SUỐT trong mười tối liền, bà Ký cho mời Thao sang đánh bạc, nhưng Thao đều lấy cớ nọ cớ kia từ chối. Chàng đánh để làm gì. Từ hôm ở bên nhà bà Ký về, Thao càng thấy ngao ngán và càng lo cho Lê. Sự sa ngã của nàng là một điều không thể sao tránh được rồi. Bác Bếp lại nói thêm cho chàng biết nhiều chuyện, khiến chàng càng tin những điều nghĩ của mình.
Vì mời chàng không sang, Quýnh và Tòng cũng không năng đến nữa. Càng không năng đến vì hai người biết Lê không có cảm tình với mình, và không hy vọng dỗ dành được nàng. Mà hai người đã không đến thì làm gì có những canh bạc to. Chỉ chắn cạ lăng nhăng, lấy đâu ra được nhiều tiền hồ. Bên bà Ký, cả ba mẹ con đều tiêu dữ lắm, cứ thấy tiền là tiêu, là sắm, có biết nghĩ gì đến sự dành dụm để phòng ngừa ngày mai. Trong nhà túng tiền, bà Ký luôn luôn đay nghiến Lê, cho rằng vì Lê mà Quýnh với Tòng không đến. Diễm với Trà thì cứ đèn điện thành phố bật là đi, có khi suốt đêm, ban ngày về thì lại ngủ, không ngủ thì lại đánh bạc. Một mình Lê cố thu va thu vén, cố hàn gắn che đỡ. Nhưng hàn gắn làm sao được, một khi thuyền đã thủng tứ bề, và che đỡ làm sao được nữa một khi trong nhà cột cái cột con đã mục nát cả. Rồi thì đến cái cung thuyền đắm, lôi nàng đắm theo mà thôi.
Cứ nghĩ thế, mà Thao thấy buốt ruột. Chỉ có một cách, nhưng cách ấy chàng lại không thể làm được. Đã có lần chàng nghĩ đến cách thu xếp cho nàng lấy Tế là người thư ký trên đồn điền của nhà chàng. Chàng tự nhủ : « Một cuộc đời như thế chẳng có gì là rực rỡ, nhưng nó cũng lương thiện và yên ổn». Vì thế một hôm Lê sang xin thuốc đau mắt cho em, chàng liền dò ý tứ:
– Cô tất cũng đã biết bụng tôi đối với cô là thế nào, tôi chỉ cầu mong cho sau này cô khá giả mà thôi. Tôi có một người nhà, y rất tử tế, lại làm ăn… khôn ngoan, tôi định đánh tiếng cho cô, cô nghĩ thế nào ?
Lê biến sắc mặt, nhưng nàng cũng nói được một cách trôi chẩy :
– Em biết lòng ông thương em lắm, nhưng ông xem đó, mẹ em thì thế, chị Diễm em thì cứ đi liên miên cả ngày đêm, chị Trà em thì sắp đẻ đến nơi rồi, còn thằng Quân thì bé dại như thế, em đi lấy chồng làm sao cho đang. Đến có em ở nhà mà còn như thế, huống hồ là vắng em.
– Một khi cô đã lấy chồng, thì chồng cô phải tìm cách giúp gia đình cô chứ!
– Không, không thể thế được. Thiên hạ có phải bụng ai cũng như bụng ông đâu. Em không muốn để cho ai phải phiền lụy về nhà em cả. Vả lại em không muốn để ai mang tiếng xấu lây vì nhà em. Vả thầy em còn ở tận bên Lào. Việc ấy đâu có thể quyền ở đẻ em và em được. Còn điều này là em nói thực: đẻ em khống muốn cho em đi lấy chồng đâu. Vì lẽ gì chắc ông cũng đã thừa hiểu.
Nàng nói xong òa khóc.
