Việc Lục Vi Dân nói muốn kéo nhà máy dược Đại Đông về Ổ Cố đầu tư khiến Chương Minh Tuyền vui mừng đến mức mày giãn mắt cười.
Ổ Cố này từ trước tới nay chưa từng có lấy hai doanh nghiệp công nghiệp ra hồn. Những doanh nghiệp hương trấn trước kia về cơ bản chỉ hai ba năm là "thọ chung chính tẩm", hơn nữa còn để lại một đống nợ xấu cho quỹ hợp tác xã. Những tài sản cố định còn sót lại đem thế chấp cho quỹ, ngoài một bãi đất đầy cỏ dại, sân bãi cùng mấy gian nhà xưởng rách nát giăng đầy tơ nhện, thì chỉ còn lại những cỗ máy rỉ sét loang lổ.
Lục Vi Dân bị kéo lại hỏi han chi tiết một hồi lâu, đến tận khi anh bắt đầu thấy mất kiên nhẫn, Chương Minh Tuyền mới luyến tiếc buông tay.
Ngồi trên xe, Lục Vi Dân vẫn còn suy nghĩ, xem ra cái thị trường này trong lòng các cán bộ cấp huyện vẫn không có sức nặng bằng một doanh nghiệp ra dáng. Ngay cả người như Chương Minh Tuyền, vốn đã được anh giảng giải cho hiểu rõ giá trị và ý nghĩa của thị trường chuyên doanh này, trong lòng vẫn thấy không chắc chắn. Họ vẫn cảm thấy kéo được một hai doanh nghiệp về thì có lợi hơn. Quan niệm này muốn thay đổi, chỉ có thể đợi đến khi thị trường xây dựng xong xuôi và bước vào giai đoạn phát triển lành mạnh mới có thể thực sự phá bỏ được.
Cũng khó trách những người như Lương Quốc Uy và Chiêm Thái Chi lại để tâm đến doanh nghiệp như nhà máy dược Đại Đông đến thế, trong khi thị trường dược liệu mà anh đã tốn bao tâm huyết gây dựng lại trở nên vô nghĩa trong mắt họ. Nếu không phải số tiền đầu tư này không nhỏ, e rằng họ còn chẳng buồn hỏi lấy một câu.
"Lục bí thư, phía trước là thôn Sa Đường. Thổ nhưỡng vùng này rất thích hợp trồng dành dành, trước đây cũng là cơ sở trồng dành dành. Hai năm trước giá dành dành xuống thấp, vùng này lại phát triển thành khu vực chủ lực trồng nhẫn đông. Kim ngân hoa sản xuất ra có tỷ lệ axit chlorogenic cao, rất được các thương nhân dược liệu ngoại tỉnh ưa chuộng. Hiện tại, hộ trồng trên ba mươi mẫu kim ngân hoa ở vùng này đã lên tới bảy hộ, hộ trồng trên trăm mẫu có ba hộ."
Bành Nguyên Quốc kể vanh vách như đếm của nhà mình, chỉ vào dãy nhà ngói không mấy bắt mắt phía trước: "Dãy nhà ngói xanh phía trước kia là nhà Diệp Tự Đức. Ông ấy là bí thư thôn cũ của thôn Sa Đường, có ba người con trai. Con trai thứ hai đang làm liên trưởng dân binh kiêm chủ nhiệm trị an thôn. Nhà họ tổng cộng trồng một trăm năm mươi mẫu dược liệu, trong đó ba mươi mẫu dành dành, còn một trăm hai mươi mẫu kim ngân hoa là từ năm ngoái mới bắt đầu phát triển. Chủ yếu là bao thầu một quả núi hoang phía sau thôn, tốn hơn một năm cải tạo mới có được cơ ngơi như ngày hôm nay."
"Ồ? Đây là nhà của lão Diệp bí thư sao?" Lục Vi Dân gật đầu. Anh từng gặp Diệp Tự Đức, nhưng là trong buổi tọa đàm cán bộ lão thành tại văn phòng hương. Anh cũng biết con cả nhà Diệp Tự Đức là hộ trồng dược liệu lớn, nhưng không ngờ quy mô nhà họ lại lớn đến vậy. "Nhà ông ấy có ba người con trai, còn người thứ ba đâu?"
