Vẫn đội mũ, Dick đập tuyết khỏi bộ quần áo trượt tuyết màu xanh thẫm của chàng trước khi bước vào. Tiền sảnh rộng rãi, sàn lỗ chỗ vì những vết đinh đế ủng qua nhiều thập kỷ, được dọn sạch sẽ cho buổi tiệc trà có khiêu vũ, khoảng tám chục thanh niên Mỹ thuộc các trường gần Gstaad vui vẻ hát Don’t Bring Lulu [129] hoặc say sưa khiêu vũ điệu Charleston [130] .
Đây là nơi của tuổi trẻ, ngây thơ và xa hoa - Sturmtruppen [131] của người giàu ở St Moritz. Baby Warren cảm thấy cô đã làm một cử chỉ hy sinh khi đến nhập bọn với nhà Diver ở đây.
Dick dễ dàng nhận ra hai chị em qua căn phòng lắc lư nhè nhẹ, tinh tế, trông họ giống tranh quảng cáo, dữ dội trong bộ đồ trượt tuyết, Nicole mặc màu xanh da trời, Baby màu đỏ gạch. Một thanh niên Anh đang nói chuyện với họ, nhưng cả hai chị em đều không chú ý, chỉ chăm chú vào vũ điệu của đám thanh thiếu niên.
Gương mặt ấm tuyết của Nicole bừng sáng hẳn lên khi nhìn thấy Dick.
– Anh ấy đâu?
– Anh ấy bị lỡ tàu, anh sẽ gặp anh ta sau. - Dick ngồi xuống, đu đưa một chiếc ủng nặng trên đầu gối. - Hai chị em trông nổi bật quá. Mỗi người đôi khi làm tôi quên hẳn chúng ta đang trong cùng nhóm và sửng sốt khi nhìn thấy.
Baby là một phụ nữ cao ráo, nét mặt thanh mảnh, vô cùng hấp dẫn ở độ tuổi xấp xỉ ba mươi. Bằng chứng là cô kéo theo hai người đàn ông từ London, một người vừa tốt nghiệp Cambridge, người kia già và khó chịu theo kiểu những kẻ phóng đãng thời Victoria. Baby có những nét tiêu biểu của một bà cô - xa lạ với mọi quan hệ, cô giật mình nếu bất chợt bị tiếp xúc, và những động chạm mỏng manh như những nụ hôn và cái ôm trượt thẳng qua da thịt vào mặt tiền của ý thức. Lẽ ra cô nên làm vài cử chỉ bằng thân hình, thân hình đích thực của mình, cô lại giậm chân và hất đầu gần như theo kiểu cổ. Cô thích mường tượng trước cái chết, tưởng tượng trước các tai biến của bạn bè, khăng khăng bám riết lấy ý nghĩ về số phận bi thảm của Nicole.
Người đàn ông trẻ hơn của Baby tháp tùng hai chị em xuống con đường dốc và làm khổ họ vì cuộc hành trình mấp mô. Dick bị trật một mắt cá chân ở lối rẽ ngoặt quá khuất khúc của đường trượt, nên chàng khoan khoái thưởng thức “con dốc lài” [132] đầy trẻ con hoặc uống kơvát [133] cùng một bác sĩ Nga ở khách sạn.
– Vui lên nào, Dick, - Nicole giục giã chàng. - Sao anh không gặp vài người trong cái đám mít ướt kia và khiêu vũ với họ vào buổi chiều?
– Anh sẽ nói gì với họ?
Giọng nói trầm gần như khàn của nàng cao lên vài tông, mang vẻ đỏm dáng ai oán:
– Cứ nói là: “Em ơi, em là người hát hay nhất”. Anh nghĩ là anh sẽ nói gì kia?
– Anh không thích cả đám ấy. Họ có mùi xà phòng ôliu và bạc hà. Nhảy với họ, anh có cảm giác như đang đẩy xe bò.
Đây là một chủ đề nguy hiểm, chàng phải thận trọng cho tới lúc không tự nhiên, nhìn qua đầu các cô gái trẻ trung.
