Tả Thiếu Dương thầm tính, thường có câu thất phẩm huyện lệnh, vậy chính bát phẩm chắc là cán bộ cấp phó huyện, cũng là quan không nhỏ đâu, còn thứ sử mấy phẩm thì y chả rõ, nhưng làm phụ tá cho cán bộ cấp cao còn oai hơn cả huyện lệnh, chẳng trách cha mặt mày phiêu phiêu như thế: “ Vậy sau ra sao ạ?”
Thở dài liên mấy tiếng, Tả Quý than:” Ài, Tùy mạt đại loạn, quần hùng trỗi dậy bốn phía, thói đời nhiễu nhương, quan trường càng u tối, thái tổ gia gia không muốn trợ Trụ vi ngược nên từ quan, sau khi về quê rồi lòng vẫn lo cho thiên hạ, song thân cô thế cô không làm gì được nên u uất sinh bệnh mà chết. Gia gia con vất vả đèn sách bao năm, vốn muốn thi kiếm công danh, nhưng chiến loạn liên miên, đâu còn lối ra cho người đọc sách. Văn chương dần xuống giá võ đạo lên ngôi, gia gia đành con phải đồi nghề hành y.”
Vậy là gia gia mình nửa đường xuất gia rồi, đáng tiếc, nếu không có chiến loạn, gia gia đỗ công danh, giờ mình là tiểu thiếu gia rồi, có điều chuyện như thế tiếc nuối chẳng ích gì, nhìn lại hàng bài vị ở trên bàn thờ, thấy ai cũng có tên có tự, đầu lóe sáng:” Phải rồi cha, làm sao con chưa có tự?”
Tên tuổi của nam tử thành niên xưa chia làm ba bộ phận, họ, tên, tự, đương nhiên còn có một số người học vấn hay công danh, quan lại có cả hiệu. Ví dụ đơn giản nhất là Gia Cát tên Lượng, tự Khổng Minh, hiệu Ngọa Long. Tự là dùng để cho người ngoài gọi, tuy trải qua nhiều triều đại có thay đổi, ví dụ chỉ người có học mới lấy tự, nhưng nói chung xưng hô bằng tự thể hiện sự tôn trọng, khi bắt đầu theo học được sư phụ đặt, hoặc trưởng thành mới lấy.
Tả Quý nghe con nói chuyện này thì mặt có phần hổ thẹn:” Ài, chuyện này trách vi phụ, con đã hai mấy rồi, lẽ ra cũng phải có tự từ lâu, mấy năm qua hiệu thuốc không tốt, cha không để ý, được, chọn ngày không bằng gặp ngày, hôm nay để cha đặt tự cho con.”
Tả Thiếu Dương vội nói trước:” Con nghĩ ra một cái tự rồi, không biết có được không?”
Tả Quý không ngạc nhiên, con đã trưởng thành, tất nhiên muốn có tự cho mình, suy nghĩ về điều này là phải, ông cho rằng mình nợ nhi tử cái này, cho nên chiều ý y:” Vậy con nói xem.”
Tả Thiếu Dương chỉ đợi có thế, nói ngay:” Thiếu Dương trong mạch Thiếu Dương được không ạ?”
“ Thiếu Dương? Ừm, Thiếu Dương ngoài Thái Dương, lại nhập Dương Minh, nửa trong nửa ngoài, lấy nó làm tự, hợp với đạo Trung Dung, đúng mực hài hòa. “ Tả Quý vuốt râu nghiền ngẫm:” Nếu xét theo Tử Vi, Thiếu Dương thuộc Hỏa, là sao thiện, đại biểu cho, thông minh, vui vẻ, hòa nhã, nhân hậu, từ thiện. Giải trừ được bệnh tật, tai họa nhỏ. Được, vậy dùng Thiếu Dương làm tự cho con.”
Tả Thiếu Dương mừng rỡ, y dẫn dắt chủ đề này để tên mình dùng một cách đường hoàng, tới thời này y không còn cái gì cả, đôi khi mẹ y gọi “Trung Nhi” mà y chẳng phản ứng, vì đó không phải tên y. Giờ được đặt tự rồi, giờ y có thể giới thiệu với người ta, y họ Tả tên Thiếu Dương rồi, đột nhiên có cảm giác tìm lại chính bản thân thất lạc, trước nay còn chưa biết cái tên thôi có thể kích động tới thế, lại còn mang bao nhiêu ý nghĩa tốt đẹp tốt đẹp, không có gì đao to búa lớn, song hợp với mình lắm, hết sức vui mừng nâng chén lên, trang trọng nói:” Đa tạ phụ thân! Nhi tử mời phụ thân một chén.”
