Một vài ngày sau cái chết của Joël và Kongo biến mất cùng với xác con trai, tôi bước vào khu vườn lan mà Papi đã mua cùng với ngôi nhà ngay từ ngày đầu tiên ông đặt chân đến Cộng hòa Dominicana, sau một cái bắt tay ký kết với Don Francisco, chồng của Doña Eva, cha của bác sĩ Javier và Beatriz, cầu mong linh hồn ông ấy được yên nghỉ nơi cõi vĩnh hằng. Papi đang chăm sóc những cây phong lan, vuốt ve những cánh hoa, nhổ cỏ dại và dọn đá sỏi trong vườn. Ông mặc một bộ quần áo làm vườn cũ kỹ nhuộm màu bùn đất, túi quần phồng lên đầy hạt giống. Bác Juana đã đưa cho tôi một ly nước lớn để mang ra cho ông.
“Cháu mang cho ông ít nước,” tôi lên tiếng, “để ông khỏi khát khô trong cái nóng đổ lửa này.”
“Cô thật chu đáo,” ông đáp, gỡ chiếc mũ bện rơm khỏi đầu và phe phẩy nó trước mặt để xua bớt không khí oi bức. Ông đón lấy ly nước và uống ừng ực.
“Cuối cùng ta cũng nghe tin tức về một người thanh niên đã chết,” ông nói sau khi uống cạn ly nước. “Don Carlos kể lại với ta rằng một trong những người phu đồn điền của ông ấy đã chết vài ngày trước. Nhưng có quá nhiều người làm công cho Don Carlos nên ông ấy không biết tên của người thanh niên đã chết là gì.”
“Cháu đã đưa bốn phiến gỗ của ông cho một người phu cắt mía để đóng một cỗ quan tài,” tôi nói.
Ông đặt ly nước xuống một khoảng đất trống. Nhìn đăm đăm về phía trước, môi ông nhảy múa trong một cuộc độc thoại gấp gáp.
“Mặc dù bọn ta không đi xuống hẻm núi để kiểm tra,” ông phân trần, “bọn ta đã ra khỏi xe và tìm kiếm anh ta ở gần bờ dốc. Hai người đi cùng với anh ta đã chạy đi, nên khi bọn ta không nhìn thấy người thanh niên mà bọn ta đã đâm vào, bọn ta đoán – hay hy vọng – rằng anh ta cũng đã chạy đi.” Ông dộng nắm đấm lên chiếc mũ rơm đang nằm trên nền đất. “Những phiến gỗ mà cô lấy là để dùng cho ai vậy?”
“Cho một người thanh niên đã bị xe của Señor Pico đâm phải,” tôi đáp.
“Cô có biết gia đình của anh ta không ?” “Anh ấy chỉ có một người cha.”
“Anh ta không có anh chị em gì sao?”
“Chỉ có một người cha và một người bạn gái đã hẹn ước với anh ấy.”
“Cha anh ta có ở đây không ?”
“Ông ấy cũng làm việc trên đồn điền của Don Carlos.”
Papi ngồi phịch xuống trên đống đất và gục đầu vào giữa hai đầu gối.
“Amabelle, cô cũng biết là ta không có con trai,” ông nói mà không ngẩng đầu lên. “Ta muốn cô đưa ta tới gặp cha của người thanh niên đã chết. Cô sẽ giúp ta chứ?”
“Thành thật mà nói, cháu nên hỏi ông ấy trước xem ông ấy có muốn gặp ông hay không.”
“Ta muốn được gặp và nói chuyện với ông ta.”
“Cháu vẫn nên xin phép ông ấy trước khi đưa ông đến đó.” “Đó là một tai nạn khủng khiếp,” ông nói. “Xin cô đừng kể lại với Valencia, con bé không nên bận tâm về những chuyện như thế này, đặc biệt trong lúc nó đang ở cữ.”
