Cũng trong gian phòng ấy, buổi chiều hôm đó, lão hiệp sĩ Zygfryd de Lӧwe ngồi sau chiếc bàn, nơi lão tiếp nhận chức lãnh binh Szczytno sau khi lãnh binh Danveld bị mất mạng. Bên cạnh lão là đồng đạo Rotgier, hiệp sĩ de Bergow, tù binh ngày nọ của ông Jurand, và hai chàng quý tộc trẻ vừa mới được khoác lên người tấm áo choàng trắng. Gió lốc mùa đông lạnh giá hú gào ngoài cửa sổ, xô lạch xạch những khung cửa bằng chì, khiến những ngọn đuốc cháy trong giá cắm bập bùng leo lắt, đôi khi hơi gió thổi tạt vào lò sưởi làm khói tỏa mù mịt khắp phòng. Mặc dù được mời đến để bàn bạc, các đồng đạo đều ngồi im thin thít, chờ lão hiệp sĩ Zygfryd nói trước. Lão ngồi chống hai khuỷu tay lên bàn, những ngón tay đan vào nhau đặt lên trên mái tóc bạc phơ đang cúi gầm, u ẩn và buồn bã, mặt chìm trong bóng tối, những suy tư rầu rĩ giằng xé trong lòng.
- Ta bàn việc gì đây? - Rốt cuộc đồng đạo Rotgier lên tiếng hỏi.
Zygfryd ngẩng đầu nhìn người vừa hỏi, như bị thức tỉnh khỏi dòng suy tư, nói:
- Bàn về thất bại vừa rồi, về những gì sẽ phải trình lên đại thống lĩnh cùng hội đồng thánh giáo, và về phương cách làm sao cho hành động của ta không gây hại cho Giáo đoàn.
Rồi lão lại im lặng, nhưng giây sau lão đưa mắt đảo quanh, mũi phập phồng đánh hơi:
- Vẫn còn thấy mùi máu.
- Không đâu, thưa ngài lãnh binh, - Rotgier nói, - tôi đã cho chúng rửa sạch sàn nhà và tẩy bằng lưu hoàng. Đó là mùi lưu hoàng đấy.
Với vẻ mặt lạ lùng, lão Zygfryd đưa mắt nhìn khắp những kẻ đang có mặt, rồi bảo:
- Hỡi ngôi Thánh Thần sáng láng, xin hãy rủ lòng thương cho linh hồn của đồng đạo Danveld và đồng đạo Gotfryd.
Những kẻ còn lại hiểu rằng lão cầu khẩn ơn lành của Chúa đối với hai linh hồn kia vì vừa nghe nhắc tới lưu hoàng, lão chợt nghĩ ngay đến hỏa ngục; cơn rùng mình lan khắp xương cốt, chúng đồng thanh đáp lời:
- Amen! Amen! Amen!
Suốt giây lâu, chỉ nghe tiếng gió hú và tiếng lạch xạch của những khung cửa sổ.
- Xác của ngài lãnh binh và đồng đạo Gotfryd để ở đâu? - Lão hiệp sĩ già lại hỏi.
- Ở khám thờ, các linh mục đang hát thánh ca cầu nguyện cho họ.
- Đã nhập quan chưa?
- Đã nhập quan, phải phủ vải liệm trùm lên đầu ngài lãnh binh vì cả sọ lẫn mặt đều bị vỡ nát.
- Còn những xác khác? Những kẻ bị thương nữa?
- Xác chết đang đặt ngoài tuyết cho cứng lại, chờ làm áo quan, còn những kẻ bị thương đã được băng bó trong y xá.
Lão Zygfryd lại đan hai tay ôm lấy đầu.
- Mà đó chỉ là do một người gây nên đấy!… Lạy Đức Chúa Thánh Thần sáng láng, xin hãy che chở cho Giáo đoàn chúng con, khi nổ ra cuộc đại chiến với dân tộc thú dữ này!