– Còn nhiều việc lắm đây, - Baby nói. - Thứ nhất, có nhiều tin ở nhà, tài sản chúng ta vẫn sử dụng gọi là tài sản gốc. Ban đầu ngành hỏa xa chỉ mua khoảng trung tâm của nó. Bây giờ họ mua hết phần còn lại của mẹ. Đây là vấn đề đầu tư tiền bạc.
Giả vờ khó chịu vì câu chuyện xoay ra chiều hướng thô bạo, anh chàng người Anh đi về phía một cô gái trên sàn. Nhìn theo anh ta bằng cái nhìn của một cô gái Mỹ giàu có suốt đời, Baby ngang ngược nói tiếp:
– Đó là một khoản tiền lớn. Mỗi người được ba trăm ngàn. Tôi vẫn để mắt đến việc đầu tư của mình nhưng Nicole chẳng biết gì về chứng khoán, song tôi không nghĩ là cậu cũng không biết.
– Tôi phải ra đón tàu đây, - Dick nói, thoái thác.
Ra đến ngoài, chàng nuốt một bông tuyết ẩm vì không thể nhìn ngước lên bầu trời tối sầm. Ba đứa trẻ ngồi trên xe trượt tuyết lao qua, la hét dọa dẫm bằng thứ tiếng xa lạ, chàng nghe thấy tiếng chúng gào lên ở chỗ rẽ tiếp theo, và lát sau là tiếng nhạc chuông leo lên đồi trong bóng tối. Ga ngày nghỉ sáng rỡ đón chờ, nam thanh nữ tú đang đợi các nam thanh nữ tú mới, chốc chốc lại có tàu đến, Dick đã bắt được nhịp và phịa ra với Franz Gregorovious rằng chàng bị cuốn vào những cuộc vui vô tận khoảng một giờ rưỡi nữa. Nhưng Franz với tính quyết chí đã chống lại mọi lời thêm thắt của Dick. “Tôi có thể tới Zurich một ngày”, - Dick viết, “hoặc anh có thể thu xếp đến Lausanne”. Franz đã cố xoay xở để đi cả quãng đường tới Gstaad.
Franz đã bốn mươi. Ở độ tuổi rất chín chắn, Franz có những cung cách hành xử dễ chịu, song những lúc ở nhà, anh ta có phần chắc chắn đến hẹp hòi, cứng nhắc để có thể coi thường những kẻ giàu có ốm yếu mà anh ta phải rèn luyện lại. Tính di truyền về khả năng khoa học có thể đem lại cho Franz một thế giới rộng lớn hơn, nhưng hình như anh ta chủ tâm chọn quan điểm của một giai cấp nhún nhường, mà điển hình là chọn vợ. Ở khách sạn, Baby Warren đã kiểm tra nhanh về anh ta, và không tìm ra bất cứ dấu hiệu nào để cô tôn trọng, những đức tính tinh tế hoặc cử chỉ nhã nhặn để các giai cấp có đặc quyền nhận ra nhau, nên sau đó đã cư xử với Franz theo loại thứ yếu. Nicole luôn hơi sợ anh ta. Dick mến Franz như với bạn bè, và đối xử với anh ta không chút e dè.
Chiều đến, họ ngồi xe trượt tuyết xuống đồi vào làng, những chiếc xe trượt tuyết xinh xắn này dùng để di chuyển giống những chiếc gondola [134] ở Venice. Điểm đến của họ là một khách sạn có phòng uống rượu Thụy Sĩ theo lối cổ, bằng gỗ, rất nổi tiếng, một phòng đầy những đồng hồ, các thùng nhỏ, cốc vại và các gạc hươu nai. Nhiều nhóm bên các bàn dài, mờ mờ thành một bữa tiệc lớn, ăn nước sốt đun - một loại phó mát nóng chảy đặc biệt khó tiêu của xứ Welsh, được làm nhẹ bằng rượu vang nóng nêm gia vị.
