Trong kỷ nguyên công nghiệp tinh tế, các tập đoàn sản xuất ô tô danh tiếng trên toàn cầu đang đồng loạt triển khai chiến dịch tuyên truyền rầm rộ cho dòng xe chạy bằng điện. Sau khi các mẫu xe điện thế hệ mới giải quyết triệt để ba khiếm khuyết chí mạng gồm: quãng đường di chuyển hạn chế, tuổi thọ pin thấp và tính ổn định kém, phản ứng của thị trường ngay lập tức trở nên vô cùng sôi động.
Iceland - quốc gia nằm tại Bắc Âu - là đơn vị đầu tiên hưởng ứng tích cực. Vì muốn bảo tồn môi trường tự nhiên tuyệt mỹ của mình, chính phủ Iceland chính thức tuyên bố áp dụng bộ luật bảo vệ môi trường mới trên toàn lãnh thổ. Bắt đầu từ năm sau, quốc gia này sẽ cấm hoàn toàn việc kinh doanh và sử dụng các loại xe sử dụng nhiên liệu hóa thạch, đồng thời chuyển đổi sang vận hành toàn bộ bằng xe điện.
Tất nhiên, Iceland chỉ là một quốc gia nhỏ, tổng số lượng xe trên cả nước không đáng kể. Thế nhưng, các quốc gia phát triển tại Âu Mỹ cũng lần lượt tung ra các chính sách thúc đẩy phát triển xe điện, từ ưu đãi thuế, trợ cấp tài chính cho đến việc xây dựng hệ thống trạm sạc trên mọi phương diện.
Không còn nghi ngờ gì nữa, những chính sách này đều do các tập đoàn ô tô nội địa tại mỗi quốc gia thúc đẩy. Các tập đoàn này vốn sở hữu tầm ảnh hưởng khổng lồ trong nước. Hiện tại chính là thời điểm vàng để chiếm lĩnh thị trường xe điện; với sự hậu thuẫn từ chính phủ, họ tự tin đặt chân tại quê nhà và vươn tầm ra toàn cầu.
Suy cho cùng, ngành công nghiệp ô tô là một chuỗi cung ứng cực kỳ đồ sộ. Chỉ tính riêng linh kiện ô tô đã có tới hàng vạn chi tiết, kéo theo vô số doanh nghiệp vệ tinh, thúc đẩy kinh tế, tạo công ăn việc làm và tăng nguồn thu ngân sách thông qua thuế.
Truyền thông toàn cầu cùng các chuyên gia trong ngành cũng không chịu kém cạnh, đồng loạt lên tiếng ủng hộ các dòng xe điện thế hệ mới. Trong thời đại chú trọng bảo vệ môi trường và tối ưu hóa kinh tế như hiện nay, xe điện không chỉ thân thiện với môi trường mà giá thành còn thực tế, xét về lâu dài lại cực kỳ kinh tế, nên việc được tung hô là điều tất yếu.
Dưới làn sóng tuyên truyền mãnh liệt đó, thị trường xe sử dụng nhiên liệu hóa thạch vốn đã cạnh tranh khốc liệt nay lại càng rơi vào cảnh "dậu đổ bìm leo".
Tại trụ sở Tập đoàn Hoa Huy ở Ma Đô, với tư cách là một trong hai đối tác chiến lược của Volkswagen tại Hoa Hạ, cuộc sống của Hoa Huy từ trước đến nay vẫn luôn rất dễ chịu. Dựa vào việc gia công lắp ráp và tận dụng thị trường tiêu thụ khổng lồ tại Hoa Hạ, họ đã thu lợi nhuận vô cùng béo bở.
Thế nhưng, trong vài ngày gần đây, tình hình tại Tập đoàn Hoa Huy dường như trở nên khó khăn hơn bao giờ hết. Tại một phòng họp trong tòa nhà trụ sở, các lãnh đạo cấp cao của tập đoàn đã tề tựu đông đủ để triệu tập một cuộc họp khẩn cấp.
