Tôi gặp Ba Tới - tỉnh đội trưởng Tây Ninh - ở ven ấp Bàu Me. Trông anh không còn linh động hoạt bát như ở R trước đây, mà là một ông già hết xí quách. Anh từng làm tiểu đoàn trưởng trong thời kháng chiến chống Pháp, lúc tôi hãy còn là thiếu nhi. Bây giờ anh vẫn kêu tôi bằng mày như Năm Lê, Năm Tiều, chớ không kêu bằng "chú em" như Tám Hà. Anh móc thuốc đưa tôi, nhưng hỏi:

- Mày hút thuốc

gì đưa trao đổi văn hoá chút coi.

Tôi lấy gói Capstan mời anh:

- Mày toàn chơi ngon không thôi. Lúc này nghe nói mày làm ăn đậu giàn lắm hả?

- Lỗ vốn thấy bà chớ đậu gì anh ơi!

Hai anh em kiếm chỗ mát mẻ ngồi. Tôi hỏi:

- Ở ấp này không bị pháo hả anh Ba?

- Chỗ có chỗ không! Ngày ít ngày nhiều.

- Có ngày nào không ngơ không?

- Cũng có nơi ăn hút được lắm. Nhậu nửa chừng không phải buông ly lủi xuống hầm.

- Bên xứ Củ tôi không chỗ nào ngồi yên được. Ăn cơm cũng phải ngó dáo dác. Mút cái đầu cá, nhai miếng cơm cháy cũng sợ pháo đề-pa không nghe.

Ba Tới nói:

- Hỏi thiệt mày nghe. Chuyến này mày mò qua đây làm gì?

- Kiếm chỗ cất nhà bảo sanh.

- Lúc này sản xuất nhi đồng có pa-tăng rồi hả mậy?

- Mệt quá anh Ba ơi!

- Thì mệt chớ sao em! Mệt mà ham. Ham cho đã rồi mới biết mệt. Rồi cho nổ "bom nguyên tử" ở đâu đây?

- Có lẽ ở nhờ đất của anh đó anh Ba. Anh cho em út qua đây không?

- Tao bao hết cơm gạo dầu lửa nước mắm. Nhưng có một cái không bao nổi.

- Cái gì anh Ba? Tôi tu rồi anh Ba à!

- Tao biết mày tu hú chớ sao!

- Không có đâu anh Ba. Em né hết mà.

- Mày né nhưng người ta tìm bắt đền mày.

- Em đâu có làm gì ai!

- Mày tin tao đi. Sáu Huỳnh lấy tin bí mật còn thua tao nghen mày nhỏ! Tao hỏi thiệt mày nghen. Mấy con nhỏ đó còn "xin con" của mày nữa hết?

- Em đứt đường tơ lâu rồi anh Ba à.

- Còn mấy con mụ đàn bà vá vẫn đeo theo "xin" cho bằnng được giống tốt của mày phải không?

- Em cũng rút lui rồi anh à!

Bất ngờ Ba Tới cười banh rộng cái miệng ra và nhìn tôi chòng chọc:

- Mày biết Tám Râu không?

Tôi giật mình đánh thót, bụng nghĩ: lão già này lợi hại thiệt ta! Nhưng cũng không lạ gì. Trảng Bàng là rừng của cọp Ba Tới ngự trị mà. Tám Râu đã từng nhắc Ba Tới luôn. Tôi bình tĩnh đáp:

- Em có đóng quân ở nhà ổng vài lần!

- Tìính cá muối mặn mà lắm chớ?

- Dạ cũng bình thường thôi.

- Rồi sao mày lui quân mà không trả vốn trả lời gì cho ổng hết?

- Dạ em đâu có nợ nần gì ổng!