Chàng người Anh nhận xét trong căn phòng lớn này thật thú vị, và Dick công nhận không thể dùng từ nào khác hơn. Chàng dịu hẳn với rượu vang ngây ngất và tưởng như cả cõi nhân gian lại kết hợp với nhau, vì những người đàn ông tóc hoa râm của những năm 90 thịnh vượng, hò hét những bài ca ba, bốn bè cổ lỗ bên cây đàn dương cầm, vì những giọng nói trẻ trung và những bộ trang phục rực rỡ hòa trong căn phòng đầy khói thuốc. Trong giây lát, chàng cảm thấy họ như trong con tàu nhìn thấy đất liền ở phía trước, trên gương mặt của các cô gái đầy vẻ mong chờ ngây thơ những khả năng vốn có trong hoàn cảnh và đêm tối. Dick nhìn xem có cô gái nào đặc biệt ở đó và có cảm tưởng cô nàng ở bàn đằng sau họ, rồi chàng quên bẵng cô ta và sáng tác ra một câu chuyện chẳng đâu vào đâu, cố làm cho bữa tiệc này thật thoải mái.
– Tôi phải nói chuyện với anh, - Franz nói bằng tiếng Anh. - Tôi chỉ ở đây được hai mươi bốn giờ thôi.
– Tôi ngờ rằng anh đang có điều lo nghĩ.
– Đúng là tôi đang có một dự tính, song rất tuyệt vời. - Bàn tay Franz đặt lên đầu gối Dick. - Tôi có một kế hoạch cho cả hai chúng ta.
– Gì vậy?
– Dick à, chúng ta có thể làm việc cùng nhau trong một bệnh viện cũ của Braun, ở Zugersee [135] . Cơ ngơi hoàn toàn hiện đại, trừ một vài điểm. Ông ấy ốm và muốn đi Áo, chắc là để chết. Đây là một cơ hội không thể bỏ qua. Anh với tôi sẽ là một cặp làm việc ra trò! Giờ đừng nói gì, cho đến lúc tôi nói hết đã.
Bằng vào ánh lấp lánh màu vàng trong mắt Baby, Dick biết cô ta đang lắng nghe.
– Chúng ta phải cùng nhau làm việc này. Nó sẽ không ràng buộc anh quá chặt chẽ, nó sẽ đem lại cho anh một cơ sở, một phòng thí nghiệm, một trung tâm. Anh có thể ở đó không quá nửa năm, khi thời tiết dễ chịu. Mùa đông, anh có thể đến Pháp hoặc Mỹ để viết sách, lấy từ những kinh nghiệm ở bệnh viện. - Anh ta hạ giọng. - Vả lại, nó còn là môi trường và điều kiện hợp thức của bệnh viện có sẵn cho gia đình anh dưỡng bệnh nữa. - Vẻ mặt Dick không khuyến khích sự lưu ý này, nên Franz bỏ lửng ngay. - Chúng ta có thể là cộng sự. Tôi sẽ là giám đốc điều hành, còn anh là nhà lý thuyết, là người tư vấn lỗi lạc và đủ thứ. Tôi biết mình không có tài năng xuất sắc nhưng anh thì có. Nhưng về phía tôi, tôi nghĩ mình là người rất có khả năng, tôi thạo các phương pháp điều trị hiện đại nhất. Thỉnh thoảng, tôi là người đứng đầu thực hành của bệnh viện cũ trong nhiều tháng. Giáo sư bảo kế hoạch này rất ưu tú, ông ấy khuyên tôi dấn tới. Ông ấy bảo sẽ sống và làm việc đến phút cuối cùng.
Dick nghĩ đến những hình ảnh trong tương lai như một sự bắt đầu cho những ý kiến đánh giá.
– Còn về tài chính thì sao? - Chàng hỏi.
Franz hếch cằm, nhíu mày, những nếp nhăn thoáng hằn trên trán, nhích bàn tay, khuỷu tay, vai, anh ta duỗi căng cơ chân để vải quần phồng lên, thở phập phồng và đẩy giọng nói lên vòm miệng.
– Chúng ta có mà! Tiền! - Anh ta buồn bã. - Tôi chỉ có ít thôi. Tính ra tiền Mỹ khoảng hai trăm ngàn đôla. Còn... - Franz ngần ngại, - chỉ cần anh đồng ý, tân trang nó sẽ tốn khoảng hai mươi ngàn đôla Mỹ. Nhưng bệnh viện tư là một mỏ vàng, nói cho anh biết. Anh sẽ không tìm thấy trong sách vở đâu. Đầu tư hai trăm và hai mươi ngàn đôla, chúng ta sẽ cầm chắc thu nhập là...
