Chuyến đi Trung Quốc lần này của Elon Musk là để trả nợ ân tình cho Biên Học Đạo.
Cách đây không lâu, công ty SpaceX của Musk và công ty Orbital-ATK đã cùng chia sẻ hợp đồng vận tải hàng hóa lên Trạm Vũ trụ Quốc tế trị giá 3,6 tỷ USD từ NASA (Cơ quan Hàng không và Vũ trụ Hoa Kỳ), mà thời điểm này, tính từ lần phóng tên lửa đầu tiên của SpaceX mới chỉ vỏn vẹn hai năm.
Xét từ góc độ tích lũy kỹ thuật và sự ổn định, để hoàn thành suôn sẻ hợp đồng của NASA, Musk còn rất nhiều việc phải làm.
Vì vậy, ba tháng trước Musk làm việc hơn 90 giờ mỗi tuần, hai tháng gần đây, thời gian làm việc hàng tuần của ông đã đạt đến con số kinh ngạc là 110 giờ. Thế nhưng dù bận rộn đến vậy, ông vẫn rút thời gian bay đến Thượng Hải để tham dự tiệc rượu, nhằm ủng hộ cho Biên Học Đạo.
Nguyên nhân rất đơn giản, Musk coi Biên Học Đạo là bạn, việc hỗ trợ lẫn nhau là sự ăn ý giữa những người bạn, hơn nữa Musk cũng muốn thông qua chuyến đi Trung Quốc lần này để trải đường cho Tesla tiến vào thị trường Trung Quốc.
Trên thực tế, trong kế hoạch của Musk, thị trường Trung Quốc luôn là một trong những trung tâm chiến lược toàn cầu của Tesla.
So với SpaceX vốn cao siêu khó hiểu, Tesla rõ ràng gần gũi với cuộc sống của người bình thường hơn. Tất nhiên, từ "bình thường" này cần phải đặt trong ngoặc kép, bởi giá của Tesla Model S không hề thân thiện.
Tuy nhiên xét về lâu dài, giá bán của xe điện Tesla là điều đáng kỳ vọng. Bởi vì chỉ cần kỹ thuật chín muồi, sản xuất hàng loạt, mạng lưới sạc điện được phủ rộng, thậm chí xây dựng nhà máy trong nước, thì giá chắc chắn sẽ giảm xuống. Nhưng dù có giảm, sản phẩm đối mặt vẫn chắc chắn là nhóm người thu nhập trung bình khá có ý thức bảo vệ môi trường.
Thế nhưng dù chỉ hướng tới nhóm người thu nhập trung bình khá, Trung Quốc với nền kinh tế phát triển thần tốc vẫn là một thị trường đầy tiềm năng, đủ để trở thành một trong những điểm tựa cho chiến lược toàn cầu của Tesla.
Vì vậy, Musk mang theo mục đích khảo sát và tiếp cận để bắt đầu chuyến đi Trung Quốc.
Khác với Biên Học Đạo, Musk là người nóng tính.
Tối ngày 29 tháng 12, Biên Học Đạo đích thân đến sân bay đón. Hai người ngồi trong xe, xe vừa rời khỏi sân bay chưa đầy 5 phút, Musk đã hỏi Biên Học Đạo: "Tôi muốn thiết lập trụ sở Tesla tại Trung Quốc, giữa Bắc Kinh và Thượng Hải, cậu gợi ý nên chọn nơi nào?"
Không ngờ vừa gặp mặt Musk đã hỏi vấn đề "nhạy cảm" như vậy, Biên Học Đạo hơi trầm ngâm rồi trả lời: "Cảm tính chọn Thượng Hải, lý tính chọn Bắc Kinh."
Musk nghe xong, suy tư mất hơn một phút, nhìn Biên Học Đạo nói: "Tôi cứ tưởng cậu sẽ nói lý tính chọn Thượng Hải, cảm tính chọn Bắc Kinh, không ngờ cậu nói ngược lại hoàn toàn."
Biên Học Đạo tươi cười nói: "Ông có thể nghĩ như vậy chứng tỏ trước khi đến đây ông đã làm bài tập rồi."
Musk gật đầu: "Tôi đã tham khảo các kỹ sư gốc Hoa trong công ty, còn đặc biệt dành ra vài tiếng đọc ba cuốn sách về văn hóa Trung Quốc."
Biết Musk có "kỹ năng thiên bẩm" đọc sách siêu nhanh, Biên Học Đạo không xoắn xuýt vào vấn đề "vài tiếng đọc ba cuốn sách" nữa, anh cười nói: "Nghiên cứu văn hóa là đúng hướng, nhưng vẫn chưa đủ, còn hai chữ cần phải nghiên cứu nữa - Quốc tình."
