-8-
Bồn lừa ngồi trên cái ghế đẩu ở cửa rạp xi-nê Moderne. Bố nó làm nghề soát vé. Nó thường thay bố canh những xuất hát vắng khán giả, những ngày nghỉ học. Như thế gọi là giúp đỡ cha mẹ. Từ ngày ‘đổi đời’, rạp Moderne chỉ còn chiếu phim Liên-xô, phim Ba-lan, phim Tiệp-khắc, phim Việt Nam dân chủ cộng hòa. Bạn chưa quên Bồn lừa chứ ? Nó, Bồn lừa, con nhà nghèo, đá bóng rất mả. Tên là Bồn, lừa bóng qua đối thủ tài tình, anh em yêu mến tặng nó biệt danh Bồn lừa. Nó mơ ước làm đẹp quê hương. Trong ước mơ, Bồn lừa đã hạ đội bóng bất hủ của Pelé [41], quần nát đội tuyển quốc gia Anh, đoạt cúp vô địch thế giới tại Santiago khiến cả nước Anh khóc ròng. Bồn lừa có cú “ngả bàn đèn” tuyệt cú mèo. Nó mà sút, thì chỉ lọt lưới. Một thiên trường ca tuổi thơ được viết ra, bắt nguồn cảm hứng từ đôi chân Phù Đổng của nó.
Có thằng văn nô của Hà Nội, công kích ước mơ túc cầu của Bồn lừa. Thằng này bảo rằng yêu tổ quốc, làm đẹp cho quê hương đâu phải bằng cách đá bóng giỏi chinh phục thế giới và bắt thế giới chiêm ngưỡng dân tộc Việt Nam. Văn nô Hà Nội lý luận rằng anh hùng là phải liệng lựu đạn giết Mỹ, chiến công đó mới là biểu lộ lòng yêu nước [42]. Lũ đầu gián, óc bã đậu, già đầu mà ngu hơn con nít này, không làm sao hiểu được tâm hồn của Bồn lừa. Bồn lừa mãi là Bồn lừa, thần tượng của nhô con. Hãy như Bồn lừa, Hoàng tử trên sân cỏ, hiệp sĩ trên sân đời. Hãy như Bồn lừa, ngay thẳng, chẳng bao giờ gian dối. Hãy như Bồn lừa, có nói có, không nói không. Hãy như Bồn lừa, chỉ lừa bóng chứ không bao giờ lừa bạn. Hãy như Bồn lừa, chỉ sút bóng tuyệt diệu tung lưới đối thủ phía trước, không hèn mọn chơi bẩn đá hậu đối thủ sau lưng. Hãy như Bồn lừa, công khai giữa sân cỏ nắng vàng rực rỡ, chả thèm phục kích trong xó xỉnh đen tối ném đá giấu tay. Cuối cùng, hãy biết mơ mộng làm đẹp quê hương như hiệp sĩ Bồn lừa !
Nó đang ngồi trên cái ghế đẩu ở cửa rạp xi-nê Moderne. Hôm nay rạp chiếu phim “Cây sến cực kỳ khẩn cấp”. Mẹ ơi, tên phim cổ quái gì, không hấp dẫn tí tị nào. Cả tạnhững phim như vầy của cách mạng cũng toàn là của bỏ. Vậy mà quảng cáo om xòm cả. Bồn lừa rất ghét những tên phim Liên-xô hay Ba-lan dịch ra tiếng Việt như “Sút ! Sút nữa đi !”, “Cô bé và cái chổi”, “Không có gì phải ầm ĩ !”… Đến “Cây sến cực kỳ khẩn cấp” thì nó chửi thầm cách mạng là lũ vai u thịt bắp, dùi cui chấm mắm cáy, cổ cầy vai bừa, răng đen mã tấu, óc bã đậu… Cho tiền nó cũng không thèm xem phim nữa, sợ bị nóng mắt phát điên mất !
– Ê, Bồn lừa !
Quyên Tân Định xuất hiện, chân mang dép râu, cánh tay đeo băng đỏ. Nó cười cầu tài :
– Coi cọp được không, mày ?
Bồn lừa rọi đèn pin [43] vào mắt Quyên Tân Định :
– Ai cho phép mày gọi tao là Bồn lừa ?
Quyên Tân Định vẫn cười cầu tài :
– Cả nước gọi mày là Bồn lừa, chứ bộ . À, tao giới thiệu mày tên đệ tử của tao.
Nó vỗ vai nhóc tì đứng cạnh :
– Tên nó là Tạo bẩn, trong ban Cờ Đỏ của tao.