"Mọi người hãy nhìn vào dữ liệu tiêu thụ của tuần vừa qua. Trong tuần này, chúng ta gần như không bán được dù chỉ một chiếc xe. Các đại lý trên toàn quốc đều đã dừng nhập hàng, thậm chí có đại lý còn đưa ra yêu cầu trả hàng," Trần Bình phát biểu với vẻ mặt vô cùng nghiêm trọng khi nhìn vào bản báo cáo doanh số mới nhất.
Là một doanh nghiệp quy mô lớn với sản lượng sản xuất và tiêu thụ hàng triệu chiếc ô tô mỗi năm, nhờ vào kỹ năng làm gia công cho các thương hiệu nước ngoài kết hợp với thị trường Hoa Hạ rộng lớn, Tập đoàn Hoa Huy từ trước đến nay vẫn sống rất ổn. Dù thiếu đi chí lớn và không có ý định xây dựng thương hiệu quốc gia, nhưng nhờ vào các chính sách hỗ trợ ô tô của nhà nước, họ vẫn sống rất dư dả và trở thành một trong 500 doanh nghiệp hàng đầu thế giới.
Nhưng tình hình doanh số tuần qua thực sự thảm hại. Bất kể là mẫu xe nào dưới trướng tập đoàn, doanh số đều đình trệ hoàn toàn. Các cửa hàng 4S trên cả nước không hề chuyển tiền nhập hàng về tập đoàn, khiến cả Tập đoàn Hoa Huy rơi vào trạng thái hoảng loạn.
"Tình hình đã được điều tra rõ. Các tập đoàn ô tô danh tiếng toàn cầu đều đang tung ra các mẫu xe thuần điện mới với giá cả cực kỳ ưu đãi, lại còn được hưởng trợ cấp tài chính, nên thị trường hiện tại đang trong trạng thái quan sát. Doanh số tại các cửa hàng phân phối trên toàn quốc của chúng ta gần như đình trệ hoàn toàn, ngay cả những mẫu xe mới ra mắt cách đây không lâu cũng không thể bán được."
"Tất nhiên, không chỉ riêng các thương hiệu của chúng ta, tình hình của tất cả các tập đoàn ô tô trên cả nước đều giống nhau: doanh số đình trệ, rất khó để bán ra dù chỉ một chiếc xe," An Quốc Văn - Tổng giám đốc phụ trách nghiên cứu thị trường và tiêu thụ - trình bày kết quả điều tra.
Những lời của ông khiến các vị lãnh đạo nhẹ nhõm hơn đôi chút. Chỉ cần không phải mỗi mình tập đoàn gặp khó khăn thì vẫn còn hy vọng, nếu toàn bộ thị trường đều như vậy thì cũng chẳng có gì để bàn cãi.
Dù sao đối với một tập đoàn nhà nước quy mô lớn như Hoa Huy, khi thị trường tốt thì ăn nên làm ra, còn khi thị trường đi xuống cũng không cần lo lắng về việc phá sản. Với một tập đoàn lớn như vậy, liên quan đến vô số ngành nghề và lượng lớn lao động, nhà nước chắc chắn sẽ không ngồi yên nhìn ngó. Các vị lãnh đạo này, dù thế nào đi nữa, cuộc sống vẫn sẽ rất thoải mái.
"Có một tình huống tôi cần phải làm rõ với mọi người: hiện tại các tập đoàn ô tô lớn trên toàn cầu đều đang tung ra các dòng xe thuần điện mới, và các đối tác của chúng ta như Volkswagen, General Motors hiện tại không có ý định tiếp tục hợp tác với chúng ta trong lĩnh vực xe điện."
Trần Bình quan sát biểu cảm của mọi người, trong lòng không khỏi cảm thấy bất lực. Các doanh nghiệp nhà nước và tập đoàn lớn luôn tồn tại những mối quan hệ chằng chịt, cực kỳ phức tạp. Những người ngồi trong phòng họp này chưa chắc đã là người có năng lực, nhưng chắc chắn sau lưng mỗi người đều có những mối quan hệ không tầm thường.