Nghe thấy thế, đồng đạo Rotgier ngước mắt nhìn lên như nhớ lại điều gì, rồi nói:
- Hồi ở thành Wilno, tôi đã từng nghe viên lãnh binh Sambia nói với đức đại thống lĩnh anh ruột mình: “Nếu người không tiến hành cuộc đại chiến, không tiêu diệt chúng nó, làm cho một cái tên cũng không còn - thì sẽ thật thảm thương cho chúng ta và dân tộc chúng ta!”
- Cầu Chúa ban cho chúng ta cuộc chiến ấy, để chúng ta được đối đầu với chúng! - Một trong hai quý tộc mới nhập bọn lên tiếng.
Lão Zygfryd nhìn hắn chằm chằm, như muốn bảo: “Thì hôm nay ngươi đã được gặp mặt một tên trong bọn chúng rồi đó”, nhưng nhìn thấy hình dáng trẻ trung và nhỏ nhắn của chàng trai trẻ ấy, mà cũng có thể chợt nhớ rằng mặc dù nổi tiếng can trường, bản thân lão cũng chẳng muốn đâm đầu vào chỗ chết, nên lão không nói ra lời, chỉ hỏi:
- Ai trong các ngài đã gặp Jurand?
- Tôi. - De Bergow đáp.
- Lão còn sống chứ?
- Còn sống, lão vẫn bị trùm trong chiếc lưới mà ta đã dùng để bắt lão. Khi lão mở mắt, bọn bộ binh muốn giết lão, nhưng cha tuyên úy không cho phép.
- Không được giết. Đó là một người có danh tiếng bên phía chúng nó, sẽ rầy rà lắm đấy. - Zygfryd nói. - Cũng không làm cách nào giấu kín chuyện vừa xảy ra, vì đã có quá nhiều nhân chứng.
- Vậy chúng ta phải nói thế nào đây, phải làm gì đây? - Rotgier hỏi.
Lão Zygfryd trầm ngâm suy nghĩ rồi mãi sau mới lên tiếng:
- Ngài, bá tước de Bergow cao quý, xin ngài hãy đến thành Malborg gặp đức đại thống lĩnh. Ngài đã từng chịu cảnh đọa đầy trong hầm giam của lão Jurand, lại là khách của Giáo đoàn, và với tư cách ấy, ngài không cần phải bênh cho giới tu sĩ chúng tôi, nên người ta sẽ dễ tin ngài hơn. Xin ngài hãy cứ nói những điều ngài đã biết, rằng Danveld đã cướp lại được một cô gái từ toán cướp vùng biên và nghĩ rằng đó là con gái của lão Jurand, ngài lãnh binh đã báo cho lão Jurand, lão đã đích thân tới thành Szczytno, rồi… chuyện gì xảy ra thì ngài biết đấy…
- Xin thứ lỗi, thưa ngài lãnh binh. - De Bergow nói. - Tôi đã từng chịu cảnh tù ngục nặng nề tại Spychow, lại là khách của các ngài, tôi sẵn sàng làm chứng cho các ngài, nhưng để lương tâm được yên ổn, xin ngài hãy cho tôi hay: có phải tiểu thư Jurandówna không có mặt ở thành Szczytno này, phải chăng sự tráo trở của ngài Danveld đã khiến cho thân phụ của cô ấy nổi cơn cuồng nộ?
