Khởi nghiệp.
Bốn người ngồi quanh chiếc bàn nhỏ kê giữa phòng. Bên ngoài hai viên lính gác áo chẽn, chân quấn xà cạp lặng lẽ đi chéo nhau trước cửa. Đội Cẩn xốc lại cổ áo nhìn từng người một, nhìn kỷ như đó là lần cuối cùng họ gặp nhau. Điều quan trọng nhất ông đã nói, còn giờ đây... Không khí trầm xuống và mở rộng sự trống trải ra tận bờ sông Cầu. Cai Xuyên vân vê cặp râu mép, mồm hơi méo đi, cái trán dô vươn ra như sắp sửa lăn xuống bàn. Cạnh Cai Xuyên là Đội Giá, mặt Đội Giá hốc hác, người gầy cao, đôi vai nhọn dô lên sau lớp áo ka ki màu cứt ngựa đã bạc. Đội Giá và Đội Cấn đã nhiều lần cùng nhau đi truy quét nghĩa quân Đề Thám, cả hai cùng được phong chức đội trong lực lượng cảnh sát đặc biệt toàn Đông Dương. Đó là cặp bài trùng chỉ có định mệnh mới tách được họ ra. Đội Giá điềm đạm luôn biết kiềm chế ngay cả trong những tình huống căng thẳng nhất, Đội Trường ngồi tách ra một quãng, từ đầu đến giờ chỉ cắm cúi nhìn vào chiếc mủ bọc vải của mình. Đội Trường to cao, râu quai nón, mắt sâu ẩn dưới cặp lông mày đen dài rũ xuống ở hai đầu. Tay đội Trường thô, lông lá, hợp với giọng nói oang oang như thanh la của ông ta. Bốn bát rượu uống dở đặt trước mặt bốn người, chúng có màu đỏ nhở. Tbuồng như thấy sự im lặng đến thế là đủ, Đội Cấn lên tiếng, lúc nào ông cũng là người lên tiếng đầu tiên:
-    Ta có thể khởi sự ngay đêm nay được không?
Đội Giá nuốt nước bọt thở hắt ra đằng mũi, cái bớt sau gáy đỏ hồng rung rung. Cai Xuyên lạnh lùng nhìn qua cửa sổ nơi bên ngoài, dưới gốc bàng một tốp lính đang tập đội ngũ. Đội Trường bưng bát rượu lên hất mạnh vào mồm, khà một tiếng khoan khoái:
-    Quyết thôi anh em!
Cai Xuyên đánh mặt sang Đội Trường kín đáo nhếch môi khinh bỉ, sau này ở núi Pháo ông còn lặp lại một lần nữa. Đội Giá thụt đầu vào sâu trong cổ áo, vai nhô ngang tai sau đó đột ngột vươn ra hệt động tác của đôi gà Tây mà mấy mụ đầm nuôi bên đồn lê dương.
-    Tôi đã thống nhất với ông Nham…
Đội Cấn buông lửng câu nói nheo mắt nhìn Đội Giá như muốn đòi hỏi sự lên tiếng của ông. Đội Giá bẻ ngón tay rôm rốp hắng giọng:
-    Đã thề với nhau thì mọi việc nhất nhất theo ngài, anh em không có ý kiến gì.
-    Phải!
Cai Xuyên đế tiếp rồi im bặt. Đội Trường cười rống lên vơ can rượu rót tiếp vào bát của mình. Đội Cấn đứng dậy chống hai tay lên mặt bàn vươn người về phía trước nói chậm:
-    Một giờ ngài Giá sẽ sang giải thoát bên đề lao. Còn ngài...
Đội Cấn dừng lại cân nhắc làm Đội Trường nhắp nhổm:
-    Tôi thì sao?
-    Ngài phải bắt bằng được thằng Đác-lơ với thằng Nô-ên về đây để tế cờ. Ngài và tôi sẽ ở lại bản trại.
Đội Cấn nhìn Cai Xuyên, ông ta không tỏ thái độ gì. Họ giải tán, Đội Giá ra trước sau đó đến Đội Trường, cuối cùng là Cai Xuyên. Đội Cấn thắt lại đai gươm, gọi người lính hầu vào chỉ bốn cái bát nói:
-    Chôn đi, không được để vỡ,
Đứng ngoài sân, Đội Cấn nhìn sang tòa công sứ, cặp mắt nhỏ, tròn hơi nhíu lại. Tòa công sứ quét vôi vàng sẫm, đôi cửa chính màu xanh lá cây cao rộng uy nghi, luôn đông kín và có một đội lính túc trực. Chếch sang phải là đồn lê dương có gần bốn chục lính sống trong ấy không kể gia đình họ. Điểu làm Đội Cấn băn khoăn về đồn này là hai khẩu liên thanh đặt ở hai vọng gác cao nhất. Trong hàng rào tòa công sứ thấp thoáng vài ba người đàn bà mặc váy trắng dạo qua dạo lại ở vườn cây cảnh. Đội Cấn nhớ đến khuôn mặt to, hơi dài, sống mũi gồ lên và đôi đồng từ tóe lửa của Đác-lơ, bất giác ông mỉm cười mặt đanh lại. Phải dành cho tên đứng đầu lũ Tứ hung này một chiếc rọ lợn…
Hàng phố thưa thoát người qua lại, những dãy nhà gỗ thấp lè tè bám sát nhau chạy dài hai bên đường, thi thoảng mới trội lên một cây bàng già nua cong queo với những chiếc cành gầy guộc đen thẫm và lóe lên ở đầu đôi ba búp lá đỏ như ngọn giáo đẫm máu. Đội Cấn thong thả leo lên ngọn đồi cạnh trại để quan sát. Tên Sĩ, lính hầu cận cũng lặng lẽ đi theo.
-    Đồi này không có tên.
Đội Cấn lẩm bẩm, gò má ông cao hẳn lên đẩy quầng mắt sát lại với lông mày.  Tên Sĩ nhỏ nhẹ:
-    Thầy đặt cho nó một cái tên vậy
Đội Cấn lắc đầu mắt ánh lên những tia sáng kỷ lạ:
-    Sau này thiên hạ sẽ làm việc đó.
Sông Cầu bắt ánh hoàng hôn loáng rợn như một đường kiếm phạt ngang.
Trưa tĩnh mịch. Ngoài hàng rào con ngựa uể oải gục đầu vào đám cỏ, đuôi nó rũ xuống thi thoảng phất qua lại một hai cái. Vài đứa trẻ vận quần đùi chụm đầu vào nhau nghịch cái gì đó ngay dưới gốc bạch đàn. Cương châm thuốc, làn khói nhạt loãng bay dài ra phía sau như tiếng thở dài tan biến trong giấc ngủ lơ mơ. Hoàn lật đi lật lại cuốn truyện, lặng lẽ quan sát con ngựa nhưng mọi giác quan vẫn hướng về Cương. Con ngựa xoay nửa người sang trái để lộ cái bụng căng vuốt xuôi về sau, chuông ở cổ nó reo vang vang lấp lánh.
-    Em là con vớ vẩn, thật đấy. Mỗi khi gặp anh, về nhà em lại nghĩ không hiểu sao em có thể yêu anh.
-Thế à!
Cương hờ hững bước chéo sang bên. Gió dậy lên. Hoàn cúi đầu nhìn xuống chân mình:
-    Nhiều lúc em căm thù anh. Tại sao lại thế nhỉ… Làm tình với Thắng em cũng nghĩ đến anh.
-Thế à!
Cương vứt mẩu thuốc xuống chân dí nó thật mạnh. Bọn trẻ con ré lên cười rồi lại châu đầu vào nhau. Tiếng nhạc ngựa lanh canh tẻ nhạt.
-    Hôm qua Thắng về giỗ mẹ anh ấy.
-    Đi một mình?
-    Ừ. Em bảo với Thắng là em không thích quê anh ấy. Nó nghèo lắm... Thắng cũng chẳng trách. Lúc nào Thắng cũng âm thâm nuốt tất cả mọi thứ vào người không chịu nhả ra cái gì... Bí ẩn đến khó chịu.
-    Quê Thắng có xa không?
-    Mấy chục cây ấy mà.. nhưng bẩn lắm. Bbuồn kinh khủng.
Cương giẫm phải cành khô, nó kêu răng rắc rồi oải ra thành nhiều mảnh vụn. Lá vẫn xạc xào.
-    Hình như dạo này anh ngại gặp em.
Hoàn hỏi đột ngột, dứt khoát, hỏi mà không cần câu trả lời. Cương nuốt nước bọt moi thuốc ra châm lửa nói nhỏ:
-    Anh ngại...
Trời sầm lại, một vệt tối lướt qua trên những ngọn bạch đàn kéo theo tiếng rít nhẹ nhưng chói. Hoàn bưng mặt, hiện ra con đường vắng vẻ chạy hun hút về chân trời. Con đường của chú ngựa màu đồng hun không rõ ngbuồn gốc quê quán. Trời ạ, sao lại bbuồn thế hả ngựa. Sao lại xa xôi quá thế hả ngựa... rinh reng rinh reng... nhè nhẹ và mơ màng giữa lá bạch đàn đang lớp lớp đổ xuống.
Hoàn đứng dậy một tay cầm cuốn truyện tay kia giơ cao chiếc cốc khẽ buông các ngón, buông nhẹ, từ từ và lắng nghe tiếng vỡ dưới chân với sự thản nhiên cay độc.
Khuya.
-    Em khó ngủ à?
-    Vâng. Có lẽ tại em uống nước chè.
-    Hình như anh thiếp đi được một tí.
-    Thiếp đi. Gớm, ngáy như sấm ấy.
-    Đoàn dạo này thế nào rồi?
-    Chả có gì mới, vẫn nhai đi nhai lại mấy vở cũ. Ai cũng chán.
-    Sao không tìm vở mới?
-    Biết đâu được với mấy lão ấy... suốt ngày chỉ lo rình rập lật ghế nhau, lấy đâu ra thời gian tìm vở. Em định xin nghỉ không lương cho đỡ mệt. Anh dậy à?
-    Anh lấy thuốc.
-    Khuya rồi hút làm gì?
-    Anh thèm. Hôm qua thằng Kỷ với cái Yến cứ hỏi sao em không về. Ông cũng trách.
-    Thì em bận diễn.
- Anh cũng bảo thế, nhưng Yến nó thắc mắc cách mấy chục cây mà đến hơn năm chả thấy em lại thăm bố với ông.
-    Dào, vẽ chuyện, Gửi tiền là được rồi, với lại anh về đấy thôi.
-    Nhưng em là dâu. Hay là rằm này chúng mình lại về.
-    Cho em cốc nước... Một rưỡi rồì thì phải.
-    Một giờ hai nhăm. Bên nhà sắp xây lại rồi. Mọt quá không chịu được... Mấy chục năm còn gì.
-    Cẩn thận đấy, làm nhà không lơ mơ được đâu. Anh phải bảo Kỷ nó mời thầy mời thợ đến xem cho đàng hoàng.
-    Chắc thế nào nó cũng mời
-    Bao giờ cái Yến biết kết quả?
-    Tháng sau,
-    Con ấy ngu, thời này ai lại đâm đầu vào sư phạm. Sơn thì sao?
-    Bị đuổi việc rồi.
- Lại đánh nhau?
- Ừ.
-    Đã đấy. Còn bà Muôn?
-    Vợ chồng chỉ ấy làm ăn khá lắm. Vừa lấy thêm con Rim lùn để thằng lớn đi học. Chị ấy bảo sang năm đập đi cho xây nhà khác.
-    Cả nhà anh được độc bà ấy. Ông vẫn điên điên thế chứ?
-    Điên điên là thế nào, em chỉ ăn nói lung tung.
-    Chứ không à, nhà anh có gien điên. Hãm!
- Ai?
-    Anh chứ còn ai nữa. Đồ nhà quê, giận nhau với vợ sĩ diện đùng đùng ngủ trưa ở cơ quan. Đây cứ mặc xác cho ngủ mãi trên ấy.
-    Về làm gì, có ai ở nhà đâu mà về, Anh chưa nói cái tội em cứ đi biền biệt đâu đấy nhé.
-    Người ta có việc.
-    Việc gì, buổi trưa thì có việc gì. Hay là vớ được thằng nào rồi.
-    Vớ thật thì sao?
-    Chả sao cả.
-    Thật chứ?
-    Em muốn thế thật à?
-    Biết đâu đấy... Thôi không đùa nữa khéo quá mù ra mưa... Mà này em nói thật nhá, dạo này anh làm em khó chịu.
-    Vì cái gì?
-    Chả biết, nhưng… chúng mình không còn như xưa nữa thì phải... càng ngày càng xa nhau...
-    Anh cũng thấy thế...
-    Giá em có thể có con...
- Thôi không nói chuyện này nữa, được không?
-    Thì thôi.
-    Ngực em dạo này to lên.
-    Kệ! Việc gì đến anh.
-    Lâu lắm rồi anh chưa...
-    Đừng, em bbuồn... bỏ ra, bỏ ra em không thích...
 
Anh là con mắt buồn
Bên bờ sông mờ sương hoang vắng Đêm nay ai bước vào trăng.
 Những rào mây men theo sườn đồi Về thật chậm một khuôn mặt xa xôi Gió mang đến đôi cánh mỏng như lời Hoa thủy tiên những bàn tay trắng Những tiếng chuông mở cửa vào im lặng
 Anh là con mắt buồn mỏi mệt của trời xanh
Đêm nghiền nát anh đêm sinh ra anh Ký ức phai nhòa cánh đồng mưa tạnh Một câu chuyện khổ đau thì thầm bên cửa
 Anh là mùa thu không có lá vàng
Mùa thu bị đọa đầy và sẽ chết
Giữa nụ cười diệu vợi giữa ngàn cây
 