“ Được!” Tả Quý mỉm cười uống cạn.
Tả Thiếu Dương tiếp tục đề tài vừa nãy:” Cha, vậy còn nãi nãi?”
“ Ài, phỉ tặc lưu khấu tàn binh, dày qua xéo lại, cả thôn chết hết rồi, may mà khi đó cha ra ngoài thôn hái thuốc may mắn thoát nạn ...” Kể tới đó Tả Quý sực nhớ:” Mà trước kia đã kể cho con rồi mà.”
Tả Thiếu Dương gãi đầu:” Con ... Con quên nhiều thứ lắm.”
Lương thị nhìn con đầy lo lắng:” Lão gia, Trung Nhi sau lần ốm nặng đó nhiều chuyện nhớ nhớ quên quên, hôm nọ trời tối rồi tự nhiên muốn chạy đi xách nước, thiếp thân lo lắm, hay là kiếm tức phụ cho nó, nói không chừng thành thân xung hỉ làm hết bệnh thì sao?”
“ Thành gia … đúng, nhi tử cũng lớn tuổi rồi, phải thành gia lập thật rồi.” Tả Quý giọng bi thương, nâng chén rượu lên uống cạn:” Nhưng nhà có mỗi bốn bức tường, tiền đâu mai mối cầu thân?”
“ Nghe Hầu Phổ nói, đầu năm triều đình hạ lệnh, nam tử 20, nữ tử 15 mà chưa có hôn phối, nhà nghèo không có tiền cưới hỏi, do quản phủ an bài thành thân. Hay là đi tới nha môn đăng ký cho con, chỉ là quan phủ tổ chức hôn phối không cần biết môn đăng hộ đối, cứ bắt thăm được ai là cưới người đó, chẳng may gặp phải cô nương không tốt thì hại Trung Nhi.”
Đường Thái tông Lý Thế Dân sau khi ép Lý Uyên thoái vị lên làm hoàng đế, nhìn thấy bao năm chiến loạn khiến nhân khẩu toàn quốc sụt giảm mạnh, sức lao động thiếu hụt, bách tính cùng khổ, nhiều người căn bản không có khả năng cưới vợ gả con, hơn nữa do nữ nhiều hơn nam, nhiều nữ tử tới tuổi không tìm được nhà chồng. Đường Thái tông hạ chiếu thiên hạ, do quan phủ ra mặt an bài cho những gia đình không có tiền để nam nữ thành niên hôn phối, quan phủ sẽ theo trình tự "lục lễ" đơn giản tổ chức hai bên, sau đó tổ chức nghi thức thành thân tập thể. Lý Thế Dân ra chiếu lệnh triều đình làm mai này trở thành một đoạn giai thoại trên lịch sử Trung Quốc, ở mức độ nhất định giải quyết được vấn đề thiếu hụt sức lao động khi đó.
Tả Quý nghiêm mặt đập bàn:” Chủ ý kiểu gì thế hả? Tức phụ nhà ta mà lại rút thăm để chọn à?”
Lương thị giật mình cúi đầu:” Nhưng ... Nhưng còn hơn không có.”
“ Sao lại không có, đợi sau này cuộc sống tốt hơn, tìm người mai mối đàng hoàng kiếm cho Trung Nhi một cô nương thiện lương hiền huệ môn đăng hộ đối. Nhớ kỹ, nhà ta là dòng dõi thư hương, thế gia quan hoạn. Hôn nhân tuyệt đối không thể qua loa, nếu không tương lai vi phu xuống cửu tuyền làm sao gặp liệt tổ liệt tông.”
Phải hỏi ý kiến mình chứ, vợ mình lại do người khác chọn, thế làm sao được, Tả Thiếu Dương đánh bạo kiến nghị:” Cha, hôn sự của con để con tự tìm được không?”
“ Hả?” Tả Quý và Lương thị đều ngỡ ngàng chốc lát, lần này nhất trí vô cùng, dứt khoát đồng thanh:” Không được.”
Tả Thiếu Dương còn sốc hơn:” Vì sao ạ?”
“ Còn vì sao? Con hỏi vì sao à?” Tả Quý ngỡ ngàng, vì sao à? Ông không biết trả lời thế nào nữa, xưa nay cha nói thì con nghe, đó là điều thiên kinh địa nghĩa, chẳng cần phải lấy sách vở nào ra làm chứng, ai ngờ con nhi tử mình lại hỏi một câu vô thiên vô địa như vậy. Tức tới khó thở, giơ đũa lên rồi kiềm chế lắm mới không đánh xuống:” Bằng vào ta là cha con, hôn sự do cha mẹ định đoạt, làm mai mối lái, cái này còn phải dạy à?”