Lão hiệp sĩ Zygfryd de Lӧwe ngần ngừ giây lâu không đáp. Tận đáy lòng sâu thẳm, lão vẫn nung nấu mối hờn sâu sắc đối với dân tộc Ba Lan, lòng lão vẫn che giấu một sự tàn bạo còn vượt quá cả Danveld, cùng một thứ thú tính khi phải đứng ra bảo vệ Giáo đoàn, có cả lòng ngạo mạn và tính tham lam - nhưng lão không thích những hành động tráo trở thấp hèn. Niềm cay đắng và day dứt lớn nhất của đời lão là thời gian gần đây, do tính vô kỷ luật và thói lộng hành, không hiểu sao công việc chính yếu của Giáo đoàn lại được xếp đặt theo cung cách khiến cho sự tráo trở đã trở thành phương sách phổ biến và cần thiết nhất trong đời sống Giáo đoàn. Chính vì thế, câu hỏi của de Bergow đã khiến sợi đây đau đớn trong lòng lão rung lên, và mãi hồi lâu sau lão mới đáp lại:
- Danveld đang đứng trước mặt Chúa, để Chúa sẽ phán xét ông ta, còn ngài, thưa bá tước, nếu người ta hỏi ý riêng thì tùy, ngài muốn nói gì cứ nói; còn nếu người ta hỏi những gì mắt ngài đã thấy, xin ngài hãy nói rằng trước khi gã đàn ông điên cuồng kia bị lưới chụp bắt được, chính mắt ngài đã nhìn thấy chín xác chết, chưa kể vô số người bị thương, nằm trên sàn nhà này, trong đó có xác của lãnh binh Danveld, hiệp sĩ đồng đạo Gotfryd, von Bracht và Hugues, cùng hai chàng trai quý tộc… Lạy Chúa ban cho họ sự yên nghỉ đời đời. Amen!
- Amen! Amen! - Hai gã thanh niên mới gia nhập Giáo đoàn lặp lại.
- Ngài cũng nhớ nói rằng, - Zygfryd tiếp tục, - mặc dù Danveld muốn ép kẻ thù của Giáo đoàn, nhưng không ai ở đây rút gươm trước để đánh lão Jurand.
- Tôi sẽ nói đúng những gì mắt tôi trông thấy. - De Bergow nói.
- Trước lúc nửa đêm xin ngài hãy có mặt ở khám thờ, nơi chúng tôi sẽ đến cầu nguyện cho linh hồn những người vừa quá cố. - Zygfryd nói.
Lão chìa tay cho bá tước, vừa là cử chỉ hàm ý cảm ơn vừa giã biệt, bởi lão muốn tiếp tục bàn riêng với đồng đạo Rotgier - kẻ mà lão yêu quý như con ngươi mắt, như tình phụ tử với đứa con trai thương yêu duy nhất. Trong hàng ngũ Giáo đoàn cũng đã có nhiều suy đoán khác nhau về tình yêu sâu sắc ấy, tuy chẳng một ai biết rõ sự tình thực hư thế nào, nhất là khi vị hiệp sĩ mà Rotgier coi là cha vẫn đang sống sờ sờ trong tòa lâu đài nhỏ bé của ông tại nước Đức và chưa bao giờ chối bỏ đứa con ấy.
Sau khi de Bergow rời khỏi, lão hiệp sĩ Zygfryd cũng xua cả hai chàng quý tộc mới nhập Giáo đoàn đi, bảo họ phải đốc thúc việc làm áo quan cho các bộ phu bị ông Jurand giết. Và khi cửa vừa đóng lại sau lưng họ, lão nhanh nhẹn quay về phía Rotgier mà bảo:
- Hãy nghe điều ta nói đây! Tốt nhất là không để cho bất kỳ một sinh linh nào biết được rằng con bé Jurandówna thật đã ở chỗ chúng ta đây.
- Chuyện đó cũng chẳng khó gì ạ, - Rotgier nói, - bởi không một ai biết con bé ở đây, ngoài Danveld, Gotfryd, hai chúng ta và ả tu nữ đang coi giữ nó. Những người đưa con bé từ lâm cung về đây, Danveld đã cho uống say bí tỉ rồi treo cổ tất tần tật Trong hàng ngũ ta cũng có những kẻ đoán được đôi điều, nhưng việc đưa con bé điên khùng nọ ra đã khiến chúng bị lẫn lộn, bây giờ không rõ thực hư ra sao, là chúng ta bị lầm hay một lão phù thủy nào đã làm biến đổi hình hài Jurandówna.