“Cháu sẽ nói lại với Kongo là ông muốn gặp ông ấy,” tôi đáp. “Đó có phải là tên của ông ta không ? Kongo?”
“Cháu biết là ông ấy có một cái tên khác, nhưng tất cả mọi người ở đây đều gọi ông ấy là Kongo. Cháu nghĩ chỉ có con trai ông ấy mới biết tên thật của ông ấy.”
Vừa giây phút ấy, mùi đốt đồng từ những ruộng mía đang được phát quang ập tới, báo hiệu mùa thu hoạch mới đã bắt đầu. Ngọn lửa hun đốt từng đám lá khô và phơi bày những cọc mía trơ trụi. Những cụm khói trắng dày đặc che phủ bầu trời. Mùi đất cháy và mùi mật mía thấm đẫm vào không khí. Khắp nơi vang lên tiếng cỏ cây khô cháy nổ lép bép. Trên trời, những con kền kền đang sà xuống thấp, tìm kiếm những con chuột và thằn lằn chạy trốn đám lửa đang phừng phừng bốc lên.
Señor Pico chạy ra ngoài để xem cảnh đốt đồng. Bác Juana đang đi chợ mua thực phẩm. Vì lúc này không có một người họ hàng nào đến chăm sóc señora nên tôi đi vào trong xem chị có cần phụ bế bọn trẻ qua phòng khác để tránh khói bay vào nhà.
Señora Valencia đang ngồi ở giữa giường. Hai đứa bé nằm ngủ bên cạnh chị với hai cặp mông chổng lên trời.
“Thế là một mùa thu hoạch nữa lại đến. Họ đã bắt đầu đốt đồng rồi đấy nhỉ,” chị hít ngửi mùi hương của những cây mía cháy, thứ mùi hao hao mùi ngô nướng.
“Amabelle,” chị nói một cách lơ đãng như thể những suy nghĩ của chị đang tản mác ở đâu đó rất xa. “Pico của chị, anh ấy tin rằng Generalissimo sẽ ghé thăm nhà chúng ta vào một trong những chuyến bách bộ ban đêm của ngài, trầm trồ trước bức chân dung chị vẽ ngài, và sẽ ban tặng cả đất nước này như một món quà cho anh ấy và những đứa con của bọn chị.”
Rosalinda tỉnh giấc và bắt đầu khóc oe oe. Señora Valencia dùng đầu ngón tay xoa vuốt bàn chân nhỏ bọc trong đôi tất đan để dỗ dành con gái, cùng lúc cúi xuống quan sát gương mặt đang say ngủ của con trai.
“Tiếng khóc của con bé sẽ đánh thức anh trai nó mất,” chị nói. Nhưng tiếng khóc của Rosalinda không làm Rafi thức dậy.
Không có một cử động hay một dấu hiệu nào của sự sống từ thằng bé.
Señora Valencia vội bế con trai lên và áp mặt nó vào ngực chị. Thằng bé vẫn nằm yên. Hai cánh tay nó buông thõng như không hề cảm thấy vòng tay ôm ấp của mẹ.
Tôi bế Rosalinda lên để tránh Señora Valencia đè lên nó trong lúc chị quằn quại trên giường trong nỗ lực hồi sinh đứa con trai của mình. Hai má Rafi hóp lại, quai hàm trễ xuống. Gương mặt thằng bé mang màu sắc nhợt nhạt của cái chết.
“Mijo 1 , con trai của mẹ, xin con đừng bỏ mẹ!” Señora Valencia kêu gào gọi tên con. “Còn quá sớm để con ra đi. Mami đang nói chuyện với con này. Còn quá sớm để con bỏ mẹ đi như thế.”
