Trong thời gian đó, cơ quan OSS của Mỹ đã tiếp cận nghiêm túc với Việt Minh. Ngày 16/7, một nhóm OSS/AGAS đã nhảy dù xuống vùng Tuyên Quang và một tiểu đội Pháp do trung úy Montfort chỉ huy đã có thể đi theo, nhưng không làm sao đạt được một cuộc tiếp xúc chính trị hằng mong ước từ ngày đầu tháng. Trong khu du kích, hầu như ai cũng thù địch với người Pháp. Tuy nhiên, ông Hồ Chí Minh, ngay trong hoàn cảnh ấy, vẫn muốn có một cuộc tiếp xúc với người Pháp, yêu cầu họ ít ra là nói rõ lập trường của mình. Bằng một cuộc tấn công vào vị trí Tam Đảo, hôm 15/7, ông Hồ đã giải thoát cho 180 thường dân Pháp đã bị quân Nhật bắt giam và cho dẫn họ lên vùng biên giới. Ông cho họ biết rằng ông sẵn sàng qua Côn Minh gặp một đại diện chính thức của Chính phủ Pháp. Nhóm người Mỹ sang Côn Minh báo cáo lại những lời yêu cầu của Việt Minh và trao lại cho Phái đoàn 5 của Sainteny những lời yêu cầu đó.
Dưới đây là bản dịch (tiếng Pháp):
“Chúng tôi, Mặt trận Việt Minh, yêu cầu người Pháp công bố lên những điều sau đây và đưa nó vào nội dung của đường lối chính trị tương lai của Đông Dương thuộc Pháp:
“1. Phải tổ chức một cuộc phổ thông đầu phiếu bầu ra một Quốc hội để lãnh đạo đất nước; phải có một toàn quyền người Pháp làm Chủ tịch cho đến khi nào chúng tôi được thật sự độc lập; vị Chủ tịch ấy phải chọn một nội các hoặc một nhóm cố vấn mà Quốc hội chấp nhận được. Quyền hạn cụ thể của tất cả các chức vụ ấy có thể sẽ được thảo luận trong tương lai.
“2. Nền độc lập phải được trả lại cho đất nước này trong thời hạn tối thiểu là 5 năm và tối đa là 10 năm.
“3. Phải trả lại cho nhân dân xứ sở này những tài nguyên thiên nhiên của đất nước sau khi đã đền bù thỏa đáng cho những người hiện đang cầm giữ những tài nguyên đó. Nước Pháp phải được hưởng những sự nhượng bộ kinh tế.
“4. Tất cả những quyền tự do đã được Liên Hiệp Quốc xác nhận phải được ban bố cho người dân Đông Dương.
“5. Phải cấm việc buôn bán ma túy. Chúng tôi hy vọng rằng những điều kiện trên đây sẽ được Chính phủ Pháp xem như là khả dĩ chấp nhận”.
Trước khi bức thông điệp này đến tay mấy hôm, Sainteny có dịp gặp tại Côn Minh một trong những lãnh tụ chính của Việt Nam Quốc Dân Đảng, Nguyễn Tường Tam. Ông này không giấu giếm Sainteny rằng đảng của ông ta sẽ không bỏ lỡ một cơ hội tốt để giải phóng Tổ quốc mình. Nếu nước Pháp có tinh thần hợp tác thật sự thì những mối quan hệ có thể thiết lập giữa hai bên. Sainteny trả lời Nguyễn Tường Tam rằng “Chính phủ lâm thời Cộng hòa Pháp (GPRF) chưa hề, dù trong một giây đồng hồ, nghĩ tới chuyện từ bỏ bất cứ một cái gì thuộc quyền lợi hợp pháp của nước Pháp tại Đông Dương”; rằng nước Pháp đã hiểu rõ: “cần phải có một vài điều sửa đổi vào quy chế các thuộc địa phát triển nhất, nhưng nước Pháp không công nhận cho các thuộc địa dùng bạo lực để giành giật lấy những điều sửa đổi ấy” Chính phủ Pháp - Sainteny nói thêm – “sẵn sàng thảo luận một cách hợp lý với những người Đông Dương có quyền đại diện cho đất nước mình”.