- Vậy thì tốt - Zygfryd thốt lên.
- Nhưng thưa ngài lãnh binh cao quý, nhân lúc Danveld không còn nữa, nên chăng ta cứ đổ quách hết mọi chuyện lầm lỗi này cho ông ta…
- Để rồi ta phải thừa nhận với bàn dân thiên hạ rằng giữa buổi thanh bình hòa hảo với quận công Mazowsze, chúng ta dám bắt cóc cô con gái nuôi, ái nữ của quận chúa từ chính cung điện của quận công? Không, không thể được!… Họ đã thấy chúng ta có mặt cùng Danveld tại triều đình, và ngài chánh quản quân y [193] có họ hàng với ông ấy biết rõ rằng bao giờ chúng ta cũng hành động cùng ông ấy… Nếu ta lên án Danveld, lão ta có thể sẽ quyết báo thù cho ông ấy…
- Vậy ta phải làm thế nào? - Rotgier hỏi.
- Phải bàn bạc và phải tìm ra phương sách tốt nhất, nếu không thì khốn nạn cho ta! Nếu ta thả Jurandówna, con bé sẽ nói rằng không phải chúng ta cướp được nó từ tay bọn cường đạo, mà chính chúng ta là những kẻ đã đến đó và mang nó về thẳng thành Szczytno.
- Đúng thế.
- Không phải ta chỉ lo trách nhiệm thôi đâu. Quận công sẽ kiện lên vua Ba Lan, và sứ thần của chúng sẽ lớn tiếng lu loa ta thán ở khắp mọi triều đình, lên án sự bạo ngược, phản trắc và tội ác của ta. Điều đó sẽ gây tác hại vô chừng cho thanh danh Giáo đoàn! Nếu biết rõ sự thật, hẳn đức đại thống lĩnh cũng sẽ ra lệnh cho chúng ta giấu kín con bé ấy đi.
- Thế nếu nó biến mất hẳn, bọn chúng sẽ không lên án ta sao? - Rotgier hỏi.
- Không! Đồng đạo Danveld là một người tinh khôn. Ngươi có nhớ ông ấy ra điều kiện cho lão Jurand không những phải đích thân đến nộp mạng tại thành Szczytno, mà trước đó phải viết thư cho quận công, báo rằng lão đến gặp bọn cướp để xin chuộc con gái, biết rằng con bé không nằm trong tay chúng ta.
- Đúng vậy, nhưng nếu thế ta thanh minh sao về chuyện đã xảy ra ở thành Szczytno này?
- Ta sẽ nói thế này: Chúng ta nghe tin hiệp sĩ Jurand đang đi tìm con gái, ta lại vừa giải thoát khỏi tay bọn cướp một cô gái không biết mình là ai, chúng ta đã báo ngay tin ấy cho Jurand, bởi nghĩ rằng đó rất có thể là con gái của ông ta; ông ta đến thành, nhưng khi trông thấy cô gái nọ liền nổi điên, và như bị quỷ ám đã thẳng tay chém giết, làm đổ bao dòng máu vô tội…
- Lời ngài lãnh binh chứa bao trí tuệ minh và kinh nghiệm của tuổi tác. - Rotgier thốt lên. - Những hành động xấu của Danveld, dù chúng ta có đổ cho một mình ông ấy, thể nào cũng gây ảnh hưởng bất lợi cho Giáo đoàn, cho tất thảy chúng ta, cho hội đồng thánh giáo và đức đại thống lĩnh. Còn nói như ngài, chúng ta sẽ hoàn toàn vô tội, mọi tội ác lại đổ cả cho lão Jurand, cho thói hung bạo của dân Ba Lan và mối quan hệ mật thiết giữa chúng với những thế lực ma quỷ hắc ám…
- Và khi ấy, xin mời những ai muốn xét xử chúng ta thì cứ việc, dù đó là Giáo hoàng hay hoàng đế Thánh chế La Mã.