- Giỡn hoài mày nhỏ. Ổng có hỏi ý mày định gọi ổng bằng "tía" hay bằng "cậu" rồi mày đi mày không trả lời. Sau đó ổng gặp tao ổng nhắc sao không thấy "Hai Lôi tới uống rượu chơi!" Tao nói hổng biết mày còn ở bên "củ khoai" sùng đó không. Nhưng bây giờ mày kẹt cò, pháo hết bắn vô Đồng Dù được rồi. Sau Tết năm ngoái ổng dông xuống Sài Gòn, ông có gởi thơ cho tao ký thác nhà cửa lúa thóc. Ngoài tao thì mày có thể sử dụng toàn bộ.

Tôi làm thinh. Trong đầu nổi lên các em Hàng, Nga, Trúc Mai, Huỳnh Mai... và Mười Kiều. Đất Tây Ninh rộn ràng bom pháo nhưng cũng còn một ốc đảo hòa bình là một mảnh đất xéo Bàu Me ở sát cụm pháo Chà Rầy, cách chỗ chúng tôi ngồi chừng 4km.

Chà Rầy! Thằng này có chừng 10 khẩu pháo đủ loại có thể bắn chi viện chính xác cho bất cứ đồn bót nào bên Củ Chi. Pháo 175 lòng dài bắn xa 35-40 km, còn bề ngang của Củ Chi đâu đến cỡ đó.

Ba Tới hỏi:

- Mày định chơi thằng Chà Rầy thì nói thiệt cho tao lo tiếp với!

- Anh cho xin 500 dân công được không anh Ba?

- Cha chả, thà mày xin đất đào hầm xin gạo nấu cháo thì tao cho ngay chớ đòi dân công, tao móc đâu ra mậy nhỏ. Mà xin tới 500? 5 tên còn khó.

- Vác đạn cối 81 và tải thương mà anh.

- Tao biết rồi! Mày định pháo mấy quả?

- 100.

- Ước chừng bao nhiêu thương binh?

- 10.

Ba Tới lắc đầu:

- Không có 10 thương binh đâu mày nhỏ!

- Em pháo rồi ém luôn, không chạy.

- Nó chụp mày liền, mày ém đi đâu cho khỏi? Ở đây không có "địa lu thôn liền" như bên Củ Môn... làng bển đâu nghen mậy. Mày thấy rặng cây xanh lố nhố nóc nhà đó không. Ấp chiến lược, ổ Phượng Hoàng đó nghen em! Láng cháng chết không kịp ngáp như thằng Hai Giả ở dưới Thủ Đức. Nó bỏ hai con vợ, còn mày?

- Em chưa có ai hết.

Đột nhiên Ba Tới vỗ gốc cây:

- Cái thằng Mười Trưởng. Tao hổng hiểu nó nổi! Nó dắt anh Ba và phái đoàn đi về R đã đến Phước Chỉ rồi. Còn vài bước nữa là qua tỉnh Soài Riêng đất con Mên không còn bom pháo gì nữa. Cứ cặp theo ranh giới mà về thẳng trên đó ăn hút. Không hiểu tại sao lại lọt vô bãi mìn?

- Ai gài vậy anh Ba?

- Ông nội tao cũng không hiểu được. Làm sao mà điều tra cho ra? Lúc chưa nổ súng thì đã chết ông đại nguyên soái. Bây giờ một ông tiên phuông đi theo. Lại có thêm ông quân sư, xui xẻo quá. Rồi bây giờ hoàng thượng băng hà. Ổng không ăn bom pháo nhưng tức mình mà... đứng tim!... Mấy con đầm già ò e tối ngày sáng đêm nghe nhức xương. Cán bộ gặp tao cứ hạch hỏi. Tao bảo: "không có ai làm sao hết. Im đi. Giặc nó chơi đòn tâm lý đấy".

Ba Tới ngó dáo dác rồi hạ giọng:

- Hai Dương (chánh trị viên tỉnh đội) mới đi R về nói có gặp ông Sáu Di.

Tôi cười:

- Ảnh gặp ở đâu? "dưới" Trạm 66 bộ Tổng hả? hay ở vãn phòng đặc biệt?

