Mấy người đều lặng lẽ gật đầu.
Việc cải tạo những tuyến đường kết nối thành phố Phong Châu với các huyện trực thuộc đã được tỉnh quy định rõ ràng, chia làm ba năm để cải tạo và xây dựng. Trong đó, việc xây dựng tuyến đường Phong - Cát là ưu tiên hàng đầu. Đây không chỉ là nhu cầu phát triển kinh tế mà còn mang ý nghĩa chính trị nhất định, dù là Hạ Lực Hành hay Lý Chí Viễn đều không có ý kiến gì về việc này.
Số vốn xây dựng còn lại khi phân bổ lại trở nên ít ỏi, không đủ chia. Đặc biệt là khi ý định của Lý Chí Viễn về việc ưu tiên dùng một phần ngân sách để xây dựng nhà ở cho cán bộ các sở, ban, ngành, đơn vị thuộc Địa ủy và Hành thự bị rò rỉ ra ngoài, nó lập tức trở thành chủ đề bàn tán sôi nổi nhất của các cán bộ sau mỗi giờ làm việc.
Điều này tuy mang lại chút hy vọng và khích lệ tinh thần cho những cán bộ đến Phong Châu công tác, nhưng việc sử dụng khoản tiền này lại đụng chạm đến nhiều công việc khác, chẳng hạn như xây dựng đường giao thông nội đô Phong Châu và cầu Phong Giang bắc qua sông Phong Giang.
Địa ủy và Hành thự hy vọng phía chính quyền thành phố Phong Châu sẽ gánh vác nhiều hơn trong việc xây dựng đường sá và cơ sở hạ tầng đô thị. Về điểm này, Địa ủy và Hành thự đã nghiên cứu vài lần và cơ bản đã có ý kiến thống nhất, nhưng lại vấp phải sự phản đối quyết liệt từ phía thành phố Phong Châu.
Phía thành phố Phong Châu tuyên bố rõ ràng rằng ngân sách thành phố không đủ khả năng gánh vác. Họ còn cho biết nếu Địa ủy và Hành thự cứ ép buộc, thành phố buộc phải cân nhắc kéo dài kế hoạch xây dựng từ ba năm lên năm năm, đồng thời phải cắt giảm đầu tư vào giáo dục và y tế. Thậm chí, những lãnh đạo chủ chốt của Thành ủy và chính quyền thành phố vốn không mấy hòa thuận cũng tỏ ra kiên quyết đồng lòng trong vấn đề này.
Về vấn đề này, Địa ủy, Hành thự và Thành ủy, chính quyền thành phố Phong Châu đã tranh luận vài lần. Bí thư Thành ủy kiêm Thị trưởng Trương Thiên Hào thậm chí còn tuyên bố trong một dịp riêng tư rằng, dù có mất chức quan cũng không thể vì lấy lòng Địa ủy mà bán rẻ lợi ích của thành phố Phong Châu. Nghe nói điều này đã giành được sự ủng hộ nhiệt liệt từ các cán bộ, công nhân viên thành phố. Thậm chí có không ít cán bộ lão thành khẳng định nếu ai vì giữ ghế mà phục tùng quyết định của Địa ủy, thì kẻ đó là kẻ phản bội thành phố Phong Châu.
Chính vì sự đối lập gay gắt này mà mối quan hệ giữa Địa ủy, Hành thự Phong Châu mới thành lập và Thành ủy, chính quyền thành phố Phong Châu bỗng trở nên căng thẳng.
Dù chỉ là thảo luận tạm thời, nhưng ai cũng biết vấn đề này không thể né tránh.
Nói đi nói lại vẫn là chữ "tiền", nhất là khi liên quan đến lợi ích thực tế của hai cấp chính quyền.