Tuy vậy, ngay từ ngày 1/8, sau khi tổng kết quá trình diễn tiến những cuộc tiếp xúc với Việt Minh và nhận xét rằng Việt Minh có vẻ “vừa rất mong muốn vừa rất vội vàng có được cuộc gặp gỡ đã dự định với người đại diện nước Pháp”, đồng thời vừa có khả năng cử đại diện sang Côn Minh, Sainteny bèn yêu cầu Calcutta tác động với Paris để “Jupiter[18] cử một đại diện của nước Pháp mới, chỉ định những giới hạn của những nhượng bộ và những cam kết khả dĩ chấp nhận được, và đề nghị thời hạn có thể được cho cuộc hội kiến”.
Ngày 6/8 (ngày Mỹ ném bom nguyên tử xuống Hirosima), Sainteny lại một lần nữa quay trở lại vấn đề; ông ta nói rõ rằng các nhà lãnh đạo Việt Minh có vẻ như “mong muốn hơn cả là được gặp gỡ những nhà thương thuyết được ủy quyền thảo luận với họ về những nền tảng của một thỏa hiệp mà họ mong sẽ là dứt khoát”. Sainteny nghĩ rằng nên mời họ tới Côn Minh nhưng cuộc đàm phán sẽ do các nhà cai trị của Phái đoàn thuộc địa Calcutta (De Raymond, Pignon hoặc Messmer) điều khiển. Ông kết luận: “Tôi có cảm giác rằng trong một tương lai rất gần một vài vùng đất Bắc Kỳ sẽ tự giải phóng, cho nên chúng ta cần có những quyết định nhanh, kiên quyết và có hiệu quả hơn”.
Chẳng có chuyện gì xảy ra cả; và từ đây tay cầm bức thông điệp của Việt Minh, Sainteny sốt ruột trong chờ đợi. Ngày 11/8, ông thông báo rằng giờ đây khi việc quân Trung Quốc[19] sắp sửa chiếm đóng miền Bắc Đông Dương đã được xác nhận là chắc chắn thì một nguy cơ xuất hiện: có thể là “Mặt Nạ (bí danh của Việt Minh) hoặc một đảng phái bản xứ khác” sẽ cố tìm cách đứng ra nhận sự đầu hàng của quân đội Nhật và nắm lấy chính quyền. Ông ta nói đã thỏa thuận về việc chọn lấy trong căn cứ du kích những đại diện của Việt Minh - họ có khả năng có mặt ở Côn Minh sau 48 giờ. Ngày 12 ông ta khẳng định ông vẫn chờ đợi và nhấn mạnh một điểm: là ở bên trong, “chúng ta sẽ gặp sự phản đối của Mặt Nạ mà những đề nghị của họ chúng ta bất lực không bao giờ đáp ứng được trong khi đây là vấn đề từng phút từng giờ”. Vậy nên ông ta khẩn thiết yêu cầu, một mặt cử tướng Alessandri đại diện cho nước Pháp trong cuộc đầu hàng của Nhật Bản tại Bắc Đông Dương, và “nhất là cấp bách thực hiện một thỏa thuận với Mặt nạ và với Chính phủ Việt Nam”.
Bây giờ thì Sainteny đã nhận được chỉ thị của Calcutta phải tranh thủ ngay cơ hội để trở lại Hà Nội. Cùng với nhóm của mình, ông ta chuẩn bị trả lời những đề nghị của Việt Minh. Trong một bức diện gửi Calcutta, ngày 13/8, ông ta gợi ý nước Pháp ra “một bản tuyên bố khẳng định sẽ giải phóng Đông Dương trên những nền tảng chúng tôi thỏa thuận đã được ký kết với Chính phủ Việt Nam và đã được chúng ta phê chuẩn - bản tuyên bố này phải thực hiện ngay trước ngày 9/8[20]. Nếu Ngài đồng ý, tôi nghĩ rằng chúng ta có thể buộc người đại diện của Việt Nam phải chấp thuận mưu mẹo này”.
Với sự có mặt của De Raymond từ Calcutta đến, bức thư trả lời cho Việt Minh đã được hoàn thiện. Đây là toàn văn bức thư từ trước đến nay chưa xuất bản (và chưa ai biết) bao giờ.