Thao vừa toan dỗ nàng, thì cũng như mọi lần, nàng lại ù té chạy. Thao tuy thương, và muốn cố giúp, nhưng chàng cũng không biết làm thế nào cho nó ổn thỏa được cả. Chàng chỉ ngậm ngùi than thở, đành khoanh tay, nhưng trước sự bất lực của mình, chàng khổ sở biết đến chừng nào.
*
Trong khi tinh thần chàng đương hoang mang như thế thì một hôm cha chàng về chơi. Cụ về với một vẻ mặt nghiêm trọng :
– Thầy cùng về với cụ Phủ. Cụ Phủ lại thăm cô Ngọc, thầy đã hẹn cụ ấy tối nay lại đây xơi cơm. Có lẽ cả cô Ngọc cũng đến đấy. Con liệu bảo nó làm cơm cho tươm tất nhé.
Rồi sau khi chè nước xong cụ mới hỏi Thao cái câu mà không một lần nào gặp Thao cụ không hỏi, nhưng lần này cụ hỏi với tất cả bộ mặt khó chịu:
– Thế nào ? Con cũng phải tính đến sự lấy vợ lấy con đi chứ.
Thao chưa kịp trả lời thì cụ đã lại nói :
– Hôm nay thầy đi đường có nói chuyện con với cụ Phủ, thầy ngỏ ý muốn hỏi cô Ngọc cho con thì cụ ấy bằng lòng ngay.
Tuy rất kinh sợ cha, nhưng Thao cũng càu nhàu :
– Ô hay, con với cô Ngọc là chỗ bạn quen, sao lại có thể thế được. Rồi đây cô ấy biết chuyện thì cô ấy sẽ không lại đây chơi nữa. Và cô ấy có thể giận con.
Cụ Án cười một cái cười huề :
– Ồ thì thầy với cụ Phủ đã nói đến chuyện này bao nhiêu lần rồi, mà cô Ngọc cũng đã biết, sao chúng con vẫn đi lại chơi bời thân thiết với nhau.
Rồi vuốt bộ râu bạc phơ:
– Hừ, con nói dở lắm, là bạn thì tại làm sao lại không lấy được nhau. Tưởng thế thì lại càng tốt hơn chứ sao, vì đã biết tính biết nết nhau rồi. Thầy xét mãi chả còn đám nào hơn. Nó học ở Cao-đẳng sang năm thì ra nhé, lại đẹp, lại nết na, lại con nhà gia thế, lại là chỗ bạn thân với thầy. Thật đủ, đủ cả, cớ sao con lại không chịu lấy. Thật bây giờ thầy không còn thể hiểu con được nữa đấy nhé.
Thao lặng thinh một lúc lâu :
– Thì con đã thưa với thầy đẻ lúc nào con muốn lấy vợ và yêu ai thì con sẽ thưa với thầy đẻ mà.
Cụ Án cười gằn :
– Thôi thế con để đến năm sáu mươi hẵng lấy, để cho thầy với đẻ con mục xương con hãy lấy cũng còn vừa. Chỗ ấy mà con không yêu thì thầy không còn biết con yêu chỗ nào nữa. Và thế nào thì con mới yêu ?
Thấy cha mặt có sắc giận, Thao sợ hãi :
– Lạy thầy, thì thầy hãy thư cho con vài năm nữa. Con là con thứ mà thầy đẻ thì vẫn còn mạnh.
Cụ Án lắc đầu :
– Thầy với đẻ con ốm đau luôn chưa biết sống chết ngày nào đấy. Thôi liệu tùy con, con không thương thầy đẻ thì thầy đẻ cũng đến phải chịu thôi.
Thao không còn biết nói sao, đành lặng im
*
Thao xin về sớm một giờ rồi đánh xe thẳng lên hàng Bún đón cụ Phủ và Ngọc. Nhưng lúc ấy Ngọc còn đi học chưa về, Thao đưa cụ Phủ về nhà rồi lại ra trường đón Ngọc. Ngọc ở trường ra trông thấy Thao tươi cười hớn hở:
– Anh đem xe lại đón tôi đấy à ? Thầy tôi đã lại đằng nhà chưa ?