Là một địa khu mới thành lập, mối quan hệ giữa Địa ủy, Hành thự và thành phố Phong Châu khá tế nhị. Sự tế nhị này thể hiện ở nhiều mặt: một mặt là sự xung đột, vướng mắc về lợi ích giữa địa khu và thành phố; mặt khác là mối quan hệ giữa những người đứng đầu hai cấp, bao gồm cả mối quan hệ giữa người tiền nhiệm và người kế nhiệm. Có thể nói, mức độ phức tạp và tinh tế đến mức người trong cuộc cũng chưa chắc nắm bắt được rõ ràng.
"Bí thư Hạ, tôi nghĩ về vấn đề này, chúng ta cần đánh giá thực tế mức độ ưu tiên, đồng thời phân định rõ trách nhiệm, quyền hạn và lợi ích giữa địa khu và thành phố Phong Châu. Địa khu Phong Châu không phải là thành phố trực thuộc tỉnh, theo lẽ thường, trách nhiệm và nghĩa vụ trong việc xây dựng cơ sở hạ tầng đô thị bao gồm cả đường sá chủ yếu vẫn thuộc về thành phố Phong Châu. Tuy nhiên, địa khu Phong Châu mới thành lập, tỉnh lại cấp một khoản tiền để cải tạo đường sá, khó tránh khỏi việc phía thành phố Phong Châu có những suy nghĩ riêng. Tôi nghĩ về vấn đề này, Địa ủy cần có một câu trả lời rõ ràng, không thể cứ đá bóng qua lại với thành phố Phong Châu như vậy mãi, đó không phải là cách giải quyết. Hơn nữa, cá nhân tôi cho rằng sớm muộn gì Phong Châu cũng sẽ chuyển thành thành phố trực thuộc tỉnh, đó là xu thế chung. Nếu tiến độ xây dựng đô thị và tốc độ phát triển kinh tế của chúng ta nhanh hơn, thì thời gian chuyển đổi từ địa khu lên thành phố trực thuộc tỉnh có khả năng sẽ rút ngắn đáng kể."
Tôn Chấn vốn ít khi phát biểu, nhưng lời nói ra đều mạch lạc và có trọng lượng.
"Vì vậy, tôi cho rằng yêu cầu của Trương Thiên Hào về việc địa khu hỗ trợ vốn cũng không phải là vô lý, không đơn thuần là tranh giành lợi ích cho thành phố Phong Châu. Nói khó nghe một chút, lẽ nào thành phố Phong Châu không thuộc địa khu Phong Châu sao? Địa ủy và Hành thự đang nằm ngay trong thành phố Phong Châu, xây dựng thành phố tốt đẹp cũng là sự khẳng định đối với địa khu Phong Châu của chúng ta."
"Nhưng đồng chí Tôn Chấn, miếng bánh chỉ có bấy nhiêu, nếu cứ rải đều ra thì kết quả là công việc nào cũng có thể bị ảnh hưởng." Lý Chí Viễn trầm ngâm một lát rồi mới tiếp lời: "Đặt mình vào hoàn cảnh của người khác mà nghĩ, cán bộ các sở, ban, ngành của Địa ủy, Hành thự chúng ta phần lớn đến từ nơi khác, vợ con nheo nhóc, phải thuê nhà, thậm chí sống trong các khu tập thể. Điều kiện ở Phong Châu kém hơn nhiều so với nơi họ từng sống và làm việc. Tôi cho rằng việc ưu tiên giải quyết nỗi lo hậu phương để họ toàn tâm toàn ý vào công việc là cần thiết. Còn về việc xây dựng đô thị Phong Châu, như anh nói, địa khu không phải là thành phố cấp địa khu, về mặt xây dựng đô thị, thành phố Phong Châu vốn nên gánh vác nghĩa vụ và trách nhiệm cần thiết. Chúng ta có thể thấu hiểu tâm trạng của đồng chí Thiên Hào, nhưng với tư cách là người đứng đầu cấp ủy và chính quyền, tôi tin anh ấy có thể hiểu được tình thế khó khăn mà Địa ủy, Hành thự đang gặp phải."