1 Viết tắt của “mi hijo“, tiếng Tây Ban Nha là con trai của tôi.
“Chúng ta phải gọi Javier đến đây ngay,” Señor Pico ra lệnh khi anh chạy vào phòng , cố gắng gỡ những ngón tay bấu chặt của señora khỏi con trai. Chị cố tìm cách đánh thức con trai mình bằng cách làm nó đau, dù chị biết rằng nếu Rafi còn sống thì ắt hẳn nó đã khóc ré lên khi móng tay chị bấm sâu vào da thịt. Señor Pico kề miệng mình gần khuôn miệng bé nhỏ của con và cố gắng thổi sinh khí vào người nó. Bộ ngực bé nhỏ của thằng bé phồng lên trong giây lát, rồi lập tức xẹp xuống và bất động một lần nữa.
Bác Juana bế Rosalinda vào phòng của ông ngoại nó. Bác sĩ tới sau đó ít phút và cố gắng hô hấp nhân tạo cho Rafi.
“Chúng ta nên cho gọi Cha Vargas,” ông bác sĩ đưa ra phán quyết cuối cùng.
Señora Valencia ngồi giữa giường nơi ít phút trước đó con trai và con gái chị còn đang nằm ngủ, hai tay ôm chặt lấy thân người đang run lên từng hồi. Chồng chị tựa đầu vào bên má chị. Tóc anh thấm bớt phần nào những giọt nước mắt chị đang tuôn rơi mặc dù anh không thể giúp chị ngừng nức nở. Chính Señor Pico cũng rưng rưng nước mắt, nhưng anh không khóc mà chỉ nhìn đăm đăm vào hai bàn tay trống rỗng đang mở ra đóng lại vô thức của señora, như cách một người còn đang ngỡ ngàng sau khi họ đã bị giật khỏi tay một thứ gì đó.
Señora Valencia đột ngột bật dậy khỏi giường, điên cuồng đào bới trong tủ quần áo để tìm cái gì đó tử tế quấn quanh cơ thể nguội lạnh của con trai. Chị tìm được một bộ áo lễ bằng sa tanh viền đăng ten và một cái mũ mấn cùng màu mà chị đã mặc trong lễ rửa tội. Señor Pico lẳng lặng làm nhiệm vụ thay quần áo cho con trai. Chiếc áo lễ quá rộng với Rafi bé nhỏ, viền áo đã ngả màu nâu và chất vải đã nhăn nhúm cùng với thời gian.
Papi cho mời Cha Vargas, cha xứ người Dominicana thường hay hành lễ tại thánh đường gần ngôi trường nằm ở cuối con đường lát đá, hai bên trồng những hàng cây hạnh nhân. Rosalinda nằm trong vòng tay mẹ trong khi cha xứ đang lầm rầm những lời nguyện cầu cuối cùng cho anh trai nó. “Rafael, niềm hoan lạc của cõi vĩnh hằng nảy mầm từ nỗi đau buồn của cái chết. Chúng ta trả con về với cánh tay rộng mở của Đức Chúa Trời. Cầu mong con sẽ luôn yên nghỉ bên cạnh Đấng Sáng Thế của muôn loài.”
“Thưa Cha.” Señora Valencia đặt bàn tay run run lên vai của vị cha xứ. “Xin cha hãy ban phước lành cho con gái của con để bảo vệ nó trên đường đời phía trước.”
Cha Vargas dùng ngón trỏ làm dấu chữ thập trên trán của Rosalinda. Con bé cựa mình rồi há miệng ngáp to như đón nhận lời chúc phúc của cha xứ. Bác Juana tay lần tràng hạt, miệng lầm rầm những lời cầu nguyện tới thánh nữ Agnès 1 .
1 Thánh nữ trong đạo Công giáo bảo hộ cho các bé gái và những thiếu nữ trẻ.
“Thưa Cha, liệu người có thể tới khu mộ gia đình con vào rạng sáng ngày mai được không ?” Señora Valencia hỏi. “Con trai của con sẽ được chôn cất bên cạnh mẹ con và người em trai đã chết yểu của con.”