Thắng mơ thấy mình giương súng nhắm bắn vào cái bóng thập thò đằng sau bức tường đổ trước mặt. Xung quanh anh đất đá tung lên từng cột rồi từ từ đổ sập xuống không hề gây ra tiếng động. Chân Thắng nặng trịch, cái bóng sau bức tường vẫn thò ra thụt vào, lát sau nó dừng lại và hiện sừng sững ngay trước nòng súng của anh. Khi Thắng định bóp cò thì choàng tỉnh vì tiếng động mạnh. Chung đẩy cửa vào. Hết giờ nghỉ trưa. Phòng bên tiếng guốc của cô tài vụ khua giòn giã từ góc nọ sang góc kia kéo theo tiếng lách cách của ấm chén bị va nhau. Chung kéo ghế xích khỏi bàn, ngồi ngả ra sau giở giấy loạt xoạt mồm chíp chíp:
-    Tôi khổ vì răng.
-    Sâu à?
-    Ừ, sâu cối, lại rơi vào răng hàm mới đau chứ.
Chung đứng dậy tìm phích nước, cái dáng gầy gò của anh ta đổ vẹo sang một bên. Thắng bê đống giấy tờ từ nóc tủ xuống bàn, mở cửa sổ nhìn qua sông thấy những khóm tre vàng ệch rũ xuống, Vài ba chiếc thuyền chở cát lập lờ giữa sông, Gió đưa vào phòng hơi mát và mùi tanh dịu của bùn, Thắng gõ gõ ngón trỏ lên cái chụp đèn nói:
-    Ông thử bẻ một mẩu của cành Giao, lấy nhựa chấm vào chỗ đau xem, có khi khỏi đấy
-    Ông làm thế rồi à?
Chung cảnh giác hỏi lại, Thắng lắc đầu:
-    Hỏi còn ở lính tôi nghe một thằng bạn mách thế.
-    Chịu, Nhựa Giao rất độc,
-    Ừ, rất độc, - Thắng vuốt ngược tóc ra sau - Thằng ấy chết trong lúc bọn tôi rút qua sông Thạch Hãn,
Chung lại chíp chíp trong mồm:
-    Xe máy dạo này xuống giá ông ạ.
Gió tiếp tục hất tấm rèm cửa lên rồi hạ nó xuống như một người làm mẫu động tác múa, Dưới đường tiếng xe máy xẹt qua tê dại, Chung nhăn mặt rót nước chè vào chén đẩy cho Thắng, hỏi bâng quơ:
-    Dạo này ông không về trưa à?
Thắng cười:
-    Không, đi lại nhiều cũng ngại... Với lại có trục trặc nhỏ. Chậc, vợ con nó mệt thế đấy, cứ như ông lại hay, đỡ phải lo nghĩ.
Chung cau mày, cúi gằm mặt xuống, Thắng vội lảng sang chuyện khác:
-    À này, phòng mình sắp có một người nữa về đấy.
-    Trai hay gái?
Giọng Chung thảng thốt, mặt bợt ra. Thắng châm thuốc hít hơi dài:
-    Gái, một cô rất trẻ. Chiều qua hội ý bí thư tôi nghe thông báo thế.
-    Thừa người.
Chung lầu bầu bỏ ra bàn làm việc. Ông Huỳnh xộc vào lẳng toẹt một chiếc phong bì dầy cộp trước mặt Chung.
-    Cậu có thư.
Liếc nhìn Thắng, ông Huỳnh gật đầu đắc ý bỏ đi. Chung lật bật cầm thư giơ lên soi rồi đút nó vào ngăn kéo. Ở cơ quan, Chung là người nhận thư nhiều nhất, đều đặn nhất. Theo nhận xét cùa bà Hường phòng hành chính thì bạn bè Chung toàn loại nghèo kiết xác bởi vì các phong bì đều cũ kỹ rẻ tiền. Chung dành hẳn một ngăn tủ để đựng thư, anh ta khóa nó rất kỹ, thi thoảng mới rón rén lấy ra mân mê nhưng không hề đọc nội dung. Chung gục đầu xuống bàn, lưng cong như bầu trời, nấc lên:
-    Nó sắp sang đến nơi rồi!
Thắng rùng mình, tiếng Chung lạnh lẽo xa xôi như từ cõi khác vọng đến. Căn phòng giãn ra rộng mênh mông nhưng không có tầm nhìn. Hai người im lặng làm việc cho đến tận cuối giờ chiều. Khi Thắng dắt xe ra cổng, ông Huỳnh vẫy lại ghé tai anh thì thầm:
-    Chú phải cảnh giác, tôi thấy thằng “chó đểu” ấy có vẻ khả nghi lắm. Lơ mơ nó lật như chơi.
Thắng ngạc nhiên hỏi lại:
-    Lật cái gì cơ?
Ông Huỳnh trợn ngược mắt chém tay phật một cái vào không khí:
-    Ơ hay, chú này vô tâm thật, cái ghế trưởng ban chứ còn cái gì nữa. Trông mặt nó tôi biết, thèm lắm…
Thắng cười phá lên cho xe vụt đi làm ông Huỳnh chưng hửng. Vài ba năm gần đây, ông Huỳnh là người cao tuổi nhất trong cơ quan, ngày trước ông làm ở sở điện thành phố, đấu đá nhau bị về hưu non sau đó xin vào đây làm thường trực. Vợ ông Huỳnh ốm đau quặt quẹo luôn, hai người không có một mụn con cho dù đã chạy chữa khắp nơi. Ông Huỳnh là lính thời sáu mươi, đã dự trận Mậu Thân, bị thương phải giải ngũ. Tính cách ông khá thất thường, lúc tốt lúc xấu khó mà lường trước được. Ông là người ăn mặc xềnh xoàng, quần áo lúc nào cũng nhàu nát như vừa chui trong rừng ra, Loại người như Chung và bà Hường hành chính làm cho ông Huỳnh dị ứng, Vì ghét bà Hường mà ông Huỳnh đã không cho chồng bà ta vào gặp vợ với lý do không có giấy giới thiệu công tác, đến khi chồng bà Hường cãi găng quá thì ông Huỳnh quát lên:
- Ở cơ quan này không có loại bẩn thỉu như con Hường. Về đi,
Đa phần khách vào liên hệ công tác đều bị ông Huỳnh dắt mấy vòng quanh hố giải của cơ quan rồi mới cho gặp, Tính ông thích hành hạ sai bảo người khác, Nhìn tướng thấy hiền lành là ông hoạnh họe hạch sách đủ điều, hăng lên thì bắt đánh hộ ấm chén. Có lần vớ phải tay đểu nó cũng ngoan ngoãn xách ấm chén ra bể, khi rửa xong đem về chẳng cái nào còn nguyên vẹn, chén sứt quai mẻ miệng, ấm gẫy nửa vòi mất núm nắp đậy, Ông Huỳnh gầm lên bắt đền; tay kia cũng lu loa đòi kiện lại bảo vào đây để liên hệ công tác không phải vào đánh ấm chén, tay nghề của hắn chỉ có vậy, đền thế nào được. Hậu quả là ông Huỳnh phải bỏ tiền túi ra mua bộ ấm chén mới.
Chiều làm thành phố trở nên lộn xộn bởi những cái bóng.
Thắng không về nhà mà tạt vào khu bảo tàng uống bia, anh chọn một chiếc bàn nhỏ dưới gốc cây ngọc lan để ngồi cho tĩnh. Khu bảo tàng nhiều cây, mỗi cây một loại hoa, chúng nở thành từng mảng lớn đan xen nhau, đỏ của phượng, tím của bằng lăng, vàng của quách tử... Duy nhất có cây ngọc lan là khiêm nhường với những bông hoa trắng ngà nhỏ bằng ngón tay út ẩn sau lá và nhả ra mùi thơm dịu dàng kín đáo, còn lại tất cả các loại cây hoa đều nở tung ra cuồng nhiệt bứt rứt như đang ở đỉnh điểm của cơn cuồng hứng sinh lý. Một thằng bé bán kem đạp xe xồng xộc đến chỗ Thắng, nó phanh xe ngay trước mặt anh rồi mời. Thắng lắc đầu, thằng bé bán kem nhẩy lên yên xe đạp tiếp, chiếc còi làm bằng quả bóng cao su ở ghi đông kêu toe toe. Bia mát lạnh. Qua khoảng cách giữa hai thân cây ngọc lan, Thắng nhìn thấy dòng sông Cầu đỏ rực giữa hoàng hôn. Gió lại cuốn lá rào rào, mùi ngọc lan phảng phất mỏng mảnh. Thắng nhặt một cánh hoa ngọc lan nằm ngay mép bàn, đó là cánh hoa héo đang ngả sang màu khoai tây rán, rúm ró, đau khổ. Đúng lúc Thắng đưa cánh hoa lên mũi hít thử thì anh nhìn thấy Cương đi vào, Khi Thắng cất tiếng gọi, Cương ngoảnh nhìn giật mình.
-    Ngồi đây uống cho nó vui.
Thắng đứng dậy kéo thêm ghế mời Cương, thái độ trân trọng hơi thân mật.
-    Anh vẫn khỏe chứ?
Cương hỏi nhìn thẳng vào mắt Thắng.
-    Bình thường, lâu không thấy ông với mọi người đến nhà chơi.
Thắng đáp rồi quay sang ra hiệu cho cô chủ lấy thêm bia. Cương lắc đầu:
-    Bận lắm anh ạ. Hoàn nó biết đấy, bọn em phải rong ruổi suốt ngày, vào tận chỗ dân tộc mới đủ ăn. Nghỉ diễn thì lại họp, cứ liên miên cả, anh bảo thời gian đâu mà chơi nữa.
Vừa nói Cương vừa kín đáo quan sát Thắng như lượng sức. Có một cái gì đó tỏa ra từ Thắng, một sự từng trải, một nỗi uất ức, mệt mỏi. Khói thuốc bay vơ vẩn trước mặt hai người, đẩy họ ra xa nhau, rất xa. Tiếng còi của thằng bé bán kem lại toe toe xích đến. Bên kia đường, đồi Đội Cấn um tùm, ở sườn trái nhô lên mái đền màu nâu đen như lưỡi dao cùn gỉ. Cương vươn người ra trước chống hai khuỷu tay lên bàn, lòng tay ôm khít lấy khuôn mặt, mắt nheo nheo:
-    Hình như họ định xây tượng đài ở kia thì phải.
Thắng vứt mẩu thuốc xuống, lấy chân dí mạnh, lắc đầu, xương cổ kêu răng rắc:
-    Ừ, chuyện vợ con của ông thế nào?
Cương ngả người, tựa lưng vào thành ghế:
-    Anh bảo vội gì, chơi đã.
-    Thế là đúng.
Thắng ngửa cổ, trước mặt anh là một vòm tối kết bằng cành và lá, cái vòm tối đó đung đưa xạc xào. Qua những kẽ hở bầu trời biến thành hàng trăm đốm sáng lấp lóa.
Một chiếc lá ngọc lan rơi từ đỉnh vòm xuống, nó lắc lư chao đảo lượn sang trái cố tình tránh rơi vào mặt Thắng. Ve vẫn kêu ra rả, những dòng nước nhỏ xíu buông xuống ken lại thành bức mành trong suốt mơ hồ. Có lẽ nước đái ve là thứ nước thải duy nhất không bị ghê tởm.
-    Chỗ anh thu nhập được không?
Cương hỏi.
-    Cũng bình thường… Nói chung thì đủ chi tiêu cho riêng mình.
Thắng san bia từ cốc mình sang cho Cương.
-    Lương của Hoàn hơn em đấy
-    Thế à. Tổng cộng của ông là bao nhiêu?
-    Năm trăm.
Cương moi thuốc bập một điếu đẩy nó sang khóe mép rồi mới châm lửa. Thắng nhìn thấy căn phòng thường trực của cơ quan mình và một phần góc sân nơi có cây đại cong queo vươn ra bờ sông sau hàng rào đúc bê tông dây leo mọc xanh rì. Tự dưng Thắng thấy buồn chán, mặt anh sạm lại, nhăn nhúm. Cương nhìn Thắng rùng mình. Bóng tối đang đến chậm rãi nhưng quyết liệt...
Sáu giờ mười hai sông Linh Nham.
“Ta vươn qua lớp lá mục chồng chéo hàng vạn đời. Sau ta một áp lực không lồ điên đại đang đuội dần bởi độ dài của đường đi. Thời gian thắng thế chỉ vì biết kiên nhẫn. Ta trong suốt lướt êm ru qua mặt trời qua trăng, trên những đám mây mờ tỏ đôi khi ai đó còn quên lại một bàn cờ màu gụ. Cạnh ta những khóm hoa dại tím nhạt nở rải rác nhẩn nha luôn đung đưa không cần gió, Bướm trắng, chỉ bướm trắng thôi bay lang thang vật vờ dọc các lùm cỏ, biến mất, hiện ra và quay cuồng không khả năng định hướng. Ta róc rách miên man yêu những buổi mai khi ánh sáng chưa kịp tỏa rạng trên vạn vật với làn da xanh trong của cơ thể không hình hài đột nhiên hiển hiện giữa sương sớm mát dịu và thanh khiết. Xa xửa xa xưa có một thằng bé tên là Thắng đã tắm trong ta. Ta yêu tiếng la hét của thằng bé đó và cố gắng giữ mình thật trong khi nó sắp ra. Hằng đêm ta đau đầu vi sự miên man của tất cả những gì xung quanh. Thời gian thắng thế chỉ vì biết kiên nhẫn. Ta chờ thằng bé tên là Thắng chạy lại tắm nhưng lâu rồỉ lâu lắm rồi mọi con đường đều chìm sâu trong cỏ. Ngày gieo mình xuống ta... Mẹ của thằng bé Thắng bị ô tô chẹt khi cố gắng bám lên bậu cửa để khỏi lỡ buổi chợ. Bà ấy trượt tay chui vào bánh xe và năm cân chè búp chết cùng với bà ấy. Người lái xe tên là Sinh, anh ta vẫn qua đây, sẽ đến lúc ta gọi... Gia đình đưa bà về nhà, bóng bà in xuống ta bởi vì lúc đó ta ngừng lại trong vắt và trang nghiêm. Người đã khuất thì cần được tôn trọng cho dù họ là ai đi nữa. Ta yêu thằng bé Thắng như yêu những buổi mai khi ánh sáng chưa kịp tỏa rạng trên vạn vật, mẹ của nó thì luôn luôn phiền muộn lo âu…”
Bà Khánh ca cẩm xa xót:
- Con Hoàn ngày càng gầy đi, mắt cứ thâm quầng lại. Chắc là mất ngủ... Không hiểu sao tôi thấy lo lo ông ạ.
-    Có gì đâu mà bà cứ quan trọng hóa lên thế.
Ông Khánh đáp lại cho qua chuyện, mặt vẫn cắm vào tờ báo giăng rộng dầy đặc chữ. Bà Khánh chép miệng liếc nhìn chồng thấy đôi mắt kính lão của ông lóe lên như hai tròng mắt dã nhân, đột nhiên bà trở giọng đay nghiến:
-    Ông bỏ tờ báo xuống cho tôi nhờ.
Ông Khánh giật mình ngỡ ngàng nhìn vợ, gạt tờ báo sang bên, dùng vạt áo lau hai mắt kính chờ đợi. Bà Khánh thở một hơi thật dài, lòng dịu lại ngồi xích vào chồng. Ông Khánh nhìn tấm kính cửa thấy trong ánh sáng lấp lóe của thủy tinh gặp nắng thấp thoáng những cành lá khô gây lắc lư từ bên nọ sang bên kia, Trong đám cành lá ấy chập chờn khuôn mặt bà Khánh, một khuôn mặt hơi nghiêng, già nua thân quen nhưng quá xa xôi vì sự rung rinh hư ảo cùa kính.
-    Vợ chồng chúng nó trục trặc thì phải. Thằng kia dạo này không về trưa nữa…
Ông Khánh gấp tờ báo làm hai, chặn cái kính lên, nghe vợ nói với vẻ mặt đăm chiều. Ông biết vợ chồng Hoàn có trục trặc nhưng không thể can thiệp vì đây là chuyện riêng của con cái. Vả lại ông đã quá mệt mỏi vì cuộc đời của chính mình nên giờ đây chỉ muốn yên thân vui thú với mấy chậu cảnh và hai ba tờ báo do vợ đặt mua dài hạn.
-    Có khi thằng kia lại cằn nhằn nó về nghề nghiệp nên nó đâm ra nghĩ ngợi cũng nên.
Bà Khánh rủ rỉ, luôn luôn bà đứng về phía con gái.
-    Ai bảo bà là nó dằn vặt con Hoàn nhà này. - Ông Khánh gắt lên, tấm kính cửa rung khẽ làm mặt bà Khánh nhòa đi. - Bà cũng phải xem lại cái tính của con Hoàn, vợ gì mà lúc nào cũng át hết cả chồng, cấm để cho nó nói.
Bà Khánh cãi:
-    Ông là ông hay bênh thằng kia coi khinh con cái mình. Thử hỏi chả lẽ con Hoàn nó chủ động gây sự chắc?
Ông Khánh rụt đầu lại, vươn tay với lấy ấm nước rót uống đấu dịu:
-    Biết đâu do công việc của chúng nó bận quá thì sao. Cũng như ngày xưa có dạo tôi với bà chỉ gặp nhau một tí vào buổi tối, rồi sáng ra lại tất tả mỗi người một ngả là gì.
Bà Khánh chau mày nhìn ra cửa sổ:
-    Nhưng dạo ấy công việc của ông nó quan trọng, đằng này, chỉ là anh trưởng ban sáng đi tối về đều đặn, có gì mà bận với chả rộn...
-    Thế là bà khinh nó. Bà phải bỏ ngay cái giọng ấy đi không vì bà mà vợ chồng nó tan nát đấy.
Ông Khánh đứng vụt dậy mở cửa ra ban công. Không khí bên ngoài làm ông dể thở, sáng khoái. Một cơn gió ào qua kéo theo những xác lá chạy rào rào ngoài mặt đường. Những xác lá dựng đứng nhấp nhô như đoàn quân mù quáng chạy xô về một hướng trong cơn kích động cực độ, sau đó chúng đổ rạp xuống thoi thóp tuyệt vọng trở về im lặng như cũ. Trong hơn chục chậu cảnh của ông Khánh thì cây tùng là giá trị nhất, cây ấy do một người ở cơ quan mua tặng với giá rẻ. Nghe nói chủ của cây tùng vốn là một ông già mất trí, trước khi lao đầu xuống ghềnh đá tự tử, ông ta đã thắp hương khấn lạy nó như khẩn lạy một vật sống thiêng liêng, Cây tùng có dáng thác đổ, nó lao từ miệng bình cao nửa mét xuống tận chân, ngọn hoành vào không khí trông hùng vĩ bất thường, Ông Khánh đi vòng quanh cây tùng ngắm nghía nó với thái độ kính cẩn, kiều hãnh. Ánh nắng trùm khắp cây, những chiếc lá nhọn sắc của nó ánh lên màu trắng bạc lung linh, Như mọi lần, tim ông Khánh đập rộn ràng khi ông vén lá nhìn vào góc cây tùng. Cái gốc cây trồi một nửa trên mặt đất nâu xám hơi mịn được phủ bởi những mầm cỏ bé xíu, nó gồ ghề nhưng không lồi lõm thành gốc mà chỉ cương lên những thớ dọc như mạch máu phồng rộp trên thái dương người già. Bàn tay ông Khánh run run mân mê gốc cây với một khoái cảm khó tả, ông ngừng thở, co hết các ngón lại, chỉ để ngón út chạm vào lớp vỏ nâu đỏ và thấy gốc cây chuyển động rần rật, Một sự sống ấm nóng hiện diện, thông qua ngón út truyền vào cơ thể ông Khánh làm cổ họng ông nghẹn lại. Ông Khánh nhắm mắt, nhắm từ từ, thận trọng. Khi bóng tối bao phủ ông thì rất nhiều màu sắc nhòa nhạt xoắn xuýt nhau hiện ra, chúng chuyển động lên xuống theo nhịp thở của ông nhưng hoàn toàn im lặng. Trong thế giới mơ hồ đó, ông Khánh cảm thấy gốc cây tùng đi vào cơ thể mình qua ngón út, chạy dọc cánh tay, trườn qua bả vai lên cổ và xuất hiện trong đầu ông. Gốc tùng co lại, duỗi ra rồi biến thành con rồng nâu đỏ dập dờn uốn lượn trong bầu trời mênh mông vô tận...
- Ông muốn chết nắng à?
Tiếng gắt của vợ làm ông Khánh hẫng lại, loạng choạng, tay rụt phắt khỏi gốc cây đưa lên bưng mắt, một màu đen dịu bao bọc ông.
Bà Khánh dìu chồng vào nhà, đặt ông nằm trên giường, lấy khăn ướt ủ lên trán ông. Cảm đã sinh ra một giấc mơ, giấc mơ ấy của ông Khánh, nó đây:
Ông đi công tác về, lội bộ qua con đê một đầu chìm dưới nước, mặt đê có mấy căn nhà tồi tàn mái lợp giấy dầu đen in trên nền trời xanh thẫm những tiếng thì thào vọng từ nhà ra nhưng rõ ràng chúng không phải là của chủ nhà ở đoạn đê chìm dưới nước ông thấy một con vật trắng như con bướm dựng đứng, hai đầu cánh trên bám vào cánh cổng đan bằng tre khô lay lay con bướm cất tiếng khàn đặc: “Chả ma nào có nhà” . Ông nhìn nghiêng con bướm là một bà già đầu rụt xuống gắn liền với ngực, nhìn kỹ lần nữa chỉ còn đầu và hai tay hai chân bà già trắng ngắm nhìn ông cười khằng khặc làm ông bỏ chạy Bà già trắng đuổi theo. Ông lội ào qua nước chạy té tát sang bên kia đê nơi một đầu nổi dập dềnh gắn hờ vào bờ sỏi, bà già trắng lao lên trước đón đường hò hét chân tay khua loạn xạ, ông chạy thoát lên đường cái, gặp một cô gái trạc hai nhăm ba mươi, cô ta định lảng đi nhưng ông đã nhanh nhảu nói: “Tôi thuê người làm đấy!” Cô gái quay lại moi trong túi chiếc áo rách rưới ra một tờ giấy mười nghìn màu đỏ hồng đã nhàu nát và bảo: ‘‘Đây gửi tạm trước, khi nào làm, đây đòi lại”. Bất thần cô gái dí sát mặt vào mặt ông nhe răng ra, một khuôn mặt tái ngắt điên loạn, đôi mắt đen ngòm trống rỗng, cái mồm há to lộ chiếc răng nanh trắng nhọn như mầm cỏ gianh. Ông buồn bã quay lại chỗ đê ngập nước, lúc ấy bốn phía nước lừng lững xô lại gặp nhau dưới chân ông, dâng cả người ông lên cao, cao mãi... Ông thót ruột bước từ ngọn nước sang thẳng mặt trăng đi vào giữa lòng của nó. Càng dấn sâu vào lòng mặt trăng ánh sáng càng đặc lại khiến ông nghẹt thở... ông vùng vẫy và tỉnh dậy.
Giọng Kỷ đều đều:
-    Mày thấy thế nào, chuẩn bị xây ngay bây giờ hay đợi anh Thắng với chị Muôn về bàn cụ thể lần nữa cho chắc.
Sơn thọc hai tay vào túi quần đi đi lại lại vẻ sốt ruột:
-    Cần gì phải đợi. Hôm giỗ ông Thắng đã nói thế còn gì nữa. Cái nhà này cũng nát lắm rồi.
Cụ Điển nghe hai thằng cháu nói lòng dạ bồn chồn, mấy lần định chen vào nhưng sợ Sơn nên đành ngậm miệng. Kỷ chống tay lên cằm nhìn những chiếc cột gỗ to thẳng đen xỉn đã thủng lỗ chỗ vì mọt nói nhỏ:
-    Tao lại thấy rất ngại. Đang yên đang lành tự dưng dỡ tung ra cả…
Sơn cắt ngang lời Kỷ:
-    Bác chán bỏ mẹ đi, có tiền không xây nhà thì xây hố xí à.
Cụ Điển chồm lên như phải bỏng:
-Sư cha mày, thối mồm.
Biết mình lỡ lời, Sơn hậm hực bỏ ra giường ngả nửa người xuống, hai chân duỗi dài ra đất mắt nhìn trừng trừng lên nóc nhà. Trong bóng tối lờ mờ giữa các đường sổ ngang sổ dọc của rui mè những chiếc mạng nhện giăng thấp thoáng bùng nhùng thi thoảng lại rung lên vì một con nhện lao từ góc nọ sang góc kia, đôi ba sợi tơ lóe trắng như những tia chớp bé xíu, Tiếng mọt rào rào miên man, dập dềnh. Kỷ phân vân, Yến xuống nhà chị Muôn chơi từ hôm giỗ chưa thấy về, có Yến ở đây mọi việc đâm dễ vì Kỷ hay hỏi ý kiiến Yến. Ba người giải quyết công việc nhanh hơn là hai. Kỷ nhìn bố, lúc bí như thế này Kỷ hay nhìn bố mặc dù chưa bao giờ ông có một ý kiến nào. Hai tai ông Điểu cựa quậy, mắt vẫn trân trối nhìn thẳng nhưng không thấy gì hết, Cụ Điển ưỡn người ra trước tay đấm đấm sống lưng, đầu nghẹo sang bên vẻ ngứa ngáy.
-    Có con Yến ở đây thì tốt
Kỷ buột miệng làm Sơn vùng dậy:
-    Nó giải quyết được cái gì. Bác quyết đi, mai em sẽ ra thị trấn liên hệ mua vật liệu, thợ thì ới một câu, chúng nó xúm đến như ruồi. Thế nào?
Kỷ chúi xuống như đang chịu một sức nặng quá tải, dưới chân Kỷ, nền nhà ánh lên độ bóng của đất.
-    Tao có cảm giác là lạ thế nào ấy. Tao sợ…
Giọng Kỷ yếu ớt chân thành. Cụ Điển quay sang ông Điểu nói một tràng dài:
-    Theo ông thì cứ từ từ đã, Cái nhà này còn tốt, với lại nó là hương hỏa của mấy đời để lại, phá đi phải tội chết. Bây giờ ông mới cho chúng mày biết, ông đã mơ thấy Cụ về, Cụ dắt theo cả bà chúng mày nữa, Cụ giận lắm, không muốn cho phá cái nhà này đâu. Với lại…
Ông Điểu đặt tay lên tay cụ Điển, lập tức cụ im bặt. Kỷ khó thở, ngực nóng ran lên. Sơn nghiến răng trừng mắt với cụ Điển:
-    Nhà cũ nát thế này không cho xây nó đổ sập xuống lúc nào không biết. Sướng cũng không biết đường sướng, đúng là loại bảo thủ.
-Thôi!
Kỷ nói cộc lốc đứng dậy ra ngoài sân băm rau khoai cho lợn. Mặt Kỷ vụt già đi, méo mó khổ sở. Sơn vơ lấy cái áo lẳng lặng vào xóm chơi. Bàn tay ông Điểu từ từ trượt khỏi mu bàn tay cụ Điển như con rùa bò xuống mép sông. Cụ Điển nhìn con, cái nhìn mờ nhòe chập chờn. Gò má ông Điểu bóng lên.
-    Xưa anh khỏe lắm cơ đấy. Thế mà...
Cụ Điển lẩm bẩm, câu cuối chùng xuống, tan biến vào tiếng mọt đang dâng lên hạ xuống theo một nhịp kỳ lạ và bí ẩn của mùa hè.
Kỷ vừa băm dây khoai vừa đắn đo cân nhắc việc xây nhà nên bị dao bập vào ngón trỏ. Kỷ chỉ thấy tay bị ngứa rồi từ đấy một vệt máu ứa ra, chậm nhưng mọng và đỏ tươi, sau đó nó trào xuống loang ra thành dòng. Khi Kỷ nhấc ngón tay lên máu nhỏ dài như một sợi chỉ rút ra từ đống dây khoai. Kỷ ra bụi chuối, chọn chiếc lá non xé mảnh nhỏ cho vào mồm nhai chậm, vị chát xộc lên bám khắp mồm làm lưỡi hơi co lại, sau đó là chút ngọt ở cổ họng, Kỷ nhả miếng bã ra lòng tay, lấy nó rịt vào chổ đứt, máu ngừng chảy. Trong chuồng con lợn lệt quệt lê từ góc nọ sang góc kia đòi ăn. Kỷ nhổ nước bọt thấy nó sôi lên trong màu xanh ngả vàng. Cụ Điển chống gậy ra, Kỷ hỏi:
-    Ông mơ thấy Cụ thật à?
Cụ Điển gật đâu mặt vẫn sưng lên vì giận dỗi. Kỷ không biết mặt Cụ vì khi Kỷ được đẻ ra, Cụ đã mất, Mẹ chẳng bao giờ kể về Cụ, ngay cả khi Kỷ hỏi cái nấm mộ to nhất nằm chính giữa khu mộ dòng họ là của ai, mẹ chỉ bảo của Cụ. Cụ là ai? Mẹ bảo là ông của bố. Thế thôi. Chị Muôn được nhìn thấy Cụ, chị kể đó là một ông lão gầy còm, cau có. Cụ hay cấu chị Muôn đến chảy máu. Năm chị Muôn lên tám tuổi thì Cụ mất. Một lần, lâu lắm rồi khi vui chuyện, bố nói với cả nhà: “Cụ chúng mày suốt ngay tranh ăn với con Muôn, khổ, một già một trẻ bằng nhau’’. Cụ là thế thôi.
-    Mày đừng có nghe lời thằng kia, phải nghĩ cho kỹ vào cháu ạ. Không khéo rồi chết cả lũ.
Cụ Điển nói giọng ráo hoảnh khua cây gậy lên trời theo những đường rối rắm.
Chiều Sơn vác về một buồng chuối chín  nục, Kỷ hỏi hắn bảo lúc đi qua nhà Tâm điếc thấy chín quá thì chặt về. Sơn rút con dao nhọn từ cạp quần ra đặt nhẹ xuống chân giường chỗ hòn gạch kê tiếp giáp với bức tường. Kỷ nghi ngại nhìn lưỡi dao loang những vệt đỏ bầm, Sơn bóc chuối ăn nhồm nhoàm nói đỡ:
-    Nhựa đấy.
Người ông Điểu giật nhẹ mấy cái, đầu nhúc nhích xoay về hướng con dao, Cụ Điển vặt hai quả chuối bảo Kỷ:
-    Ông sang nhà Bính, lúc nào ăn thì chạy ù sang gọi ông một tiếng.
Kỷ gật đầu. Sơn giậm chân xuống nền nhà, cụ Điển vừa bước qua bậc cửa giật mình ngã chúi về phía trước. Kỷ liếc sang thấy Sơn nhếch môi cười đểu giả.
Đêm thì trời đổ mưa. Sắm ầm ì dội từ cao xuống khiến mặt đất rung bần bật. Thi thoảng một ánh chớp lóe lên soi đó những đám mây xám tròn lồng lên nhau đưa đẩy nặng nề. Một tiếng sét đanh gọn đánh xuống bãi tha ma, đúng chỗ sét đánh dậy lên một tiếng thét lanh lảnh ai oán đến rợn người. Kỷ và Sơn chồm dậy đã thấy ông Điểu đứng áp vào cửa sổ nhìn ra ngoài, bóng ông in lên trên ánh chớp trắng lóa như một hình cắt bằng giấy đen. Khi đến gần Kỷ mới biết bố mình rên hừ hừ, mặt tái nhợt nhưng toàn thân tỏa ra hơi nóng hầm hập. Chớp nhoáng nhoàng liên tiếp, ngoài sân nước bắn cao như những ông thủy tinh nhọn mọc thẳng từ lòng đất. Tiếng mưa chạy chéo qua, dừng lại, uốn cong và chuyển thành tiếng xé vải. Kỷ vào dìu bố lại ghế, bật công tắc nhưng không có điện. Sơn ngái ngủ dựa vào mép bàn. Sấm ù ù lượn trên đâu tuồng như chỉ với tay nữa nó sẽ đậu xuống mái nhà.
-    Mày nghe thấy không?
Kỷ hỏi Sơn thật to, Sơn gật đâu. Chớp lại nhoáng lên. Mưa cuộn lại ngày càng dữ dội. Kỷ đánh diêm châm lửa vào chiếc đèn dầu trên bàn thờ. Cửa sổ nghiến ken két. Cụ Điển cũng dậy, thái độ bình thản đến lạ thường. Tiếng thét lại cất lên từ bãi tha ma thê lương, tuyệt vọng giữa cơn mưa thốc tháo. Bốn người đàn ông nhìn ra cửa sổ... Ba người quay lại nhìn nhau rồi tập trung nhìn vào người còn lại. Mặt ông Điểu im phắc, mắt giãn to hết cỡ, mồm há ra như sắp sửa thét lên dồn tất cả sức lực ra ngoài.
Mười hai giờ đêm nghĩa địa Dốc Lim trong mưa.
Mưa đã ba ngày, cả trời lẫn đất đều nẫu ra không còn nhận được phương hướng. Trong nhà ánh sáng lạnh, bố nằm lỏng lẻo trên chiếc giường tre có rất nhiều mấu, mình với mẹ thì ngồi cạnh. Bố đưa tay rờ rẫm ngực:
-    Sao lâu thế?
Câu hỏi thều thào giận dỗi. Mẹ nghiêng đầu nghe:
-    Tôi không cấm được chúng, mà chả ai cấm được trừ ông giời.. Tội quá.
Bố xoay người quay vào tường từ từ co lại như con tôm bị nướng. Hơi lạnh làm vách đất ẩm và xám lại.
-    Chúng nó khóc tôi chắc?
Mình đứng dậy ra áp mặt vào cửa sổ như ông Điểu đang làm thế bên Linh Nham, ngoài sân nước bắn cao như những ống thủy tinh nhọn mọc thẳng từ lòng đất. Mẹ so vai nhìn xuống chân, mấy sợi tóc trắng đổ lên vầng trán nhăn nheo, nói với mưa:
-    Phúc bẩy mươi đời nhà này
Mình nhìn mưa, lúc ấy mình đã nhìn mưa hỏi lại:
-Mẹ bảo phúc à?
-    Ừ, mấy ai được giời thương đâu hả con !
Mưa, mưa cách đây bẩy năm, mưa bây giờ xa xôi, mênh mông. Những bông huệ ướt ngoài vườn như đàn ngựa trắng buồn bã. Có một con ngựa bị lạc, nó vẫn đang ăn cỏ ở đồi bạch đàn gần đoàn kịch, chuông ở cổ nó vang vang nhè nhẹ. Bố ho lụ khụ trong cổ, lật mình, đuôi mắt nhíu lại:
-    Tôi sắp đi... họ lởn vởn đằng kia. Lấy cho tôi cây đàn để tôi chơi lần cuối.
Mẹ đứng dậy, mình nhớ như in rằng mẹ đứng đậy chậm hơn cả hoa quỳnh nở, lần vào buồng mang ra cây đàn bầu già cỗi. Bố đã cấm mình nghe đàn bầu.
-    Cái gẩy.
Tiếng bố lẫn vào mưa. Mẹ đưa ra mẩu sừng nhỏ rồi đứng sát mép giường, hai tay nâng cây đàn lên, từ từ lật úp nó xuống trước mặt bố. Mình gai gai khi có cảm giác nhiều người đang lởn  vởn trong mưa ngay giữa mảnh sân loáng ướt. Bố vươn tay lên, tiếng đàn đột ngột xuất hiện, một âm thanh rè, lùng nhùng ngơ ngác, một âm thanh nữa gọn hơn vang hơn, âm thứ ba ra đời sắc lẹm. Tiếng đàn mạch lạc lúc đầu, về sau xỉu xuống rối loạn như những vòng sóng run rẩy dưới mái hiên.
Mưa mưa mưa trùng trùng điệp điệp và đang mưa nhưng cơn mưa ngày xưa không có sét.
-    Tôi mỏi.
Mẹ nói rụt rè, bố không nghe thấy vẫn nhắm mắt để mặc cho đôi tay di chuyển trên dây và cần đàn.
-    Tôi mỏi!
Mẹ nhắc lại nài nỉ, vẫn cố gắng giữ cho cây đàn thăng bằng. Mình tiến lại định đỡ cho mẹ nhưng bố lắc đầu, tay dồn nhanh hơn như muốn đuổi theo mưa. Mẹ nhìn mình, cái nhìn kinh hãi bất lực.
-    Bao giờ mới chấm dứt hở mẹ?
-    Dài lắm... đánh cho hết thì một đời cũng chưa đủ.
Mẹ đáp, nước mắt rân rấn, môi dưới lõm vào. Bố thả rơi hai tay xuống người, tiếng đàn theo đà còn vẩn vơ một lúc nữa sau đó bị mưa xóa đi. Mẹ ngồi xuống đặt cây đàn ngang đùi, mình quờ tay lên trán bố, bố lẩm bẩm khó nhọc:
-    Vẫn mưa... âm của nó không trong nữa... Tôi sắp đi...
-    Bố uống nước không?
Mình hỏi.
-    Không.
Bố ho trong cổ.
-    Bố ngủ đi một tí cho đỡ mệt.
Bố rướn mắt nhìn mình, đôi đồng tử mờ nhạt giãn dần, môi rung như dây đàn bị đay:
-    Tao không mệt nữa... họ đang đến... hai cơn mưa cùng một lúc, thảo nào đàn câm...
Bố nhắm mắt, cơ mặt méo đi sau đó chùng xuống thả lỏng hoàn toàn. Một khuôn mặt lười nhác. Mình quờ tay trước mặt bố hai ba lần... Mưa, mưa, mưa... phía sau nó là một dải đất có những hàng rào xệch xoạc, đôi khi trăng sáng họ vẫn đứng ở đấy, vơ vẩn, trắng, im lặng... Mẹ rùng mình liên tục, khi mình quay sang thì mẹ rung lên biến thành tiếng đàn rẽ mưa bay thẳng về trời. Tiếng đàn trong như một cuộn cước lấp lánh tiếng gọi:
-    Ông ơi chờ tôi với!
Da diết, thảng thốt. Mình đã bước ra sân, nhìn lên không biết nói với ai:
-    Mẹ quên mất là bố bị điếc từ bé.
Mưa, ở đây, bên Linh Nham, cả ngày xưa...
 