"Tôi không dám đồng tình với quan điểm của Chuyên viên. Tôi không phản đối việc đẩy nhanh tiến độ và cường độ xây dựng nhà ở cho cán bộ công nhân viên, nhưng tôi cho rằng việc triển khai quy mô lớn như vậy có vẻ hơi thiếu thực tế. Nguồn vốn vốn dĩ rất hạn hẹp, nếu đầu tư hết vào đó cũng chưa chắc đã giải quyết được ngay. Hơn nữa, cán bộ công nhân viên ở các huyện, thành phố thuộc địa khu Phong Châu sẽ nghĩ sao? Chỉ vì xây ký túc xá cho cán bộ mà có thể tùy tiện sử dụng nguồn vốn của tỉnh dành riêng cho xây dựng đường sá đô thị sao? Những lời đàm tiếu này một khi lan ra sẽ khiến công việc của chúng ta rất bị động. Chúng ta không thể không cân nhắc đến điểm này..." Lục Vi Mân biết rằng cuộc thảo luận ngắn ngủi hôm nay lại sẽ đi vào ngõ cụt, trừ khi Hạ Lực Hành trực tiếp quyết định. Nhưng rõ ràng Hạ Lực Hành chưa có ý định đó. Vấn đề làm ông đau đầu không chỉ là công việc cụ thể này, mà còn là sự đối đầu ngầm giữa Tôn Chấn và Lý Chí Viễn. Là Bí thư Địa ủy, muốn cân bằng khéo léo những điều này cũng đòi hỏi năng lực điều hành và nghệ thuật lãnh đạo cao siêu.
"Ồ? Cậu nói là có thể thử để nhà máy máy móc Trường Phong và nhà máy cơ khí Bắc Phương chuyển đến Phong Châu sao?" An Đức Kiện vốn đang nâng chén trà lên, dừng lại giữa không trung, rồi đặt xuống, dường như đang đánh giá ý tưởng của Lục Vi Mân. Sau khi trầm tư một lát, An Đức Kiện chắp tay đi quanh văn phòng, ngước mắt nhìn Lục Vi Mân rồi chậm rãi hỏi: "Sao cậu lại nghĩ đến chuyện này?"
"Thưa Bí thư, cũng không phải là nghĩ ngợi gì cao siêu. Hai hôm trước tôi về ký túc xá, hàng xóm nhà tôi là người của nhà máy Trường Phong ở Ứng Lăng, tình cờ nói chuyện về việc về quê bàn bạc chuyện di dời toàn bộ nhà máy. Nghe nói công nhân trong nhà máy cũng đang tranh cãi xem nên chuyển đi đâu, hình như nhà máy Trường Phong không muốn chuyển về huyện Ứng Lăng mà muốn chuyển vào thành phố. Tôi liền suy nghĩ, Phong Châu chúng ta chẳng phải mới xây dựng sao? Tại sao không chuyển đến Phong Châu chúng ta?
Vừa hay có thể kết hợp với quy hoạch đô thị của Phong Châu, giống như vẽ trên một tờ giấy trắng, người đến càng đông càng tốt, chẳng phải sẽ tăng thêm chút hơi người sao? Dù sao Phong Châu chúng ta cũng là nơi đặt trụ sở Hành thự địa khu mà. Tuy nói doanh nghiệp quân sự không có quan hệ sâu sắc với địa phương, nhưng những người này đến Phong Châu, ít nhất cũng phải tiêu dùng, tăng dân số thành phố, rau củ của đội sản xuất vùng ngoại ô chúng ta cũng bán được nhiều hơn, lại còn được giá, chẳng phải sao?"
