trào Phật giáo dấn thân. Mục sư Martin Luther King đã rất cảm động trước hình ảnh Thiền sư nỗ lực cống hiến cho các hoạt động vì hòa bình và còn tiến cử ông cho giải Nobel hòa bình. Sau khi chiến tranh kết thúc, Thiền sư Thích Nhất Hạnh không thể trở về Việt Nam nên ông đã thành lập một cộng đồng tập thiền nhỏ tại miền Nam nước Pháp và dành cả cuộc đời để tu hành cùng những người tìm đến lời dạy của mình. Ban đầu cộng đồng này rất nhỏ, sau một thời gian số tăng lữ cũng như số người đến tham gia học thiền ngày một đông và đã dần hình thành cộng đồng Làng Mai có quy mô như hiện nay. Khi Thiền sư bước sang tuổi chín mươi vào năm ngoái, sức khỏe của ông yếu đến nỗi không thể tham gia các buổi giảng Pháp môn. Dù vậy Làng Mai vẫn là địa điểm được nhiều người từ 65 quốc gia trên khắp thế giới tìm đến để tu hành.
Vậy tại cộng đồng tập thiền này có hình thức tu hành gì đặc biệt mà thu hút nhiều người từ khắp thế giới bất chấp xa xôi tìm đến như vậy? Khi các bạn đặt chân đến Làng Mai, điều sẽ khiến các bạn bất ngờ đầu tiên đó là tất cả những người tu hành tại đây đều bước đi rất chậm, hoàn toàn đối lập với hình ảnh thường ngày của con người hiện đại luôn vội vã hối hả. Tôi có cảm giác như mọi người ở đây bước đi thật chậm để truyền đạt rằng chúng ta có thể tận hưởng từng bước chân của mình. Tôi cứ ngỡ họ chỉ bước đi chậm thôi, nhưng không ngờ rằng họ ăn cơm cũng rất chậm. Họ cho từng thìa thức ăn vào miệng, im lặng thưởng thức món ăn trong cả quá trình ấy. Bởi dẫu có là sơn hào hải vị đi chăng nữa, nếu khi ăn ta đặt tâm trí mình ở nơi khác thì ta sẽ chỉ đơn thuần ăn cho no bụng mà không biết đến mùi vị thực sự của món ăn. Ngược lại, dù chỉ uống một ngụm trà thôi nhưng nếu tâm trí ta hoàn toàn thức tình và tận hưởng thì sẽ cảm nhận được vị trà rất mới mẻ.
Như vậy, qua cách những người tu hành ăn uống và bước đi chúng ta đã có thể thấy được lời dạy bảo quan trọng nhất của Thiền sư Thích Nhất Hạnh, đó là hãy thức tỉnh tâm hồn ngay tại đây, ngay chính lúc này. Khi làm điều gì đó, đừng để tâm trí đắm chìm vào những suy nghĩ về ký ức trong quá khứ cũng như lo lắng về tương lai, mà hãy tỉnh táo, tập trung vào chính thời điểm hiện tại. Vì hiện tại chính là quê hương của tâm hồn và cũng là điểm quy y mà những người tu hành luôn tìm kiếm. Khi tâm trí hoàn toàn nằm ở hiện tại, ta sẽ cảm thấy nhẹ nhõm, thanh thản, không còn phải bận lòng vì tạp niệm nữa. Và nhờ không đắm chìm vào những suy nghĩ của bản thân, ta cũng mới có thể nhìn rõ khuôn mặt của người đối diện và hoàn toàn yên lòng tận hưởng hiện tại.