Musk là người thông minh, nghe Biên Học Đạo nói xong, sau khi tiêu hóa một chút, ông chuyển hướng hỏi: "Các thành phố tranh giành vốn đầu tư nước ngoài chắc chắn sẽ đưa ra một số chính sách ưu đãi, đối với chính sách ưu đãi, cậu có gợi ý gì hay không?"
Chính sách ưu đãi...
Câu hỏi này của Musk khiến Biên Học Đạo có cảm giác như đang "đẩy xe cút kít ra ngoài" (ý chỉ thiên vị người ngoài).
Nhưng nghĩ lại, nếu Tesla thực sự muốn vào Trung Quốc, các thành phố lớn chắc chắn sẽ tranh giành đến sứt đầu mẻ trán. Đến lúc đó, không cần Biên Học Đạo gợi ý, bản thân các thành phố cũng sẽ tự đưa ra những điều kiện ưu đãi cạnh tranh nhất để giành lấy sự ưu ái của Tesla.
Vì vậy, bây giờ nói vài lời thật lòng cũng chẳng sao, chỉ là trước khi nói thật, Biên Học Đạo muốn nghe vài lời thật lòng từ miệng Musk trước.
Thế là, Biên Học Đạo trầm ngâm vài giây rồi hỏi Musk: "Trong kế hoạch của ông, dự định năm nào sẽ đưa xe Tesla vào Trung Quốc?"
Vấn đề này liên quan đến chiến lược doanh nghiệp, nhìn chằm chằm Biên Học Đạo hai giây, Musk nghiêm túc nói: "Kế hoạch là năm 2013, nếu các khâu tiến triển thuận lợi, năm 2012 cũng có khả năng."
"Ồ..." Biên Học Đạo nghe vậy chậm rãi gật đầu, sau đó xoa cằm suy nghĩ vài giây rồi lên tiếng: "Tôi nghe được một tin từ kênh của mình, trong vòng hai năm tới, các thành phố lớn như Bắc Kinh, Thượng Hải của Trung Quốc để giải quyết vấn đề ùn tắc giao thông, rất có khả năng sẽ dùng hình thức bốc thăm biển số để hạn chế sự gia tăng của xe cộ, nhằm giảm bớt áp lực giao thông. Vì vậy... nếu 4 năm nữa xe Tesla mới vào Trung Quốc, muốn xin chính sách thì có thể lấy danh nghĩa xe năng lượng mới, yêu cầu chính quyền địa phương đưa ra chính sách ưu đãi là mua xe Tesla không cần bốc thăm, điều này sẽ rất hấp dẫn với một số người mua xe."
"Ngoài ra, còn có thể yêu cầu chủ sở hữu xe Tesla được hưởng đặc quyền nhận biển số năng lượng mới miễn phí, được phép chạy trên làn đường dành riêng cho xe buýt, được hưởng các chính sách phúc lợi như không bị hạn chế lưu thông trong nội thành theo đuôi số biển xe. Tất nhiên, tiền đề của tất cả những điều này là liên doanh xây dựng nhà máy, nếu không thì độ khó để nhận được những chính sách này sẽ khá cao."
Biên Học Đạo nói rất tinh gọn, khả năng thấu hiểu của Musk cũng thuộc hàng siêu cấp. Hai người một hỏi một đáp, rất nhanh đã thông suốt những vấn đề mà đối phương quan tâm.
Khi còn cách khách sạn 10 phút đi xe, Musk hỏi vấn đề mà ông đã suy nghĩ suốt dọc đường trên máy bay: "Cậu thấy người Trung Quốc có thích xe Tesla không?"
Biên Học Đạo nghiêm túc nói: "Cá nhân tôi thấy là sẽ bị 'thủy thổ bất phục' (không hợp khí hậu/môi trường)."
Musk hỏi: "Tại sao?"
"Như tôi vừa nói, quốc tình... quốc tình khác nhau!!" Dừng lại một chút, Biên Học Đạo nói tiếp: "Thứ nhất, người Mỹ đa số sống trong nhà độc lập, có gara và chỗ đỗ xe riêng, có thể lắp đặt thiết bị sạc điện chuyên dụng của gia đình. Còn người Trung Quốc đa số sống trong các tòa nhà chung cư, rất ít người ở biệt thự, thậm chí tỷ lệ có chỗ đỗ xe riêng cũng không cao, điều này rất khó để có không gian lắp đặt thiết bị sạc công suất cao."