Lục Vi Mân cười nửa đùa nửa thật nói: "Thưa Bí thư, chuyện này tôi chỉ tiện miệng nhắc đến thôi, có phù hợp hay không, có khả thi hay không, tôi không dám nói bừa, chuyện đó phải nhờ các lãnh đạo như anh phân tích, phán đoán. Tuy nhiên tôi đang nghĩ, Phong Châu từ huyện lên thành phố, dân số đô thị ít như vậy, khu nội đô lại cũ kỹ chật hẹp, xây dựng đô thị khá lạc hậu, nhà ở cho bao nhiêu cán bộ của chúng ta cũng chưa biết tính sao. Liệu có thể cân nhắc bắt mối với nhà máy quân sự lớn đó không? Biết đâu họ đến đây định cư, chỉ cần lọt ra một chút từ kẽ tay thôi cũng đủ giúp chúng ta xây dựng nhà ở và đường sá rồi? Dù không được hưởng lợi nhiều, nhưng kiếm được chút lợi nhỏ cũng là tiết kiệm được đồng nào hay đồng đó, phải không ạ?"
Nghe đoạn nói có phần trẻ con phía sau của Lục Vi Mân, An Đức Kiện liếc nhìn cậu một cái. Thằng nhóc này đang cố tình "đánh bùn sang ao", nửa đùa nửa thật, nhưng ý tưởng này lại thoát khỏi lối mòn, rất đáng để suy ngẫm.
Thấy An Đức Kiện không nói gì nữa mà ngồi lại vào ghế sô pha, Lục Vi Mân cũng biết ý lặng lẽ rời đi.
Lời gợi ý của Lục Vi Mân quả thực khiến An Đức Kiện cảm thấy như được khai sáng.
Cuộc họp tạm thời lúc nãy đã bắt đầu nồng nặc mùi thuốc súng. Trong vấn đề quy hoạch xây dựng đô thị và thứ tự ưu tiên, Lý Chí Viễn và Tôn Chấn đối lập gay gắt. Mặc dù Hạ Lực Hành vẫn chưa thể hiện thái độ rõ ràng, nhưng An Đức Kiện biết rằng Hạ Lực Hành nghiêng về ý kiến của Tôn Chấn hơn.
Chỉ là suy nghĩ của Lý Chí Viễn cũng có "cơ sở dân ý" rất sâu sắc, đặc biệt là đám đông cán bộ đến từ Lê Dương và các huyện bên dưới. Họ đều mong ngóng sớm chuyển ra khỏi những căn nhà thuê hiện tại. Lý Chí Viễn đề xuất ưu tiên giải quyết vấn đề nhà ở cho cán bộ công nhân viên, điều này chẳng khác nào là cha mẹ tái sinh của họ. Ai dám phản đối, chính là đang đối đầu với hàng trăm, hàng ngàn cán bộ này. Ngay cả Hạ Lực Hành cũng phải cân nhắc những ảnh hưởng tiêu cực nếu phủ quyết ý kiến của Lý Chí Viễn.
Lời của Lý Chí Viễn cũng không sai, muốn vẹn cả đôi đường như rải hạt tiêu là không thực tế, chỉ có thể ưu tiên một mặt nào đó. Nhưng ý kiến của Tôn Chấn dù có phần trái với "dân ý", lại chiếm được lẽ phải.
Đây là nguồn vốn của tỉnh dành để giải quyết cơ sở hạ tầng yếu kém của Phong Châu. Tạm thời sử dụng một phần vốn để xây nhà cho cán bộ, đợi sau này tài chính địa khu khá lên sẽ bù đắp lại. Tuy chưa đến mức vi phạm pháp luật nghiêm trọng, nhưng điều này thực sự đã vi phạm kỷ luật tài chính. Hơn nữa, cán bộ công nhân viên địa khu thì vui mừng, nhưng cán bộ công nhân viên thành phố Phong Châu thì sao? Các huyện khác sẽ nghĩ thế nào?
Nếu bị ai đó nắm thóp chuyện này mà báo lên tỉnh, Địa ủy Phong Châu sẽ phải chịu trách nhiệm. Mà chuyện lớn như vậy chắc chắn cần Hội nghị toàn thể Địa ủy Phong Châu quyết định, và với tư cách là Bí thư Địa ủy, người đứng đầu sẽ không thể chối bỏ trách nhiệm.