Ba Tới cười và lắc đầu:

- Đưa tao điếu Sa tăng rồi tao kể cho nghe vụ ông Sáu!- Rít vài hơi thuốc, Ba Tới tiếp: - Số là như vầy. Lên trên R để họp. Một bữa, Hai Dương được rỉ tai: anh Sáu sẽ tới huấn từ.

Tôi nhảy nhỏm:

- Có thiệt vậy sao? Chẳng lẽ thằng cha Hai Ninh phịa cái tin đó?

- Ấy! Ngồi im để tao kể cho nghe. Đại biểu các tỉnh đến gần đủ mặt. Đặc biệt có cả Tám Hà và Tư Nhựt đi Mũi Nhọn từ Sài Gòn về nữa! Họ sẽ báo cáo tình hình cho ông Sáu nắm.

Tôi kêu lên:

- Ừa vậy tin anh Tám cỡi xe đạp qua cầu Lái Thiêu là tin vịt?

- Tin vịt cồ hết. Tụi Sài Gòn tâm lý chiến tài lắm.

- Tư Nhựt còn sống à anh? Để tôi cho thẳng Đá về Trung An cho chị Tư hay. Tội nghiệp bả điên cả năm nay, bả vác con bé Thơ đi lang thang khấp Củ Chí. Hổng biết bây giờ đang tá túc ở đâu?

Tôi nói một hơi. Ba Tới chặn lại:

- Trung đoàn Mũi Nhọn còn nguyên chớ đâu có như người ta "đồn láo". - Ba Tới cười khẹc khẹc trong cổ họng.- Nó sắp về để dưỡng quân, nhưng ở trên đang chọn E nào xuống thay thế.

- Xuống Tân Sơn Nhứt hả anh Ba?

- Tầm bậy nào! Ba Tới quăng cái đuôi thuốc ướt mem tắt ngấm - Xuống dưới này nè.

Ba Tới dậm dậm mặt đất với chiếc dép đứt quai hậu.- Dưới này nè, mày hiểu chưa?

Tôi ngơ ngác:

- Vậy là ông Sáu Di không có tới!

- Có chớ sao không. Tư Nhựt, Tư Chi, Năm Truyện đều báo cáo đầy đủ cho ổng nghe đợt 1. Nghe xong ổng bảo để ông thỉnh thị Hà Nội rồi sẽ hạ lệnh tấn công đợt 2.

- Mình đã sang đợt 3 đợt 4 rồi mà anh Ba.

- Ờ tại ở dưới kia âm lịch đi chậm hơn trên này 1 năm.

Ông già Tới này học kiểu "móc lò" của anh Tám Hà hồi nào vậy? Xưa nay tánh ông nghiêm chỉnh rét-glô lắm mà.

Ba Tới cười ngất:

- Cuộc họp đó cũng giống như cái vụ mày cho anh Tư Kiệt xuống địa đạo thôn liền bên Củ Chi rồi dắt ảnh qua sông Sài Gòn cũng bằng cái bụng địa vậy. Hiểu chưa?

Thằng cha già ó đâm ông ta xỏ mình. Nhưng tôi làm như không hiểu gì cả.

- Bộ anh Tư có ghé đây hả anh Ba?

- Hôm tụi bây đưa ảnh về bên Cao Mên, bị kẹt đường. Đi công khai cũng không lọt, nên ảnh ghé đây tạm trú. Ảnh có vẻ lạc quan ghê gớm lắm. Ảnh bảo Củ Chi có địa đạo ăn thông các xã. Tụi thằng Ngó với mày hợp tác cho ảnh leo cây, ủa hợp tác đưa ảnh xuống địa, đi đứng thênh thang mua hàng trong các tiệm bách hóa và vô câu lạc bộ uống nước đá nước đạp xi-rô xi-réc đã đời.

Tôi biết lão già này chơi tôi, nhưng tôi vẫn làm thinh để lão làm tới.

