Những chuyện không may
Trước đây, khi Tom còn đang được mọi người coi là "cậu bé thần đồng", là "thiên tài" thì mọi lời âu yếm người ta dành để gọi em: nào "Tom, con hươu sao ở Michigan", "Chú bé có những tư tưởng lớn"... Nhưng giờ đây, trước mặt họ, em chỉ là một thằng bé thần kinh không bình thường. Dù sao thì Tom cũng có hổ thẹn về việc bị đuổi vừa rồi. Nhưng hiện tại điều cần thiết nhất đối với "nhà bác học", "nhà vật lý", "nhà báo" Tom là làm thế nào xoay xỏa với những mảnh vụn của phòng thí nghiệm và của máy in bị vứt từ trên toa tàu xuống? Liệu có chữa được không? Tom đứng gãi đầu ngẫm nghĩ giữa đống đổ nát ấy. Chữa thì chắc là chữa được, nhưng để chúng ở đâu bây giờ? Đó là vấn đề khó.
Có lẽ cái góc kín đáo nhất vẫn là căn hầm cũ ở nhà cha mẹ... Nghĩ thế, em liền chở mọi thứ về đó và chỉ trong hai ngày, mọi thứ được sửa chữa xong.
Chăm chỉ và không nản chí, em lại bắt tay vào việc. Tom rủ một bạn nữa trạc tuổi em tên là James Wort có tài viết chữ rất đẹp và kể chuyện rất dí dỏm, cùng cộng tác với em. Đầu tiên, các em đổi tên tờ báo là "Paull Pry". Đó là tên một nhân vật trong một vở kịch được mọi người rất ưa thích. Cộng với tài khôi hài của James Wort, báo ra thêm mục "Chuyện địa phương" khiến mọi người càng thích thú. Ký giả nhỏ tuổi ấy viết rất khéo, người đọc ai cũng phải cười bò ra. Có mục đó, tờ báo vui hẳn lên và bán thật chạy.
Nhưng, một hôm, không biết thế nào James Wort lại đi châm biếm một người trong phố. Người này có thói quen ngồi ở quán uống rượu và rình mò mọi người. Những người xem báo nhận ra hắn ta và cười với nhau một cách rất khoái trá. Người ấy giận lắm, tính chuyện trả thù. Một buổi chiều, hắn ngồi rình Tom bên bờ sông Sainte Claire. Gặp Tom, hắn túm lấy:
– Thằng nhãi con, đứa nào dám làm nhục tao trên cái tờ "báo biếc" ấy của mày, hở?
– Tôi không biết, bài đó là của một người vô danh gửi đến...
– À, mày không chịu tiết lộ nó ra hả? Được, tao sẽ cho mày một bài học để mày nhớ đời!
Người ấy bèn túm cổ "ông giám đốc tòa soạn" nhỏ tuổi, nhấc bổng lên rồi ném mạnh xuống dòng nước giá lạnh. Sau trận tắm bất đắc dĩ ấy, Tom "đóng cửa" tờ báo và từ đấy thôi không bao giờ nghĩ đến chuyện làm báo nữa. Tom thử làm một vài việc khác nhưng không thành. Cũng có lúc em thấy nản, nhưng dù sao vẫn phải kiếm sống. Em đến nhà một bác thợ rèn để xin làm. Bác ta làu bàu bảo:
– Ở đây không cần những kẻ loạn trí!
Bị nhục mạ, em bỏ đi. Lang thang thế nào, em lại vào đúng nhà thằng Joe, bạn cùng lớp trước kia để xin việc làm ở cửa hiệu của cha nó. Lão chủ hiệu cười hề hề bảo Joe:
– Này, Joe, xem này, thằng rồ Tom đang muốn vào làm thằng nhỏ trong cửa hiệu nhà ta đây này! Thế nào, con, có nên bảo nó cút đi không nhỉ?
Thằng Joe mỉa mai Tom:
– Thế nào, mày chưa thành triệu phú à?
Bị xúc phạm, Tom quay phắt đi sau khi đã trả lời:
– Được, rồi mày sẽ thấy tao trở thành triệu phú!
Ngày này sang ngày khác, Tom đi khắp nơi, khắp chốn tìm việc. Nhưng ở đâu người ta cũng từ chối khéo léo hay trả lời thẳng thừng "nhà báo" quen thuộc:
– Chúng tao không cần những thằng điên như mày!