"Người thứ ba nhà ông ấy hình như vẫn luôn đi làm thuê ở Lĩnh Nam, ít khi về." Bành Nguyên Quốc rất quen thuộc với gia đình này. "Lục bí thư, hay là chúng ta ghé nhà Diệp bí thư ngồi một lát?"
"Không, nhà Diệp bí thư thì thôi. Gia đình này tôi cũng hiểu đôi chút, cứ đi tiếp đi." Lục Vi Dân lắc đầu. "Đi thôn Sa Pha."
"Lục bí thư, đường đến thôn Sa Pha khá xa, hơn nữa đường đi không dễ, chỉ có thể đi đến thôn, muốn đến nhà mấy hộ lớn kia e là phải đi bộ một đoạn đấy ạ." Bành Nguyên Quốc ngẩn người ra, vội vàng nói.
"Sao nào, anh sợ tôi không đi nổi, hay là anh không đi nổi?" Lục Vi Dân lạnh lùng hỏi ngược lại.
Mồ hôi trên mặt Bành Nguyên Quốc lập tức tuôn ra, vội vàng đáp: "Đi được, đi được, vậy thì đi thôn Sa Pha, đi thôn Sa Pha."
Chiếc xe van rẽ lối lên núi, con đường cơ giới gồ ghề xóc nảy khiến hai người trên xe bị hất tung lên xuống. Xe chạy gần nửa tiếng, mới nhìn thấy từ xa cái sân bãi có phần rách nát kia. Nhìn từ xa giống như những kiến trúc cũ thời Dân Quốc, trải qua gần một thế kỷ vẫn đứng vững.
Những chữ lớn sơn đỏ "Công nghiệp học Đại Khánh, nông nghiệp học Đại Trại" trên tường vẫn còn lờ mờ nhìn thấy được, vừa nhìn là biết khẩu hiệu những năm sáu bảy mươi, khiến người ta có cảm giác thời gian lập tức lùi lại ba mươi năm.
Xe van dừng lại trước sân phơi, Lục Vi Dân và Bành Nguyên Quốc xuống xe.
Lục Vi Dân bước vào trong sân, vài cọng cỏ khô héo nhô ra từ khe ngói nơi hiên nhà, khẽ run rẩy trong gió lạnh. Nhà chính được xây bằng đá, trát vữa cát, còn hai gian bên cạnh thì xây bằng tường đất lợp mái cỏ, nhìn rất chướng mắt.
"Ừm, có lẽ Chu bí thư và Đàm chủ nhiệm không có ở đây, Khương kế toán cũng không có." Bành Nguyên Quốc ngó vào từng gian phòng bên trong, đều khóa cửa bằng ổ khóa sắt. Nhìn sắc mặt không mấy dễ chịu của Lục Vi Dân, Bành Nguyên Quốc trong lòng cũng thầm kêu khổ. Lần này mấy vị trong thôn ủy Sa Pha coi như là đụng phải họng súng rồi.
"Một người cũng không có? Một thôn ủy, mười giờ rưỡi sáng, bí thư không có, chủ nhiệm không có, kế toán không có, thế còn chủ nhiệm phụ nữ, chủ nhiệm trị an, liên trưởng dân binh đâu? Năm cán bộ chức danh đều không có mặt? Vậy người dân đến đây làm việc thì tìm ai?"
Lục Vi Dân nổi cáu không vì lý do gì cả. Tác phong của cán bộ cơ sở anh đã nghe nói từ lâu. Mặc dù trước và sau tết anh đã nhấn mạnh vấn đề tác phong cán bộ, nhưng thời gian này tâm trí anh chủ yếu đặt vào công tác kinh tế. Hồ Hoán Sơn, ủy viên tổ chức này tính tình có phần mềm yếu, anh ta đi đôn đốc thực hiện vấn đề chỉnh đốn tác phong ở các hương trấn, những "lão dầu mỡ" ở các hương trấn này chưa chắc đã nể mặt. Xem ra ít nhất phía hương Sa Lương là một vấn đề.