Vậy nói một cách cụ thể hơn, phải làm như thế nào để có thể hướng tâm trí về hiện tại khi tâm trí đang chìm trong ký ức của quá khứ hoặc trăn trở về tương lai? Đó chính là trở về với hơi thở của hiện tại. Hơi thở là cầu nối rất quan trọng giữa cơ thể và tâm trí. Nếu hơi thở dễ chịu thì tâm trí cũng dễ chịu, nếu hơi thở nặng nhọc thì tâm trí cũng nặng nề theo. Ngược lại, nếu tâm trí vội vã thì hơi thở sẽ trở nên gấp gáp, khi tâm trí tĩnh lặng thì hơi thở cũng nhẹ nhàng. Và điều quan trọng nhất là, hơi thở luôn được thực hiện ngay trong khoảnh khắc của hiện tại. Chỉ cần không bỏ lỡ hơi thở của mình thì bạn sẽ không bỏ lỡ hiện tại. Nếu bạn cảm nhận từng hơi thở của mình, tự nhiên bạn sẽ cảm thấy hơi thở trở nên dễ chịu hơn, sâu hơn và rồi tâm trí cũng theo đó mà trở nên nhẹ nhàng, và bạn sẽ tìm thấy được sự thanh bình nằm sâu bên trong sự tĩnh lặng.
Khi tâm trí đạt được trạng thái tĩnh lặng thông qua những hơi thở thì đến một lúc nào đó bạn sẽ tiếp cận được cả trí tuệ. Thường ngày chúng ta hay đồng nhất những suy nghĩ trong tâm trí với chính bản thân mình, nhưng khi bạn cảm nhận được khoảng không gian của sự tĩnh lặng yên bình giữa bộn bề những suy nghĩ, bạn sẽ nhìn thấy các suy nghĩ cứ tự sinh ra rồi tự biến mất thôi. Tức, suy nghĩ sinh ra không liên quan gì đến bản thân bạn và biến mất cũng không cần đến sự quyết định của bạn, và rồi sau này bạn cũng sẽ không còn quá bận tâm đến tất cả những suy nghĩ hiện lên trong đầu mình nữa. Thay vào đó, bạn sẽ cảm nhận được khoảng không gian ngày càng lớn dần của sự tĩnh lặng và hiểu ra rằng "Suy nghĩ dù có vĩ đại đến mức nào đi chăng nữa cũng không thể sánh bằng sự tĩnh lặng yên bình!"
Bên cạnh đó, bạn sẽ còn nhận ra một sự thật nữa, rằng sự tĩnh lặng yên bình mà bạn cảm thấy không chỉ ẩn bên trong mà còn hiện hữu ở khắp nơi bên ngoài cơ thể bạn. Khi sự tĩnh lặng của bản thân mỗi chúng ta được bao bọc bởi cả vũ trụ, ranh giới giữa điểm bắt đầu và kết thúc của sự tĩnh lặng sẽ được xóa nhòa. Sự phân chia trong và ngoài cơ thể, cũng như sự phân chia bản thân mình và vũ trụ sẽ tan biến trong sự tĩnh lặng, và khi ấy bạn sẽ cảm nhận được chỉ còn tâm trí bạn lấp đầy toàn vũ trụ.
Bầu trời bắt đầu nhuốm ánh hoàng hôn, một nhà sư người Việt Nam gõ lên tiếng chuông buổi tối vang khắp. Tôi có thể nghe rõ tiếng bước chân của những người tu hành tiến về pháp đường chuẩn bị cho giờ thiền tối. Dường như có một đóa hoa vừa nở bằng lòng biết ơn của toàn vũ trụ này.
—ooOoo—
Bạn muốn có những trải nghiệm mới mẻ? Vậy hãy làm thế này.
Khi dùng bữa, bạn hãy cho thức ăn vào miệng và nhắm mắt lại.
Trong năm giác quan, chúng ta đặc biệt phụ thuộc nhiều nhất vào thị giác.
Khi nhắm mắt và từ từ thưởng thức hương vị của món ăn Một thế giới hoàn toàn mới đang đón đợi bạn đấy.