Trước kia, họ có thể dựa vào các chính sách phát triển ngành ô tô của nhà nước để sống những ngày tháng an nhàn. Nhưng giờ đây, anh như nhìn thấy một viễn cảnh tận thế đang ập đến. Trong lĩnh vực xe điện hoàn toàn mới, các đối tác trước đây đều không có ý định tiếp tục hợp tác với họ.
Ở đây, không thể không nhắc đến chính sách công nghiệp ô tô của Hoa Hạ. Trong quá khứ, Hoa Hạ từng sở hữu rất nhiều thương hiệu ô tô nội địa, như xe Giải Phóng từng xuất hiện trong sách giáo khoa lịch sử, hay các thương hiệu Trường Xuân, Trường Thành, Trường An...
Tuy nhiên, sau khi chính sách cải cách mở cửa được thực thi với định hướng mạnh mẽ thu hút kỹ thuật sản xuất tiên tiến từ nước ngoài, các tập đoàn ô tô trong nước đã đồng loạt lựa chọn liên doanh với đối tác nước ngoài với hy vọng học hỏi được công nghệ tiên tiến của họ.
Kết quả cuối cùng thì ai cũng đã rõ. Việc học hỏi công nghệ đến đâu thì không ai dám khẳng định, chỉ biết rằng đường phố Hoa Hạ nhanh chóng bị chiếm lĩnh bởi những mẫu xe "vạn quốc". Duy chỉ có xe mang thương hiệu Hoa Hạ là vắng bóng. Các tập đoàn ô tô trong nước cuối cùng đều trở thành những nhà máy gia công dán nhãn cho các hãng xe nước ngoài.
Đừng nhìn vào quy mô khổng lồ hay danh sách 500 doanh nghiệp hàng đầu thế giới của họ, thực chất họ chỉ có thể tồn tại nhờ thị trường nội địa. Tất cả các mẫu xe dán nhãn này đều sử dụng động cơ và hộp số nhập khẩu từ nước ngoài, chỉ thực hiện khâu lắp ráp và sản xuất một số linh kiện phụ trợ trong nước.
Hệ quả là các hãng xe lớn nước ngoài chỉ cần dựa vào việc bán động cơ, hộp số và thương hiệu đã có thể liên tục rút ra những khoản lợi nhuận khổng lồ từ thị trường Hoa Hạ mỗi năm. Trong khi đó, các tập đoàn ô tô trong nước hoàn toàn trở thành những nhà máy gia công, khiến các thương hiệu tự chủ dân tộc gần như biến mất sạch sẽ chỉ sau một đêm.
Đây chính là lý do tại sao trên đường phố Hoa Hạ toàn là xe ngoại, mà tuyệt nhiên không thấy bóng dáng xe mang thương hiệu tự chủ của Hoa Hạ.
Có người sẽ đặt câu hỏi: Tại sao các hãng xe toàn cầu không trực tiếp xuất khẩu ô tô sang Hoa Hạ mà lại nhất quyết phải liên doanh với các doanh nghiệp trong nước?
Đó là vì Hoa Hạ áp đặt mức thuế quan rất cao đối với ô tô nhập khẩu. Một chiếc BMW ở Mỹ có giá hơn 30 vạn hoa tệ, nhưng khi về Hoa Hạ lại có giá lên tới 60 vạn hoa tệ. Phần chênh lệch hàng chục vạn đó gần như toàn bộ là thuế quan. Đây cũng là lý do tại sao nhiều người nhận thấy mua xe ở nước ngoài rẻ hơn nhiều so với mua trong nước.
Dựa vào chính sách bảo hộ này, các doanh nghiệp ô tô trong nước mới có thể tồn tại. Dù chỉ là làm thuê dán nhãn, nhưng nhờ thị trường Hoa Hạ rộng lớn, các tập đoàn này vẫn sống rất sung túc và lọt vào danh sách 500 doanh nghiệp hàng đầu thế giới.
Những doanh nghiệp trông có vẻ hùng mạnh đó thực chất chỉ là những đứa trẻ được nuôi dưỡng dưới bức tường bảo hộ. Một khi bức tường này sụp đổ, 100% các hãng xe này sẽ đứng trước nguy cơ phá sản.