Sự tò mò của Baby tăng đến mức Dick lôi cô ta vào chuyện.
– Theo kinh nghiệm của chị, Baby, - chàng hỏi gặng, - chị có thấy khi một người châu Âu muốn thúc ép một người Mỹ, lúc nào cũng là việc liên quan tới tiền không?
– Là chuyện gì vậy? - Baby nói, ngây thơ.
– Anh chàng privatdocent [136] này nghĩ anh ta và tôi nên lao vào một cuộc kinh doanh lớn và cố thu hút những người suy sụp thần kinh từ Mỹ.
Franz lo lắng nhìn Baby chằm chằm trong lúc Dick nói tiếp:
– Nhưng chúng ta là ai kia chứ, Franz? Anh mang một tên tuổi danh giá và tôi mới viết được hai cuốn sách giáo khoa. Thế có đủ để hấp dẫn được ai không? Tôi không có nhiều tiền, tôi không có một phần mười số đó. - Franz mỉm cười nhạo báng. - Nói thật là tôi không có. Nicole và Baby giàu sú sụ nhưng tôi không có gì trong tay.
Lúc này tất cả đều lắng nghe, Dick tự hỏi cô gái ở bàn đằng sau cũng vậy, ý nghĩ ấy lôi cuốn chàng. Chàng quyết định để Baby nói hộ mình, như người ta thường để phụ nữ cao giọng về những việc không trong tầm tay họ. Bất chợt, Baby giống ông nội cô, bình tĩnh và từng trải.
– Tôi nghĩ đây là một đề nghị cậu nên cân nhắc, Dick ạ. Tôi không hiểu bác sĩ Gregory nói gì, nhưng tôi thấy hình như...
Phía sau chàng, cô gái nghiêng người vào vòng khói thuốc và nhặt thứ gì đó trên sàn. Gương mặt Nicole khớp với mặt chàng bên kia bàn, vẻ đẹp của nàng, ướm ý và lấy điệu bộ, ùa tràn vào tình yêu của chàng, từng gắng che chở cho nó.
– Suy nghĩ kỹ nhé, Dick, - Franz sốt sắng nài. - Khi viết về bệnh tâm thần, ai cũng nên có các liên hệ điều trị thực tế. Bleuler [137] , Freud, Forel [138] , Adler [139] đều không ngừng liên hệ với sự rối loạn tâm thần.
– Dick đã có em rồi, - Nicole cười. - Em nghĩ rối loạn tâm thần như thế là đủ cho một người đàn ông.
– Việc đó khác, - Franz thận trọng nói.
Baby nghĩ nếu Nicole sống cạnh một bệnh viện, cô ta sẽ cảm thấy an toàn cho em gái.
– Chúng ta phải suy xét cẩn thận việc này, - Baby nói.
Dù vui vì sự sốt sắng của cô ta, Dick vẫn không khuyến khích.
– Quyết định này liên quan đến tôi, Baby ạ, - chàng nhẹ nhàng nói. - Chị thật tốt bụng muốn mua cho tôi một bệnh viện.
Nhận thấy mình đã xía vào việc của người khác, Baby vội rút lui:
– Lẽ tất nhiên, đây là việc của cậu.
– Một việc quan trọng như thế cần nhiều tuần lễ để quyết định. Tôi đang phân vân liệu có thích hình ảnh Nicole và tôi gắn liền với Zurich... - Chàng quay sang Franz chặn trước. - Tôi biết. Zurich có nhà máy sản xuất khí đốt, có nước máy, có đèn điện... tôi đã sống ở đó ba năm.
– Tôi sẽ để anh suy nghĩ cho chín, - Franz nói. - Tôi tin rằng...