- Vâng!
Một phút im lặng bao trùm, rồi đồng đạo Rotgier lên tiếng:
- Vậy ta phải làm gì với Jurandówna?
- Thử bàn xem!
- Xin ngài hãy ban con bé cho tôi.
Nhưng lão hiệp sĩ Zygfryd nhìn hắn rồi nói:
- Không! Hãy nghe đây, hỡi đồng đạo trẻ tuổi! Vì Giáo đoàn, chúng ta không tha thứ cho bất kỳ kẻ nào, đàn ông hay đàn bà, nhưng đồng thời ta cũng không tha thứ ngay cả bản thân mình. Bàn tay của Chúa đã xử Danveld, bởi ông ta không những chỉ muốn báo thù cho những điều xúc phạm đến Giáo đoàn, mà còn muốn thỏa mãn dục tính của bản thân mình.
- Ngài nghĩ xấu về tôi! - Rotgier thốt lên.
- Đừng dung túng bản thân, - Zygftyd ngắt lời hắn, - nếu không thể xác và linh hồn anh sẽ bị nhu nhược, và một ngày nào đó đầu gối của dân tộc cứng rắn này sẽ ấn chặt lên ngực anh, khiến anh không bao giờ đứng dậy được nữa đấy!
Và lần thứ ba lão lại buồn bã ôm đầu vào lòng bàn tay, nhưng hẳn là lần này lão chỉ trò chuyện với chính mình, chỉ nghĩ về bản thân mình, nên lát sau lão thốt lên:
- Cả ta nữa, ta cũng đang bị đè nặng bởi bao nhiêu máu người, bao nỗi đớn đau, bao dòng lệ chảy… Ngay cả ta nữa, giá như chỉ nghĩ đến Giáo đoàn, nếu ta thấy rằng với sức của một mình ta chẳng thể làm gì hơn được - hẳn ta cũng chẳng ngại ngần gì không tìm đường khác. Nhưng khi ra mắt Đức Chúa, người ta thờ phụng và mến yêu, ta có thể nói cùng Người: “Đó là con hành động vì Giáo đoàn, còn cho riêng mình - con chỉ nhận nỗi đớn đau.”
Lão đưa hai tay ôm lấy thái dương, ngửa đầu ngước mắt lên trời, kêu lớn:
- Hãy từ bỏ xa hoa, lạc thú, hãy kiên định thể xác và con tim, bởi ta đã trông thấy ở nơi kia trên không trung sắc trắng của bộ lông đại bàng [194] cùng những móng sắc của nó nhuộm đỏ máu Giáo đoàn…
Những lời tiếp theo của lão bị cắt ngang bởi một cơn gió lốc kinh hoàng quật mạnh vào cửa sổ bên trên dãy hành lang chạy dọc căn phòng, khiến cửa mở tung kêu đánh sầm một tiếng, và khắp phòng tràn ngập tiếng rú rít của cơn bão tuyết cùng những cánh hoa tuyết bay tơi tả.
- Lạy thần linh sáng láng [195] ! Thật là một đêm dữ dội! - Lão hiệp sĩ Thánh chiến thốt lên.
- Đêm của những thế lực hắc ám. - Rotgier nói. - Nhưng tại sao thay vì gọi tên Đức Chúa, ngài lại kêu lên: “Lạy thần linh sáng láng”?
- Thần linh sáng láng chính là Đức Chúa đó. - Lão hiệp sĩ già đáp, rồi dường như muốn lái câu chuyện sang hướng khác, lão hỏi. - Các cha vẫn ở bên xác Danveld chứ?
- Vâng…
- Lạy Chúa, xin Người hãy rủ lòng thương cho ông ta!