Cuối cùng, tuyệt vọng em trở về nhà, không việc làm, mệt mỏi. Tom không thể nào chịu đựng được nữa dù chỉ một lời của những con người độc ác, tàn nhẫn, ích kỷ và hẹp hòi ấy. Em có ý định trốn đi Detroit kiếm việc. Chỉ có mẹ là người duy nhất khuyến khích em thôi vì bà thấy con bà gặp quá nhiều rủi ro và cũng thấy con ôm ấp rất nhiều hoài bão, những hoài bão mà bà chỉ mơ hồ cảm thấy rất đẹp, rất có ích, rất nên làm, nhưng bà cũng không hiểu nổi đó là những gì.
Một buổi chiều, khi ông Edison bảo Tom phải vứt tất cả mọi thí nghiệm của em ở trong căn nhà hầm ra thì em quyết định bỏ nhà ra đi. Trời mưa tầm tã. Tom viết cho mẹ mấy dòng thư, xin mẹ tha thứ cho em là ra đi mà không chào mẹ, em nhờ mẹ hôn chị Tania hộ em. Tom đặt bức thư lên bàn rồi băng mình vào trong mưa gió.
Chiếc gương của hiệu tạp hoá
Khi Tom vừa ra đi thì bà Edison đột nhiên nổi cơn đau bụng dữ dội. Ở nhà chẳng có một ai. Ông Edison đang đi bán rơm, còn bọn trẻ con chạy chơi đâu hết chẳng thấy có một đứa nào. Lăn lộn trên giường, bà gọi mãi Tom. Giờ đây, Tom đã bỏ đi gần tới ga. Tania vừa ở nhà bạn về, nghe tiếng mẹ gọi, cô chạy vội đến hỏi:
– Gì thế mẹ, mẹ làm sao thế?
Bà thều thào:
– Gọi em Tom và bác sĩ Pender lại đây ngay cho mẹ...
Tania hốt hoảng chạy xuống nhà dưới và thấy bức thư của Tom để ở trên bàn. Đọc thư, nước mắt cô tuôn giàn giụa trên má. Cô định chạy lên đưa thư cho mẹ xem, nhưng nghĩ sao, cô lại lao bổ ra ngoài mưa chạy về phía ga. Con đường sao mà dài thế, tưởng chừng không bao giờ đến cả. Đến sân ga thì vừa may cô trông thấy Tom đang đứng đó nài bác lái tàu cho đi nhờ đến Detroit. Nhưng bác ta chối từ:
– Không được đâu cậu em ạ. Người ta sẽ phạt tôi mất. Họ mà bắt được chở người lạ trong toa đầu máy là họ đuổi tôi ra đấy. Cậu muốn thế chăng?
Tom đang lưỡng lự chưa biết tính sao thì nghe tiếng Tania gọi.
– Có việc gì thế, chị Tania?
Tania hớt hải, người ướt đẫm:
– Mẹ đang đau lắm em ạ. Phải đi tìm bác sĩ Pender và báo tin cho cha và anh Bill biết ngay.
Nghe tin ấy, lòng Tom đau thắt lại. Em hối hận vì đã bỏ mẹ đi trong lúc này. Làm thế nào bây giờ? Phải quyết định ngay kẻo mẹ nguy mất!
– Chị lên tàu đi Detroit ngay tìm anh Bill. Còn em, em đi tìm bác sĩ Pender. Cha chắc cũng sắp về thôi.
Tom chạy vào ga vay tiền một điện báo viên cho Tania lấy vé, xong em chạy như bay đến nhà bác sĩ. May sao, bác sĩ có nhà. Cả hai vội vã đi ngay. Mưa vẫn như trút nước...
– Mẹ ơi, bác sĩ đến rồi, mẹ có đỡ tí nào không mẹ?
– Ôi, Tom của mẹ, con yên tâm, mẹ sẽ khỏi ngay thôi.
Bác sĩ Pender khám bệnh cho bà và chuẩn đoán bà bị đau ruột thừa cấp tính. Phải mổ ngay mới cứu được. Nhưng trời cứ tối dần, mà dưới ánh đèn dầu thì làm sao mà mổ được. Chờ đến sáng thì muộn lắm, người bệnh sẽ chết. Bác sĩ đi đi lại lại trong phòng chưa biết tính cách nào để kịp cứu bệnh nhân.