Vị cha xứ đặt nhẹ tay lên vai của señora như muốn truyền sức mạnh tối thượng từ Thiên đường xuống qua những đầu ngón tay để giảm nhẹ phần nào nỗi đau của tình mẫu tử.
“Vậy con hãy về chuẩn bị sẵn sàng mọi thứ cho ngày mai,” ông ân cần đáp.
Trên bầu trời, những cuộn khói đốt đồng vẫn trôi lơ lửng. Những người đàn ông trong nhà đi ra vườn để đóng một cỗ áo quan cho Rafi từ những phiến gỗ tuyết tùng mà Papi chất ở đằng sau nhà. Từ phía sân sau, Señora Valencia thẫn thờ nhìn lưỡi cưa cắt tới cắt lui trên thớ gỗ, tạo nên hình hài chiếc giường nơi con chị sẽ ngủ một giấc ngủ vĩnh hằng.
Khi cỗ quan tài đã được đóng xong, Señora Valencia hạ quyết tâm làm điều gì đó cho đứa con vừa mất của mình. Chị muốn trang trí nắp quan tài với những bông phong lan đỏ trước khi đặt con chị vào bên trong. Những người đàn ông khiêng cỗ quan tài vào trong phòng thêu thùa từng thuộc về bà ngoại của Rafi, nơi thi hài của thằng bé đang yên giấc đằng sau tấm màn chống muỗi mờ ảo bao bọc quanh bốn cây cột giường. Hai tay thằng bé bắt chéo trên ngực. Một chuỗi tràng hạt được quấn quanh những ngón tay bé nhỏ; những hạt ngọc như những giọt nước mắt đông đặc tuôn chảy trên nệm.
Señora Valencia lấy bút chì, sơn màu, và cọ ra khỏi hộp đồ vẽ và nói, “Amabelle và Javier, hai người hãy ở lại đây. Pico, anh làm ơn đi và trông chừng Rosalinda.”
Khuôn mặt Señor Pico lộ vẻ chần chừ do dự. Anh đưa mắt nhìn quanh phòng, từ cỗ áo quan đơn sơ tới trần nhà, tới chiếc giường có bốn cột nơi Rafi đang yên nghỉ. Anh dùng mu bàn tay chùi những vết bụi gỗ bám trên mặt và quẹt những giọt nước mắt chực trào ra nơi khóe mắt. Trước khi chúng kịp rớt xuống, anh đã nhanh chân đi ra khỏi phòng và đóng sập cánh cửa phía sau lưng mình.
Ngay khi chồng chị vừa đi khỏi, Señora Valencia cất tiếng hỏi, “Tại sao con trai tôi lại chết?” Chị ngẩng đầu lên nhìn bác sĩ Javier, đôi mắt buồn bã của chị đỏ hoe. “Ông đã kiểm tra thi thể của thằng bé, Javier. Tôi muốn ông nói cho tôi biết lý do cái chết của nó.”
“Dường như thằng bé đã đột nhiên ngừng thở.” Bác sĩ Javier úp hai bàn tay lên mặt. Chính ông cũng cảm nhận được lời lý giải của mình thiếu tính thuyết phục. “Thằng bé chết đơn giản vì nó không thở nữa. Tôi đã tưởng rằng Rosalinda sẽ là đứa gặp nhiều nguy hiểm, nhưng chính Rafi lại ra đi trước.”
“Còn Rosalinda?” Chị nhắm mắt lại trong giây lát và day hai bên thái dương. “Tôi biết ông không thể tiên đoán rằng con bé sẽ sống hay chết,” chị nói tiếp. “Ông đã không thể làm được việc đó với con trai tôi. Nhưng xin ông hãy cho tôi biết con bé có đang buồn không ? Liệu nó có thể cảm thấy buồn khi còn nhỏ như vậy không ?”
“Nếu con bé cảm thấy buồn thì cảm giác đó cũng sẽ không kéo dài lâu đâu,” ông trấn an chị.