“Thư của Tổng Phái đoàn Chính phủ Cộng hòa Pháp về Đông Dương gửi Tổng hành dinh (HQ) Mặt trận Việt Minh tại Bắc Bộ.
“Đã nói rõ rằng những cuộc hội đàm mở ra giữa những người đại diện của Chính phủ Pháp và Tống hành dinh của Đảng Việt Minh chỉ mới là những điều sơ bộ mở màn cho một sự trưng cầu ý kiến rộng rãi hơn của tất cả các đảng phái Đông Dương cũng như nói chung của tất cả các phần tử có tư cách của nhân dân, cuộc trưng cầu mà Chính phủ Pháp cho rằng phải được thực hiện trong tinh thần dân chủ cổ truyền của nhân dân Pháp. Các đề nghị của Đảng Việt Minh được lập tức và nguyên văn chuyển tới Paris cho Chính phủ Pháp. Ngay từ bây giờ, Tổng phái đoàn có thể theo những chỉ thị nhận được công bố rằng:
“1. Chính phủ Pháp đã có ý định thiết lập tại Đông Dương một Quốc hội. Quốc hội đó sẽ được bầu ra bằng phổ thông đầu phiếu hay không, vấn đề sẽ tùy thuộc vào sự quyết định của bản thân người dân Đông Dương. Ngoài ra, có điều rất chắc chắn là ông toàn quyền sẽ thành lập chính phủ của mình bằng cách mời những phần tử tiêu biểu cho dư luận quần chúng Đông Dương tham gia với sự thỏa thuận của Quốc hội.
“2. Chính phủ Pháp có ý định tiến hành một khi hoàn cảnh cho phép có nghĩa là ngay khi cuộc sống trở lại với những điều kiện bình thường và trong mọi trường hợp trước một thời hạn năm năm, mở một cuộc trưng cầu dân ý rộng rãi, có sự tham gia, theo nguyên tắc dân chủ, của mọi thành phần nhân dân, nhằm xác định hiến pháp Đông Dương. Bản hiến pháp đó sẽ quy định - có căn cứ sự chuyển biến của tình hình tổ chức quốc tế - hình thức độc lập nào thích hợp nhất để thỏa mãn các nguyện vọng của các dân tộc Đông Dương trong khuôn khổ Liên hiệp Pháp.
“3. Chính phủ Pháp sẽ công bố quyền của mỗi thành viên Liên hiệp Pháp được đạt tới một sự phồn vinh kinh tế riêng của mình. Đông Dương sẽ tự do quyết định, vì lợi ích của mình, về những tài nguyên thiên nhiên của đất nước theo những phương thức được thảo luận trước Quốc hội Đông Dương.
“4. Nước Pháp đã ký vào Hiến chương San Francisco (Hiến chương Liên Hiệp Quốc -LND). Nó chấp nhận mọi nhiệm vụ, nó sẽ áp dụng mọi nguyên tắc.
“5. Chính phủ Pháp cam đoan, đồng thời với chính phủ Anh sẽ không đặt hoặc duy trì các độc quyền ma túy. Ý định của chính phủ là chiến đấu chống bất cứ cái gì có thể làm suy giảm sức khỏe của nhân dân, việc mua bán và tiêu thụ ma túy sẽ bị cấm và sẽ bị trừng phạt nghiêm khắc.
“Một bản chính thức bằng tiếng Pháp của bức điện này sẽ được đưa tay cho một đại diện của Tổng phái đoàn; người đại diện này sẽ tới ngay Hà Nội, sẵn sàng tiếp xúc với một đại diện chính thức của Đảng Việt Minh tại Hà Nội”.
Những trận mưa như trút nước đã ngăn cản mọi sự tiếp xúc với Tổng hành dinh Việt Minh. Nhưng giờ đây, phần ưu tiên đã chuyển qua một vấn đề khác. Ngày 15/8, Nhật Bản đã thông báo đầu hàng. Các đạo quân Trung Quốc chuẩn bị vào miền Bắc Đông Dương. Về phần người Pháp, vấn đề đặt ra cho họ là phải có mặt rất nhanh, có mặt cấp tốc tại Hà Nội.