Bồn lừa ngó Tạo bẩn như ngó con khỉ sở thú. Nó có cái đầu thật bự, đôi mắt ốc nhồi. Chơi trò gì nó cũng bẩn nên vỉa hè phong nó cái hỗn danh là Tạo bẩn. Ở Tân Định, Tạo bẩn vô danh tiểu tốt, chẳng nhô con nào thèm giao du với nó, sợ bẩn lây. Hỗn danh của nó đủ gây dịch tả rồi. Người ta có một tí tị bẩn đã đủ gớm, nó bọc quanh cả tâm hồn lẫn thể xác những một tạ thứ bẩn. Tuần trước Tạo bẩn đã đeo băng đỏ lết tới rạp Moderne xin vô coi cọp với thằng ĐÍnh ghẻ, bị Bồn lừa từ chối. Nó đi rêu rao nói xấu Bồn lừa. Con nhà Bồn lừa muốn bợp tai Tạo bẩn. Sợ tốn xà-phòng [44] rửa tay, Bồn lừa bỏ qua. Bây giờ nó lại dẫn trưởng ban Cờ Đỏ Quyên Tân Định tới hăm he chăng ?
– Mày biết rạp Moderne giờ thuộc về Công ty quốc doanh chiếu bóng chứ, Quyên Tân Định ?
– Biết.
– Mày biết giờ bố tao là công nhân viên của nhà nước cách mạng chứ ?
– Biết.
– Mà mày biết cách mạng là gì ?
– Là mày.
– Tạo sao là tao ?
– Vì mày có quyền cho bọn tao coi cọp. Cách mạng đếch thiêng liêng bằng mày.
– Mày nịnh bợ giỏi ghê.
– Sự thật mà.
– Được, tao cho hai đứa mày vô coi cọp líp ba ga [45]. Nhưng …
– Gì nữa mày ?
– Mà phải gỡ băng đỏ và tụt dép râu.
– Kỳ vậy ?
– Cách mạng không coi cọp.
– Tao đâu phải cách mạng !
– Trưởng ban Cờ Đỏ là giống gì ?
Quyên Tân Định ghé sát tai Bồn lừa :
– Cờ Đỏ là con… củ cải !
Bồn lừa khoái chí :
– Mày vô coi đi.
Quyên Tân Định hất hàm rất hữu nghị :
– Còn cu nhô Tạo bẩn ?
Bồn lừa xua tay :
– Bảo nó về tắm gội, đánh răng, thay quần áo sạch sẽ. Chừng nào nó sạch tao cho vô coi.
Tạo bẩn xịu mặt :
– Anh Bồn, cho em vô với.
Bồn lừa lắc đầu :
– Mày vô bẩn rạp hát. Mày vô đâu bẩn đấy. Chỉ vô Cờ Đỏ là hợp. Mày ăn bẩn ở bẩn. Thế mày biết ăn vụng không ?
Tạo bẩn líu ríu :
– Có, em ăn vụng thịt ở nhà bếp tập thể !
Bồn lừa cười hinh hích. Nó ôm bụng cười. Tạo bẩn ngơ ngác :
– Anh cười em kí rì ?
Bồn lừa cười no nê rồi nói :
– Mày có cái đầu bự mà óc bã đậu. Tài cán mày thì chỉ Cờ Đỏ nhận mày thôi.
Tạo bẩn lại còn khoe :
– Ừ, thì em can-ke [46] hình Bác Hồ tô mầu lộng lẫy đấy !
Bồn lừa chán chấp nê với nó và hất tay :
– Thôi, cho mày vô.
Quyên Tân Định và Tạo bẩn hồ hởi vào rạp. Cờ Đỏ oai lắm nhưng Cờ Đỏ chịu lép vế ở rạp hát quốc doanh. Quyên Tân Định đã có lần bắng nhắng đòi vô rạp kiểm soát an ninh, bị bố Bồn lừa tát sưng vều má rồi dẫn về phường. Quyên Tân Định phải làm tờ tự kiểm. Từ đó nó chỉ dám hạch sách nhóc tì và các bà buôn thúng bán bưng vỉa hè, trong chợ. Cái mác công nhân viên nhà nước của bố thằng Bồn lừa cho phép nó khinh thường Quyên Tân Định. Quyên Tân Định chưa nhiều thủ đoạn bằng Thiện bôn. Nếu nó được nuốt con nhái lưng đỏ sao vàng và lờ mờ búa liềm dưới đít, thì nó đã hóa tinh để thành Quyên Bôn. Khi Quyên Tân Định thành Quyên Bôn, nó sẽ quẫy nát xã hội. Bồn lừa ghét cay ghét đắng Cờ Đỏ. Cách mạng tưởng nó khoái à ? Còn khuya. Như Chương còm, Dzũng Đakao, Bồn lừa cũng mất mát những thứ cách mạng đã cướp đi mà cách mạng không thể đền bù được. Tuổi thơ là tuổi thơ. Tuổi thơ nào chẳng thơm ngát hương vị mật ong hồn nhiên. Bầy đặt chi chia giai cấp tuổi thơ ? Bầy đặt chi tuổi thơ quàng khăn đỏ và tuổi thơ không quàng khăn đỏ ? Biên giới giữa hai ‘giai cấp’ có/không quàng khăn đỏ sẽ dần đến biên giới của oán thù. Bầy đặt chi con em gia đình cách mạng và con em gia đình ngụy ? Bầy đặt chi con em công nhân và con em tư sản ? Trước kia, Bồn lừa chơi thân với Dzũng Đakao, Chương còm, Hưng mập và bao nhiêu thằng nhóc con nhà giầu cũng có, nhà nghèo cũng có. Có thằng nào hỏi sinh hoạt gia đình của thằng nào đâu ? Ngày trước, chỉ có những thằng nhóc tốt và những thằng nhóc xấu. Những thằng nhóc tốt như Dzũng Đakao, Chương còm đã cố đưa những thằng nhóc xấu như Thiện Mông Cổ, Thịnh Salem trở về học đường tốt. Và tất cả đều hoan hô Bồn lừa trên sân cỏ, đều yêu mến Bồn lừa trên sân đời. Bây giờ khác hẳn. Thành phố ngột ngạt thù hận, sợ hãi. Con người không còn dám nhìn thẳng con người.