“Javier, ông đã nói với tôi rằng bọn trẻ sẽ không thể nhìn thấy tôi trong tuần đầu tiên. Ông nói rằng bọn chúng chỉ có thể nhìn ra những mảng sáng và tối. Vậy có nghĩa là thằng bé chưa bao giờ nhìn rõ mặt tôi ư? Tôi biết chắc nó đã trông thấy mặt tôi. Rất nhiều lần, thằng bé ngước lên nhìn tôi, thậm chí nó còn mỉm cười. Có phải tôi đang hy vọng quá nhiều khi nghĩ rằng nó đã nhận ra khuôn mặt tôi và cười với tôi?”
Tôi có thể thấy bác sĩ Javier đang hối hận vì đã nói điều này với chị. “Những gì tôi nói với cô không đúng cho tất cả trẻ con đâu,” ông phân trần.
“Tôi sẽ có mặt ở lễ hạ huyệt của thằng bé,” chị tuyên bố trong lúc vẽ phác một bông hoa phong lan lớn bằng bút chì đỏ trên nắp quan tài. Mặt gỗ mới đánh véc-ni vẫn còn ẩm khiến cho ngòi bút chì của chị cứ trượt đi.
“Cô nên ở trong nhà và tiếp tục thời gian ở cữ,” Bác sĩ Javier khuyên nhủ. “Cô muốn mạo hiểm với sức khỏe của mình và của con gái mình hay sao?”
Chị tiếp tục phác họa đường nét của một bông hoa lan lớn nữa. Màu trắng nhờ của gỗ tuyết tùng lộ ra bên dưới những nét vẽ nơi lớp véc-ni vẫn chưa khô hẳn. “Javier, hãy đến gặp chồng tôi và nói cho anh ấy biết con gái chúng tôi sẽ không chết. Anh ấy cần sự trấn an của ông.”
Tôi ở lại với Señora Valencia trong khi chị tiếp tục vẽ cả vườn lan của cha chị trên chiếc quan tài của con trai. Ở bên thành quan tài, chỗ gần những tay nắm, chị vẽ bốn con chim ruồi nhỏ. Thỉnh thoảng chị lại nhìn về phía sau tấm màn nơi con trai chị đang nằm, rồi cúi xuống tiếp tục vẽ với một sự tận tụy bền bỉ.
“Amabelle, ngày hôm nay khiến chị nhớ tới cái ngày mà Papi và chị tìm thấy em bên bờ suối.” Chị quẹt bàn tay dính sơn lên chiếc váy mặc trong nhà để lại những dấu tay màu đỏ. “Em có còn nhớ ngày hôm đó không?”
Tôi vẫn còn nhớ.
“Sau cái chết của mẹ chị, dường như bà vẫn hiện diện khắp nơi trong ngôi nhà, từ giọng nói của bà cho đến quần áo mà bà để lại,” chị hồi tưởng. “Papi và chị quyết định đi thăm một vài người bạn của ông ở Dajabón. Khi đó Papi vẫn còn có nhiều máu phiêu lưu trong huyết quản. Ông đưa chị đi săn chim và dạy chị cách bắn súng trường, như thể chị là đứa con trai đã cướp đi sinh mạng của Mami lúc bà lâm bồn. Chị nói với Papi rằng chị muốn đi tới Sông Thảm Sát 1 nơi những tên hải tặc người Pháp đã bị quân Tây Ban Nha giết chết trong bài học lịch sử của chị.”
1 Tên Tiếng Anh: Massacre River. Còn có tên là sông Dajabón, con sông tạo nên phần cực bắc của ranh giới hành chính giữa Haiti và Cộng hòa Dominicana. Cái tên của con sông bắt nguồn từ sự kiện 30 hải tặc người Pháp đã bị thực dân Tây Ban Nha giết chết tại đây vào năm 1728.