- Anh Tư ảnh bảo cái Củ Chi của mày thật chì, tụi F25 Mỹ sẽ rút hết nay mai.

Tôi tiếp ngay:

- Chúng nó sẽ bỏ xác hết ở đây chớ không có về được mống nào đâu.

- Mày cho "đặc công" oánh nó như thằng Huỳnh Thành Đồng hả?

- Anh nhớ hồi nãy tôi yêu cầu anh cho 500 dân công không?

- Để vác đạn pháo chơi cụm Chà Rầy chớ gì.

- Không, để đẩy xe bò lấy chiến lợi phẩm Đồng Dù.

Ba Tới cười:

- Chiến lợi phẩm Đồng Dù. 50 xe bò chở đâu có hết mậy!

- Không, chở TNT xuống địa.

- Thiệt hả mậy?

- Tôi đã đặt 3 tấn ngay dưới đít Đồng Dù rồi mà. Vào đúng giờ G sẽ châm ngòi, anh chỉ có việc cho xe bò vô hốt chiến lợi phẩm thôi.

Hai anh em chơi qua chơi lại như đánh bóng bàn, bất phân thắng bại. Rồi nhìn nhau cười ngất. Tôi nói:

- Bên Củ Chi tụi tôi hết đất sống rồi nên qua ở đậu bên anh đó anh Ba.

- Vậy từ trước tới giờ thì sao?

- Hồi trước dân khoái, bây giờ dân đuổi. Tụi tôi toàn ở ngoài rừng. Đúng ra dân họ sợ bom đạn họ chạy ra ấp chiến lược. Nhưng ông Hai Mõ đánh công văn hẳn hoi không cho bộ đội đóng trong nhà dân. Nghe tin chụp, tôi bố trí công sự đại liên trước vận phòng ổng, ông bảo dời đi. Chuyện thiệt chớ tôi không có đặt láo đâu anh Ba!

- Rồi mày làm sao?

- Tôi rút chớ làm sao!

- Cái thằng, quân sự mà làm vậy sao mậy?

- Ổng là bí thư huyện ủy mà anh!

- Bí thi bí chớ! Ừ phải, mày cứ qua đây với tao để đám đó ở với Mỹ. Chỉ vài phát chụp thì sẽ lạy rước tụi bây về. À mà sao mày không báo cáo với bà Năm Đang khu ủy để bả nhổ cổ trầu vô lỗ mũi thằng trọc đó.

- Bả đâu còn trên ngọn cây nữa! Bả xuống thấp hơn ngọn cỏ rồi!

- Mà cũng phải thôi. Cái thứ đái không cao hơn ngọn cỏ thì làm được cái gì mà ngồi trên ngọn cây cho thiên hạ "chiêm ngưỡng" tức là "ngửi chim".

- Bả rơi xuống thì bà Hai Xót trám vô chớ đâu có bỏ trống!

- Mấy ông nội khôn lắm. Lúc nào cũng có đồ chơi công cộng tha hồ em nuôi, cháu nuôi, con nuôi còn đám lính lãi mò đàn bà vá sơ sơ thì ăn kỷ luật sất. Như thằng Năm Ngó rắc con khắp Củ Chi, nhưng nó là bí thư Nam Chi, ai dám làm gì nó. Chuyện đời là thằng nào ăn vụng chùi mép giỏi chớ không phải có ăn vụng hay không có ăn vụng.

Ba Tới ngoặc ngang:

- Nói chơi chơi mày qua đây định "giở trò" gì. Nói cho anh Ba mày biết được không? Pháo kích Chà Rầy hay oánh cái Suối Cụt?

- Thiệt tình hổng có làm cái gì hết anh Ba à!