Tấm rèm cửa cao vút, quặn xoắn lại, thả tung ra rồi lừ lừ phất ngay ở phần cuối của mép trái. Đèn đường vàng hắt vào phòng làm nổi lên những hình thù kỳ dị của đồ đạc. Thắng khẽ xoay người nghe tiếng thở đều đều nhẹ nhẹ của vợ. Hoàn ngủ say sưa người hơi co nghiêng về bên trái, một tay áp má, tay kia vươn ra phía trước, lòng tay ngửa các ngón khép lại thi thoảng giật nhẹ. Thắng nhổm dậy trong ánh điện mờ mờ, miệng Hoàn hơi hé ra làn môi mỏng hồng nhạt bị vương mấy sợi tóc. Sống mũi Hoàn cao thẳng dừng lại đột ngột giữa nhân trung tạo thành một góc vuông vừa kiêu sa vừa nghiêm khắc lạnh lùng. Thắng nhìn ra ngoài cửa sổ, tấm rèm vẫn lặng lẽ cuộn lại, buông ra, lừng lững lay động. Khi tấm rèm cuốn lên, Thắng nhìn thấy bầu trời bên Linh Nham xám ngắt nhoang nhoáng chớp. Đêm bị bó buộc trong quầng sáng vàng đục của ngọn đèn bẩy nhăm oát có lồng sắt bảo vệ, Cây cột điện được soi sáng trở nên xa lạ, nhẫn nại, sau nó là bóng tối và cây cột tuồng như vừa nhấn bước cuối cùng ra với ánh sáng. Hoàn trở mình nằm ngửa, một cánh tay vắt qua đùi Thắng, khuôn mặt buông lỏng, thảnh thơi, cái cổ trắng đục vặn sang trái. Tóc Hoàn mờ đen không phản chiếu một chút màu sắc nào nên nó bí ẩn mơ màng. Thắng cầm hờ bàn tay Hoàn đặt lên đùi mình, nó ấm mềm co giật như một con chim non. Hoàn oằn người, tấm chăn hoa mỏng trượt xuống dưới, bộ ngực sáng đục nhô lên hai quả đồi trắng nằm chênh vênh giữa bóng tối của buổi chạng vạng. Hai quả đồi trắng lên xuống mơ hồ theo nhịp thở tựa một biển sương dập dềnh vì sự chênh lệch áp suất. Thắng cúi xuống thơm nhẹ lên ngực Hoàn, bóng anh đổ dài từ giường xuống đất, bò lên mặt bàn in trên tường. Hoàn vẫn ngủ thiêm thiếp thơ dại, chìm dần vào yên tĩnh mơ màng. Đột nhiên Thắng nghĩ có thể Hoàn sẽ không bao giờ dậy nữa và anh vội vã đặt tay lên má vợ. Hoàn ú ớ đôi lông mày chau lại rồi giãn ra thở một hơi dài nặng nề. Sau gần hai tháng, đêm nay vợ chồng Thắng mới làm tình với nhau cuồng nhiệt rối rít như ngày mới cưới. Hoàn đã nói nhiều, nói luyên thuyên đủ mọi thứ chuyện cho đến lúc chìm sâu vào giấc ngủ. Thắng cúi xuống, môi anh lượn quanh đâu nhũ hoa của Hoàn, lượn nhẹ, chậm, vị mằn mặn tan ra đâu lưỡi. Hoàn co tay vít đầu Thắng xuống ngực mình, vít mạnh rồi lại xoay nghiêng người, mặt Thắng úp vào sườn Hoàn... Thắng rời khỏi giường đến bên cửa sổ, mặt kính hắt lạnh làm anh tỉnh táo. Lúc ấy khoảng ba giờ sáng, tiếng kêu từ bãi tha ma bên Linh Nham vọng sang rờn rợn, ai oán. Thắng nhìn chăm chăm vào chiếc bóng vàng đục, nhìn mãi cho đến lúc những đốm lửa lóe lên nhấp nhoáng và phát ra tiếng rít như cát miết vào mặt kính. Thắng xách khẩu AK nhảy vụt qua đống gạch, lăn xuống cái rãnh nước xăm xắp, một loạt đạn sướt qua vai anh. Không khí hun dần lên vì khói súng, ai đó giáng một chiếc búa xuống giữa đỉnh đầu Thắng, răng anh nhũn lại... Thắng cố lách qua đường ống nhỏ dài hun hút, bên kia đầu ống ánh sáng nhỏ bằng ngón tay trỏ đang lấp lánh, Thắng bò điên cuồng với trạng thái lâng lâng, đường ống mềm như cao su khiến anh cảm được sự dập dềnh sau mỗi lẫn đạp chân dấn lên phía trước. Ánh sáng to dần, trong suốt không lóe lên nữa, nó tĩnh lặng yên ả ngày càng mở rộng. Thắng biết mình sắp thoát khỏi đường ống, anh cũng biết đằng sau mỗí vết chân của anh, đường ống bị sứt sát và rỉ máu. Đến lúc Thắng nhoài người khỏi đường ống thở một hơi dài thì anh chìm trong biển sáng vàng nhạt tinh khiết. Thắng vung tay hất bỏ cái mạng nhện, khi ngẩng lên anh đã thấy một người đàn ông ở ngay trước mặt mình. Hắn nằm trên mảng tường gạch lở lói lơ lửng giữa không khí, khuôn mặt nhàu nát ngả xanh, những ngón tay dây màu xoắn vào nhau như bị keo dính chặt. Trăng tròn vạnh, lặng phắc tỏa ra thứ ánh sáng cũng lặng phắc. Giữa bầu không khí và mặt trăng là một đường viền sắc lẹm cắt ngang chạy dài vô tận về hai phía. Thắng cúi đầu thở dài, người đàn ông cũng thở dài, vết đạn ở trán hắn rung rung như một bông hoa mào gà. Không khí héo rũ hơi ngả lạnh, cáí lạnh của hơi nước được lọc qua một tấm kính khổng lồ. Thắng chờ đợi, thời gian không xuất hiện rõ nét nhưng cảm giác thì khá lâu. “Thắng ơi!” Tiếng gọi đột ngột làm Thắng giật bắn rơi xuống hun hút, sau lưng anh những tràng đại liên đỏ lừ nối đuôi nhau lặng lẽ đuổi theo... Một ngôi sao xoẹt ngang bầu trời.

Hoàn dậy Thắng đã đi làm. Tầng trên tiếng chân lịch thịch của bà Khánh dội xuống. Hoàn ra ngồi trước giường thấy mình xấu xí, mệt mỏi, đuôi mắt võng vì chịu lực áp của con ngươi bên trong, Hoàn xoa mặt, dí ngón cái vào giữa thùy trán di di cho đầu óc tỉnh táo trở lại. Đêm qua Hoàn ngủ ngon không mơ, giấc ngủ êm ái như nước loang trên tờ giầy thấm.
-    Sáng nay có đến cơ quan không Hoàn?
Bà Khánh hỏi vọng từ ban công xuống.
-    Có mẹ ạ!
Hoàn vừa chải đầu vừa đáp, nhìn vào gương đã thấy mình đẹp hẳn lên. Một cảm giác vui vẻ, tất bật dâng trong lòng Hoàn. Hôm nay Hoàn muốn gặp Cương, chẳng biết để làm gì. Làm gì nhỉ? Hoàn tự hỏi. Chia tay à? Đi đâu cơ chứ? Hoàn dắt xe ra khỏi nhà phóng vào đoàn, không nghĩ đến Cương mà nghĩ đến con ngựa ở đồi bạch đàn. Phòng Cương nhỏ, bừa bộn, tỏa ra một mùi chua lưu cữu. Thấy Hoàn, Cương hỏi ngay:
-    Ăn sáng chưa?
Hoàn lắc đầu. Cương đặt tay lên vai Hoàn sau đó vòng cả hai tay qua gáy kéo Hoàn lại phía mình. Hoàn giãy nhẹ, ngả cả người vào Cương. Phòng bên Trần Mân lục sục thu xếp đồ đạc, con chó Mích Ky lách nhách cắn như ngứa mồm. Qua cửa sổ những ngọn bạch đàn hơi khum khum bắt nắng lóe sáng. Hoàn vừa hít hít ngực Cương vừa dỏng tai đón tiếng nhạc ngựa nhưng không thấy. Hoàn vùng thoát khỏi tay Cương ngồi xuống giường, Cương bật quạt, chiếc quạt Tàu cánh đen xoay chậm chạp lừ đừ theo hình vòng cung.
-    Buồn cười nhỉ.
Cương vò đầu nhăn nhó. Hoàn vênh mặt hỏi lại:
-    Cười gì?
-    Cái này.
Cương cho hai ngón tay trỏ vào mồm kéo rộng nó ra, mắt trợn ngược toàn lòng trắng. Hoàn bật cười đứng dậy đấm nhẹ vào trán Cương, đưa mắt ra cửa sổ đang mở toang cả hai cánh. Cương đóng sập nó lại, quay sang đã thấy Hoàn bỏ chiếc áo ngoài để lộ ra bộ ngực trắng hơi xệ xuống gợi đầy ham muốn, Hai người cởi quần áo lặng lẽ từ tốn, tự nâng niu bản thân mình như đó là chiếc bánh dễ vỡ. Da Hoàn mát lạnh, mịn màng có mùi thơm. Chân tay họ xoắn chặt nhau, Hoàn bị bẻ cong lưng, nửa người trên giường nửa duỗi thẳng ra nền nhà, tóc đổ tràn xuống, rối tung lên, yết hầu co giật. Tay Hoàn chới với tìm chỗ bám trên lưng Cương, mồ hôi rịn ra. Hoàn xoay nghiêng người, đẩy Cương về vị trí phía sau, chân hai người lồng khít nhau cựa quậy co giật theo từng cơn hứng. Hoàn hé mắt, chiếc gối áp sát khiến Hoàn chỉ thấy bóng mờ của đường kẻ ô và li ti những sợi tơ vải bị sùi lên. Cương vật vã sau Hoàn, lên xuống ngang ngửa rồi dừng lại kiềm chế. Cả hai người lọt hẳn trên giường. Cương úp mặt vào mặt Hoàn, Hoàn mở to mắt tránh đầu sang bên. Trước mặt Hoàn trần nhà võng xuống ố vàng nổi hằn lên những vệt tre đan bên trong. Một vệt nứt đen chạy ngoằn ngoèo như con rắn đang ở trạng thái hoảng hốt. Đầu Hoàn tỉnh táo kỳ lạ, cơn khoái cảm biến mất, chỉ còn lại chút dư vang mơ hồ của hơi thở với Thắng đêm qua. Hoàn lựa thế hối thúc theo nhịp của Cương để kết thúc cho nhanh. Cương ập xuống lần cuối cùng với tiếng rít khàn khàn tiếc rẻ, bất lực... Hai người nằm cạnh nhau cùng thở dốc. Hoàn nhìn đồng hồ đeo tay của mình vẻ sốt ruột mặc dù không có việc gì đang chờ đợi. Những con số trên mặt đồng hồ vô nghĩa với Hoàn nhưng bản thân hành động nhìn giờ lại khiến Hoàn bồn chồn. Thời gian cứ trôi đi, đều đặn, trùng trùng điệp điệp đến rùng rợn, Mình chẳng là gì cả, chẳng có gì cả, mình sẽ phải lênh đênh mãi ngay cả khi không hít thở trên mặt đất này nữa...
-    Em thích không?
Cương nhổm dậy, dùng ngón út gại mấy sợi tóc mai của Hoàn hỏi nhẹ trìu mến. Đầu Hoàn nhúc nhích, cô cầm tay Cương kéo nó vòng quanh ngực mình. Hành động ấy Hoàn chỉ làm một lần duy nhất với Thắng trong đêm thứ hai sau ngày cưới. Bây giờ lặp lại động tác này, Hoàn giật mình. Nhưng mà... tại sao Thắng lại xa lạ thế. Tại sao càng ngày Hoàn càng có cảm giác sợ hãi mỏi mệt mỗi khi ở bên chồng. Sức Thắng dẻo dai nhưng nó lạnh quá, Cương tò mò hơn, háo hức hơn. Cương không phải là người anh hùng mỏi mệt. Một tia nắng lách qua khe hở cửa sổ rọi chéo lên giường xòe ra soi nửa bụng Hoàn bắt lây sang cánh tay Cương. Hoàn lánh nhẹ và ngực Cương bừng lên trong dải nắng màu mật ong với những sợi lông tơ như hàng trăm bông lau trong chiều nhưng ở xa, rất xa, tận cuối tầm mắt. Ngực Thắng chắc hơn, không có những sợi lông tơ như của Cương... Mùi hôi từ rãnh nước sau nhà theo gió ùa vào phòng. Khu tập thể yên tĩnh, sự yên tĩnh buồn tẻ. Một cành bạch đàn khô văng vào cửa phát ra tiếng kêu khô khốc. Hoàn dỏng tai mắt sáng lên, tiếng nhạc ngựa vang vang nhè nhẹ ngoài hàng rào.
-    Trưa ăn cơm ở đây chứ?
Cương hỏi, Hoàn gật đầu mân mê những ngón tay to mềm của Cương:
- Ừ, anh đi mua bún về đây chúng mình cùng ăn. Tiền ở túi áo em  đấy.
Cương mang cặp lồng đi ra. Hoàn giơ tay ngang mắt. Mười một giờ. Có lẽ ở cơ quan Thắng cũng sắp sửa đi ăn. Hoàn nhắm mắt, toàn thân tê lịm, hai đùi khép vào nhau. Trong đầu Hoàn, giữa sự im lặng mê man dậy lên một tiếng nói lạnh lẽo mờ nhạt: “Chị ấy cũng sắp đến bây giờ í mà”. Câu nói cất lên ở một nơi rất xa. Hoàn bàng hoàng vùng dậy mặc quần áo dắt xe ra khỏi phòng. Nắng chụp xuống đỉnh đầu làm thành một quầng sáng quanh Hoàn. Xe lao đi với tốc độ nhanh, tai Hoàn ù ù như bị nước đọng. Ve kêu nhức nhối. Cầu Loàng nhoang nhoáng trước mặt với những hàng cột vằn đỏ xen trắng. Người đi đâu mà vắng thế này? Bên trái đường, cách một mảnh ruộng đầy cỏ là đền xương Rồng, ngôi đền thiêng nhất thành phố, ở đấy có một cây cổ thụ gốc ba người ôm không hết, lỗ chỗ những vết lõm vì đạn trong cuộc binh biến của ông Đội Cấn. Đền Xương Rồng thờ một người đàn bà... Mặt Hoàn nóng rực tuồng như chỉ chút nữa sẽ bóc cháy. Phi đi con ngựa trắng lạc đàn của chị. Phi đi, đưa chị đến chân trời, xa hơn cả chân trời, đến nơi có những bông huệ trắng đứng dầm mình trong mưa... Hoàn vít tay phải, chiếc xe vụt lên phía trước như máy bay rời khỏi đường băng. Một tiếng thét lanh lảnh sau đó là tiếng nổ trầm đục nhưng vang vọng uy nghiêm...
 
... và ta đã tìm.
Không thể...
... mơ thấy...
Đó là vật khí..
 