“Bọn chị đi đến con sông và thấy em đang ngồi đó, một cô gái bé nhỏ với bắp chân rướm máu. Em ngồi trên một tảng đá lớn và nhìn xuống dòng nước như chờ đợi một bóng hình nào đó xuất hiện. Papi trả tiền cho một trong những cậu con trai ở gần bờ sông để cậu ta phiên dịch cho ông trong khi ông hỏi em thuộc về ai. Và em đã chỉ vào ngực và nói em thuộc về mình. Em còn nhớ không ?’
Tôi vẫn còn nhớ.
Những giọt màu đỏ thẫm như máu rơi rớt xuống sàn trong lúc chị phết thêm màu lên nắp quan tài. Chúng tôi nghe thấy tiếng người vọng vào từ phòng khách và tiếng chân người đi vào theo từng nhóm nhỏ.
Señor Pico bước vào phòng và tiến tới bên cạnh những cây cột chạm khắc của chiếc giường cũ kỹ.
“Rosalinda đâu rồi?” Chị hỏi anh.
“Javier đang khám cho con bé lần nữa,” anh vừa trả lời vừa đi lại gần hơn để nhìn bức tranh vẽ những bông hoa lan bảy sắc cầu vồng trên nắp quan tài.
“Chúng ta không thể chôn thằng bé trong chiếc quan tài này được,” anh thốt lên. “Bọn anh sẽ phải làm một cái mới thôi.”
“Không, chúng ta sẽ chôn nó trong cỗ quan tài này,” chị phản đối. “Thằng bé còn là trẻ con. Nó cần một cỗ quan tài vui nhộn nhiều màu sắc. Em sẽ phủ lên cỗ quan tài một tấm vải bàn viền đăng ten mà Mami không bao giờ dùng đến trong buổi lễ hạ huyệt. Một tấm vải tuyệt đẹp với những sợi đăng ten kiểu Pháp của vùng Valencia.”
“Rất nhiều hàng xóm của chúng ta đang có mặt ở đây,” anh thông báo, mắt không ngừng nhìn về phía chiếc giường.
“Em không muốn họ nhìn thấy thằng bé,” chị cương quyết. “Em không muốn tổ chức một lễ viếng cho nó. Sẽ không có một lễ viếng nào cả, Pico. Một việc như vậy sẽ là quá buồn thảm cho cuộc đời ngắn ngủi của thằng bé.”
“Sẽ không có một lễ viếng nào hết.” Anh cúi xuống và hôn lên má vợ.
“Anh hãy ra tiếp khách đi,” chị nói.
Anh đóng cửa lại và đi ra ngoài để tiếp đón những người hàng xóm.
“Em có tin vào thiên đường không, Amabelle?” chị hỏi tôi. Tôi nhún vai. Tôi không chắc với câu trả lời của mình.
Cỗ quan tài bây giờ đã được bao phủ bởi những vòng cung đầy màu sắc, màu nọ quyện vào màu kia như một bầu trời đầy những cầu vồng xoắn ốc.
“Amabelle, chị thực sự rất hạnh phúc khi Papi nói rằng chị có thể đưa em về sống cùng với bọn chị,” chị nói. “Sau khi mẹ chị mất, chị đã luôn mong ước rằng sẽ có một người bạn trạc tuổi tới sống cùng mình.”
Mùi véc-ni hòa vào mùi của những vệt sơn đủ màu làm cho đầu tôi đau nhức. Có lẽ chị cũng đang đau giống tôi. Nghĩ vậy, tôi lấy cây cọ khỏi tay chị và kéo chị rời khỏi cỗ quan tài. Cảm giác ghen tị với chị bỗng dấy lên trong tôi. Chí ít chị còn được chạm vào nó, chiếc giường cuối cùng nơi con trai chị an nghỉ. Còn cha mẹ tôi, họ đi qua thế giới bên kia mà chẳng có một manh áo quan nào.