Nhà báo và nhà xuất bản 

Nhân dân khắp nước đều chăm chú theo dõi mọi tin tức lớn nhỏ của cuộc chiến tranh. Một trận thắng hoặc bại của bất kỳ phía nào cũng làm cho dư luận xôn xao. Khi cuộc chiến tranh nổ ra, Edison vừa đúng mười bốn tuổi. Em cũng như mọi người đều nóng lòng chờ đón, nghe ngóng từng tin chiến sự nhưng chẳng bao giờ thoả mãn. Em thấy ở ga Detroit thỉnh thoảng mỗi khi có báo đến, hành khách và dân địa phương tranh cướp nhau mà mua, mà đọc. Trước cảnh ấy, em nảy ra ý nghĩ sẽ làm một tờ báo, trong đó ghi tất cả tin tức các loại cho mọi người đọc, nhất là các tin chiến sự. Quen thực hiện ngay lập tức mọi suy nghĩ của mình, em liền lên Fraser, một tỉnh nhỏ gần Port Huron, mua một bộ chữ và một máy in rập tay cũ kỹ, rẻ tiền. 

Chỉ trong vài ngày, em đã học được cách in và lúc ấy em nghĩ rằng mình sẽ theo nghề này suốt đời. 

Em đem máy in đặt vào "phòng thí nghiệm" trong toa tàu. Thấy bác Nelson vào, em khôn ngoan biếu bác một chiếc tẩu hút thuốc thật đẹp vì em biết bác sẽ làm rầy rà chuyện cái máy in. Quả nhiên, bác hỏi: 

– Gì thế này, chú mày? 

– Thưa bác, cái máy in ạ. Cháu định ra một tờ báo đăng các tin tức chiến sự. 

– Thế chú mày đem nó về nhà chứ? Ở đây thì lúc nào mà in được vì chú mày suốt ngày đi bán hoa quả cơ mà? 

– Chính vì thế mà cháu không thể để nó ở nhà được bác ạ, cháu sẽ ra báo ngay ở đây. 

– Ở đây à? Tàu của tao là nhà in à? Thật quá quắt! À... vì thế mà mày cho tao chiếc tẩu đấy? Này, cầm lấy và mang ngay máy đi!

– Không phải đâu bác Nelson ơi, xin bác đừng giận. Nếu cháu in được báo thì cả hai bác cháu đều là những người yêu nước cả vì đã thông báo cho dân chúng biết rõ tin tức của bên ta và mọi quyết định của tổng thống Lincoln. 

Bác Nelson nghe có vẻ bùi tai: 

– Thế nhỡ người ta khám tàu thấy thì sao? 

– Thì người ta sẽ bảo bác cháu ta thực sự là những người yêu nước chứ sao. 

Thế là bác Nelson bằng lòng. Tờ báo lấy tên là "Tuần báo Herald". Một lần nữa, Tom tỏ ra là một thiếu niên có tài năng và khéo léo trong việc giao thiệp với mọi người. Vừa bán kẹo, bán hoa quả, em vừa bán báo cho những người ham đọc tin tức, làm cho họ rất ngạc nhiên về sự sớm chín chắn của Tom. Bán thêm báo, lãi thu về được nhiều hơn. Một phần tiền em mua sách, một phần tiền em gửi về nhà cho mẹ. Con người nhỏ tuổi đó đã vừa là nhà báo, người biên tập, nhà xuất bản, là thợ in và cũng là giám đốc duy nhất, chủ bút duy nhất của tờ báo. Nội dung của tờ báo là những tin tức thu lượm được qua các bức thư, qua các cuộc chuyện trò với những người lính em gặp trên các toa tàu. Báo còn có cả tin tức xảy ra trên tàu và tin tức lặt vặt trong thành phố. 

Ở ga, ai cũng biết Tom. Hằng ngày, mọi người mong ngóng Tom và tờ báo của "một người cùng tỉnh" với họ. Cha mẹ Tom rất lấy làm hãnh diện. Còn chị Tania thì khỏi phải nói, chị rất sung sướng và tự hào về cậu em trai của mình. Để bán được nhiều báo hơn, Tom quảng cáo cho báo bằng những mảnh tin nhỏ dán ở nơi công cộng trong thành phố và ở trên các toa tàu. Chỉ cần đọc dòng chữ "Một trận đánh đẫm máu ở Shiloh. Hàng ngàn người chết và bị thương. Xin đọc chi tiết trên "Tuần báo Herald" thế là mọi người đổ xô mua báo của Tom, từ mười tờ ở một ga, em bán có khi lên tới hai ba trăm tờ!