Trong khi đó, Tom ngồi trên giường bóp trán cho mẹ. Bà mẹ run rẩy, đau đớn bảo Tom:
– Tom ơi, con của mẹ đâu rồi, Tom...
– Con đây, mẹ ạ.
– Con đi đâu vậy con?
Tom thú thật với mẹ ý định bỏ nhà đi Detroit. Em bật khóc:
– Con giận cha, mẹ ạ. Con có viết cho mẹ mấy dòng để trên bàn nhà dưới.
Bà mẹ thều thào nói:
– Con ạ, mỗi khi tức giận con cứ viết hết ra một tờ giấy mọi suy nghĩ, mọi bực dọc của con, sau đó con xé đi. Con giận cha phải không? Khi nào con tức giận, tất nhiên con phải đổ cơn giận cho ai chứ... vì thế mà có cha mẹ, con ạ...
Chưa nói hết câu, bà lại đau quá ngất đi. Bác sĩ xem mạch cho mẹ. Tom sợ hãi hỏi:
– Thưa bác sĩ, nếu không mổ ngay được thì có làm sao không?
Bác sĩ im lặng, Tom chợt hiểu hết. Em kêu lên:
– Thế sao bác sĩ không mổ ngay đi!
– Không được em ạ, đèn dầu tù mù thế này mổ sao được?
– Thắp nhiều đèn lên có được không?
– Không được... mổ trong ánh sáng như thế này thì chẳng khác gì giết chết bà ấy. Nếu có đủ ánh sáng, chắc chắn là tôi sẽ mổ được cho mẹ em ngay.
Thất vọng. Tom ôm đầu suy nghĩ. Làm sao đây? Mẹ sẽ chết ư? Ôi, thật khủng khiếp! Không, mẹ em không thể chết được! Đột nhiên em nhìn thấy ánh đèn phản chiếu lại từ mảnh sắt trên tủ. Ánh đèn phản chiếu trông có vẻ sáng hơn chính ánh sáng thật của nó.
Một tia sáng loá lên trong đầu óc Tom: sao ta không mượn tấm gương lớn ở hiệu tạp hoá về nhà phản chiếu lại thật nhiều ánh đèn? Chắc chắn là sẽ sáng được tới gấp ba lần.
Nghĩ sao, làm vậy. Em chạy ngay ra cửa hiệu tạp hoá. Nhưng... cửa hiệu đã đóng cửa, người chủ hiệu đã về nhà riêng. Không do dự em đập vỡ một khung cửa rồi chui vào mang tấm gương ra, đem về nhà. Một lát, tất cả các đèn lớn, đèn nhỏ trong nhà được thắp lên và đặt trước tấm gương. Xong xuôi, em sang phòng mẹ. Bác sĩ ngồi đó, lo lắng nhìn người bệnh. Em nói, giọng đầy tự hào:
– Bác sĩ ơi, đã có đủ ánh sáng rồi. Mời bác sĩ sang xem, sáng như ban ngày vậy!
– Cậu còn đùa được ư? Cậu không thấy tôi đang lo cho mẹ cậu à? - bác sĩ nói có vẻ giận.
Nhưng em đã lôi tay ông ta, buộc ông phải sang xem. Quả thật là sáng như ban ngày! Hai mươi cái đèn phản chiếu lên chỗ định dùng làm bàn mổ. Tất cả đều sáng loá. Ngạc nhiên và mừng quá đến mức không tin cả vào mắt mình, ông giơ tay vào vùng ánh sáng đó và sờ sờ nó để khẳng định rằng đó là sự thật. Nét mặt ông rạng rỡ hẳn lên:
– Cậu bé làm thế nào mà được như vậy đấy, hở cậu bé thần đồng?
Tom nhún vai im lặng. Trả lời ông thế nào đây? Chỉ có nét mặt em là sáng hẳn lên vì niềm vui mẹ em sắp được cứu sống. Bác sĩ ôm chặt em vào ngực và chúc mừng em:
– Cậu giỏi lắm! Thông minh lắm! Bây giờ thì tôi sẽ bắt đầu. Nào, đem hai chiếc khăn trải giường và một xô nước nóng ra đây, rồi chạy đi gọi thêm một bà hàng xóm sang giúp tôi một tay.