Một trăm đôi ủng nặng bắt đầu bước nặng nề ra cửa, và họ hòa vào đám đông. Bên ngoài, Dick trông thấy cô gái đang buộc xe trượt của mình vào xe trượt có ngựa kéo đằng trước, trong ánh trăng khô và lạnh. Họ ùa lên xe trượt của mình và những ngọn roi quất đen đét lũ ngựa căng người, ưỡn ngực trong không khí tối đen. Nhiều người chạy qua họ và tranh giành, những người trẻ hơn xô đẩy lẫn nhau khỏi xe và những người đang chạy, ngã lăn vào tuyết mềm, rồi thở hổn hển chạy theo những con ngựa, gục xuống kiệt sức trên xe trượt hoặc kêu rên vì bị bỏ lại. Bên kia các cánh đồng yên tĩnh đến kỳ lạ, những đoàn xe trượt xuyên qua đó nhanh và vô tận. Ở miền quê, tiếng ồn nhỏ hơn, dường như tất cả đều lắng nghe tiếng sói tru trong màn tuyết mênh mông.
Ở Saanen [140] , họ hòa vào vũ điệu của thành phố, chen chúc với những người chăn bò, người hầu khách sạn, người bán hàng, thầy dạy trượt tuyết, hướng dẫn viên, các du khách, nông dân. Hòa vào nơi ấm áp, chật chội sau cảm giác phiếm thần hung dữ, lại giả bộ mang cái tên ngớ ngẩn và gây ấn tượng hào hiệp, khi những đôi ủng giậm ầm ầm như ủng đóng đinh trong thời chiến, như giày đá bóng trên nền ximăng của phòng thay đồ. Có kiểu hát đổi giọng theo lối cổ truyền, giai điệu quen thuộc của nó tách Dick khỏi những thứ lúc đầu chàng thấy là lãng mạn trong quang cảnh. Ban đầu, chàng ngỡ vì đã tìm thấy cô gái nhờ đầu óc còn sáng suốt, sau đó là lời Baby đã nói: “Chúng ta phải suy nghĩ việc này cho kỹ...” và những lời không nói ra: “Chúng tôi sở hữu cậu, sớm hay muộn cậu sẽ phải thừa nhận điều này. Thật lố bịch khi cứ ra vẻ là độc lập”.
Nhiều năm qua, Dick đã cố nén lòng thù hận với con người, kể từ khi là sinh viên năm thứ nhất ở New Haven, đã bắt gặp tiểu luận nổi tiếng về “vệ sinh tinh thần”. Giờ đây chàng mất bình tĩnh vì Baby, đồng thời cố kìm nén trong lòng, phẫn nộ vì sự xấc xược lạnh lùng của cô ta. Phải hàng trăm năm trước khi người dân Amazon mới giành độc lập hiểu thấu thực tế rằng con người dễ bị tổn thương khi kiêu hãnh biết chừng nào, nhưng mỏng manh như quả trứng khi giải quyết những việc không hiểu biết tường tận, mặc dù một số trong đó phải trả giá bằng lời nói đãi bôi dè dặt. Nghề cùa bác sĩ Diver là phân loại những mảnh vỏ vỡ của quả trứng khác, gây cho chàng nỗi khiếp sợ sự nứt vỡ. Nhưng “Cũng có quá nhiều cung cách thanh nhã”, chàng nói trên đường về Gstaad trong chiếc xe trượt nhẹ nhàng.
– Phải, tôi cho như thế là hay, - Baby nói.
– Không, không hay đâu. - Chàng khăng khăng nói với cả đống lông thú nặc danh. - Cung cách thanh nhã là sự thú nhận rằng mọi người mềm yếu đến mức phải cầm bằng găng tay. Về khía cạnh con người, ta không dễ dàng gọi một người là hèn hoặc dối trá, nhưng nếu dành cả đời để tha thứ cho những cảm xúc của con người và nuôi dưỡng tính phù phiếm, tự cao tự đại của họ, ta sẽ không thể nhận biết được cái gì đáng tôn trọng trong con người họ.
– Tôi nghĩ người Mỹ được coi là hành xử khá nghiêm túc, - Người Anh già hơn nói.
– Tôi cũng nghĩ thế, - Dick đáp. - Cha tôi hầu như có những cung cách được thừa hưởng từ những ngày ông bắn phát đầu tiên rồi sau đó xin lỗi. Đàn ông vũ trang vì... mà những người Âu châu các anh không phải dùng tay trong cuộc sống thường dân, vì từ đầu thế kỷ mười tám...