– Đã, tôi đã đón cụ về rồi. Chị cầm lái nhé
– Vâng anh để tôi. Thôi hai cụ hôm nay tha hồ mà tổ tôm. Chắc anh đã hẹn người đến rồi đấy chứ.
– Có, tôi đã dặn mấy người bạn của tôi rồi. Bẩy giờ cơm xong là họ đến.
Ngọc dận ga :
– Các cụ tổ tôm, thế còn chúng mình làm gì?
– Tùy chị đấy, chị muốn thế nào thì tôi cũng xin theo.
– À chúng ta đi ciné. Hay thôi ở nhà với các cụ cho vui. Với lại tôi cũng cần phải học bài. Không biết thầy tôi định ngủ chơi đằng anh hay về ?
– Tan cuộc tổ tôm chắc là khuya. Rét thế này chắc thầy tôi chả cho cụ lớn nhà về đâu.
– Ồ, nếu thế thì cơm xong tôi phải về.
– Thì hẵng cứ để xem các cụ liệu thế nào đã nào. Sao chị cứ lại tính trước những việc không phải tự quyền mình.
Ngọc cười một cái cười ý nhị :
– Ồ, nhiều khi mình cũng phải tính trước chứ.
Hai cụ đang đánh cờ, thấy các con về đều ngửng đầu dậy, và cả hai đều xóc gọng kính. Những cử chỉ đều và giống nhau như thế, làm cho Ngọc vui thích cười rộ lên. Nàng chạy vội lại, ngồi thụp xuống bên sập giữa hai người.
– Con trông thầy với cụ lớn cùng kính gọng vàng, cùng khăn lượt, cùng áo đoạn, cùng râu bạc lại cùng dài, lại cùng ngửng đầu lên nhìn chúng con, con nhầm đấy.
Hai bàn tay răn reo đều một luợt giơ ra đặt lên mái tóc nàng, rồi cả hai người cùng nói :
– Ồ, trước kia đi học, nhiều người thấy giống nhau cho là hai anh em mà lại.
Thao đứng nhìn cái cảnh thân mật ấy, lòng bỗng rung lên một êm ái. Nhưng sau cái phút cảm động ấy, chàng lại nghĩ ngay đến Lê. Lê chỉ vì không may không được che chở bởi những con người đạo đức và giầu có như thế kia, mà thành ra đời nàng sẽ phải đi đến chỗ lầy lội. Thì ra cả một kiếp người nên hay không, sướng hay khổ chỉ ở một chút may rủi. Người ta ra có số thật.
Vì nghĩ thế, mà đang vui vẻ, Thao bỗng bần thần.
– Có phải thầy của chúng ta giống nhau không anh Thao ?
Ngọc quay lại hỏi câu hỏi ấy, nhận ngay thấy cái vẻ mặt ngơ ngác của Thao. Nàng lại hỏi luôn:
– Ồ, anh làm sao thế ?
Thao vội vàng tiến lên cố cười :
– Chị bảo tôi làm sao ? Tôi đang ngắm chị quỳ giữa thầy chúng ta. Nếu tôi mà là một nhà họa sĩ, thì tôi sẽ vẽ được một bức ảnh tuyệt vời để tả sự ấm cúng của gia đình.
Cụ Án bắt ngay lấy câu ấy để gợi chuyện :
– Tôi tưởng cậu chả cần phải là một nhà họa sĩ cũng có thể có được một bức tranh ấy mãi mãi. Chỉ cần cậu thương chúng tôi một chút.
Ngọc hiểu ý, mặt bỗng ửng đỏ, còn Thao thì sợ Ngọc biết, vội vàng đánh trống lấp :
- Thầy với cụ lớn chơi cờ. Ai được ai thua ?
Cu Án giận con không trả lời, kéo tay Ngọc cho ngồi xuống cạnh :
– Có phải năm nay con thi ra không?
– Thưa bác, vâng ạ.
– Con năm nay bao nhiêu tuổi nhỉ? Bác quên rồi đấy.