Chai nitroglycerin 

Một hôm, trên một chuyến tàu đi Detroit. Như thường lệ, em trò chuyện với hành khách để lấy tin viết báo. Em hỏi một viên đại úy:

– Chú này, quân ta có cần chất nổ không nhỉ? 

– Quân ta thì thiếu gì thứ ấy. 

– Nhưng chắc chưa mạnh bằng thứ mà cháu phát minh ra đâu, cháu phải đặt tên cho nó là "Thần chết của kẻ thù" cơ đấy!

Viên đại úy vui vẻ hỏi: 

– Thế cơ à, vậy chất nổ đó của em đâu? 

Để trả lời, Tom rút trong túi ra một cái chai: 

– Đây, nó đây ạ. 

– Em làm bằng những chất gì? 

– Bằng acid sulfuric, acid nitric và glycerin. 

Tom hãnh diện trả lời về phát minh của em. Nhưng viên đại úy vừa nghe hết câu đã đứng bật dậy như ngồi phải gai và nói như thét: 

– Thế này là nitroglycerin à? Cẩn thận, kẻo tất cả nổ tung lên bây giờ! 

Mọi người trên tàu nhốn nháo, ngơ ngác. Nỗi sợ hãi hiện lên mọi khuôn mặt, nhất là các bà. Người lo sợ nhất là bác Nelson vì bác phải chịu trách nhiệm về các hành khách. Viên đại úy vừa quát bác Nelson vừa chỉ cái chai đang còn trong tay Tom: 

– Đỗ tàu lại! Phải ném ngay cái chai quái quỷ này đi!

Bác Nelson cuống người vì tiếng quát của viên sĩ quan và vì sự việc xảy ra quá đột ngột. Bác vội chạy qua các toa tàu đến buồng lái ra lệnh cho người lái tàu: 

– Đỗ lại! Đỗ lại! Nổ chết cả bây giờ! 

Ngươờ lái tàu sợ hãi liền hãm ngay tàu lại đúng trên một chiếc cầu bắc ngang sông. Viên sĩ quan lấy dây buộc vào cổ chai rồi bắt Tom đưa chai qua cửa sổ từ từ thả xuống nước. Mọi người thở phào nhẹ nhõm... Có một bà sợ quá ngất đi, lay mãi mới tỉnh. Bác Nelson rít qua kẽ răng: 

– Thằng trời đánh! Suýt nữa thì mày làm nổ tàu! 

Rồi bác ra lệnh cho Tom đến Port Huron phải dọn hết mọi đồ lề xuống và cút ngay tức khắc. Em hết sức van nài nhưng bác ta không chuyển. Tom buồn bã thu dọn các dụng cụ thí nghiệm ở trong góc toa. Trong khi gói ghém, em lỡ tay đánh đổ chai sulfur và lửa bén cháy rất nhanh, cơ hồ cháy toa. Nhưng một hành khách đã dốc cả thùng sữa tươi vào và dập tắt được ngọn lửa. 

Giận quá, bác Nelson dang thẳng tay tát ngay vào má em và quát: 

– Cút ngay lập tức, đồ quỷ! 

Thất vọng tràn đầy, cậu bé Edison chẳng nói được một lời. Tai em ù đặc và đau nhói như có chiếc dùi xuyên qua. 

Đến ga Port Huron, người trưởng tàu ném không thương tiếc mọi thứ đồ lề của em xuống sân ga: ống nghiệm, chai, lọ, v.v... Tất cả vỡ loảng xoảng... Xong, hắn phũ phàng đẩy Tom xuống và còn đá theo em một cái. 

Tom đau đớn nhìn công phu chắt bóp của mình đã tan vỡ trong chốc lát cùng với bao ước mơ và dự định táo bạo bấy lâu xây đắp. Tai em càng đau buốt. Tom trở về nhà kiệt sức và mệt mỏi, lòng chán ngán. Bác sĩ Pender đã khám tai và cố chữa cho em, nhưng vô ích. Màng tai đã bị thủng vì cái tát quá mạnh của gã Nelson, và từ đây cho đến suốt đời, tai trái của Tom hoàn toàn bị điếc hẳn.