-    Chú Thắng ra tôi bảo!
Giọng ông Huỳnh nghiêm trọng làm Thắng vội vã đứng dậy. Chung liếc xéo hai người mặt cau có. Ông Huỳnh bĩu môi cố ý bộc lộ sự khinh bỉ. Thắng hỏi nhanh:
-    Việc gì thế bác?
-    Có chuyện... ra đây. - Ông Huỳnh lôi Thắng ra khỏi phòng, nói to - Không cho nó lại nghe hết.
Thắng ngoái cổ nhìn vào phòng bắt gặp ánh mắt oán giận của Chung tự dưng thấy khó xử. Ông Huỳnh lấm lét dúi vào tay Thắng một phong thư, thì thào:
-    Chú cầm lấy mà xem, của thằng chó ấy đấy. Tôi thấy lạ quá chú ạ!
Thắng cầm phong thư lạnh lẽo nhàu nát nửa ngạc nhiên nửa sợ hãi. Ông Huỳnh rì rầm bên tai Thắng:
-    Tất cả các thư khác đều thế chú Thắng ạ, Mấy lần tôi định bóc ra xem thử, nhưng mà... chú bóc đi.
Thắng lắc đầu rít lên:
-    Lần sau bác không được thế, rõ chưa.
Ông Huỳnh ớ ra, hầm hầm bỏ xuống phòng thường trực. Chuông điện thoại trong phòng đột nhiên đổ dồn và tim Thắng co thắt theo nhịp của nó. Chung uể oải đứng dậy nhấc máy. Thắng bước vào đặt phong thư lên bàn Chung:
-    Thư này
Chung nhìn Thắng xa lạ, một tay lên úp kín lên phong thư, tay kia buông thõng chiếc ống nghe điện thoại, giọng mơ màng:
-    Ông về ngay đi, Hoàn nó bị tai nạn xe máy rồi!
 
Cụ Điển hiu hiu rung đùi kể chuyện một mình xơi gọn hai mươi tên cướp chỉ nhờ có phép rút đất bằng cái giọng lên bổng xuống trầm:
-    Tôi tháo dải rút quần quăng thòng lọng gò cổ một lúc hai chục thằng lại với nhau rồi bảo ngồi đấy, khôn hồn thì ngỗi im ở đấy thằng nào khóc tao tát vỡ mặt. Thế đấy!
Cụ nhún vai, vành tai đỏ hồng lên cựa quậy Lão Bính nghi hoặc chồm dậy:
-    Bị rút đất chúng nó không chạy được à?
-    Chứ sao.
Cụ Điển vênh mặt tay vỗ vỗ thành bàn làm cốc chén rung lách cách.
-    Chúng nó không chạy được thì sao cụ chạy được?
Lão Bính hỏi lại, líu lưỡi vì sung sướng. Cụ Điển giật mình ngẫm nghĩ một lúc sau đó quát lên:
-    Tôi về đây!
Vừa bước ra cửa cụ Điển thấy một con chim sẻ sa thẳng xuống trước mặt mình. Con chim giãy giụa mấy cái rồi nằm im, Cụ Điển ôm ngực lảo đảo:
-    Con vợ thằng Thắng hỏng rồi!
Đường về xa thẳm mịt mù. Tao đã bảo rồi chị ấy về kia kìa. Bầu trời nứt một vệt dài mỏng mảnh, từ vết nứt đó phơ phất tỏa ra những dải khói trắng xanh.

• * * *

Tháng 10 năm 1917.
Mười một giờ năm.
Đề lao Thái Nguyên.
Lập Nham không ngủ, thần kinh căng ra, bất cứ tiếng động nào cũng khiến ông giật mình. Qua ô cửa sắt hình vuông to hơn chiếc quạt nan, bầu trời hiện ra đen thẫm với những ngôi sao nhỏ long lanh lúc ẩn lúc hiện bởi các làn sương. Tiếng chân đều đặn của người lính gác vẫn vọng vào, bền bỉ nhẫn nại, thi thoảng anh ta lại ho khan. Ngoài hàng phố thoang thoảng giọng cô đầu chen lẫn với nhịp phách khô giòn và đột nhiên người bán bánh cất tiếng rao khàn khàn ủ ê ngay cạnh đề lao. Mấy lần Lập Nham định với tay đánh thức Cả Thấu nhưng lại thôi. Phòng giam tối mờ, trên nền xi măng, những người tù nằm ngủ lộn xộn mấp mô với đủ các hướng nhưng chân thì thẳng tắp bởi đôi cùm sắt liên hoàn chạy ngang phòng. Đêm nay không ai ngáy tất cả thở đều đều mê mệt, ngay cả ông Tú Hồi Xuân giờ cũng thở phì phò trong miệng. Lập Nham cố ngồi thẳng dậy một lần nữa ông ngước lên ô cửa có những chấn song ngắn thẳng, chắc và xù xì, Hai giờ nữa Đội Cấn sẽ khởi binh, Bắt đầu bằng cái gì nhỉ? Một phát súng hay một hồi kèn? Lập Nham dỏng tai, ông vừa nghe thấy tiếng gì đó vọng đến trầm trầm như đá đổ. Cái tiếng ấy ngày một rõ và Lập Nham chợt rùng mình. Sông Cầu đang rống lên trong đêm. Lập Nham lay vai Cả Thấu làm anh ta choàng dậy
-    Nghe thấy không?
Lập Nham thì thào. Cả Thấu dụi mắt nghiêng đầu rồi bấu chặt tay Lập Nham. Tiếng rống rõ hơn, dữ dội hơn. Bước chân người lính gác vẫn đều đều nhẫn nại tuồng như anh ta bị điếc,
-    Tốt hay xấu hả thầy?
Cả Thấu hỏi, mắt lóe trong bóng tối. Lập Nham không đáp, mũi hếch lên đón cơn gió vừa lách qua song sắt ùa vào mang theo mùi ngai ngái của đại ngàn. Hai Vịnh càu nhàu giãy mạnh rồi trở dậy làm những người khác lục tục dậy theo, tất cả tập trung nhìn Lập Nham, có cảm giác biến cố đêm nay sẽ xảy ra ở chính cơ thể ông. Lập Nham bối rối không biết nói gì liền ngước lên ô cửa để hướng sự chú ý của mọi người vào đấy. Cả Thấu vươn sang nói nhỏ với Ba Nho:
-    Lúc nãy sông kêu ông ạ.
Ba Nho ậm ừ, ông ta không bao giờ tin vào hiện tượng tai di. Hai Vinh hùng hổ tuyên bố:
-    Tí nữa ra tôi vặn cổ thằng Quản Lập đầu tiên. Mẹ nó,
-    Khẽ chứ con khỉ.
Ai đó hốt hoảng gắt lên, Những người tù căng thẳng chờ đợi như những đứa trẻ ngóng giao thừa để được đốt pháo, Tiếng chân bước gấp gáp đến trước phòng giam sau đó dừng lại một cách bí ẩn.
-    Anh em, nằm xuống không thì hỏng mất!
Lập Nham nài nỉ, tự mình nằm xuống trước, Cả Thấu lầm rầm khấn vái, lúc đầu còn nhỏ, sau tiếng anh ta to dần, Lập Nham vụt nghĩ đến bản bố cáo mà ông cùng Tú Hồi Xuân đã dầy công soạn thảo và học thuộc lòng trong đầu, Hai tay Lập Nham từ từ nắm chặt thành hai nắm đấm. ‘‘... ta chiêu tập những anh em có tinh thần tự do độc lập, có nhiệt...”
-    Mấy giờ rồi nhỉ?
Nguyễn Gia Cầu hỏi, Ba Chi nói nhanh:
-    Quá nửa đêm rồi. Hay là...
Lại tiếng chân hối hả vang lên trước phòng giam, ai đó trao đổi mấy câu với nhau rất nhanh rồi im lặng, Lập Nham thả lòng người, chờ đợi luôn luôn là điều khó nhọc, đôi khi gây ra sự nguy hiểm, nhiệt tâm yêu nước thương nòi, lập thành những đạo binh cứu quốc”.
-    Tôi khát quá, xem còn tí nào ở cốc bên ấy không anh Cả Thấu?
-    Còn.
“Và hôm nay ta bắt đầu khôi phục lấy tỉnh Thái Nguyên, Lá cờ Ngũ Tinh đã kéo lên phấp phới trên kỳ đài”, Kỳ đài nào nhỉ? Lập Nham cau mày nghĩ ngợi, Sẽ treo nó ở đâu? Trước dinh công sứ hay sở giám binh? Có lẽ ở sở giám binh, “Ta tuyên bố Thái Nguyên độc lập’’.
Một loạt súng vang lên từ bên trại khố đỏ, sau đó những tiếng súng lẻ tẻ, Hai Vịnh nắm lấy thanh cùm lắc mạnh,
-    Bắt đầu rồi,
Một tiếng nổ ngay trong đề lao. Bước chân rầm rầm tiến về phòng giam. Tiếng khóa lách cách bối rối một lúc lâu, cánh cửa bị kéo sang bên rít lên chói óc, Những người tù vùng cả dậy, Trong ánh đèn măng sông, Lập Nham nhìn thấy Đội Giá, ông thở phào. Thế là bắt đầu… Thanh cùm được nhấc khỏi chân nhưng Lập Nham không có cảm giác tự do, đó là trạng thái chính ông cũng không giải thích nổi và nó trở thành một ẩn ức cho đến tận cuối đời,
-    Đưa ngài đây sang bản trại, nhanh lên,
Đội Giá lệnh cho người lính đi cùng mình, anh này cúi xuống cõng Lập Nham lao ra ngoài. Đến cửa đề lao Lập Nham nhìn thấy viên thủ ngục người Pháp nằm ngửa dưới chân bàn, ngực đọng một vũng máu. Người lính khố xanh cõng Lập Nham chạy băng qua cái ngõ nhỏ nơi có treo chiếc đèn lồng đỏ lừ lừ sáng, sau anh ta là một tốp lính hộ vệ. Lập Nham ngoái về mạn sông Cầu bắt gặp dải Ngân Hà buông xuống như một con thác. Tiếng súng tắc pọp vang lên bên đồn lê dương kèm theo tiếng kèn đồng lanh lảnh. Hàng phố Thái Nguyên đóng cửa im ỉm nhưng Lập Nham biết bên trong tất cả đang thức, lo lắng hồi hộp. Vào sân trại khố xanh, Lập Nham gặp toán quân của Đội Trường rầm rập kéo nhau về mang theo hai cái rọ lợn đựng hai chiếc thủ cấp. Tim Lập Nham nhói lên...

Đã mở ra mắt, tay và những làn sương mỏng xanh nhạt. Ở con đường dẫn vào bãi tha ma không có hoa rụng nhưng trăng lại sáng. Những hạt sương bé đọng trên đầu lớp có phủ kín các ngôi mả bắt ánh trăng lóe lên thứ ánh sáng kỳ ảo, trong vắt. Tiếng dế ì i vọng từ lòng đất nghe ai oán não nề. Rì rầm tràn ngập không gian. Một con chim đen lặng lẽ lượn trên bầu trời, bóng nó trườn mấp mô qua cỏ rồi chìm sâu vào những vùng tối giữa các ngôi mả.
Ngủ đi, ngủ đi bé ơi chị sẽ kể cho bé nghe chuyện về mẹ của chúng mình. Mẹ bây giờ chỉ nhớ được tên các loài hoa. Mẹ bảo đêm nào hoa cũng đến chơi với mẹ, hoa mào gà, hoa dong riềng, hoa thược dược, hoa tóc tiên, hoa rau muống, hoa ổi, hoa mười giờ, hoa thiên lý, hoa găng, hoa xấu hổ, hoa cậm cam, hoa cỏ may, hoa mướp, hoa bạch đàn... Ngày xửa ngày xưa mẹ hay trốn bà ra ru hoa ngủ. Mẹ ru, hoa mềm lả ra rũ xuống, chúng ngủ, cánh khép lại rất nhẹ chỉ đủ để giấc mơ không bay ra được. Mẹ bảo ngủ ở đâu cũng có, lúc nào cũng có, biết gọi thì đến... Cái ngủ mày ngủ cho ngoan để chị ra vườn xem đêm nay chúng có đến không.
Mở ra mắt, những bàn tay non nớt, hơi thở se buồn, trăng, nhưng không hề có hoa rụng. Một con chim đen lặng lẽ.
 
Mẹ đi dưới trăng, xòe hai tay thăm những bông mào gà trồng ở bãi tha ma. Tóc mẹ dài buông khắp người như lối ve vãn dai dẳng. Mẹ đi thăm hoa một mình bé ạ, một mình thôi vì lúc ấy chưa có chị em mình. Ngủ đi bé ơi, đêm đang tàn, những giấc mơ dần bay khỏi đài hoa. Hoa mào gà chờ mẹ, chúng buồn chụm đầu vào nhau than thở. Hoa mào gà không có giấc mơ, mả thì chả an ủi được ai bao giờ. Mẹ ở chơi với hoa đến gà gáy thì về. Mẹ dặn chị sau này trồng cho mẹ thật nhiều hoa mào gà, chỉ hoa mào gà thôi. Giờ không biết mẹ ở đâu cả. Có ức vạn con đường dẫn đến bãi tha ma nhưng đường về chỉ có một thôi bé ạ... Ngủ đi bé ơi, chị đang kể cho bé nghe về mẹ, mẹ bảo cứ nghe tiếng rao thì đấy là bố. Chị ngồi trước thềm cho mẹ bắt chấy, bắt được con nào lại đưa lên mồm nhấm. Đường vắng, tận trưa mới có tiếng rao. Chị nghển cổ, mẹ ấn đầu xuống bảo chả phải nhìn, nghe cũng đủ rồi
- Ai thiến lợn đê..ê…ê...ê
Khàn khàn ủ ê. Ông ấy hiện ra chậm rãi nặng nhọc lê từng bước làm bụi quẩn lên sau gót. Tay ông ấy xách cái túi, tay cầm cây gậy dài bằng người có sợi dây oặt xuống như một đứa trẻ ốm. Ông ấy nhìn mẹ nheo mắt cười lộ ra cái răng cửa vàng chóe. Mẹ hứ một tiếng cong cớn, cúi xuống tìm chấy cho chị. Ông ấy nhìn quanh, sán đến gõ gõ đầu gậy vào bậc cửa: “Tối nay đến nhá”. Giọng bây giờ khác với tiếng rao, nó ngắn hơn, khô hơn. Mẹ lại hứ cái nữa: “Không cho nó được hào nào à? Thế cũng đòi là bố!”. Ông ấy lắc đầu ngán ngẩm: “Từ sáng đến giờ hoạn được cái chó nào đâu mà tiền với chả nong”. Rồi ông ấy đi không buồn nhìn chị lấy một lần bé ạ.
- Ai thiến đê...ê...ê...ê
Ngai ngái với hai đám bụi nâu quẩn sau gót chân như hai cánh chim sẻ già. Ngủ đi bé, ngủ đi, đừng bao giờ bay bằng cánh chim sẻ.
 
Gió dậy lên, những chiếc lá khô nhúc nhích lười nhác. Một con chuột hiện ra sau khóm hoa mào gà, nó thoăn thoắt chạy từng đoạn ngắn, cong người hất hất cái đầu về phía trước như đánh hơi. Con chim đen lặng lẽ xiết vòng lượn lại. Trăng mở ra mênh mông.
 
Ông ấy vẫn đi qua trước nhà, mẹ vẫn nhìn theo hứ một cái cong cớn. Sau đó mẹ mang bụng ngày một to. Mẹ không bắt chấy cho chị nữa mà lặc lè đi lại trước cổng chờ tiếng rao, thi thoảng mẹ lại nổi cáu vô cớ hoặc thở dài. Da mẹ xanh nhớt, má hóp lại, trán hằn gân xanh chằng chịt. Hàng xóm lấm lét nhìn mẹ rồi rỉ tai nhau. Tiếng rao khàn khàn chập chững đi lại, chị thấy đầu tiên là cái mũ lá rách mướp, sau đó đến chiếc áo kaki Tàu bạc phếch vá chằng chịt ở vai, sau nữa là cái túi đồ nghề “Có lẽ sắp rồi”. Mẹ ảo não bảo, cái bụng to dần về phía trước, cổ mẹ bé quá. Ông ấy lại gõ gõ đầu gậy xuống thềm. “Sao biết?”. Mẹ nhìn thái độ nghi ngờ của ông ấy cắm bạnh ra: “Đừng có mở mồm hỏi nữa, thối lắm. Sắp làm bố đứa thứ hai rồi mà chẳng biết đếch gì cả. Cố một ít tiền còm đỡ cho tôi lần này đấy”. Ông ấy quay đi lẩm bẩm: “Sắp đẻ thì phải buồn ỉa chứ”. Thật đấy bé ạ, chị nghe thấy thế thật mà. Đêm mẹ gọi chị dậy nấu nước luộc dao. Mẹ nằm ngửa mặt to phồng lên, mồ hôi tràn đẫm cả gối. Mẹ bắt chị ra ngoài, khi nào xong sẽ gọi. Chị đứng giữa sân mong ông ấy đến nhưng chỉ nghe mẹ thét lên, sau đó im bật. Lâu lắm mẹ mới gọi chị vào, chỉ cái bọc vải ướt thều thào: “Nó đi ngay rồi... con trai”. Chị nghĩ bọc vải ấy là một bông hoa không có cánh. Mẹ ôm bé đi trước còn chị vác cuốc theo sau, trăng theo sau chị... Khi về mẹ dặn chị sau này nhớ trồng cho mẹ thật nhiều hoa mào gà như mẹ vừa trồng cho bé. Nhưng hoa mào gà không có giấc mơ, không hề có. Mẹ chờ hai hôm rồi xõa tóc đi tìm ông ấy. Mẹ tự tay đống cổng, bảo chị: “Thi thoảng phải ru cho thằng bé nó ngủ, nhớ không con đoảng vị này’’... Ngủ đi bé, ngủ đi, khi nào dậy chị sẽ kể cho bé nghe về một cơn mưa, trong cơn mưa có tiếng rao ủ ê luôn luôn muộn mằn, chị thì không đoảng vị.
 
Bóng chim lao vụt xuống. Tiếng kêu xé ruột cất lên. Ở con đường dẫn vào bãi tha ma không có hoa rụng nhưng trăng lại sáng.
 
Mình không làm chuyện ấy, mình bị oan chẳng ai thanh minh cho mình, ông ta sốt cao quá rồi đi trong khi mình đang mơ. Mình có nhấm thử mấy cọng cỏ xem nó thế nào, việc ấy chả hề mẹ gì tới ông ta. Họ chỉ được cái già mồm cậy đông vu oan cho mình, mẹ cha nó đời là thế, sau này có dip mình sẽ cho chúng nó mỗi đứa một cái tát đủ cả năm vuốt. Thích thật. Ông ta có cái mũi to vật, tai nhỏ xíu quắt như miếng mộc nhĩ phơi khô, nhân trung dài vuốt về phía trước, nhìn nghiêng mồm ông ta giống cái tĩ gà. Ông ta sốt mình bị oan, mình chẳng làm gì cả. Bốn mươi mốt độ thì đùa thế nào được, mình không bóp cổ ông ta cũng chết. Mình đang mơ, chống lại những lời rủ rê đường mật của cái dây thừng đểu giả, làm sao không bị oan nhỉ? Thì đành rằng nó nhầm mình là trâu bò đi nhưng đâu cứ nhất thiết phải đem có ra gạ gẫm. Mía không được à? Ngô nữa... Mình bị xúc phạm, thật đấy, cả họ nhà mình chưa bao giờ bị gạ gẫm trắng trợn đến thế...
 