– Thưa bác con năm nay hăm bốn ạ.
– Thế thì ra năm mười chín con đỗ bằng Thành-chung nhỉ, cũng giống như cậu Tham.
Ngọc quay lại nhìn Thao :
– Thưa bác, nhưng anh Thao anh ấy học giỏi hơn con nhiều lắm ạ, anh ấy đỗ cao mà con thì gần bét ạ.
– Ồ, đàn bà con gái mà học giỏi như con cũng là hãn hữu lắm rồi. Một tí tuổi đầu…
Cụ Án hỏi chuyện Ngọc, còn cụ Phủ thì hỏi chuyện Thao :
– À thế nào cậu Tham, tôi nghe nói cậu được bổ tri huyện cậu không đi có phải không ? Tại làm sao lại thế ?
– Bẩm bác, làm quan thì vất vả, và nhiều cái bó buộc lắm. Cứ thế này, được rộng rãi lại có nhiều thì giờ. Hết giờ là về, chẳng còn phải lo lắng gì, tránh được bao nhiêu là phiền lụy.
– Ồ, nhưng đằng kia lại còn được nhiều cái lợi khác, ở đời, hữu thân tất hữu khổ, ai mà chẳng có lúc phải phiền lụy ?
Cụ Án chêm ngay vào :
– Tính nó khác lắm, tôi không tài nào hiểu được nó đấy bác ạ !
Thao không dám cãi thì Ngọc đã bênh ngay :
– Thầy và bác không hiểu nhưng con hiểu đấy.
Cụ Án nhìn Ngọc cười :
– Con hiểu làm sao nói cho bác biết nào ?
– Thưa bác, tự tính anh con thích tự do khoáng đạt. Mà con, con cũng cho anh con thế là phải.
Cụ Phủ vốn quí Thao, cười ha hả bảo bạn :
– Thôi bác cãi lẽ với chúng nó làm gì, cãi làm sao lại. Chúng nó bênh nhau chầm chập ấy mà. À này cậu Tham, hôm nay phải cho tôi rượu say, tổ tôm và thuốc phiện nữa đấy. Tôi còn ở chơi đây quấy quá cậu mấy ngày cơ đấy.
– Lạy bác, bác cứ dậy thế, chỉ sợ bác không thương mà ở cho thôi. Con mà được hầu hạ bác thì còn gì vui sướng cho bằng.
Cụ Phủ hể hả:
– Tôi ở đây một tháng cho cậu xem.
Ngọc thấy thế liền hỏi ngay :
– Thế tối nay tổ tôm xong thầy không về đằng nhà à?
– Tao ở lỳ đây, chứ còn đi đâu nữa.
– Ồ, nếu thế thì cơm xong con phải về, con không thể chờ thầy được.
Cụ Phủ nhìn con, rồi lại nhìn Thao :
– Ừ con muốn đi đâu thì đi, thầy ở đây thôi.
Cụ Án thì nói ngay :
– Không, con không được về, con phải ở đây mách nước tổ tôm cho bác, bác nghe nói con tổ tôm cao lắm kia mà, ở đây với bác cho vui. Rồi khuya bác bảo anh Tham sẽ đánh ô-tô đưa cháu về.
– Thưa bác, cháu còn phải học bài ạ.
Thao thấy cha mình quí Ngọc phải chiều ý nói xuôi theo:
– Thì chị ở đây mà học, trên buồng giấy tĩnh lắm.
Ngọc hởi dạ, nhưng cũng từ chối một cách nũng nịu để nhận:
– Thôi tôi chịu thôi. Buồng thì rộng, anh kê chênh vênh có cái bàn giấy nhỏ ở giữa, vắng vắng là, tôi sợ lắm.
Thao cười:
– Thôi thế để tôi lên tôi học giúp với cô.
Mặt Ngọc bỗng sáng lên :
– Ừ thế thì được, nhưng tôi chỉ ở đến mười hai giờ đúng thôi đấy.