Một số cách đơn giản để chặn những suy nghĩ phức tạp trong đầu
Và giúp cho tâm trí trở về với hiện tại
1. Ngắm nhìn phong cảnh đẹp đẽ với một nụ cười.
2. Nhắm mắt lại và hít thở thật sâu mười lần.
3. Nhắm mắt lại và tập trung nghe một bản nhạc hay.
4. Vận động khoảng hai mươi phút để tim đập nhanh một chút.
5. Hãy cảm nhận vai và lưng bạn bằng tất cả những giác quan trong cơ thể.
Khi bị mắc kẹt trong những suy nghĩ
Bạn sẽ không thể nhìn thấy người đối diện hoặc khung cảnh trước mặt mình.
Ngược lại, nếu bạn để ý và ngắm nhìn những thứ đang ở trước mắt
Tâm trí bạn sẽ thoát khỏi những suy nghĩ đang bủa vây xung quanh.
Thay vì cố xua hết những suy nghĩ đi hãy nhìn thật kỹ những thứ đang hiện hữu trước mắt bạn.
Tâm trí bạn đã về với hiện tại không chút mông lung rồi đấy.
—ooOoo—
Khi hơi thở ta thoải mái, tâm trí ta cũng sẽ trở nên thoải mái theo.
Hơi thở xua đi những suy nghĩ và cũng là chiếc máy thời gian thần kỳ
Giúp cho tâm trí đang chao đảo giữa tương lai và quá khứ của ta trở về với hiện tại.
Các cầu thủ bóng chày cho dù có giỏi đánh home-run đến mức nào đi chăng nữa
Cũng phải qua gôn 1,2,3 và trở về đĩa nhà, nơi họ đã xuất phát lúc đầu.
Cuộc sống và tu hành cũng vậy, ta luôn ròi gia đình để tìm thứ gì đó vĩ đại
Nhưng sau vô số trải nghiệm về thành công cũng như thất bại
Ta mới nhận ra tầm quan trọng của nơi mình đã bắt đầu và tìm về với nguồn cội.
Thứ chúng ta tìm kiếm bấy lâu có thể chính là thứ đã luôn nằm trong tay ta ngay từ đầu.
—ooOoo—
Khi tâm trí hòa vào hơi thở
Và ta thức tỉnh trong trạng thái tĩnh lặng, không còn dung nạp những tạp niệm
Ta sẽ nhận ra rằng:
Sự yên bình và nguyên vẹn của tâm trí
Quan trọng hơn bất kỳ điều gì trên thế gian này.
Khi thức giấc vào sáng tinh mơ, bạn thấy căn phòng tối đen và cả thế giới dường như tĩnh lặng. Hãy cảm nhận và tận hưởng sự tĩnh lặng ấy. Hãy lắng nghe âm thanh của sự im lặng. Khi lắng nghe âm thanh ấy, bạn sẽ nhận ra rằng sự tĩnh lặng tuy trống rỗng nhưng tràn đầy sức sống. Sự tĩnh lặng càng sâu thì sự bình yên trong nó sẽ càng lan tỏa. Không cần phải trở thành thứ gì to tát, không cần phải ép buộc miễn cưỡng, cũng không cần phải đấu tranh, sự bình yên toàn vẹn vẫn luôn tồn tại khắp trong và ngoài mỗi chúng ta.
Hãy cho tâm hồn của bạn được nghỉ ngơi
Bên trong chính tâm hồn đó.
—ooOoo—
Bên trong sự tĩnh lặng tột cùng của tâm trí đã tiềm ẩn sẵn sự bình yên tột cùng
Chứ không hoàn toàn trống rỗng như ta tưởng.
Nếu ta thức tỉnh trong sự tĩnh lặng đó
Ta sẽ gặp được bản thân thực sự không bao giờ biến mất của mình.
—ooOoo—
Chân lý
Không phải là thứ để kiếm tìm Mà nó sẽ tự xuất hiện
Khi tâm trí ta bình yên.