Trời trưa nắng hai anh em ngồi núp dưới bóng tre nói chuyện cù nhầy rồi đứng lên đi chỗ khác. Bỗng có tiếng cãi lẫy xen lẫn tiếng cơ bẩm lên đạn răng rắc có vẻ quyết liệt Tôi bảo thằng Đá chạy lại coi chuyện gì. Một lát nó đem cả bọn đến trước mặt tôi. Tôi hốt hoảng la lên khi thấy hai cậu du kích nắm tay một cô gái bị trói thúc ké.

- Trời đất! Em làm sao thế?

- Báo cáo thủ trưởng nó vác AK đi vào Bàu Me chiêu hồi! - Một đứa du kích nói.

Đứa kia kể công:

- Tụi em đón ở đây lâu rồi. Bữa nay bắt dính!

Tôi nhìn nàng. Nàng cố tránh ánh mắt tôi. Đứa du kích kia tiếp:

- Thiệt may! Nếu tụi em không chặn lại mà chậm chừng một cái "lích lắc" đồng hồ thì nó tọt vô trỏng. Tụi em định "bụp" nó cho rảnh!

- Bậy nhé! Tụi bây muốn tử hình hả?? - Tôi quát.

Tôi bước lại cởi trói cho nàng, bụng tính toán nhanh hơn chấm tọa độ cho pháo. Rồi lại quát hai đứa du kích:

- Tụi bây làm hỏng kế hoạch của khu rồi, bây biết không?

Hai đứa du kích nhìn nhau, không hiểu. Tôi thừa thắng xông lên:

- Đố khỏi đứt đầu! Bây biết ông nào đây không? - tôi trỏ Ba Tới- ổng bắn bỏ tụi bây đó.

Mặt hai đứa từ đỏ rần chuyển sang xám ngoẹt. Tôi nhỏ giọng:

- Sao tụi bây dám bắt dũng sĩ diệt Mỹ của R?

- Nó đi hồi chánh mà thủ trưởng!

- Hồi gì mà hồi? Tụi bây làm đợt 3 tấn công tịt ngòi, bây biết chưa?

Hai đứa bỗng nhiên "hiểư". Một đứa sụp lạy:

- Thủ trưởng... cứu... tụi em với! Chúng em không biết.

Đứa kìa tiếp tục van vỉ:

- Tụi em đâu biết gì. Ông xã đội thấy tụi em bắt được con hồi chánh này chắc mừng lắm. Ổng bảo chụp được một tên chiêu hồi còn giá trị hơn cái thằng Mỹ bị bắt ở Truông Viết hôm trước. Ổng dặn hễ nó cự nự là cứ bắn. Tụi em chắc kỳ này được thưởng huy chương.

- Ờ, để đó rồi tao thưởng cho mày một băng AK!

- Thủ trưởng thương tụi em với. Hu hu...

Tôi bảo:

- Thôi về bảo Ba Tùng - xã đội - là tao đã nhận lại được cô dũng sĩ rồi nghe không?

- Dạ.

- Bậy quá. Nếu không có tao, kế hoạch hỏng hết rồi.

- Dạ thủ trưởng tha cho em!

Rồi hai đứa giao cây AK cho tôi, vọt nhanh. Tôi tháo băng đạn, giao cây súng cho thằng Đá và quay sang nàng dũng sĩ:

- Em đi đâu vậy?

Nàng không đáp. tôi lại kiếm chuyện hỏi:

- Em muốn độc lập tác chiến hả? Sao không cho anh hay?

Nàng vẫn không đáp. Tôi tiếp:

- Lần trước em đánh Thái Mỹ cũng không cho anh hay, nên hỏng trận đánh em bị thương, lần này cũng vậy.

Nàng vẫn làm thinh Tôi bảo thằng Đá và thằng Tiển đi trước. Còn tôi ở lại.

Ba Tới hỏi:

- Con nhỏ nào vậy mậy?

- Con Bả... ảy dũng sĩ diệt Mỹ R.

- Trời đất, con Bảy Mô mà chiêu hồi sao?