Bồn lừa không muốn bị gọi là con của công nhân, giai cấp thành trì của cách mạng. Hình như thuộc vào giai cấp này làm nó cảm thấy bị tách rời hẳn với những kỷ niệm đẹp cũ. Không, Bồn lừa mãi mãi là Bồn lừa, là thằng nhô yêu mến những thằng nhô khác và được yêu mến. Bồn lừa có cảm tưởng từ ngày cách mạng đến, Dzũng Đakao, Chương còm, Hưng mập tránh né nó. Nó ngồi trên ghế đẩu, tấm màn xanh đậm sau lưng nó, nó cầm cái đèn pin, nhắm mắt thương nhớ bạn cũ. Có đứa theo gia đình về miền kinh tế mới vì bị cách mạng cướp nhà, cướp tài sản, đuổi đi. Có đứa theo gia đình vượt biên bị chết đuối ngoài biển khơi. Có đứa ra chợ trời mánh lới mưu sinh vì bố bị bắt tù đầy. Sạp vải của mẹ Dzũng Đakao bị cách mạng tịch thu. Tiệm bán thuốc của bố Hưng mập bị đóng cửa. Tòa báo của bố Chương còm bị cách mạng chiếm đoạt và báo cách mạng nguyền rủa bố Chương còm thậm tệ. Tự nhiên, nước mắt Bồn lừa ứa ra. Vùng trời xưa, quãng đời xưa đã bỏ rơi Bồn lừa. Nó nhắm mắt thương tiếc.
– Ngủ gật hả, Bồn lừa ?
Bồn lừa giật mình, Dzũng Đakao và Chương còm đứng trước mặt nó, cười toe toét. Bồn lừa đứng dậy ôm chồm lấy hai thằng bạn vào vòng tay nhỏ bé của nó.
– Tao tưởng…
– Tưởng gì ?
Bồn lừa cảm động :
– Tưởng tao đang nằm mơ… Tưởng tụi mày quên tao rồi !
– Nhảm nào !
Bồn lừa khóc. Nó sụt sùi :
– Cách mạng dzô, đời sống thay đổi hết trơn, tụi mày há ?
– Miễn mình không để cách mạng thay đổi trái tim mình thôi !
Ba đứa trò chuyện một lúc rồi dẫn đến bàn chuyện dẹp giặc Cờ Đỏ Thiện bôn. Con nhà Bồn lừa náo nức khôn tả. Nó nói :
– Cờ Đỏ vừa lạy tao cho vô coi cọp. Quyên Tân Định và Tạo bẩn, cần hỏi tội hai thằng hôi thối này chưa ?
– Khoan đã. Hạ Thiện bôn trước.
– Thiện bôn à ?
– Ừ, Thiện Mông Cổ ấy mà.
– Rủ Hưng mập chưa ?
– Tụi tao đến kéo mày đi kiếm Hưng mập đây.
– Phải đợi ba tao ra tao mới dzông theo tụi mày được.
– Thì đợi.
Ba ông mặt trời nhỏ gặp lại nhau. Nắng lại bừng lên rực rỡ trong vùng trời u ám. Chương còm nói đúng, trái tim tụi nhỏ không hề thay đổi. Và chúng sẽ đổi thay những gì đã bị thay đổi bởi cách mạng. Bồn lừa thầm thì với trái tim nó. Bỗng nó nhẩy cỡn :
– Mình sẽ lấy lại hết mọi thứ mình mất !
[41] Pelé : tên đặt cho Edson Arantes do Nascimento (1940-), cầu thủ Ba-tây lừng danh thế giới.
[42] Phạm Huy Khánh viết về Duyên Anh trong “Những tên biệt kích của chủ nghĩa thực dân mới trên mặt trận văn hóa tư tưởng”, nxb Văn Hóa, tp HCM.
[43] pin: [từ tiếng Pháp “pile”]: khối trữ điện.
[44] xà-phòng : [từ tiếng Pháp “savon” ]; còn gọi là xà-bông.
[45] líp ba ga : [từ tiếng Pháp “à liberté”] ; thả cửa.
[46] can-ke : [từ tiếng Pháp “calquer”] : cóp hình qua giấy mỏng.
—->9