"Thứ hai, các gia đình Mỹ có hai ba chiếc xe là chuyện bình thường, bình thường có thể dùng xen kẽ xe chạy xăng và xe điện. Còn gia đình Trung Quốc, do hạn chế về điều kiện kinh tế và độ khó khi đăng ký biển số, mua được một chiếc xe đã khó, chưa nói đến chiếc thứ hai, nên đa số là một gia đình một xe. Nếu chiếc xe đi lại duy nhất của gia đình là loại xe điện sạc điện phiền phức, thì sự tiện lợi trong cuộc sống sẽ bị giảm sút. Xe điện không ô nhiễm không khí thải đúng là rất bảo vệ môi trường, rất có trách nhiệm, rất ngầu, nhưng nó dù sao cũng là phương tiện giao thông, giá trị tồn tại của nó là cung cấp sự tiện lợi. Nếu điểm này không được đảm bảo, chắc chắn sẽ bị người tiêu dùng từ bỏ. Sự tiện lợi mà tôi nói không chỉ là sạc điện, mà còn bao gồm cả dịch vụ hậu mãi. Ông đã tính chưa, nếu Tesla muốn xây dựng 50 trạm sạc siêu tốc, 50 trung tâm dịch vụ hậu mãi tại Trung Quốc thì cần bao nhiêu năm?"
Nghe Biên Học Đạo nói đến đây, sắc mặt Musk trở nên nghiêm trọng.
"Thứ ba, Trung Quốc và Mỹ là hai thị trường hoàn toàn khác biệt, quan niệm tiêu dùng của người tiêu dùng hai nước, đặc biệt là tầng lớp giàu có, có sự khác biệt rất lớn, điểm này tôi không tiện nói nhiều, ông có thể từ từ cảm nhận."
Khách sạn đã ở ngay trước mắt.
Musk trầm mặc hồi lâu, bỗng nhiên thở dài một tiếng.
Biên Học Đạo thấy vậy cười ha hả nói: "Ông đến tên lửa cũng dám tự mình chế tạo, vậy mà lại bị vài câu nói của tôi làm cho nản lòng sao?"
Musk cười một cái, nói: "Tôi là một kỹ sư, trong mắt tôi kỹ thuật là thứ có thể kiểm soát được, còn thị trường thì khó kiểm soát hơn nhiều."
Biên Học Đạo gật đầu rồi lại lắc đầu, nói: "Ông quên một điểm, người Trung Quốc rất chú trọng thực tế, chỉ cần xử lý tốt ba điểm mấu chốt là sạc điện, hậu mãi và giá cả, thì thị trường vẫn có thể kỳ vọng lạc quan."
Chiếc xe tiến vào bãi đỗ xe của khách sạn, Musk tựa vào ghế nói: "Cảm ơn cậu đã nói với tôi nhiều như vậy."
Biết Musk đang ám chỉ điều gì, Biên Học Đạo cười nói: "Tôi nói những điều này với ông, vì tôi không làm xe hơi, vì trong nước đầy đường toàn là xe liên doanh, và dù sao thì xe điện quả thực bảo vệ môi trường hơn xe chạy xăng một chút, cá nhân tôi vẫn hy vọng thế hệ sau của mình có thể hít ít khí thải xe hơi hơn."
5 phút sau, hai người đứng trong thang máy, Musk hỏi Biên Học Đạo: "Lịch trình ngày mai đã sắp xếp xong chưa?"
Biên Học Đạo liếc nhìn đồng hồ, nói: "Ông nói với tôi ngày thứ hai đến Thượng Hải đã liên hệ xong rồi, thầy trò trường Giao thông Đại học đối với bài diễn thuyết ngày mai của ông đều vô cùng mong đợi đấy!"
Musk tò mò hỏi: "Cậu không lên sân khấu sao?"
Biên Học Đạo cười toe toét: "Ngày mai tôi ngồi dưới khán đài vỗ tay cho ông."
Khi thang máy đang đi lên, Musk với tư duy nhảy vọt bỗng hỏi một câu: "Tôi cần một vị chủ tịch Tesla khu vực Đại Trung Hoa, cậu có ứng viên nào tiến cử không?"
Biên Học Đạo lắc đầu nói: "Cái này thực sự không có."
Bước ra khỏi thang máy, Musk nói: "Có người tiến cử cho tôi một người, người Trung Quốc, nữ, không biết cậu có quen không."
"Ồ?" Biên Học Đạo nhìn Musk hỏi: "Tên là gì?"
Musk bình thản nói: "Jessica Chu, Chu Đức Trân, cậu có quen không?"