Thấy sắc mặt Lục Vi Dân tối sầm lại, Bành Nguyên Quốc cũng không biết phải giải thích thế nào.
Vốn dĩ anh định gọi điện trước cho thôn ủy. Bây giờ thôn ủy đã có điện thoại, đây cũng là sự tiện lợi do việc mở thông điện thoại tổng đài trong toàn địa khu mang lại. Nhưng Lục Vi Dân thúc giục quá gấp, anh gọi điện cho thôn không ai bắt máy, định gọi cho hương Sa Lương thì lại không kịp. Lần này thì hay rồi, đâm sầm vào điểm yếu.
Thấy Bành Nguyên Quốc mồ hôi đầm đìa định đi tìm người, Lục Vi Dân xua tay ngăn cản.
Hôm nay anh không phải đến kiểm tra tác phong thôn ủy cơ sở, mà là muốn xem tình hình phát triển cơ sở trồng dược liệu ở Sa Lương, muốn trò chuyện với những hộ lớn và những hộ tiềm năng để hiểu suy nghĩ thực sự của họ. Ngoài ra còn một mục đích nữa là xem tác phong cán bộ của Bành Nguyên Quốc rốt cuộc có vững vàng hay không. Trước đó anh ta nói thì thao thao bất tuyệt, nhưng có thực sự đi sâu vào cơ sở hay không, cứ xuống tận nơi, không báo trước mà ghé vào vài nhà là biết ngay.
"Tần lão đại, Tần lão đại!"
"Ai đấy?" Cánh cửa sân bãi hơi kẹt kêu lên một tiếng. Một gã đàn ông vạm vỡ, tóc tai bù xù kéo cửa ra, lộ mặt với vẻ mất kiên nhẫn. Sau khi nhìn thấy Bành Nguyên Quốc, nụ cười trên mặt gã lập tức hiện lên: "Ôi, Bành bí thư đấy à, vào nhà ngồi, bên ngoài lạnh lắm."
"Tần lão đại, trông có vẻ vừa mới về?" Bành Nguyên Quốc đã được Lục Vi Dân dặn trước là không giới thiệu thân phận. Nếu Tần lão đại hỏi đến thì cứ bảo là cán bộ mới đến của khu ủy. Dù sao Lục Vi Dân còn trẻ, cũng chẳng ai để ý.
"Ừm, vừa từ trên núi xuống, định ra quỹ tín dụng hương hoặc quỹ hợp tác xã một chuyến. Tiền chẳng mấy chốc mà hết. Đá tảng dùng hết hai trăm khối, riêng tiền công đã mất ba bốn ngàn rồi. Phí bao thầu bên thôn tuy đồng ý cho trả chậm, nhưng cũng chỉ được nửa năm, còn phải xem vụ mùa này thế nào." Gã đàn ông được gọi là Tần lão đại phanh chiếc áo bông rách nát, lộ ra chiếc áo xuân thu đầy vết mồ hôi bên trong. "Nợ tiền công người ta thì phải trả, người ta cũng không dễ dàng gì. Tiền đá tảng tôi có thể nợ, tiền giống bên kia tôi cũng mới trả được một nửa, nhưng còn mấy tháng nữa mới đến kỳ thu hoạch, không chịu nổi đâu. Phải vay thêm năm sáu ngàn nữa mới được, nhưng thôn không bảo lãnh, tôi biết tìm đâu ra vật thế chấp?"
Bành Nguyên Quốc vô thức liếc nhìn Lục Vi Dân, thấy anh không biểu lộ cảm xúc gì, anh cũng chỉ đành an ủi đối phương: "Hay là anh tìm gặp Đào bí thư, bảo ông ấy giúp nói với quỹ tín dụng xem sao. Anh làm quy mô lớn thế này, chẳng lẽ còn không trả nổi mấy ngàn bạc?"