Hoa Hạ được mệnh danh là cường quốc sản xuất ô tô, nhưng số lượng ô tô xuất khẩu hàng năm lại vô cùng thảm hại. Năm 2017, số lượng ô tô Hoa Hạ xuất khẩu chỉ đạt 106 vạn chiếc. Cần biết rằng, tổng sản lượng tiêu thụ ô tô toàn cầu năm 2017 đã vượt quá 9.000 vạn chiếc, tỷ trọng xuất khẩu của Hoa Hạ là không đáng kể.
Hơn nữa, có lẽ mọi người không biết, những mẫu xe xuất khẩu đó đều đến từ các thương hiệu nội địa như Chery, Trường Thành, Giang Hoài, Trường An, trong đó chủ lực là mẫu xe "thần thánh" Ngũ Lăng Hoành Quang.
Ngược lại, những tập đoàn nằm trong top 500 chuyên gia công dán nhãn cho các hãng xe nước ngoài thì đến một chiếc xe cũng không xuất khẩu được. Bởi vì vận mệnh của họ là sản xuất xe dán nhãn cho đối tác nước ngoài để tiêu thụ tại Hoa Hạ. Muốn xuất khẩu, họ bắt buộc phải dùng thương hiệu của chính mình.
Nói đến đây, mọi người hẳn đã hiểu tại sao Tập đoàn Hoa Huy lại hoảng loạn. Bởi vì các đối tác nước ngoài hiện tại hoàn toàn không có kế hoạch hợp tác với Hoa Huy trong lĩnh vực xe điện, ít nhất là ở thời điểm hiện tại.
Nguyên nhân rất đơn giản: năng lực sản xuất pin "Ma trận Nguyên tử" của tập đoàn Ngân Hà Khoa học Kỹ thuật hiện vẫn còn hạn chế. Các hãng xe lớn chỉ nhận được số lượng pin rất ít, ngay cả bản thân họ còn không đủ dùng, lấy đâu ra dư thừa để cung cấp cho các hãng xe nội địa làm xe dán nhãn.
Hơn nữa, số lượng các hãng xe nhận được pin "Ma trận Nguyên tử" đợt này rất ít. Điều đó có nghĩa là toàn bộ thị trường khổng lồ chỉ được chia sẻ cho vài cái tên đó. Ngay cả nhu cầu tại các thị trường khác trên thế giới còn chưa đáp ứng nổi, chắc chắn họ sẽ không hợp tác với các doanh nghiệp trong nước.
Xe chạy xăng truyền thống thì không bán được, xe điện mới lại không thể tham gia vào chuỗi cung ứng. Đây chính là tình cảnh mà Tập đoàn Hoa Huy và các hãng xe Hoa Hạ đang phải đối mặt.
Sau khi Trần Bình nói xong, các lãnh đạo của Tập đoàn Hoa Huy ngồi trong phòng họp cũng bắt đầu dao động. Cuối cùng họ cũng hiểu rõ tình thế hiện tại: muốn quay lại những ngày tháng an nhàn như trước dường như đã trở thành điều không thể.
"Nếu họ không hợp tác với chúng ta, thì đừng hòng bán được một chiếc xe nào vào thị trường Hoa Hạ."
Có người khinh thường nói, đây chính là chìa khóa để những hãng xe này có thể tồn tại, bởi thuế quan đối với ô tô nhập khẩu nguyên chiếc quá cao, giá thành đắt đỏ, chắc chắn sẽ gây ảnh hưởng đến doanh số bán hàng.
"Không... họ làm được, bởi vì phía sau các tập đoàn ô tô lớn đều có sự trợ cấp khổng lồ từ chính phủ các nước. Ngoài ra, tập đoàn So Á Đế của Hoa Hạ chúng ta dường như cũng đã nắm giữ công nghệ pin thế hệ mới, cho ra mắt dòng xe điện hoàn toàn mới. Xét theo tình hình thị trường hiện tại, dòng xe này đang nhận được sự kỳ vọng rất lớn."
"Ngày tháng tươi đẹp của chúng ta đến hồi kết rồi..."
Trần Bình bất lực lắc đầu nói.