Sau hai tuần, Hoàn đã mở mắt, nhúc nhích được chân tay nhưng vẫn chưa tỉnh. Khuôn mặt Hoàn vô cảm, nhìn kỹ hơn nó lạnh lùng tàn nhẫn trong làn da trắng xanh hơi bóng, má Hoàn hóp lại thành hai vệt chéo từ chân tai xuống cằm, đòi lông mày đen kiêu hãnh giờ nhạt và lưa thưa, môi xám rúm lại gợi lên cảm giác bất lực đến mức sa đọa. Mắt Hoàn mở to, con ngươi lờ đờ chuyển động theo một bản năng gần như vô nghĩa và không nhận biết được sự vật. Hình như Hoàn đang phiêu diêu ở chốn xa xăm nào đó. Toàn bộ tinh thần của khuôn mặt đang bị rút cạn, nó như một đàn chim đang lần lượt cất cánh bay đi từng con một, bình thản lặng lẽ không thế lực nào níu giữ được. Rồi đến lúc con chim cuối cùng nhấc đôi cánh lao vào bầu trời để lại dưới chân nó một mặt đất xơ xác hoang hóa, một mặt đất mỏi mệt tan rã không còn chút gì của sự sống. Và Hoàn sẽ ra đi... Thắng đã chứng kiến nhiều trường hợp như vậy, không ai qua khỏi, nếu may mắn thì cũng sống trong không khí chết chóc lay lất. Đó là những ngày ở thành cổ Quảng Trị với những vết thương toác ra, những cái đầu mở rộng bốc hơi, não phập phồng như con sâu sắn dây bị phơi nắng. Mùi cồn, mùi mồ hôi chua loét ngây ngất với tiếng quạt trần ù ù trên đầu làm Thắng phát điên lên, anh quyết định trở lại cơ quan làm việc, phó mặc Hoàn cho bà Khánh với Yến chăm sóc.
Cạnh giường Hoàn nằm là giường của một đứa bé gái khoảng chín tuổi cũng đang ở tình trạng nguy kịch bị gắn đủ các thứ dây nhợ vào người. Con bé nằm thiêm thiếp, mồm hé ra vì chiếc ống nhựa bắt vào. Bố mẹ nó là dân nhà quê ăn mặc lành lặn nhưng bẩn, anh chồng trạc tuổi Thắng, luôn đi chân đất, cả ngày ngồi ôm ngang người con mặt mũi đờ dại, chị vợ ủ rũ ít khi ngẩng lên. Cũng như gia đình Thắng, họ thay phiên nhau trông con bé, người này thức thì người kia ngủ, ngủ trên cái ghế gỗ bắt dọc hành lang với một tờ báo đậy lên mặt. Người ta đưa thêm một bệnh nhân nữa vào chiếc giường để trống trong góc phòng. Không khí yên lặng lo âu của phòng hồi sức cấp cứu bị phá vở bởi gã thanh niên có khuôn mặt quắt, sống mũi thẳng, răng hở và máí tóc cứng queo này. Gã bị tai nạn xe máy, mê sảng nói ra miệng toàn những chuyện hớ hênh. Người anh mỗi lần thấy em mình mê định bịt miệng lại nhưng tay y tá không đồng ý:
-    Cứ để chúng tôi nghe còn chuẩn đoán tình trạng của anh ấy.
Đang im lặng tự nhiên gã thanh niên oằn người, rên rẩm:
-    Đau... đau… ấy đừng… đau, kìa bỏ chân ra, gác lên thế ai thở được. Đau… đau.. đau, giời ơi lùi ra không thích sờ vú đâu...
Mấy cô y tá nhìn nhau rúc rích cười. Người anh của gã thanh niên ngượng quá quay sang thanh minh với Thắng:
-    Em trai tôi đấy… vợ chồng chú ấy vui tính lắm.
-    Sao mấy hôm nay không thấy cô ta đâu?
Thắng hỏi lại bắt quen, người anh thật thà nói:
-    Mới bỏ nhau rồi... thím ấy theo một thằng bạn học cũ lên Cao Bằng... chú ấy chán, uống rượu, thế là bị... đâm vỡ cả cột xi măng...
Các buổi trưa Thắng phóng xe từ cơ quan vào viện trông Hoàn để bà Khánh và Yến tranh thủ đi ăn cơm, tối anh ở chơi đến mười giờ thì về ngủ.
Thư vào thăm Hoàn. Mặc chiếc quần côn đỏ, áo đen cộc tay, tóc cắt ngắn như đàn ông, môi thoa một lớp son mỏng phớt, Thư đi đến đâu cũng có người ngoái cổ nhìn theo.
- Hoàn ơi mở mắt ra nào!
Thư cúi xuống gọi. Hoàn mở mắt dửng dưng nhìn thẳng vào mặt Thư. Con ngươi Hoàn nhạt màu rất nhiều, nó hơi ngả vàng và nhòa lẫn với lòng đen của tròng mắt, Bà Khánh thì thầm:
-    Em nó biết đấy nhưng không nói được.
Thư cắn môi nhìn đôi chân Hoàn thò ra sau tấm vải trắng, những ngón chân co quắp bợt bạt như đàn chó mới sinh chưa mở mắt nằm chen chúc trong một cái ổ yên ả. Yến lôi chiếc bô dưới gầm giường ra kiểm tra, nó vẫn khô khốc. Ống tiếp thức ăn nhỏ từng giọt đều đặn chậm rãi. Cô y tá chạy lại rút chiếc cặp đo nhiệt độ ở nách Hoàn giơ lên, vẩy vẩy mấy cái lẩm bẩm:
-    Ba tám độ. Khá lên rồi đấy.
Thư linh cảm Hoàn không hồi lại được nữa, sẽ khác, khác rất nhiều, mai kia Hoàn đi một đường, cuộc sống đi một đường, cái chết đi một đường. Thư buồn bã bỏ ra ngoài hành lang, Yến cũng ra theo. Một chiếc băng ca phủ vải trắng do hai y tá đẩy lướt dọc hành lang về phía nhà xác. Thư thấy buồn nôn. Yến nghi ngại hỏi Thư:
-    Chị Thư ơi, em thấy mắt chị Hoàn cứ hằn học thế nào ấy?
Thư nhìn xuống sân bệnh viện không đáp. Trong phòng gã thanh niên lại giãy giụa la hét. Mùi cồn sặc lên. Một chiếc lá bay tạt qua vai Yến rơi xuống đùi Thư. Thư gạt nó xuống chân, nghĩ sao lại nhặt lên cầm cuống miết giữa hai ngón tay. Chiếc lá quay thành vòng tròn vàng úa, Yến vặn người nhìn ra cửa sổ nói to:
-    Không có cây hoa ngọc lan này, em đến chết vì mùi cồn ở đây mất.
Giọng Yến hồn nhiên làm Thư bực mình nhưng không phản ứng gì. Thư chỉ vào mấy cuốn truyện nhàu nát để trong giường của Hoàn hỏi:
-    Mày đọc à?
-    Vâng. Ở nhà anh Thắng đấy. Em mang vào đây đọc cho đỡ buồn.
-    Thích đọc nữa không?
-    Chị có à?
-    Ừ, lần sau tao mang cho một ít mà đọc.
Thư trở vào phòng ngồi cạnh Hoàn một lúc nữa rồi về.
Việc để một mình ông Khánh trông nhà trong tình trạng vừa ốm dậy khiến bà Khánh không yên tâm. Thắng quyết định nhắn Sơn ra đỡ đần cho ông Khánh. Ngay buổi chiều Sơn bắt xe ôm xuống, vừa tìm tới nơi hắn đã đâm bổ vào nhà, lẳng toẹt chiếc ba lô lộn lên ghế sấn đến sờ sịt các đồ vật. Ông Khánh líu cả lười hỏi:
-    Cậu làm cái gì thế?
-    Cháu là em anh Thắng, cháu sang giúp anh chị ấy.
-    Biết rồi, thì ít ra cậu cũng phải chào tôi lấy một câu chứ.
Sơn đang phăm phăm đi lên cầu thang nghe ông Khánh nói thế liền quay lại ngồi phịch xuống ghế, hai tay dang rộng chân vắt chữ ngũ đung đưa:
-    Thế anh Thắng chưa về hả bác?
Ông Khánh ngán ngẩm quan sát mái tóc bờm xờm của Sơn hỏi lại:
-    Cậu là anh cái Yến à?
-    Vâng.
Sơn nhấc chiếc gạt tàn thuốc lá có gắn con sư tử lên ngắm nghía thán phục, hắn tự lấy thuốc trên bàn châm hút. Ông Khánh đưa Sơn đi làm quen các phòng trong nhà sau đó cùng hắn vào viện. Đến đầu hành lang Sơn khạc nhổ âm ĩ, khi thấy Hoàn thì hắn nổi hết da gà định quay ra nhưng bị Yến kín đáo nắm khuỷu tay giữ lại. Hành động đó lọt vào mắt bà Khánh. Sơn cắn răng đi quanh giường của Hoàn hai lần rồi chuồn thật nhanh ra ngoài hỏi Yến:
-    Tối ngủ ở đâu?
Yến chỉ vào chiếc giường gấp dựng dọc hành lang, Sơn bật lên tiếng rít lo âu:
-    Sao không đưa bà ấy về nhà mẹ nó  mà chăm sóc?
Yến cau mày:
-    Sang đây đừng có ăn nói linh tinh người ta lại phật ý.
Mười phút sau Sơn đèo ông Khánh về, lần này hắn phóng nhanh hơn vì đã quen xe. Đêm đầu tiên qua đi tẻ nhạt, hơi xa lạ làm Sơn thất vọng, hắn tưởng tượng khác. Sáng hôm sau Sơn phát hiện chiếc đầu video và hắn bị hút chặt vào đấy. Bên kia đường có một quán cho thuê băng với giá nghìn rưỡi một ngày. Sơn thuê liền một lúc ba băng chưởng về xem, hắn nằm ườn trên đi văng mồm phì phèo thuốc lá, vẻ mặt thỏa mãn hưởng thụ. Ông Khánh có Sơn trông nhà như chim sổ lồng đi tìm các bạn hưu để trò chuyện và vào thăm Hoàn đều đặn hơn. Lúc rỗi ở nhà, ông Khánh chỉ quanh quẩn bên mấy chậu cảnh ngắm nghía cắt tỉa làm Sơn rất ngạc nhiên, Trong con mắt Sơn những cái cây cong queo già cỗi kia chỉ đáng vứt vào chân hàng rào, chưa nói là làm củi.
-    Cậu biết cây này bao nhiêu năm rồi không?
Thấy Sơn chăm chú nhìn cây tùng, ông Khánh hỏi, Sơn lắc đầu, ông Khánh dạo một vòng qua các chậu cảnh xong mới thủng thẳng nói:
-    Năm mươi năm.
Sơn ậm ừ cho có chuyện, nhìn lướt qua ngôi nhà hai tầng bên cạnh rồi đi xuống mở băng.
 
Thắng ít nói giờ càng ít nói hơn, phòng làm việc trở nên im ắng, rộng rãi. Chung vẫn chíp chíp trong mồm vì chiếc răng sâu, mỗi lần anh ta ngả người ra sau cái ghế lại kêu ken két, Từ hôm Hoàn bị tai nạn Chung có vào thăm một lần nhưng đứng ngoài, anh ta cũng chẳng hỏi thăm Thắng về Hoàn. Không hiểu sao Thắng vẫn có cảm giác Chung biết tường tận về tình trạng của vợ mình,
-    Hai giờ chiều nay sang họp chi bộ ở phòng hành chính, ông nhớ nhé!
Thắng dặn Chung rồi đứng dậy định đi ra ngoài mua bao thuốc. Chung đang cắm cúi xuống đống giấy tờ bừa bộn trên bàn ngẩng lên nói lại rất nhanh;
-    Phải xem kỹ góc đầu bên phải ông Thắng ạ, nguy hiểm lắm đấy
Thắng sửng sốt nhìn Chung, anh ta im bặt cúi xuống bàn. Thái độ của Chung ngày càng lạ, nó như con ốc sên chậm chạp co mình vào chiếc vỏ trơn nhẵn lì lợm nhưng thi thoảng vẫn thò đầu ra múa một điệu múa kỳ quái khó hiểu. Mặt Chung vàng võ hốc hác duy chỉ đôi mắt là sáng rực đến mức làm cả cơ quan nghi ngại. Thắng xuống dưới chân cầu thang bị cô văn thư túm lấy lôi vào một góc thì thào hỏi:
-    Anh Thắng này em hỏi thật nhá, đây không phải chuyện tò mò đâu, anh xem lại xem thời gian qua anh chị có làm gì động tới đến chùa không?
Thắng cười lắc đầu:
-    Nhà anh có ai đi lễ đâu.
Cô văn thư thất vọng, cố gắng vớt vát:
-    Thế trước khi bị, chị Hoàn có nói gì gở không? Anh có nhớ lại xem nào!
Thắng lại lắc đầu rồi không hiểu sao nói bừa cho qua chuyện:
-    À, hình như Hoàn nhà anh có nói đến chuyện muốn đi nghỉ mát thì phải.
Cô văn thư run lên, mắt long lanh rờ rỡ, chờ Thắng đi khuất, liền xộc ngay vào phòng tài vụ:
-    Đấy chị thấy không, em nói có sai đâu. Hai hôm trước tự nhiên vợ anh Thắng lại thở dài nói sẽ đi một chuyến thật xa để không thể quay về được nữa. Sợ thật, cái gì cũng có điềm của nó cả.
Bà Hường đứng dậy cùng cô văn thư sang phòng kế hoạch và đích thân bà bổ sung rằng khi đó Hoàn vừa nói vừa khóc thảm thiết, ông Huỳnh gặp Thắng mách anh chỉ cười, bảo miệng lưỡi thiên hạ, kệ họ. Ông Huỳnh cay cú nói:
-    Được rồi đã thế để tôi trị cho mụ Hường một mẻ, cho nó hết cái tính xuyên tạc đi.

Ông Huỳnh đứng lân la ở hành lang cùng mấy người nữa, vừa lúc ấy bà Hường vung vẩy đi qua. Ông Huỳnh gọi giọng ỡm ờ:
-    Hường ơi!
Bà Hường đang trong cơn vui vẻ cũng vờ vĩnh ỡm ờ lại:
-    Gì thế anh Huỳnh của em?
Chỉ chờ có thế ông Huỳnh gào lên:
-    Hường ơi, em đẹp quá nhìn thấy em là anh vãi rắm ra quần.
Mọi người xung quanh chết điếng, bỏ hết về phòng mình mới dám phá lên cười sặc sụa. Bà Hường choáng váng cố gắng lê trở lại bàn làm việc đổ vật xuống khóc nức nở. Sự căng thẳng giữa hai người lên đến cao độ.
 
Từ hôm Sơn xuống phố ngôi nhà rộng hẳn, tiếng mọt tăng lên, đêm dài ra. Ông Điểu vẫn ngồi bất động cạnh bàn nhìn thẳng vào cõi hư không. Cụ Điển suốt ngày la cà bên lão Bính đến bữa ăn mới chịu mò về. Còn mình Kỷ lặng lẽ quanh quẩn ở nhà với tâm trạng bứt rứt khổ sở. Kỷ linh cảm rằng sau lần giỗ mẹ có cái gì đó đang đến với gia đình mình, một sự chuyển dịch, một vận động kín đáo nhưng lại chứa uy lực không cưỡng nổi. Từ nhỏ Kỷ chỉ ham làm, giờ phải ngẫm nghĩ tính toán nên thấy đau đầu. Kỷ bị giằng xé vì chuyện xây nhà. Không xây thì không được, ngôi nhà cũ nát mối mọt quá rồi, nhưng phá đi lại tiếc và hơi sợ. Kỷ nhìn bố cầu cứu, ông Điểu vẫn im lặng, xa lạ. Có một gánh nặng đang đè xuống vai Kỷ, đè từ từ nhưng chắc chắn. Kỷ đem cuốc ra mài, tiếng sắt miết vào đá dậy lên nửa trầm nửa thanh, kéo dài lê thê, riết róng. Mỗi tiếng miết một vệt xám rùng rùng chạy trong không gian yên ả cho đến khi có hàng trăm ngàn vệt xám quấn chặt nhau, xô đẩy, dày đặc cả một khoảng không thì Kỷ ngừng tay. Chiếc xẻng đã gỉ nhưng lưỡi của nó là một hình vòng cung sắc lẹm. Cái màu trắng cố ánh lên lần cuối ở chiếc xẻng gỉ càng khiến nó trông ghê rợn,. Xà beng và búa chim cũng sắc gợn. Tất cả được Kỷ chuẩn bị kỹ càng như bước vào một cuộc tàn sát khốc liệt.
Sẩm tối lão Bính sang chơi. Cụ Điển hậm hực lảng ra chỗ khác vì vẫn còn nhớ trận cãi nhau buổi chiều. Kỷ bê bàn uống nước ra sân ngồi. Gió rười rượi từng lớp tràn qua mặt hai người. Trời trong, ít sao, trăng ngời ngợi sáng, sáng đến mức không cảm thấy độ cao của trời nữa mà chỉ thấy mênh mông về chiều rộng, Ngoàỉ bãi tha ma đom đóm bị trăng át đi chỉ còn là vô vàn đốm sáng mờ nhạt thoi thóp như đống lá cháy đang tàn. Tiếng chó tru lên lúc gần lúc xa nghe day dứt. Lão Bính chiêu một hớp nước vỗ tay vào bụng chân đánh đét rồi co các ngón lại gãi sồn sột. Kỷ sực nhớ vào dìu bố ra ngoài. Ông Điểu đặt hai tay lên hai đầu gối nhìn con chớp chớp mắt nhưng không biểu lộ gì. Lão Bính nghe Kỷ nói đến chuyện xây nhà lòng háo hức như đấy chính là ngôi nhà của mình. Lão ngẩng đầu, khuôn mặt đột nhiên rạng rở hẳn lên bởi nó hứng toàn bộ ánh trăng. Một vệt sáng mịn màng như dải lụa chảy từ trán qua sống mũi tràn xuống yết hầu lão. Ông Điểu thở đều đặn se sẽ đầu hơi cúi xuống, ánh trăng soi lên gáy ông, cái bóng dưới chân cựa quậy rung rinh, Kỷ nói rất dài về chuyện xây nhà. Cuối cùng, vuốt mặt kết thúc:
-    Đấy, cháu chả biết tính thế nào nữa cả!
Im lặng dài và sâu.
-    Hay là cứ xây?
Lão Bính nói nhìn Kỷ thăm dò, Kỷ chép miệng:
-    Cứ xây cũng dở. Bên kia thì chị Hoàn chả biết có qua khỏi không... cháu thấy sờ sợ.
Lão Bính gật gù:
-    Ừ, còn cả chuyện cô Hoàn nữa. Thế chú Thắng nói tình trạng cô ấy ra sao?
-    Bị tổn thương ở não, thế nào cũng mù đấy bác ạ.
Cụ Điển kéo ghế ra ngồi từ bao giờ đột ngột chen vào giọng liến láu.
-    Mù thì chưa chắc. - Kỷ phẩy tay cãi lại cụ Điển làm mặt cụ sưng lên - Nhưng mà anh Thắng nói chín mươi phần trăm là liệt...
Kỷ thở dài nhìn vơ vẩn ra bãi tha ma. Lão Bính nói khẽ:
-    Hay là ta kéo nhau sang bên ấy xem tình hình cụ thể thế nào rồi về quyết định sau.
Cụ Điển chồm lên vì sung sướng, Kỷ thì đâm lúng túng. Kéo nhau ra hết không được, người đi người ở lại càng khó. Kỷ im lặng lảng đi cho qua chuyện nhưng cụ Điển lại bám riết lấy ý kiến của lão Bính, cụ hoạt bát hẳn lên:
-    Mai sang đấy tôi chỉ mang theo cái bô để đi giải đêm thôi.
-    Mang làm gì cho lích kích, bên ấy họ có hết.
Lão Bính khoát tay phóng khoáng, đứng phắt dậy đi đi lại lại làm cụ Điển bị kích động. Cụ tuôn ra một tràng tự hỏi đáp về cuộc gặp gỡ sắp xảy ra với ông bà Khánh.
-    Xin chào ông bà. Vâng, ông là ông của cháu Thắng nhà chúng em đấy ạ? Quý hóa quá, mời ông vào xơi nước Ông ăn sô-cô-la đi, ăn sô-cô-la đi- Kệ tôi, ở nhà bận hương hỏa các cụ quá hôm nay mới rảnh rang ra thăm ông bà được. Ở thế này kể cũng khá đấy nhỉ. Vâng quý hóa quá, ông uống nước đi. Rượu Tây đấy, sô-cô-la đấy, mời ông. Ôi giời quý hóa quá, để vợ chồng em chiếu phim cho ông xem…
Kỷ phì cười làm cụ Điển sực tỉnh ngừng bặt lại, cụ nhún vai khạc đờm xuống đất lấy chân đi đi. Mạn cầu Linh Nham có tiếng chân đuổi trộm rầm rập, đèn pin quét sáng loáng sau đó lại im lặng. Trăng vẫn sáng mênh mông gay gắt. Lão Bính dỏng tai rồi quay sang ông Điều, ông vẫn đang trân trối nhìn về phía trước mồm hé ra, bóng thu gọn ghẽ dưới chân. Trăng rọi từ cao xuống khiến mặt ông Điểu lồi lõm hốc hác, chỉ có sống mũi là sáng nhất, nổi bật lên như một cái nhìn trắng dã, chính xác hơn, như một tiếng kêu giữa sự im lặng vô cùng tận. Lão Bính chạnh lòng, có cảm giác đang bị kéo giật lại quá khứ và bắt đầu mở miệng kể lể về ngày thơ bé của mình với ông Điểu. Đó là đôi bạn thân nhưng luôn luôn mâu thuẫn cãi cọ nhau. Lão nhắc đi nhắc lại chi tiết ông Điểu cầm cành duối khô đập thẳng xuống đầu lão trong cuộc ấu đả dữ dội vì một quả ổi chín mà ai cũng nhận mình nhìn thấy trước. Cú đập ấy còn khiến lão choáng váng đến tận lúc này, đặc biệt mỗi khi trở trời. Vừa kể lão Bính vừa nhìn chằm chằm ông Điểu tay xoa tròn trên đỉnh đầu như làm dịu đi cơn đau. Đó là một bí mật khổ sở của lão, bởi vì lão không có ai để kêu ca mách bảo, bởi vì khi ấy lão là thằng bé mồ côi đi chăn trâu thuê cho các nhà. Lão vẫn nể trọng ông Điểu từ bé cho đến lúc ông vào bộ đội, trở về đôi ba lần xênh xang ngựa hồng côn bát rồi bỏ nghiệp nhà binh sống lặng lẽ cho tới khi trở thành một kẻ xa lạ dửng dưng với mọi thứ như bây giờ. Trong tiếng gió xào xạc của đêm khuya, giữa ánh trăng u u miên man giọng lão Bính đều đặn nhẫn nại. Kỷ nghe như nuốt từng lời, thi thoảng lại liếc sang bố. Ông Điểu không tỏ thái độ gì, chỉ đôi mắt từ từ díu lại bước vào cơn ngái ngủ. Trăng to bằng cái đấu, sáng trắng càng ngày càng lên cao, khi tới giữa đỉnh thì đột nhiên bầu trời mang một vẻ uy nghiêm huyền bí. Đêm nay không mây, từ ngọn cỏ đến thân cây đến các gân lá tuồng như đang chìm trong cơn run rẩy thiêng liêng. Một nỗi buồn, một sự mong manh vĩnh cửu, một nỗi rợn ngợp mà chỉ có câu chuyện của lão Bính do chính lão kể mới hòa nhập và tồn tại được. Lão Bính kể về con trâu lão chăn cho cụ Điển, kể chi tiết, tỉ mỉ trong khi đó cụ Điển lại không còn nhớ một chút gì. Sau cuộc cải cách, vai trò của lão Bính với cụ Điển và ông Điểu đang ngang bằng nhau, giờ đây lão là bạn vong niên của cụ... Con trâu ấy có một cái khoáy trắng giữa trán to bằng cái bát, nó đã húc lòi ruột bao nhiêu người, thế mà lão Bính đã trị được. Hôm lão và ông Điểu cưỡi trâu từ bãi tha ma về, cả hai đã nhìn thấy một con vật cuồn cuộn chuyển động giữa các đám mây, nó di chuyển thẳng đến mặt trời nên cả hai đều bí lóa mắt không nom rõ nhưng cảm giác nó rất dài. Đó là bí mật thứ hai giữa lão với ông Điểu.
- Thực ra nó là con gì?
Kỷ sốt ruột hỏi cắt ngang lời lão Bính.
-    Rồngl
Lão Bính đáp sau đó vươn tay vỗ vỗ vai ông Điểu mỉm cười. Cụ Điển hắng giọng:
-    Sao hồi ấy tôi chả biết gì sất?
Lão Bính cau mày môi dưới trễ xuống:
-    Kể làm sao được.
Cụ Điển nhìn Kỷ nói rành rọt:
-    Không có số phát vương mà nhìn thấy rồng là vô phúc đấy cháu ạ.
Lão Bính đứng dậy về, dáng gù gù như con đười ươi, Cả đêm ông Điểu ngồi cạnh bàn với khuôn mặt bất động còn Kỷ mơ thấy một bầu trời đặc sệt đung đưa từ bên nọ sang bên kia.
Sáng cụ Điển vừa cậy gỉ mắt vừa lò dò định sang nhà lão Bính thì thấy Sinh phóng xe đến. Ông Điểu đang ngồi im bỗng quắc mắt nhìn Sinh rồi hờ hững như cũ. Cái quắc mắt ấy nhanh, dữ dội như tia chớp lần nào cũng khiến Sinh giật mình. Kỷ chạy từ bếp lên nhanh nhảu hỏi:
-    Vừa rồi sao anh không đến?
Sinh dựng xe, xách cái túi to đặt lên thềm, đáp:
-    Chạy đường trường, mệt quá. Anh mới về chiều qua. Hôm nọ, nhà mình về đủ không?
Kỷ gật đầu, đưa Sinh vào nhà, Sinh lôi trong túi ra một đống bánh kẹo, hoa quả, đặt lên bàn thờ thắp hương khấn. Khói hương lượn lờ thơm nhẹ. Cụ Điển lén lút đếm những thứ Sinh mang đến mặt rạo rực phấn chấn, một chân cứ co cẫng lên giần giật, Khi ra bàn uống nước, Kỷ mới nói Hoàn bị tai nạn xe máy, mặt Sinh biến sắc:
-    Cũng ô tô à?
-    Không, chị ấy đâm vào đít xe công nông.
Sinh thở phào cùng Kỷ đi lên đồi chè. Kỷ bảo:
-    Em định xây nhà anh Sinh ạ.
Sinh dừng lại hỏi:
-    Bao giờ?
Kỷ đáp bừa:
-    Cũng sắp rồi, Anh xem có được không?
Sinh bấm đốt ngón tay tính toán rồi lắc đầu:
-    Bây giờ là tháng Sáu âm tức tháng Bẩy dương. Nếu xây vào giữa tháng Tám âm thì tốt. Cứ lui lại đi Kỷ ạ.
Giọng Sinh chân thành làm Kỷ tin ngay Ở lại ăn trưa xong, Sinh lại phóng xe về, hẹn sẽ quay lại lần nữa để bàn chuyện xây nhà với Kỷ. Cụ Điển gọi lão Bính sang chỉ lên bàn thờ, giọng véo von:
-    Đấy bánh trái của anh Sinh mang sang đấy toàn là đồ ngoại cả ăn bao giờ cho hết đây, thế đấy!
Cụ Điển nhún vai, đắc ý quan sát nét mặt khổ sở đau đớn của lão Bính. Đêm Kỷ vác xà beng ra gần bãi tha ma đánh mấy viên đá ong về lát lại bậc lên xuống ở giếng. Tiếng xà beng kình kịch dội vào sườn đồi vọng lại nghe âm u. Đang đánh, Kỷ dừng lại tai dỏng lên. Hình như có những âm thanh lạ vọng ra từ bãi tha ma, tiếng rì rầm hổn hển lúc dâng lên hạ xuống khi ùa đến gần rồi lùi xa chập chờn mê hoặc. Kỷ nín thở, bất giác quơ chiếc búa chim làm vũ khí. Xung quanh vắng ngắt chỉ có ánh trăng, bóng tối của cây và dãy đổi lùi xa mờ nhạt bởi làn hơi mỏng ngút lên. Đom đóm tự nhiên dạt ra, tán loạn, hốt hoảng. Bước chân rào rào đạp qua lá khô tiến lại phía Kỷ nhưng không ề thấy người. Phía trước vẫn là những vệt tối của hàng xoan đổ xuống, những cành xoan run rẩy, giãy giụa bị lay mạnh. Kỷ thấy bóng những cây xoan in dưới đất rung rinh, đột nhiên dạt vào nhau, mở ra một lối đi y như có bàn tay vạch nó sang hai bên. Một vật mờ lướt giữa vệt sáng tách ra từ bóng hàng xoan, nó lướt nhẹ, nhấp nhô nhưng vọng lên tiếng rào rào của lá. Toàn thân Kỷ nổi da gà, mồm há to thét lên một tiếng. Vật đó vụt sa xuống, tiếng chân chạy lùi lại. Bãi tha ma, những con đom đóm lại dạt ra theo hình một người, Kỷ chạy thốc tháo về nhà cùng lão Bính đem đèn pin ra soi thì nhặt được một ống quần láng đen của đàn bà bị mùn tơ tướp có dính đất sét vàng.