"Phía hương càng không muốn nhúng tay vào. Giá thị trường này biến động quá lớn, tin tức bên mình lại không nhạy, ai cũng chẳng nói rõ được. Mấy năm trước lúc bán thuốc, tôi đều phải chạy mấy nơi hỏi giá. Nhưng năm nay vợ mới sinh con, tôi không đi được." Gã đàn ông vạm vỡ thở dài. "Nghe nói khu sắp xây thị trường, thị trường này khi nào mới xây xong?"
"Sao, Tần lão đại cũng quan tâm chuyện này à?" Bành Nguyên Quốc cười hỏi.
"Không quan tâm sao được? Có thị trường ngay cửa nhà, ít nhất cũng tiện cho chúng tôi. Nếu không phải mấy cán bộ ở hương đều tin chắc như đinh đóng cột bảo đảm với tôi rằng thị trường này của khu chắc chắn năm nay xây xong, tôi có dám bao thầu cả quả núi lớn như vậy không? Tôi thậm chí suýt bán cả của hồi môn của vợ, lại còn vay bốn ngàn bạc bên nhà ngoại. Nếu lỗ vốn, tôi đồ rằng bố vợ sẽ nằm lì ở nhà tôi không chịu đi mất."
"Anh thấy thị trường này xây xong thì có lợi ích gì cho việc trồng thuốc của các anh?" Lục Vi Dân điềm nhiên xen vào hỏi.
Gã đàn ông vạm vỡ liếc nhìn Lục Vi Dân, lấy ra bao thuốc lá bị ép hơi biến dạng, là loại Đại Tiền Môn, tám hào một bao, rút ra hai điếu đưa cho Bành Nguyên Quốc và Lục Vi Dân. Lục Vi Dân cười lắc đầu từ chối. Đối phương cũng không để ý, châm thuốc cùng Bành Nguyên Quốc rồi rít một hơi thật sâu.
"Lợi ích chắc chắn là có. Thứ nhất là tiện lợi, thứ hai là thương nhân buôn thuốc đến nhiều hơn, giá cả có sự cạnh tranh, những người trồng thuốc như chúng tôi ít nhất sẽ không bị thiệt quá nhiều. Quan trọng nhất là đầu ra sẽ rộng rãi hơn nhiều, không phải lo khả năng thuốc ứ đọng trong nhà không bán được. Cùng lắm là chịu thiệt chút về giá, chứ không đến mức trắng tay."
Lời gã đàn ông vạm vỡ rất thực tế, Lục Vi Dân gật đầu: "Vậy chẳng phải các anh có thể yên tâm mở rộng diện tích trồng trọt rồi sao?"
"Cũng không dám đâu, ai biết thị trường này có làm nổi không? Xây dựng thì dễ, mấu chốt là anh có làm cho nó vận hành được không. Thương nhân buôn thuốc không đến, hoặc người đến quá ít, không đầy hai tháng là thị trường phải đóng cửa. Thương nhân buôn thuốc ở đây mới là mấu chốt. Họ mà đến được, người đến đông, mọi người trong lòng mới có căn cứ. Tìm thêm vài nhà, ít nhất cũng biết được tình hình chung, từ đó tính toán xem năm nay mình nên trồng cái gì, đồ trồng ra khoảng bao nhiêu tiền."
Gã đàn ông vạm vỡ bĩu môi: "Nếu chỉ lo xây xong thị trường mà không có thương nhân đến, ai dám mạo hiểm? Lần này tôi cũng là đánh cược thôi. Nghe nói bí thư khu ủy mới đến là thư ký của bí thư địa ủy cũ, có chút lai lịch. Một người bạn học tiểu học của tôi hiện đang làm ở Cục Nông nghiệp địa khu, anh ta bảo bí thư khu ủy mới của chúng tôi có chút bản lĩnh. Hồi đó quả kiwi ở Nam Đàm cũng không bán được, nhưng được Lục bí thư lúc đó đang làm việc ở Nam Đàm chạy một chuyến lên Bắc Kinh, thế là lập tức cung không đủ cầu, bán được giá cao. Tôi chính là vì chuyện này mà thử một phen."