(Chuyện xảy ra gần 30 năm, nay ngồi ghi lại. Và xin trả lời ông Ba Tới: Tới chừng mắc chiêu hồi thì cỡ nào lại không đi. Ông Chánh ủy mặt trận tiền phương Tám Hà, ông tham mưu trưởng E Phan Văn Xướng không chiêu hồi là gì? ông Yeltsin ủy viên Bộ Chính trị Đảng Cộng Sản Liên Xô không chiêu hồi là gì? Sá chi cô du kích gốc địa chủ này!)

Tôi lặng thinh không biết trả lời làm sao. Ba Tới nói:

- Nếu không có mày ở đây tụi nó cạch con nhỏ rồi. Mày đi riết theo cứu nó mau!

Cái đầu tôi hóa thành hòn than đỏ rực, không còn biết tính toán gì. Bất giác tôi nói:

- Đem về bển người ta giết nó... Hay là tôi để đây anh lo giùm.

(Ông già con Ba Cấm bị nghi làm gián điệp bị đem ra giữa đồng giết chết bỏ xác kia. Con nhỏ đang ở trong đội nữ bỏ về nhà rồi trốn ra ấp chiến lược luôn. Huống chi con bé này đi chiêu hồi bị bắt quả tang?)

Ba Tới lắc đầu:

- Tao không... dám lãnh đâu!

Ba Tới chưa dứt lời tôi đã vọt theo tụi thằng Đá. Chúng nó dắt con nhỏ đi xa xa trước mặt, dưới nắng trưa chói chang. Tôi đưa tay lên miệng"hú"‘ một tiếng thật to. Tụi thằng Đá quay nhìn thấy tôi thì dừng lại dưới bóng cây. Tôi đi tới, hỏi:

- Sao em đi đâu vậy Mô?

Mô làm thinh mím môi chặt, rồi quay lưng. Tôi nắm vai nàng quay lại, nhưng nàng vùng ra rồi ngoảnh mặt.chỗ khác.

Thằng Đá nói:

- Nãy giờ em hỏi, chỉ cũng không trả lời.

Tôi nhìn phía xa xa bên trái rặng cây xanh đen giữa ấp Lâm Vồ, nơi có nhà má Hai, Thu Hà đang ở đó. Nàng đang đan áo và mũ cho con. Còn kia, xa mù kia là Gót Chàng, nơi có vườn sầu riêng và chiếc cầu đá nơi tôi ngồi đàn bản Thiên Thai cho đàn cá dưới cầu nghe. Mùi sầu riêng chín như còn phảng phất đâu đây. Tôi bảo:

- Thôi đi về văn phòng, Tiển, Đá!

Mô vọt lên đi trước, kế đó là hai thằng bé. Cả đoàn đi dưới nắng gắt bụi mờ không ai nói một tiếng. Nhiều lần tôi từ cuối hàng chen lên trước, định nói chuyện với nàng, nhưng mỗi lần nghe tiếng chân tôi, nàng tụt lại đi sau cùng. Thành ra tôi không nói được gì với nàng. Hai thằng bé hiểu tôi lẫn nàng, cứ chốc chốc lại nhìn tôi như hỏi: "Làm sao bây giờ anh?"

Tôi thấy khó xử. Giao cho huyện ủy thì nàng mất hết. Còn đem về đơn vị thi sớm muộn gì chuyện đi Bàu Me của nàng cũng lộ ra. Tôi bảo hai thằng nhỏ:

- Đây là công tác đặc biệt của ông Ba Tới tỉnh đội trưởng Tây Ninh và anh giao Chị Bảy thi hành. Các em về đơn vị không được nói cho ai, nghe chưa?

- Dạ.

- Nhớ đấy. Hai đứa du kích Bàu Me làm hỏng hết. Anh sẽ có kế hoạch khác.

Hai đứa nhỏ tuyệt đối tin tôi nên không có chuyện gì bể bạc. Nàng trở về đội nữ bình yên vô sự. Hú vía.