Ông Khánh để Sơn trông nhà còn mình vào viện thăm con. Hoàn nằm thiêm thiếp mồm hé mở, một ống nhựa bằng chiếc đũa bắt từ mũi ra ngoài buông thõng ở mép giường. Hai chiếc giường bên cạnh đã thay người, một già và một đứa bé gái.
-    Ăn chưa?
Ông Khánh hỏi vợ, bà Khánh gật đầu lấy khăn ướt lau mặt cho Hoàn, Yến tranh thủ ra nằm trên chiếc ghế bắc dọc hành lang để đọc truyện. Ông Khánh phẩy tay qua lại trước mặt Hoàn nhưng không thấy chớp, đôi đồng tử vẫn đứng im phăng phắc. Bà Khánh chép miệng:
-    Vẫn chẳng biết gì cả.
Giường bên bà già cựa mình rên hừ hừ, anh con trai đi nhanh từ hành lang vào đỡ bà nằm nghiêng. Hoàn thở dốc rồi chuyển sang ho ằng ặc, bà Khánh xé cuộn giấy lau miệng cho con nửa ca cẩm nửa thanh minh:
-    Khổ, đờm nó tắc đấy mà.
Yến chạy vào nắn vai Hoàn ấn xuống, Cơn ho dậy lên khoảng nửa phút sau đó nguôi dần, Hoàn lại thở khò khè đều đặn. Ông Khánh nắm bàn chân Hoàn và giật mình, nó như một miếng gỗ khô. Tự dưng ông Khánh thấy mỏi mệt, cơ thể muốn tan ra, biến đi càng nhanh càng tốt và không hiểu sao lúc đó ông vụt nghĩ đến cây tùng ở nhà. So với cái cây đời con người ta trở nên bẩn thỉu dị mọ quá, Đã mấy ai dám lao mình xuống như dáng cây tùng của ông, mấy ai đủ nghị lực thăng lên uy nghi lẫm liệt như nó? Con người gục ngã quá nhanh còn những cái cây thì bền bỉ ngay cả khi bước vào cái chết… Ông Khánh ôm ngực ho khan. Bà Khánh đưa chồng ra ngoài. Dọc hành lang hun hút thi thoảng mới có một hai bóng người hớt hải lướt đi, sau đó biến mất ở căn phòng nào đấy Bên trái chỗ gấp khúc nối hai hành lang, một người đàn bà mặc áo xanh gầy gò, tàn tạ ôm đứa con bốn năm tuổi đầu to quá cỡ, phồng lên như quả đu đủ. Thấy chồng mải nhìn mẹ con đứa bé, bà Khánh nói:
-    Nó bị nước đọng nước điếc gì đấy. Nghe bảo vào đây đến lần thứ hai mà chả ăn thua gì. Chân liệt rồi.
Ông Khánh nhắm mắt tựa hẳn lưng vào thành ghế. Nắng vượt qua bên kia bệnh viện rọi chéo các ổ kính trắng.
-    Hay là mình chuyển con nó về Hà Nội?
Đột nhiên ông Khánh nói nhanh. Bà Khánh vỗ vỗ tay lên hai đầu gối:
-    Tôi cũng nghĩ đến nhưng người ta bảo ở đâu cũng thế cả thôi. Não thì khó chữa lắm,
Đầu ông Khánh rũ xuống, đôi vai nhô lên dưới lớp áo phin mỏng màu mỡ gà. Tiếng còi xe cắp cứu xộc thẳng vào cổng bệnh viện. Sự yên tĩnh bị xáo động chút ít sau đó lắng xuống với những cái bóng chậm chạp lo lắng và đôi ba chiếc lá rơi xào xạc trong gió. Thắng đến đi thẳng vào phòng đưa cho Yến túi cam rồi quay ra ngồi cạnh ông bà Khánh:
-    Hôm nay nhà con có sốt không mẹ?
-    Có nhưng nhẹ thôi. - Bà Khánh thì thầm nhìn vào phòng - Vừa cho ăn hơn một chai. Bây giờ mẹ đảo qua nhà một tí, con ở lại có được không?
Ông bà Khánh đi rồi, Yến cũng tranh thủ xuống dưới ăn cơm, mình Thắng ở lại. Bên ngoài bóng tối nhập nhoạng, ngọn đèn ở hành lang được bật lên tỏa ra thứ ánh sáng vàng đục. Giường trong, đứa con gái vẫn nằm ngửa mắt mở trừng trừng thi thoảng nó co tay rồi đập xuống giường, hành động ấy nửa vô thức nửa chán chường. Thắng phẩy quạt đuổi muỗi cho vợ. Trên đầu Hoàn, sau chiếc giá sắt bóng tối chập chờn đung đưa theo độ rung của chiếc bóng điện treo giữa phòng. Thắng búng búng ngón trỏ vào bàn tay đang úp xuống của Hoàn nghe tiếng bồm bộp rè đục. Hoàn oằn người ho một tiếng duy nhất nhưng khó nhọc đau đớn. Thắng vội day ngực cho vợ, bàn tay anh chạm vào những chiếc xương ở lồng ngực Hoàn, anh ngập ngừng lần sâu xuống lách nghiêng tay quờ sang hai bên, cổ nghẹn đắng lại. Ngực Hoàn teo tóp, nhão, hơi lạnh. Bao lần Thắng áp má lên ngực vợ cảm nhận cái mát mẻ mềm mại đang dâng lên hạ xuống... Thắng rút tay kéo phẳng chiếc ga trải giường đang bị rúm ró góc trên. Mẹ con bé đến nhìn Hoàn rồi quay sang Thắng lân la :
-    Trưa nay cô ấy ho ghê quá.
-Thế ạ.
Thắng đáp không ngẩng lên, anh hơi khó chịu vì bóng người đàn bà che mất khuôn mặt Hoàn.
-    Cô ấy nằm được bao lâu rồi? Đến nửa tháng chưa chú?
-    Hơn tháng.
Thắng vẫn cúi đầu răng cắn chặt, mắt như lồi ra, anh sắp sửa nổi cáu.
-    Tội thật. Cháu nhà tôi vừa vào sớm nay, người ta bảo não nó bị viêm. Người đàn bà thở dài quay về giường con mình, khuôn mặt Hoàn lại hiện ra trắng nhờ, lồi lõm. Cô y tá vào ngửa bàn tay hơ trước mũi Hoàn lẩm bẩm:
-    Vẫn hơi sốt.
Thắng chờ đợi nhưng cô ta bỏ đi không nói gì thêm. Đêm ở viện như thuộc về cõi khác. Những tiếng nói bất ngờ xuất hiện, chìm đi, lại trồi lên ở góc nào đó. Mùi hoa ngọc lan thoang thoảng đưa từ ngoài vào phòng. Yến mua cho Thắng một gói xôi nhưng anh không ăn. Hai anh em ngồi bên Hoàn im lặng tủi phận. Thắng nhìn Yến cái nhìn biết ơn nhưng cũng phảng phất chút xấu hổ yếu thế. Tình trạng này kéo dài không biết sẽ ra sao. Ai có phận người ấy. Còn phải làm việc, phải kiếm tiến, phải sống. Tại sao lại thế nhỉ, tại sao số phận trớ trêu với vợ chồng Thắng như vậy? Cái gì khiến Hoàn hay phóng xe nhanh? Đã có lúc Thắng tưởng hiểu được Hoàn nhưng cuối cùng anh nhận ra rằng không phải thế, Hoàn là tảng đá khép kín không có cửa, chính vì điều đó mà thời gian gần đây vợ chồng Thắng xa lạ với nhau... Yến gọt cam cho Thắng, anh chỉ nhấm một chút nước rồi vứt nó vào sọt rác. Không khí chập chờn lúc dịu đi lúc hực lên. Yến gại gại má Hoàn thở một hơi dài:
-    Mắt cứ mở trân trân thế này, ai vào cũng sốt ruột!
Thắng nhắm mắt, bóng tối tràn vào người anh từ đỉnh đầu lan nhẹ xuống lồng ngực rồi bao phủ toàn thân. Trong cái biển tối mênh mông ấy đột nhiên Thắng phát hiện ra rằng tình trạng của Hoàn và ông Điểu giống nhau như đúc. Thắng choáng váng lảo đảo đứng dậy. Mùi cồn xộc lên. Trưa hôm sau Thắng từ cơ quan vào viện đã thấy Muôn đang ngồi bóp chân cho Hoàn. Muôn hỏi ngay:
-    Cậu tính thế nào?
Thắng kín đáo liếc nhìn bà Khánh lắc đầu. Cô y tá ghé vào nói với Thắng:
-    Tí nữa anh bảo cái Yến cho chị ấỵ ăn tăng thêm một gói nữa nhé.
Muôn đứng lên vâng dạ thay cho Thắng. Cô y tá quay sang giường đứa bé gái, mẹ nó không có đấy. Muôn nhìn con bé thấy mặt nó tái mét, môi dưới trễ xuống, tay phải từ từ co lên như người tập khí công, chậm chạp từ tốn. Muôn chờ bà Khánh mang chậu quần áo vào phòng vệ sinh, nói nhanh với Thắng:
-    Có lẽ phải tìm cách chuyển đi chỗ khác thôi, trông vào bọn ở đây chị không tin lắm.
Bà già lại rên hừ hừ, rút chân lên cố gắng trở mình. Kịch! Con bé thả tay xuống, tiếng mẹ nó léo nhéo ngoài hành lang. Thư xách một cái túi ni lông vào túm lấy tay Muôn lắc lắc:
-    Khiếp lâu lắm em mới nhìn thấy chị.
Muôn cười giòn tan.
-    Trông cô càng ngày càng trẻ ra đây này. Tinh hình thế nào?
Thư hạ giọng:
-    Bình thường. Bọn em ly dị rồi.
Thắng lảng ra ngoài. Yến hỏi:
-    Truyện của em đâu chị Thư?
-    Đây, nỡm ạ!
Thư lôi trong túi ni lông ra ba bốn cuốn sách nhàu nát xộc xệch gáy được ghim bằng dây thép đưa cho Yến. Mẹ con bé bê cạp lồng cơm ra ngồi cạnh Thắng tò mò hỏi:
-    Cô tóc như con trai kia cũng là văn công hả chú?
Thắng rít thuốc vừa nhả khói vừa nheo nheo mắt gật đầu. Người đàn bà liến thoắng:
-    Thế chứ, văn công có khác, cô nào cô ấy cứ đẹp đẹp là. Ôi dào ở xã tôi ấy à thi thoảng văn công cũng về, họ diễn hay lắm cơ. Quần áo bao nhiêu là màu nhìn cứ hoa cả mắt. Con bé nhà tôi cũng được xem mấy lần đấy. Nó mê chèo lắm chú ạ.
 
Thắng nhích xa người đàn bà một chút, tay anh chạm vào thành cửa sổ nóng rực. Bà già tự nhiên thở dốc, mắt trợn ngược lên, mặt co rúm lại giật liên tục. Anh con trai chạy sang gọi bác sĩ, mọi người đổ xô đến mang bà già quay trở lại phòng hồi sức cấp cứu. Mười phút sau người ta truyền nhau cái tin bà già đã chết, để chứng minh điều đó một chiếc băng ca đẩy dọc hành lang về phía nhà xác, trên đó thò ra sau lớp vải trắng hai bàn chân xám ngoét của bà già. Không thấy anh con trai đâu. Yến chạy ra xem bị Muôn gọi giật lại. Bà Khánh run lật bật rồi rít lau mặt cho Hoàn. Yến theo Thư với Muôn ra ngoài thì thào:
-Từ hôm ấy đến nay có hai người chết ở đây rồi đấy.
Muôn phẩy tay át đi:
-    Mày cứ lo hão, ai cũng có số cả.
Thư cắn môi đưa cho Thắng một chiếc phong bì bảo:
-    Bọn em sắp đi diễn xa, khoảng một hai tuần gì đấy. Đoàn gửi cho Hoàn cái này.
Thắng chần chừ không muốn nhận, Thư ấn ngay chiếc phong bì vào túi áo anh, Những ngón tay Thư ngập ngừng dừng lại ở ngực Thắng cảm nhận chút hơi nóng rồi thoát ra rất nhanh, Tiếng trẻ con thét lên ở tầng dưới.
Đầu giờ làm việc chiều, đang ngồi uống chè Chung nhìn Thắng chằm chằm rôi thốt lên:
-    Ông gầy quá.
-    Ừ, - Thắng vuốt ngược tóc ra sau - Nhà tôi có lẽ cứ thế này cả đời mất ông ạ.
Giọng Thắng trĩu xuống như tảng bê tông thả vào nước, Chiếc quạt trần kình kịch trên đầu hai người, những tờ giấy bị lật phát ra tiếng kêu giòn khô như mo nang tre. Chung chiêu một ngụm chè rồi lại chíp chíp răng với vẻ nhăn nhó khổ sở,
-    Ông có quen lão thiến lợn nào không?
Chung vươn người ra phía trước hỏi Thắng, nhìn chặt lấy mồm anh. Thắng cười lắc đầu, Chung ngả hẳn ra ghế, ậm è mấy tiếng sau đó tuôn ra một tràng dài kể với Thắng về những ông thiến lợn rong mà ngày bé anh ta gặp, Chung quả quyết có rất nhiều trẻ con bị thiến, càng nói giọng anh ta càng thay đổi, gấp gáp như có sự phẫn nộ.
-    Hồi ấy tôi có tám tuổi thôi... nó túm lấy, không dùng dây thòng lọng... nó túm lấy chân vạch quần đùi ra, xoẹt… giời ơi !
Chung nấc lên điên loạn, hai tay trượt xuống ôm lấy hạ bộ của mình, mặt xanh rớt méo mó trong cơn đau tưởng tượng, “Cút” ông Huỳnh hí lên với ai đó ngoài cổng kèm theo tiếng cửa sắt chạm nhau làm Chung giật bắn người nhìn quanh, mắt phóng ra những tia nhỏ mảnh và man dại. Khoảnh khắc ấy qua nhanh rồi trở về như không có gì xảy ra, Chung lại đưa chìa khóa lên ngoáy tai, hai chân thọc sâu vào gầm bàn, người ườn ra sau mồm chíp chíp vì chiếc răng sâu. Bà Hường dắt một con bé trẻ măng mắt đánh xanh thẫm vào:
-    Đây là cháu Hà, nhân viên mới của ban các anh.
Thắng và Chung nhìn con bé không giấu nổi sự tò mò. Con Hà lùn tịt, chân tay tròn lẳn, tóc cắt ngắn cũn cỡn, nó mặc bộ quần áo bò bạc phếch và đeo một chiếc khuyên tai to ở bên trái. Thấy Thắng và Chung nhìn mình, con Hà cũng nhìn lại sau đó nó đi quanh phòng, đôi giày đen cổ quái vang lên những âm thanh hùng hổ cấc lấc.
-    Bàn làm việc cùa cháu đâu?
Con Hà hỏi, không nhằm vào ai cả. Bà Hường nhanh nhảu đỡ lời:
-    Chú Thắng là trưởng ban, chú ấy sẽ xếp cho cháu.
Thắng với Chung phải lóc cóc kê cho con Hà cái bàn sát với cửa ra vào, khi nhận giấy tờ sổ sách nó ôm một đống thả xuống bàn làm cốc chén rung lên. Chung giật bắn suýt ngã vào tường. Thắng biết Chung đã ngứa mắt lắm nhưng chưa làm gì được. Con Hà vừa soạn đống giấy tờ vừa chúm môi huýt sáo, nó dừng lại moi trong túi quần ra một phong kẹo vứt toẹt xuống trước mặt Chung hất hàm:
-    Chú làm một cái cho vui miệng. Mà chú có vẻ ít nói nhỉ, giống y hệt bố cháu, lúc nào cũng lừ đừ như ông từ say khói, chán chết đi được.
Con Hà liến thoắng trong khi Chung co rúm người, miệng rên khe khẽ. Con Hà dừng nói hít hít mũi rồi lảng ra cửa sổ thở hắt mấy cái liền. Thắng bấm bụng cười nhìn Chung cho chìa khóa vào ngoáy tai với vẻ mãn nguyện. Con Hà biến sang phòng bà Hường, mười phút sau nó quay lại lật giấy soàn soạt miệng vẫn liên tục huýt sáo. Chán lật giấy, con Hà lân la ra bàn của Chung vừa tò mò cầm hết cái nọ đến cái kia lên ngắm nghía, vừa lảm nhảm bắt chuyện:
-    Ối giời, sao chú lắm thư thế?
Con Hà reo lên vươn tay định cầm tập thư, Chung như bị điện giật quát:
-    Đừng có mó vào!
Căn phòng lặng ngắt. Con Hà rụt tay lại từ từ như đoạn phim quay chậm, lúc ấy Thắng mới biết nó có bàn tay quả là đẹp, những ngón tay thon dài ép khít nhau chụm lại thành một búp sen trắng nõn. Giữa đống thư có một giọng cất lên nhỏ đều đều và buồn: Nó bảo em thế sao chị không sang tìm anh ấy để báo tin. Đằng nào cũng đã... Chung đập mạnh tay xuống bàn, tiếng nói im bặt. Ba người trân trối nhìn vào đống thư, mặt ai cũng rúm lại như bị vò xé. Người thoát ra đầu tiên là con Hà, nó mở tung các cánh cửa sổ, tiếng ve ùa vào cuồng nhiệt bứt rứt. Thắng không biết mình châm thuốc từ lúc nào, anh rít lấy rít để.

Sẩm tối, lúc ăn cơm, Sơn hỏi Thắng:
-    Com-pắc là gì anh Thắng?
-    Là một dàn máy nghe nhạc.
-    To không?
-    Tùy loại. Thế làm sao?
-    Không. Sao vợ chồng anh không mua mà nghe cho nó sướng?
Thắng cau mày:
-    Tiền đâu, gần chục triệu đấy
Sơn rên lên, cố hỏi thêm câu nữa:
-    Thế nó có giống cái cát-xét không?
-    Không, chạy bằng đĩa... Mà mày chưa có nền tảng nhận thức để hình dung về nó đâu. Dọn cái bàn này đi.
Một đêm chầm chậm qua đi, những ngôi sao trên bầu trời thành phố lùi xa như con người lùi vào dĩ văng.
Sơn cố mơ đến bộ dàn com-pắc nhưng không được và hắn cảm thấy buồn bã thực sự.
 