Sự im lặng sâu sắc như Vĩnh hằng, lời nói nông cạn như Thời gian.
- Thomas Carlyle
Ệ
Bên trong chúng ta có vô vàn suy nghĩ và cảm xúc xuất hiện rồi biến mất
Nhưng cũng có một cá thể bàng quan đứng phía sau và theo dõi tất cả.
Cá thể bàng quan ấy im lặng ngắm nhìn và hiểu thấu mọi sự
Nhưng không để mình bị cuốn vào suy nghĩ hoặc cảm xúc.
Cá thể bàng quan ấy chính là bản tính của chúng ta.
Bản tính của tâm hồn cũng như một tấm gương
Chưa từng bị vấy bẩn và sẽ không thể nào bị vấy bẩn. Những ghen tuông, hờn ghét, ham muốn
Có thể được phản chiếu trên tấm gương ấy trong giây lát. Nhưng cho dù có phản chiếu bao cảm xúc, tấm gương vẫn không bao giờ bị vấy bẩn.
Đừng bị ám ảnh bởi những hình ảnh phản chiếu ấy và nghĩ rằng đó chính là bản thân mình.
—ooOoo—
Bầu trời phải hoàn toàn trống trải ta mới có thể biết được bầu trời cao bao nhiêu.
Tâm hồn chúng ta cũng vậy, phải xua tan các suy nghĩ Bản tính của tâm hồn vốn trong xanh như bầu trời mới hiện ra.
Đừng gắn thêm chữ "tôi" vào những suy nghĩ, cảm xúc chỉ xuất hiện thoáng qua trong tâm trí
Và biến chúng thành "suy nghĩ của tôi", "cảm xúc của tôi" Rồi lầm tưởng đó chính là bản thân mình.
Với những suy nghĩ, cảm xúc nảy sinh trong hoàn cảnh bạn không khống chế được
Đừng nghĩ rằng chúng là "của mình"
Rồi tự làm khổ mình.
—ooOoo—
Đừng đồng nhất suy nghĩ và bản thân mình.
Những suy nghĩ xuất hiện vì hoàn cảnh bên ngoài mà bạn không điều khiển được
Chỉ là những đám mây thoáng qua chứ không phải bản tính vốn có của bạn.
Đừng cố níu kéo những suy nghĩ thoáng qua ấy.
Tự do thực sự là tự do khỏi chính những suy nghĩ của mình.
- Jiddu Krishnamurti
—ooOoo—
Tất cả những gì có thể quan sát được đều không phải là ta. Ví dụ, ta có thể quan sát những thứ bên ngoài cơ thể như cốc nước, tòa nhà
Nên chúng không phải là "ta" mà là đối tượng quan sát được.
Tương tự với những cảm xúc, cảm nhận, suy nghĩ bên trong cơ thể
Vì ta có thể quan sát được chúng xuất hiện và biến mất Nên chúng không phải ta mà cũng chỉ là đối tượng quan sát mà thôi.
Lý do cơ bản nhất khiến con người ta đau khổ
Chính là vì họ cho rằng những đối tượng mình quan sát được là chính bản thân mình.
Sự bình yên không đến khi những điều kiện của cuộc sống thay đổi theo ý ta muốn,
Mà nó đến khi ta nhìn nhận được sự tồn tại sâu sắc của mình như nó vốn có.
- Eckhart Tolle
—ooOoo—
Chân lý và bản tính
Không phải là những thứ có thể đánh mất dù chỉ trong giây lát.
Cũng giống như chúng ta không thể đánh mất hiện tại.
Dù ta có thể vuột mất hiện tại vì mải suy nghĩ về quá khứ
Nhưng hiện tại vẫn ở đó chứ không hề tiêu tan.
Sự siêu thoát
Nghĩa là không còn cảm thấy bất an
Về những thứ không hoàn hảo nữa.
- Thiền sư Tăng Xán