“Nhưng rốt cuộc thì ta cần nhiều can đảm để sống hơn là để tự tử.”

— Albert Camus, Cái chết hạnh phúc

❖ ❖ ❖

Tôi còn nhớ ngày cái tôi của xưa cũ chết.

Nó khởi phát bằng một ý nghĩ. Có gì đó đang bất ổn. Đó là khởi đầu. Trước khi tôi nhận ra nó là gì. Thế rồi, độ một giây sau, trong đầu tôi có cảm giác khác lạ. Một hoạt động sinh học nào đó phía sau sọ, không xa bên trên gáy. Tiểu não. Một cái thập thình hay dập dờn dữ dội, như có con bướm mắc kẹt bên trong, cộng thêm một cảm giác râm ran. Lúc đó tôi chưa biết các tác động kỳ lạ mà trầm cảm và lo âu tạo ra cho cơ thể. Tôi chỉ nghĩ mình chết đến nơi. Rồi tim tôi bắt đầu suy. Rồi đến tôi bắt đầu suy. Tôi chìm thật nhanh, rơi vào một thực tại mới bức bí và ngột ngạt. Và phải hơn một năm sau tôi mới cảm thấy lại được, dù chỉ phân nửa, bình thường.

Cho đến phút đó tôi chưa có hiểu biết hay nhận thức đúng về bệnh trầm cảm, trừ chuyện tôi biết mẹ tôi từng bị một thời gian sau khi sinh tôi và bà cố nội tôi đã tự tử. Nên tôi chắc là có tiền sử bệnh trong gia đình, nhưng đó không phải tiền sử tôi nghĩ đến nhiều.

Mà thôi, lúc đó tôi hai mươi bốn tuổi. Tôi đang ở Tây Ban Nha - tại một trong những chốn yên tĩnh và đẹp hơn hẳn những nơi khác trên đảo Ibiza. Lúc đó là tháng Chín. Nửa tháng nữa tôi sẽ phải về lại London, về với thực tại. Sau sáu năm đời sinh viên và làm việc part-time mùa hè. Tôi đã lần khất làm người trưởng thành lâu hết mức, nên nó lù lù như đám mây. Đám mây mà giờ đây rã ra và trút mưa xuống tôi.

Đầu óc có cái hết sức kỳ quặc là những thứ mãnh liệt nhất diễn ra trong đầu bạn nhưng không ai khác nhìn thấy. Thiên hạ nhún vai. Đồng tử bạn giãn ra. Bạn nói nghe rời rạc. Da bạn sáng loáng mồ hôi. Và ai thấy tôi trong căn biệt thự đó không làm sao biết tôi đang cảm thấy gì, không làm sao họ hiểu đúng được địa ngục kỳ lạ tôi đang sống, hay tại làm sao cái chết có vẻ là ý tưởng hay ho lạ thường như vậy.

Tôi nằm trên giường suốt ba ngày. Nhưng tôi không ngủ. Andrea, bạn gái tôi, cứ chốc chốc lại mang nước hay trái cây vào nhưng tôi hầu như không động đến.

Cửa sổ mở đón khí trong lành, nhưng căn phòng im lìm và nóng bức. Tôi còn nhớ đã kinh ngạc vì mình vẫn còn sống. Tôi biết nghe có vẻ cường điệu, nhưng trầm cảm và hoảng loạn chỉ cho ta những ý nghĩ cường điệu để chơi. Nhưng thế nào thì cũng không khuây vơi. Tôi muốn mình chết. Không. Nói vậy cũng không đúng lắm. Tôi không muốn mình chết, tôi chỉ không muốn mình sống. Cái chết là thứ làm tôi sợ. Mà cái chết chỉ xảy đến với người đang sống. Người chưa từng sống thì nhiều hơn vô vàn. Tôi muốn là một trong những người đó. Cái ước muốn cổ điển lâu đời đó. Chưa bao giờ sinh ra. Là một trong ba trăm triệu tinh trùng không thành công.

(Được bình thường là một món quà! Chúng ta đều đang đi trên những sợi dây căng không nhìn thấy mà quả thật không biết lúc nào ta có thể trượt chân và đối mặt mọi nỗi kinh hoàng của kiếp người chỉ nằm im ngủ trong đầu óc ta.)

Trong căn phòng đó không có gì nhiều. Một cái giường với tấm chăn lông trắng không hoa văn, tường trắng. Chắc là có bức tranh treo trên tường, nhưng tôi không nghĩ vậy. Nhất định tôi không nhớ là có. Bên cạnh giường có một cuốn sách. Tôi có cầm nó lên rồi bỏ xuống lại. Tôi không chú tâm được lấy một giây. Không làm sao tôi diễn tả được đầy đủ trải nghiệm này thành lời, vì nó nằm ngoài lời lẽ. Thật vậy, tôi không biết nói sao cho đúng. Lời lẽ sao có vẻ vụn vặt bên nỗi đau này.

Tôi nhớ mình lo cho em gái Phoebe. Con bé đang ở Úc. Tôi lo là nó, người gần tôi nhất về mặt di truyền, cũng cảm thấy giống như vậy. Tôi muốn nói chuyện với nó nhưng tôi biết mình không thể. Ngày còn nhỏ, ở Nottinghamshire, anh em tôi bày ra một hệ thống giao tiếp lúc đi ngủ là gõ lên vách giữa hai phòng. Lúc này tôi gõ gõ lên nệm, hình dung con bé nghe được tôi qua cả địa cầu.

Cọc. Cọc. Cọc.

Trong đầu tôi không có sẵn những thuật ngữ như “trầm cảm” hay “rối loạn hoảng sợ”. Theo kiểu ngây ngô buồn cười, tôi lại không thật sự nghĩ cái mình đang trải qua là thứ người khác cũng cảm thấy rồi. Vì nó rất xa lạ với tôi nên tôi nghĩ nó cũng phải xa lạ với con người.

“Andrea ơi, anh thấy sợ.”

“Không sao đâu. Sẽ ổn thôi. Sẽ ổn thôi mà.”

“Anh đang bị gì vậy?”

“Em không biết. Nhưng sẽ không sao đâu.”

“Anh không hiểu sao lại có chuyện này.”

Đến ngày thứ ba, tôi ra khỏi phòng và rời biệt thự, tôi đi ra ngoài để tự tử.