Họ không ngủ, Cu cũng không ngủ, cây nhãn trở nên khổng lồ khó hiểu với màu đen cuộn tròn từng lớp.
-    Nóng nhỉ chị nhỉ.
-    Quạt đây này. Thế ở bên phố sáng nào cũng có người đem bánh mì đi bán à?
-    Khối, chúng nó rao điếc cả tai.
-    Thích nhỉ. Ở đây ấy à, một tuần thằng bán kem mới đáo qua một lần, trẻ con bu lấy như ruồi. Mà thằng ấy đểu lắm nhá, kem chảy còn một nửa cái nó cũng bán đúng giá. Nhà mình bên ấy xây mấy tầng?
-    Ba, mỗi người ở một phòng. Cái nhà này làm lâu chưa chị Ngải?
-    Chả biết, lớn lên tao đã thấy có rồi. Mọt lắm.
Bóng cây đổ xuống sân, đổ mãi đổ mãi làm đêm nghẹt thở.
-    Dì ở nhà cả ngày à?
-    Vâng, từ ngày về hưu mẹ em mở cửa hàng bán thuốc Tây
-    Lâu lắm tao chả gặp được dì. Từ đạo bác mất còn gì.
-    Hình như sáu năm thì phải.
-    Hơn sáu năm...
Không có ít gió nào. Những con dơi chao qua chao lại. Bầu trời xanh thẳm lạ lùng. Có một đêm, dạo còn bé tẹo, Cu phát hiện ra người lớn đi vắng vì Cu đã đái ngay vào cái giành đựng chè mà không ai biết. Càng về sau người càng hay đi vắng hơn. Bây giờ cũng thế.
-    Đồi nhà mình rộng thật, sáng mai em phải lên đấy chơi mới được.
-    Lên làm gì cho mệt, nhựa chè nó làm bẩn hết áo. Mày được nghỉ lâu không?
-    Hai tháng.
-    Lúc nãy mày bảo đang học trường gì ấy nhỉ?
-    Đại học y khoa.
-    Làm y tá à?
-    Không, bác sĩ.
-    Cứ nhìn thấy bệnh viện là tao nổi da gà, nó ghê ghê thế nào ấy.
-    Rồi quen đi ấy mà. Trước em cũng thế, giờ bọn em còn phải mổ cả người chết nữa.
-    Để làm gì?
-    Để xem cấu tạo bên trong của nó. Nhưng mà toàn phải mổ trộm thôi, người nhà họ biết họ kiện chết. Nói chung bên ngoài thì thế chứ bên trong con người ta cũng bẩn lắm.
Cu nhìn thấy một cái lá rơi chậm qua cửa sổ. Đồi vươn lên xa lạ, bí ẩn, ngày càng xa lạ, bí ẩn. Chè là đồi.
-    Anh Cu nhà mình bị như thế từ bé à?
- Ừ !
-    Sao không đi chữa đi?
-    Chả ăn thua đâu... Mẹ chị đi xem người ta bảo căn của nó nặng lắm. Mày có tin vào kiếp trước không?
-    Làm gì có, họ toàn nói vớ vẩn đấy. Chỗ bệnh viện em thực tập ấy à, trẻ con sứt môi họ khâu lại được hết. Chỉ phải cái mất nhiều tiền.
-    Thế. Với lại còn cái tay khèo của nó nữa... Ôi giời nói sang chuyện khác đi.
-    Hình như anh ấy ngủ rồi.
-    Chưa chắc. Này Cu, Cu ơi ngủ chưa đấy?
Cu không trả lời, không bao giờ trả lời vì mẹ đi vắng. Sao chợ luôn hợp xa nhà thế hả mẹ?
-    Mày có người yêu chưa?
-    Vừa có vừa không.
-    Sao lại thế?
-    Thằng ấy tốt nhưng hiền quá, ai bảo gì cũng nghe. Em đang phân vân, có một thằng chết em, nhà cũng khá, phải cái chẳng công ăn việc làm gì cả, mẹ em không đồng ý nó. Còn chị?
- …
Lại một cái lá sa thẳng xuống. Mẹ bảo người ta chỉ nghịch với một cái lá chả ai nghịch với cả cái cây. Thế cũng tốt miễn là...
-    Lệ này, dì có hay kể chuyện về mẹ chị không?
-    Thi thoảng thôi. Các cụ hay giấu quá khứ lắm. Nhưng mà có chuyện gì thế chị Ngải?
-    Chả có gì... mẹ chị không bao giờ kể cho chị với thằng Cu nghe về ngày xưa của mình.
-    Mẹ em bảo ngày trước bác đẹp lắm, lại hát hay nữa nên đi đâu cũng được mọi người quý. Kể cũng lạ, người tháo vát như bác mà lại lên tận đây sống thì không hiểu được.
-    Dì chị kể thế thôi à?
-    Có chứ nhưng em chẳng nhớ, đại khái khi Tây nó đánh chị em thất lạc mỗi người một nơi, mẹ em được cụ Sái nhận làm con nuôi.
-    Chuyện ấy tao biết rồi. Này mày có ngửi thấy mùi chè không?
Bầu trời quanh quẩn ngoài cửa sổ, vẫn xanh thẳm, lạnh lùng. Bên kia đồi chó sủa dai dẳng mờ nhạt. Cu thấy đói, cơn đói màu xanh đen lồng lộn trong dạ dày thoát lên cổ, ra khỏi mồm rồi lại tụt xuống. Giá như mẹ về chợ nhanh hơn một tí nữa thì đỡ.
-    Lạ nhà có ngủ được không Lệ?
-    Cũng bình thường. Eo ơi đêm ở đây vắng thật. Thế tối nào cũng như thế này à?
-    Còn thế nào nữa.
-    Chắc chả bao giờ chị đi xem đâu nhỉ?
-    Xem xét cái gì. Thi thoảng ở nông trường cũng có phim nhưng tao ngại đi, xa quá, đến bốn năm cây số. Với lại nói thật, tao không thích đám đông, nó bẩn bẩn đểu đểu thế nào ấy. Bọn đàn ông cùng thế.
-    Chị chưa ngủ với ai thật à?
-    Chưa... mà rồi. Nó chọc lung tung làm tao đau, tao giãy ra hất nó ngã rồi cứ thế ôm quần chạy về. May không ai thấy. Tao sợ từ hồi ấy đến giờ.
-    Thằng ấy đâu rồi?
-    Nó sang Trại Cau tán gái bị bọn con trai bên ấy đâm chết. Mày thì sao?
-    Em thấy bình thường, không căng thẳng như chị.
-    Ngay lần đầu à?
-    Vâng, hơi đau một tí thôi.
-    Tao chả hình dung được nó như thế nào đâu.
-    Thế...
Trên đỉnh đồi đen sẫm có một viền sáng nhạt run rẩy long lanh như vệt nước mưa bò trên mặt kính. Cu muốn lấy tay chặn nó lại. Chó vẫn sủa nhưng người đi vắng. Viền sáng rộng ra thu hẹp bầu trời lại, bây giờ nó thành một quầng trắng dịu dàng như tấm lụa vắt hờ hững trên đây phơi. Đấy là chợ. Cu đói. I i u a ơi... a ơi... oi...
-    Chị Ngải, hình như anh Cu làm sao ấy.
-    Ngủ đi, kệ nó. Nó đòi ăn đấy.
-    Chị nghe thế cũng hiểu à?
-    Tao mà không hiểu thì nó còn sống với ai được.
I i u i a oi... a oi...hư hư hư.....ư.ư...
-    Cu, ngủ đi, sáng mai hẵng ăn. Khuya lắm rồi.
Chợ đang họp trên kia lặng lẽ đông đúc có mẹ. Những con dơi già nua khúc khuỷu vật vờ bay qua bay lại bên cửa giống như ai đó ném cho nhau những nắm giẻ rách.
-    Năm nay anh Cu bao nhiêu tuổi hả chị ?
-    Chả nhớ. Hăm ba hăm tư gì đấy.
Sao lại hăm ba hăm tư? Mười chín tuổi cộng với sáu năm mẹ đi chợ chưa về nữa thành hai nhăm tuổi. Bọn học trò nó chả tính như thế là gì.
-    Tao nhớ sau khi đẻ thằng Cu được một tuần bác trông cây nhãn kia kìa.
-    Khiếp nó to nhỉ.
Cu đã có một giấc ngủ dưới bóng của nó, đói và không mơ mãi mãi.
 
Lại đồn rằng Ngài về lúc nửa đêm cất tiếng sang sảng đọc sấm. Trăng thanh gió mát, trời không một gợn mây, làng xóm yên ắng, tiếng Ngài nghe rờn rợn. Sáng cả vùng thức dậy thấy vết chân Ngài in trên đá. Lạ một nỗi vết chân mới in nửa đêm về sáng đã lạnh ngắt như hàng nghìn năm. Nhà Lầm góa kể mở cửa ra thấy một bóng người to cao hùng vĩ lừ đừ đi qua trời. Không nom rõ quần áo mặt mũi nhưng vẫn biết là Ngài bởi giọng Ngài đã quen thuộc dù rất lâu Ngài mới giảng một lần. Khúc sông Linh Nham Ngài lội qua sâu hút, nước xanh đen xoáy tròn như xoáy sống trâu kêu ù ù. Ngài giáng là có chuyện nhưng lần này chẳng rõ lành hay dữ. Nhiều người xem thiên tượng thấy từ đầu năm sao Huỳnh sẽ phạm vào sao Thổ, lại thấy phía Bắc tinh tú rối loạn vì có một ngôi sao lạ xuất hiện, sao màu hung di chuyển dần về tả ngạn Linh Nham. Lần Ngài về gần đây nhất là năm Ất Tị, năm ấy ông Cấn làm cuộc binh biến, cả Thái Nguyên chao đảo, sông Cầu rống suốt đêm, Trước đêm ông Cần dựng cờ Ngũ tinh bên Linh Nham đã thấy Ngài về, chỉ khác mọi lần là ngài giáng giữa trưa, đúng lúc vắng người nhất, lại đúng lúc mặt trời trắng nhất thành thử chẳng ai cảm nhận được sự có mặt của Ngài. Khi nghe một tiếng sấm lớn dần ùa ra thì Ngài đã đi. Vết chân Ngài lần ấy có màu đỏ sẫm và đổ nhiều mồ hôi. Giờ Ngài lại về, một cái gì đó đang đến…
 
Bốn người xì xụp quanh nồi chè đỗ đen, ông Điểu ăn đến bát thứ hai thì bỏ dở, cụ Điển đánh tì tì một lúc đến bốn bát, vuốt bụng ước:
-    Giá mà pha thêm sô-cô-la vào thì ngon nữa,
Lão Bính đặt bát xuống nhìn ra ngoài nói với ông Điểu giọng run run:
-    Chiều hôm ấy cũng như thế này..
Ông Điểu bất động như đá. Lão Bính rùng mình giọng càng nhỏ lại, đứt quãng.
"... Nó dập dờn ngay sát chỗ kia kìa. Ông còn nhớ chứ? Ừ lẽ ra tôi không nên chỉ cho ông... lẽ ra tôi cũng có vợ...
Những câu cuối cùng nghẹn ngào biến thành sự im lặng ảo não. Cụ Điển không bận tâm đến lão Bính, cụ đang mải mê thò muôi vét nốt chỗ cái ở đáy nồi. Kỷ ra hiệu cho cụ Điển im lặng để nghe lão Bính nói nhưng cụ tảng lờ càng khua nồi mạnh hơn. Kỷ tức mình nhấc cái nồi giấu ra sau lưng. Cụ Điển hộc lên nghiến răng nhưng chỉ có hai chiếc lợi siết vào nhau. Khi không còn răng người ta không còn giới tính nữa, lúc đó có thể ngã bổ chừng bất cứ lúc nào.
-    Thế còn việc xây nhà thì sao nhỉ?
Cụ Điển hỏi bâng quơ và lão Bính sực tỉnh trở lại Tự dưng Kỷ rạo rực châng lâng. Cả ba người bị cuốn vào chuyện xây nhà, ai cũng hồ hởi náo nức mặc dù theo lời Sinh thì còn mấy tháng nữa mới có thể làm được. Lão Bính mất vẻ ảo não khăng khăng đòi đổ mái bằng và làm cầu thang để lên đấy hóng mát. Cụ Điển gân cổ cãi lại :
-    Tôi già cả thế này lên làm sao được?
Lão Bính đắc chí:
-    Đành ở dưới một mình chứ làm sao nữa,
Cụ Điển đực mặt nghĩ ngợi một lúc rồi mếu máo bảo Kỷ:
-    Nhà là nhà của mình, đừng có nghe lời đứa phải gió nào cháu ạ.
Kỷ xua tay:
-    Được rồi, lợp ngói nhưng sân phải lát gạch cho nó sạch sẽ,
Vừa nói Kỷ vừa xăm xăm đi từ đầu này sang đầu kia của cái sân đếm bước để tính diện tích. Lão Bính hùng hổ để thêm vào:
-    Xây tường bọc hết quanh nhà!
-    Đúng!
Kỷ xác nhận không giấu nổi xúc động. Cụ Điển đề nghị quét vôi trắng lập tức bị lão Bính phản đối, theo lão thì phải quét vôi vàng mới sang. Ba người nhắm mắt tưởng tượng ngôi nhà theo cách của mình. Ngôi nhà của cụ Điển không có mái vì cụ không hình dung nổi mái bằng như thế nào nên nó chỉ là bốn bức tường và chi chít những cửa sổ. Ông Điểu im lặng mở mắt. Cây nhãn rụng lá dai dẳng xạc xào. Có tiếng còi xe máy rộ lên. Sơn phóng xe vào cổng mặt vênh vang hợm hĩnh. Kỷ gần như vồ lấy Sơn hỏi rối rít:
-    Tình hình bên ấy thế nào? Chị Hoàn đỡ chưa? Chưa à, con Yến đâu sao không về?
Sơn lôi ra một gói sô-cô-la đặt lên bàn với thái độ kẻ cả. Mồm Sơn phì phèo thuốc đầu lọc, giọng hắn đã khàn khàn vẻ từng trải.
Cụ Điển bấn lên xoay quanh Sơn với vẻ xun xoe nịnh nọt
-    Này cháu ở đấy khá lắm hả?
Sơn nheo mắt làm ra vẻ mỏi mệt:
-    Khá cái gì, mệt bỏ cha đi. Ngày nào cũng hai ba lần vào viện hầu hạ bà Hoàn đến bã cả người.
-    Thế con Yến làm gì?
Kỷ băn khoăn hỏi. Sơn bĩu môi;
-    Lười lắm, suốt ngày ở nhà ăn với đọc sách, ông Thắng ông ấy mắng cho như chó ấy, chán lắm.
Ông Điều nhìn Sơn trừng trừng một tay úp hờ lên gói sô cô la. Sơn nhấc tay bố ra bóc gói sô-cô-la chia cho mỗi người một phong. Lão Bính nhận thanh sô-cô-la cảm động cổ nghẹn lại mồm méo xệch, đột nhiên lão hộc lên một tiếng quỳ sụp xuống chân Sơn, Mọi người sửng sốt. Sơn lùi lại gầm gừ:
-    Đừng có làm thế.
Lão Bính ngượng nghịu phủi quần đứng dậy mắt mờ đi. Cả đời lão chưa được ai cho sô-cô-la bao giờ. Cụ Điển rên lên bỏ ra ngoài sân đi vòng tròn như bị ma ám lẩm bẩm:
-    Sang ngay, phải sang ngay...
Sơn phóng xe máy đi quanh xóm tìm lũ bạn, túi ngực hắn thò ra một bao ba số. Gặp ai Sơn cũng giở chiếc bật lửa con đầm ra khoe và tuyên bố mình sắp xin được việc ở thành phố. Sơn đi rồi căn nhà lại trầm xuống đều đều tẻ nhạt với những câu chuyện tầm phào viển vông. Cụ Điển buồn bực ra ra vào vào, Kỷ nhìn ánh nắng vàng vọt lòng dạ rối bời lên. Lão Bính ngồi im dằn vặt vì chuyện mình đã quá xốc nổi quỳ xuống vì một thanh sô-cô-la. Đang đi lại, cụ Điển sực nhớ liền bảo với lão Bính:
-    Này tính ra bốn đời nhà tôi đều đi đánh nhau cả đấy. Ờ, giỏi thật, đàn ông nhà này ra mặt đàn ông.
Lão Bính cáu tiết vặc lại:
-    Tôi cũng đi dân công.
Cụ Điển lắc đầu khinh bỉ:
-    Dân công là cái chó gì. Thằng Điểu nhà tôi đấy đại đội trưởng, chính nó đã đập vỡ nắp hầm của thằng Đờ Cát để xông vào bắt sống toàn bộ tướng tá Pháp. Dân công thì mãn đời cũng chẳng được mó đến một viên đạn chứ đừng nói mó đến súng ngắn. Dào ơi, thằng cu Điểu nhà tôi bảo hồi ấy chúng nó khinh dân công lắm. Loại ấy được tích sự gì, bất lắm cũng chỉ như vài con kiến tha mồi thôi, Thế đấy!
Cụ Điển nhún vai tưng tửng kết luận làm lão Bính tím mặt bỏ về thề sẽ không bao giờ bước chân sang đây nữa. Nhưng buổi tối đã thấy lão ngồi với cụ Điển, kẻ liến thoắng vung chân múa tay người ngồi nghe gật gù, thi thoảng lại hỏi móc những câu cay độc. Mối bất hòa giữa cụ Điển với lão Bính đều nhờ Kỷ giải quyết, Kỷ đứng giữa làm cái cầu cho hai người mò mẫm sang nhau. Chưa bao giờ Kỷ bị nổi cáu.
Vừa đi lưu diễn về, Cương vào ngay bệnh viện thăm Hoàn. Bà Khánh thấy Cương nước mắt vắn dài quay đi. Yến tiếp Cương không mặn mà như những lần trước, chỉ cắm cúi vào cuốn truyện môi mím chặt:
-    Lâu quá nhỉ ,cô nhỉ!
Cương nói khẽ, sốt ruột thực sự. Bà Khánh thở dài phe phẩy quạt cho Hoàn. Con bé giường bên từ từ co tay lên vẻ mặt nó lạnh tanh.
-    Hoàn, Hoàn này!
Cương ghé tai gọi. Hoàn mở mắt nghẹo đầu nhìn ra cửa sau đó con ngươi, với cố gắng ghê gớm từ từ di chuyển trở lại và dừng ở mặt Cương. Cương nhìn chăm chăm vào mắt Hoàn thấy bên trái sáng hơn, xoáy thẳng vào mình, bên phải mờ nhạt hôn ám. Cái nhìn của Hoàn ngày một mạnh mẽ và bắt đắu chói làm Cương nghẹn thở. Mặt Hoàn lạnh lùng, gò má nhô cao, hàm dưới lõm vào, da xanh bóng. Bà Khánh thì thào:
-    Em nó biết đấy
Cương nghiến răng cố kìm cơn xúc động, thấy sống lưng mình mỏi dừ. Yến vẫn một tay bóp chân cho Hoàn một tay nâng sách ngang mắt. Tóc Yến không đen nữa, chuyển sang màu tro xám nhưng vẫn dài như củ. Hoàn thở mạnh vật đầu sang bên. Giường của bà già giờ đã có một thằng bé vào thay thế, nó bị sét đánh cháy dọc từ sống lưng xuống chân giờ đang nằm trong trạng thái mê man.
-    Anh Thắng thế nào hả cô?
Cương rút thuốc châm lửa hút giọng bình thản trở lại.
-    Tý nữa thế nào nó cũng đến đấy. Gầy lắm!
Bà Khánh xa xót cúi xuống, mấy sợi tóc lòa xòa buông trước mặt, chúng đang bạc. Nắng chếch bên cửa phả hơi nóng vào phòng làm không khí trở nên mỏi mệt bức bối. Bà Khánh bơm thức ăn cho Hoàn qua chiếc ống gắn vào mũi, mặt Hoàn đờ đẫn phảng phất chút khoái cảm hưởng thụ, Yến bỏ sách lấy khăn lau trán Hoàn rồi hí húi pha thêm một chai nước ăn nữa. Cương bỏ ra ngoài, khi ngoái lại đột nhiên chân tay lạnh toát. Có một người cùng đứng với Yến và bà Khánh, chính xác hơn một cái bóng mờ nhạt. Cái bóng ủ rủ đi lại từ bên này sang bên kia giường mà không hề bị cản lại, nó đưa tay vuốt trán Hoàn, vuốt nhẹ, từ từ, cẩn trọng. Bàn tay mờ ảo ấn vào gò má Hoàn đẩy sang phải. Mắt Hoàn hỗn loạn. Cái bóng lội dọc theo cơ thể Hoàn đi thẳng vào bức tường và biến mất. Cương rời bệnh viện như chạy trốn, không chào Yến và bà Khánh. Đêm Cương mơ thấy một người lạ không rõ trai hay gái dẫn Hoàn đến trước mặt mình. Người lạ ấy đẩy Hoàn ngã xoài ra đất nói với Cương bằng giọng the thé:
-    Nó bị tội thì ta đánh, ngươi đừng có can.
Người lạ vung roi quật Hoàn liên tiếp. Hoàn giãy giụa, Cương cũng giãy theo. Đánh mãi, người lạ bảo với cả hai:
-    Ta gửi tội các ngươi, nhớ đấy.
Chưa dứt lời người lạ lắc mình lao vút lên một vòm cây tối. Hoàn lê đến vươn tay giữ lấy chân Cương mỉm cười. Cương hét lên, tay Hoàn biến thành hai ngọn lửa đốt ống chân bỏng rát, trong lửa có tiếng nhạc ngựa vang vang nhè nhẹ.
Sáng sớm hôm sau toàn đoàn tập trung rút kinh nghiệm chuyến lưu diễn và nghe đọc kịch bản mới. Tác giả là một tay gầy ngẳng tóc rũ xuống che nửa mặt, đôi kính cận dày cộp lấp lánh trông rất khó tính Trần Mân rỉ tai Thư:
-    Mặt kia kịch cọt đéo gì.
Cương nghe được nửa vở thấy chán bỏ ra ngoài hàng rào ngồi. Từ ngày Hoàn bị tai nạn, con ngựa vẫn ra ăn cỏ ở chân hàng rào, chuông cổ nó vẫn vang vang nhè nhẹ. Nghe tiếng chuông, Cương giật mình nhớ đến giấc mơ đêm qua. Con ngựa hắt hơi mấy cái, toàn thân nó rung bần bật. Mùi thơm của lá bạch đàn khô lẫn với nắng tạo cảm giác thân quen dễ chịu. Rất nhiều lần Cương và Hoàn đã ngồi cùng nhau ở chỗ này hàng tiếng đồng hồ, khi ấy cả hai đều ăn nói dè dặt vì sợ phá vỡ sự yên tĩnh xung quanh, Cái yên tĩnh làm tiếng nói rõ nét hơn, vang vọng hơn nhưng xạ lạ hơn. Lần nào Cương cũng lắng nghe tiếng thở của Hoàn, nó nhẹ nhàng mong manh nhưng quyến rũ. Hai người ngồi cho đến lúc cơn thèm khát dâng lên, cùng đứng dậy về phòng làm tình với nhau, Khi Cương ở trong Hoàn, Hoàn không dè dặt nữa mà cuồng nhiệt lắm lời. Hoàn xoay chuyển nghiêng ngửa lên xuống theo cơn cuồng hứng của mình. Cương bị Hoàn chinh phục hoàn toàn về chuyện đó. Không ai có những động tác vuốt lưng mềm mại dâm đãng như Hoàn, những động tác ấy kết hợp với sự di chuyển của các cơ với hơi thở và mùi vị từ da thịt Hoàn tạo thành một sự mê đắm hư ảo như mối giao hòa giữa nước với ánh sáng. Vào lúc đỉnh điểm đôi chân thon dài của Hoàn thường uyển chuyển vươn cao như hai con rồng trắng bay trong bầu trời giông bão.
-    Anh chưa biết đâu, em ít đòi hỏi nhưng mà nếu đã làm em cũng mãnh liệt chả kém ai cả.
Khi người đàn bà nói câu đó với kẻ không phải là chồng mình thì tình yêu bộc lộ rõ hai mặt của nó, một đằng là cái chết vĩnh viễn, đằng kia bắt đầu sinh thành cái khác đau khổ, kiêu hãnh hơn… Con ngựa rũ bờm dấn lên hai bước, chân nó giẫm lá bạch đàn khô lạo xạo. Cho đến giờ phút này Cương không hiểu vì sao Hoàn lại bỏ về đột ngột như vậy. Cả chuyến đi biểu diễn vừa qua. Thư lúc nào cũng hỏi xoáy Cương về chuyện đó. Thái độ của Thư giận dữ hằn học làm như chính Cương là thủ phạm gây tai nạn cho Hoàn. Hay là như thế thật? Cương tự hỏi rồi ngoái cổ nhìn về phía hội trường, tiếng đọc kịch vẫn lên bổng, xuống trầm, lác đác một vài người bỏ ra ngoài.
-    Chúng nó sắp vào thăm cái Hoàn đấy anh có đi không?
Câu hỏi của Phượng làm Cương giật mình ngẩng lên, Phượng rụt rè ngồi xuống bên cạnh Cương, mùi nước hoa tỏa ra thơm ngạt.
-    Hôm qua anh vào rồi. Vẫn thế.
Cương nói chậm rãi nặng nhọc. Phượng lắc đầu, mái tóc sóng sánh hai bên:
-    Số nó khổ, đang yên đang lành đùng một cái nằm bẹp dí một chỗ... Đóng với em, anh thấy thế nào?
Phượng hỏi giọng hồi hộp. Lần đầu tiên Phượng được đóng đôi với Cương, nếu Hoàn không bị tai nạn chắc chẳng bao giờ được. Cương cười buồn buồn:
-    Cố gắng đấy nhanh tiết tấu lên một tí nữa. À này, hình như hôm nay Thư nó không vào thì phải?
Phượng bĩu môi:
-    Có, đến muộn, nghe được một lúc nó chui ngay vào phòng với ông Phạm Hùng rồi.
-    Đôi ấy kết nhau đấy nhỉ.
-    Chậc, thì cũng như anh với Hoàn thôi.
Phượng biết mình lỡ lời, im bặt. Cương tái mặt nhìn lảng lên các ngọn cây. Cả đoàn biết Cương với Hoàn yêu nhau, Thắng có biết không? Nếu biết Thắng sẽ làm gì? Nỗi sợ hãi chạy dọc cơ thể Cương nó làm các mạch máu tê cứng lại. “Tiên sinh, xin ra tay cho, muộn rồi !’’ Một câu nói cũ kỹ xa xăm lọt vào tai Cương, câu nói đó không còn âm sắc, nó chỉ là xác chết của âm thanh, Cương trợn ngược mắt như trúng gió bất ngờ nắm chặt lấy vạt áo của Phượng tìm sự che chở.