Cả hai cùng im lặng, sau đó Rotgier gọi mấy gia nhân vào, bảo họ lên đóng cửa sổ và đốt cho đuốc cháy sáng hơn; khi họ đã bước ra, hắn lại hỏi:
- Ta làm gì với Jurandówna đây? Ngài định mang nó về thành Insburk chăng?
- Ta sẽ đưa nó về thành Insburk, và sẽ làm những gì mà quyền lợi Giáo đoàn đòi hỏi.
- Còn tôi phải làm gì?
- Anh có đủ can trường không đã?
- Tôi đã làm gì để ngài phải nghi ngờ điều đó?
- Ta không hề nghi ngờ bởi ta biết rõ anh, và vì lòng can đảm của anh, ta đã yêu thương anh hơn ai khác trên đời. Vậy thì anh hãy đến triều đình quận công Mazowsze để thuật lại tất thảy những gì đã xảy ra, đúng như chúng ta vừa sắp đặt với nhau.
- Và tôi phải chịu mất mạng ư?
- Nếu anh bị mất mạng vì vinh quang của thánh giá và Giáo đoàn thì anh hãy sẵn sàng dâng hiến. Nhưng không đâu! Chờ anh không phải là cái đó. Bọn chúng không bao giờ động đến khách, trừ những kẻ muốn thách đấu, như thằng nhóc hiệp sĩ đã dám lên tiếng thách đấu chúng ta… Hắn hoặc đứa khác, nhưng đó đâu phải là điều đáng sợ.
- Xin Chúa hãy cho được thế! Chỉ e chúng tống tôi xuống hầm giam.
- Chúng sẽ không làm thế đâu. Hãy nhớ là có bức thư của lão Jurand gửi quận công, vả chăng anh đến đó là để lên án lão Jurand kia mà. Hãy thuật lại tường tận những gì lão đã gây ra ở thành Szczytno, chúng sẽ tin anh… Chính chúng ta đã báo cho Jurand biết việc tìm được một cô gái, chính chúng ta mời lão đến đây nhận mặt, lão đến, nổi điên, giết chết ngài lãnh binh, tàn sát những người khác. Anh cứ nói y như thế, bọn chúng còn biết nói thế nào? Tin Danveld chết đã được loan khắp vùng Mazowsze. Vì vậy bọn chúng sẽ không kêu kiện nữa, dĩ nhiên chúng sẽ tiếp tục tìm kiếm Jurandówna, nhưng một khi lão Jurand bảo rằng không có con bé trong tay ta thì ta sẽ không bị nghi ngờ. Cần phải can đảm bịt mồm chúng lại, bởi chúng sẽ nghĩ rằng nếu ta gây nên tội, thì hẳn không một ai trong chúng ta có đủ can đảm đến tận chỗ chúng đâu.
- Đúng vậy. Sau khi chôn cất ngài Danveld, tôi sẽ lên đường.
- Cầu Chúa ban phước lành cho con, con của ta! Nếu chúng ta hành động như đã bàn, chúng sẽ không bắt giữ con, mà còn phải lên án lão Jurand nữa, để chúng ta khỏi có lý do chỉ trích chúng đã đối xử với chúng ta quá tệ!
- Dẫu sao ta cũng vẫn phải kêu kiện với các triều đình khác.
- Ngài chánh quản quân y sẽ lo chuyện đó, vì quyền lợi của Giáo đoàn và vì tình máu mủ với Danveld.
- Ha, nhưng nếu con quỷ trang Spychow sống sót và lại được tự do thì…
Lão Zygfryd đưa cặp mắt u ám nhìn chằm chằm hồi lâu về phía trước, rồi lão nói, thong thả dằn từng tiếng:
- Dù lão có lấy lại được tự do, không bao giờ lão còn có thể thốt được một lời kêu kiện Giáo đoàn.
Rồi Zygfryd lại tiếp tục dạy Rotgier những gì phải nói và đòi hỏi ở triều đình công quốc Mazowsze.