– Không đúng, có lẽ...
– Không đúng. Không thật.
– Dick à, cậu lúc nào chẳng có những cung cách tao nhã, - Baby nói, giảng hòa.
Những người phụ nữ nhìn chàng qua cả đống áo khoác lông thú với vẻ lo lắng. Anh chàng người Anh trẻ hơn không hiểu, anh ta là một trong những loại quanh quẩn xó nhà, dường như tưởng mình đang lắp ráp một con tàu, nhồi đầy chuyến đi tới khách sạn bằng câu chuyện phi lý về trận đấu bốc với người bạn thân nhất, họ mê mải làm nhau thâm tím suốt một giờ liền, thường rất thú vị. Dick đùa:
– Vậy mỗi lần anh ta đấm anh, anh coi anh ta càng thêm thân sao?
– Tôi càng kính trọng cậu ta hơn.
– Đây là một giả thuyết mà tôi không hiểu nổi. Anh và người bạn thân nhất ẩu đả vì một việc tầm thường...
– Nếu anh không hiểu, tôi không thể giải thích cho anh, - chàng người Anh nói, lạnh nhạt.
Anh ta xấu hổ vì đã mắc mưu, nhận ra câu chuyện thật ngớ ngẩn vì thái độ non nớt kết hợp với phương pháp kể chuyện giả tạo.
Khí thế hội hè thật mạnh mẽ và họ đi cùng đám đông vào quán thịt nướng, nơi người bồi rượu biểu diễn những đối âm rạng rỡ, còn giai điệu khác là ánh trăng trên sân băng đang nhìn chăm chú vào các cửa sổ lớn. Trong ánh sáng ấy, Dick thấy cô gái trông hao mòn và chẳng đáng chú ý, chàng quay khỏi cô ta để thưởng thức bóng tối, những đốm thuốc lá trở nên xanh và ánh bạc khi những ngọn đèn chiếu màu đỏ, dải ánh sáng trắng rơi lên những người khiêu vũ lúc cánh cửa vào bar đóng và khép lại.
– Nghe tôi này, Franz, - chàng hỏi gặng, - anh nghĩ sau cả đêm ngồi uống bia, anh có thể trở về và thuyết phục các bệnh nhân của anh rằng anh có chí khí không? Anh không nghĩ họ sẽ nhìn anh như một bác sĩ phẫu thuật dạ dày ư?
– Em đi ngủ đây, - Nicole tuyên bố. - Dick đưa nàng tới cửa thang máy.
– Anh muốn đi cùng em nhưng anh phải cho Franz thấy anh không định làm thầy thuốc lâm sàng.
Nicole bước vào thang máy.
– Baby có nhiều kinh nghiệm, - nàng nói, trầm ngâm.
– Baby là người...
Cánh cửa khép lại, đối mặt với tiếng vo vo máy móc, Dick thầm nói hết câu “... Baby là một phụ nữ ích kỷ và tầm thường”.
Nhưng hai ngày sau, lúc đi xe trượt với Franz ra ga, Dick thừa nhận chàng nghĩ vấn đề có nhiều thuận lợi.
– Chúng ta bắt đầu bị cuốn vào một vòng tròn, - chàng thừa nhận. - Sống trong môi trường này, sẽ có hàng loạt căng thẳng không tránh được, và Nicole sẽ không qua khỏi. Cuộc sống đồng quê ở Riviera hồi hè dù sao cũng đang thay đổi, sang năm chúng tôi sẽ có một mùa nghỉ.
Họ qua sân băng màu xanh, khô và lạnh, nơi những bản vanxơ thành Wiener vang lên du dương, màu sắc của những bộ trang phục của các trường miền núi sáng lên, nổi bật trên nền trời xanh nhạt.
-... Tôi hy vọng chúng ta có thể làm được việc này, Franz ạ. Không người nào tôi có thể thử làm cùng hơn là với anh...
Tạm biệt, Gstaad! Tạm biệt những gương mặt mơn mởn, những bông hoa dịu dàng lạnh giá, những bông tuyết trong bóng tối. Tạm biệt Gstaad, tạm biệt!