Ông Khánh đang tỉa lá cho mấy chậu cây cảnh thì Sơn mò lên, quần áo nhàu nát xộc xệch.
-    Thế nào?
Ông Khánh nháy mắt hỏi, Sơn cười hồ hởi:
-    Toàn chơi độc thủ bác ạ... Nhưng mà thiếu mất hai tập cuối.
Giọng Sơn ngập ngừng tiếc nuối.
-    Sao không lấy về xem nốt đi?
Ông Khánh xoay người về chậu sen cạn dùng mũi kéo sấn một chồi cỏ rồi ném nó vào thùng đựng rác. Sơn lắc đầu, ông Khánh hiểu ý bảo:
-    Tý nữa tôi đưa cậu tiền, nhưng đừng có nói với Thắng, nó mắng cho đấy.
Mặt Sơn rạng rỡ hẳn lên, hắn sán lại mấy chậu cây vờ nhìn ngắm chăm chú, liền mồm khen đẹp. Ông Khánh ngừng tay quệt mô hôi bất chợt hỏi:
-    Này hình như cậu chưa đi bộ đội hay sao ấy nhỉ?
-    Dạ... vâng.
Sơn gãi dẫu ấp úng, hắn thích phim chưởng nhưng không muốn đi lính. Mấy thằng bạn Sơn bị gọi nhập ngũ tháng trước, tháng sau chuồn về hết vì không chịu nổi vất vả. Đối với Sơn đời lính chẳng có gì quyến rũ, Thắng là tấm gương cho hắn, đánh nhau vào sống ra chết, sẹo đầy người cuối cùng chẳng dọa được ai. Ông Khánh mơ màng nhắc lại thời bộ đội của mình với chiến dịch Biên giới oanh liệt
-    Bố cháu cũng tham gia chiến dịch ấy đấy.
Sơn buột miệng khoe cắt ngang lời ông Khánh làm ông im lặng một lúc. Tiếng nhạc từ nhà bên cạnh vọng ra, Sơn dỏng tai bứt rứt, hắn thẫn thờ nhìn chiếc cửa sổ hé mở với những chấn song sắt sơn màu nâu đó hỏi ông Khánh:
-    Nhà kia chắc là giàu lắm bác nhỉ?
Ông Khánh lầu bầu:
-    Dân sở nhà đất, còn phải nói.
Sơn hạ giọng rủ rỉ:
-    Lúc nào rỗi bác cháu mình sang bên ấy chơi đi.
-    Nó mời cậu à?
Ông Khánh nhìn Sơn ngạc nhiên, hắn cuống lên lắc đầu mắt cụp xuống và nhìn thấy những bóng cây in dưới nền gạch rung rinh lay động,
-    Vợ chông nó tướng dã nhân khốn nạn lắm, cậu đừng có dây vào.
Sơn không dám nói gì, hắn sợ ông Khánh nổi cáu. Lần trước về nhà Sơn nói dối với mọi người rằng vợ chồng Thắng có bộ dàn Com-pắc, ngày nào hắn cùng nghe. Kỷ bảo khi nào có dịp rẽ sang chơi và nghe thử.

Sơn sợ nhỡ ai bắt tả lại bộ dàn Com-pắc thì gây nên hắn muốn được nhìn thấy một lần cho yên tâm, Có lẽ phải rủ Thắng mới được. Ông Khánh nhúng tay vào xô nước nhẹ nhàng vảy lên các chậu cây. Động tác cùa ông thành thạo điêu luyện đến mức nước từ tay bắn ra đều nhỏ như mưa phùn, Sơn nhìn ông Khánh tưới cây liên tưởng đến những thế võ trong phim chưởng và hắn bỏ xuống nhà chờ lấy tiền thuê tiếp hai tập cuối. Chiều Thắng mệt, về thẳng nhà. Ông Khánh nhờ Sơn đèo mình vào viện. Sơn bịt mũi khạc nhổ từ cổng viện vào đến phòng bệnh, hắn chỉ nhìn Hoàn thoáng qua rồi lỉnh ra ngoài hành lang ngồi, người nôn nao vì mùi cồn. Yến hỏi:
-    Hôm anh về anh Kỷ đã tính chuyện nhà cửa chưa?
-    Rồi, nhưng cứ từ từ đi đâu mà vội. Thế sao?
Sơn hỏi lại gườm gườm nhìn Yến,
-    Chả sao cả, Theo em anh nên về phụ anh Kỷ xây nhà đi, ở đây có gì đâu mà làm.
Yến nói lạnh lùng dứt khoát Sơn hộc lên điều hắn lo lắng giờ Yến đã nói ra.
-    Mày thì biết cái gì,
Sơn vờ nổi cáu nhưng Yến đã cúi xuống cuốn sách nhàu nát tiếp tục đọc coi như không có ai bên cạnh, Sơn cuống lên bịa ra đủ thứ việc hắn phải làm và cuối cùng kết luận:
-    Mày tưởng tao sướng lắm đấy à. Không vì ông Thắng nhà mình, tao đã về mẹ nó từ lâu rồi. Báu gì, làm quần quật từ sáng đến tối, bây giờ tao đã ăn gì đâu... Tao gầy đi đây này.
Sơn định vạch ống tay áo cho Yến xem nhưng thấy tay mình cứ nần nẫn ra nên hắn vờ cúi đầu thở dài. Yến nhếch môi khinh bỉ lật sách thật mạnh quay lưng lại phía Sơn. Sơn thất vọng bỏ vào phòng nhưng khi nhìn thấy đứa bé bị sét đánh thì lại vội vã quay ra.
- Anh hỏi này Yến này, mày đã nghe đĩa Com-pắc bao giờ chưa?
Yến nhìn Sơn từ đầu xuống chân như nhìn một con vật lạ. Sơn hồì hộp bứt rứt hỏi lại lần nữa. Yên lắc đầu. Sơn nhìn xa xôi qua cửa sổ. Lần đầu tiên Yến thấy Sơn quan tâm thực sự một cái gì đó, cũng lần đầu tiên Sơn tử tế xưng anh với Yến và lần đầu tiên hắn lộ ra sự buồn bã. Một chiếc băng ca cắt ngang hành lang đi xuống nhà xác. Tử thi trên chiếc băng ca là một thanh niên có khuôn mặt dài, mũi mỏng, cằm nhọn và lông mày lưỡi mác, anh ta tự tử bằng cách cắt mạch máu ở cổ tay trái.
 
 Nhớ là cái gì đó vô cùng khó khăn, mình nghĩ thế. Mọi thứ cứ lặng lẽ qua đi, qua tuốt đi, vô tình, lạnh lùng, không có cơ hội trở lại... Tuyết nhìn mình rồi trôi qua như cái lá lẫn vào với bao nhiêu kỷ niệm bập bềnh trôi nổi. Một ngày đi cùng Tuyết, xa, rất xa tới đại dương mênh mông của thời gian, nơi mọi thứ đều bị hòa tan để trở thành khoảng xanh nhạt tù đọng.
Người ta đồn Tuyết mất tích mình biết Tuyết trôi đi. Hôm ấy không có nắng nhưng trời sáng sủa. Mình đã cầm tay Tuyết, cầm rụt rè sau đó nắm chặt và nhớ đến một ý nghĩ bí mật hồi còn học đại học dưới Hà Nội. Không ai nói câu nào, chỉ thở và nhắm mắt lại xem bao nhiêu hình thù kỳ dị lênh đênh trong đầu ở khoảng giữa hai hốc mắt. Tuyết về rồi mình mới sực nhớ quên không hôn. Chả ra thể thống gì cả, lần đầu tiên không hôn thì rất gở. Mình giơ hai tay ra trước mặt xem tay nào chạm vào Tuyết nhiều nhất để hôn. Đây tay trái, nó vẫn còn run rẩy co giật. Anh hôn em!
Người ta đồn Tuyết mất tích mình biết Tuyết trôi đi. Tối thì Tuyết lại đến, hai đứa lặng lẽ ôm nhau, bỏ quần áo, Tuyết cấm lấy cái của mình vuốt ve. Mùa hè người con gái mát hơn người con trai, mùa đông thỉ chả biết thế nào vì Tuyết trôi đi trước khi mùa đông đến. Mình thấy ngực Tuyết sáng mờ trong bóng tối, mềm và xuôi xuống. Hai đứa xích lại gần giường rồi vội vã đổ vật ra. “Của anh to thật, em thích quá!”. Tuyết bảo khi lau mồ hôi cho mình. Mẹ cha mấy lão thiến lợn thế mà hồi bé chúng nó cứ dọa thiến mình. Sao không đến đây mà nghe Tuyết khen. Tuyết nằm song song cạnh mình, một tay gác ngang trán một tay úp lên cái của mình vày vò nó như vày vò miếng giẻ. “Anh có thích không?”. Mình nhúc nhích nửa gật, nửa lắc, Tuyết xoay người áp vú vào sườn mình rủ rỉ: “Anh hứa với em rồi thì phải làm đấy nhé”. “Gì cơ?” “Còn gì nữa, băm nát mặt thằng già ấy”. Mình gật đầu. Băm nát mặt một lão già vì đã hiếp Tuyết cách đây bốn tháng thì cũng thỏa đáng. “Đêm nay nhé. Em đã hẹn với thằng già ấy rồi”. Chín giờ Tuyết đi đến chỗ hẹn, mình xách con dao thái chuối đi sau một đoạn. Đến cái quán cắt tóc xiêu vẹo trống không, Tuyết dừng lại, mình nép sát vào hàng rào chờ đợi. Lão già từ cái ngõ con chạy ra. "Sao lâu thế?” Tuyết gắt. “Lừa mãi mụ ấy mới để cho đi. Vào núi nhé?”. Giọng khê khê nồng nồng. “Thì vào” Mình bám theo hai người, lão già thấp béo dáng xô về phía trước với đôi tay cún cỡn vung vẩy, Tuyết đi cạnh cao hơn, gầy và thẳng hơn. Đường Vàơ chân núi Linh Nham nhỏ, lắt léo giữa những lùm cây đại, trong đêm nó lồi lõm hung hãn vì ổ gà. Không nhìn thấy nhưng mình biết có rất nhiều rắn. Một cây Kháo cao vút lên trời. Mình vẫn phải men theo rệ đường mà đi. Hai người nói gì đó rời rạc đứt quãng. Đêm thật vắng, ngoài đường cái thi thoảng có ánh đèn lóe lên rồi tiếng ô tô rì rầm lao qua. Họ vào chân bãi đá lẩn sâu trong bóng tối của ngọn núi đổ xuống. Một cái miệng đang hả ra tham lam im lặng. Lão già chui vào lán nghỉ chỉ có bốn cọc và một tấm phên nứa gác chéo. Tuyết chùng chình rồi mạnh dạn vào theo. Mình vòng ra sau thấy hai cái bóng nhấp nhô lúc xáp vào nhau lúc lùi ra xa. Mình lần theo tảng đá tiến lại gần. Lão già ghì lấy Tuyết: ‘‘Lâu lắm rồi còn gì”. Tuyết đẩy lão ra: "Cởi đi để thế làm thế nào được. Bây giờ người ta cho đàng hoàng chứ chẳng giống lần trước đâu”. Lão già cuống quýt cởi áo, loay hoay tìm chỗ để, rồi tặc lưỡi vo lại ném vụt xuống chân. Quần lão thì Tuyết cởi. Mình thấy Tuyết vơ áo của lão già làm đệm đầu gối rồi quỳ xuống. Mình đến gần nữa, tay nắm con dao mỏi dừ, mồ hôi rơm rớp. Lão già ưỡn cong người mặt vác lên nóc lán hai tay bấu chặt vai Tuyết. Đột nhiên lão thét lên, tiếng thét xé trời phá tan sự tĩnh mịch của dãy núi. Mình nhảy vụt vào thấy lão già ngã vật ra tay bịt chặt háng giãy giụa. “Em cắt rồi, bây giờ anh chém đi”. Tuyết ra lệnh cho mình. Lão già cố gắng vùng dậy chạy nhưng bị cơn đau dúi xuống, lão vùng lên lần nữa. Mình đờ ra nhìn lão, con dao vẫn nắm chặt trong tay. “Chém đi, chém nát mặt nó đi cho em’’. Mình nghe Tuyết rít vào tai liền phạt ngang dao, cánh tay đau nhức bị lực phản lại. Mình và Tuyết quay trở lại nhưng con đường cứ dài ra mãi.
-    Tay anh đau nhức.
-    Thế à, áo anh rây đầy máu này, cả mặt nữa, để em xem có phải không. Đúng rồi dính nhơm nhớp, tanh quá.
Mình nâng vạt áo lau mặt. Sao lung linh sáng phía trước, trên đầu, đằng sau và âm ỉ trong ngực mình.
-    Hồi ấy nó hiếp em có đau không?
-    Thôi anh... con dao đâu?
-    Vứt rồi... anh văng mất một chiếc dép, còn mỗi một chiếc ở chân đây này.
Những lủm cây siết lấy con đường, quệt vào vai mình. Đêm thật yên tĩnh, nhiều sao nhưng trăng khuất sau mây nên cảm giác người đi vắng cả. Tự nhiên mình không muốn về nhà. Con đường kết thúc ở đây.
-    Sao thế anh?
- Ở đây thôi, anh không muốn về nhà nữa. Xa quá rồi!
Mình với Tuyết tựa lưng vào gốc Kháo. Qua lớp cành gầy rụng gần hết lá mình thấy trăng từ từ ló ra vàng mỏng. Vắng quá.
-    Anh có sợ không?
Mình lắc đầu vẩy vẩy cánh tay cho đỡ mỏi. Tuyết xích lại áp vào mình.
“ Anh có muốn nữa không?
-    Muốn gì?
-    Ngủ với em.
Trăng vằng vặc buông xuống soi sáng một nửa khuôn mặt Tuyết, mình thấy đôi mắt long lanh mở to nhìn lên trời với vẻ kỳ lạ khó hiểu.
-    Của lão ấy to không?
-To.
-    Đứt ngay à?
-    Vâng, đứt ngay... nữa đi anh.
Mình nghe tiếng thác đổ trầm trầm từ khu Bò Đái vọng ra. Tuyết giãy mạnh, uốn cong người hai tay túm lấy hai cổ tay mình cố cậy nó ra. Cổ Tuyết ngày càng nhỏ lại. Đầu Tuyết vật liên hồi sang bên, chân đạp đất bắn rào rào. “Ai thiến đê...ê...ê..” Lại lão thiến lợn ngày xưa, mẹ cha mày. Mùi hoa giun thoảng đến rồi tan biến rất nhanh.
Người ta đồn Tuyết mất tích mình biết Tuyết trôi đi. Bây giờ Tuyết về nhìn mình ánh mắt mờ nhạt yên lặng không âm vang mặc dù khi mình thả Tuyết xuống sông Linh Nham thì nước đã réo rất to, xòe bọt trắng quanh chân mình như một nụ cười sảng khoái.

Sinh lại sang mua một con gà to bảo Kỷ làm thịt uống rượu. Kỷ băn khoăn hỏi, Sinh cười:
-    Anh sắp chạy một chuyến xa nữa nên tranh thủ sang chơi bàn với chú mấy việc,
Sinh giấu Kỷ mình vừa cãi nhau với vợ. Trời nóng ai cũng cởi trần trừ ông Điểu, mặt ông bóng lên, những sợi gân cổ nổi chằng chịt tuồng như đang chống chọi với điều gì đó rất ghê gởm. Sinh nói với cụ Điển:
-    Ông ạ? lúc đi qua cầu con cảm giác như có người gọi tên mình ấy, lạ lắm!
Cụ Điển bưng chén rượu gật gù:
-    Anh Sinh chẳng biết chứ sông Linh Nham này thiêng lắm, Nó gọi ai là người ấy đang có chuyện đấy!
Mặt Sinh biến sắc liếc nhanh sang ông Điểu. Lão Bính giơ chén giọng ề à.
-    Uống đi chú Sinh, không có gì đâu, nói phét cả đấy. Nào!
Cụ Điển hực lên định đốp lại lão Bính, Kỷ vội vàng chen ngang:
-    Anh Sinh uống đi. Bao giờ khởi công nhà sẽ làm một bữa ra trò,
-    Đổ trần một bữa, khánh thành một bữa. Ba bữa tất cả.
Lão Bính dốc chén vào mồm rồi vung tay phóng khoáng tuyên bố. Cụ Điển nhảy cẫng lên như phải bỏng:
-    Thế thì tiền ăn hơn tiền xây nhà à? Chỉ được cái gạ ăn là giỏi.
Sinh cười quay sang ghé tai Kỷ nói nhỏ:
-    Ba bữa ấy anh lo tất.
Ông Điểu thở đánh sượt buông rơi chiếc cánh gà gặm dở. Kỷ cảm giác đất dưới chân mình cuộn lên rất nhanh. Lão Bính liên tục rót rượu cho mọi người, bản thân lão uống cũng hăng hái hơn mọi khi. Không ai để ý đến tiếng mọt đang rào lên nghiến ngấu trong các cột nhà. Mặt lão Bính đỏ dừ, đầu lắc lư từ bên nọ sang bên kia như sắp sửa nhập đồng. Sinh cao giọng bảo:
-    Bác là loại quý tướng đấy nhé. Lông mày cánh cung này, trán dô lồi ra, mắt to tròn này, xem nào, à mồm rộng này rất giống mặt rồng. Đáng lẽ phải làm vua mới đúng.
Lão Bính vươn cổ nuốt cục gì xuống, xích lại gần Sinh mồm méo xệch đi vì xúc động:
-    Chú Sinh là người tốt, chứ không à... hiếm lắm, tôi bây giờ mới nói thật đấy nghe không chú Sinh… ờ, tôi đã nhìn thấy nó bay vùn vụt ấy chứ lỵ. Tại sao lại không thấy nào? Đúng quá, lẽ ra tôi phải làm vua... Chú Sinh thế mà tốt, tôi thì tôi...
Tiếng lão Bính nhỏ dần, đầu rũ xuống ngực. Lão ngủ. Sinh càng uống càng tỉnh, mặt càng tái. Kỷ từ đầu đến giờ chỉ nhấp miệng chén cho vui thế nhưng mặt cũng đỏ vàng. Cụ Điển lê ra giường nằm vuốt bụng, qua chỗ ông Điểu cụ lè nhè:
-    Ngày xưa anh khỏe lắm cơ mà. Thế đấy!
Ông Điều hé mồm, mặt im phắc. Kỷ xoay chén trong các ngón tay thủ thỉ với Sinh:
-    Em định sang bên anh Thắng xem chị Hoàn thế nào. Sốt ruột quá anh ạ... Hay là anh em mình cùng đi?
Sinh lắc đầu.
-    Ông Thắng không thích anh. Cho anh gửi lời hỏi thăm là được.
-    Anh Thắng nhà em nó thế nào ấy, rất khổ anh ạ!
Giọng Kỷ buồn rượi. Sinh nói chậm rãi như với chính mình:
-    Ai cũng có số cả, biết làm thế nào được. Anh cũng chẳng hơn gì, con vợ anh... có lẽ đợt này anh làm đơn ly dị mất. Nó hư quá Kỷ ạ... Uống đi!
Lòng Kỷ thắt lại không hiểu vì Thắng hay vì Sinh. Lão Bính thở ò è rồi lăn kềnh ra đất, những ngón tay co giật liên tục, nắng cắt chéo qua bậc cửa nhuộm một khoảng vàng sậm lên chiếu và nửa người lão. Lá nhãn vẫn rơi ngoài sân, nhẫn nại, bâng quơ. Kỷ cúi xuống cân nhắc đắn đo rồi ngẩng lên hỏi Sinh:
-    Anh Sinh này, theo anh nên lợp ngói hay đổ mái bằng? Ông em thì bảo lợp ngói cho nó mát.
Sinh thoát ra khỏi tâm trạng buồn bã, phẩy tay nhìn quanh nhà nói mạnh:
-    Thời này ai lợp ngói đỏ nữa, đổ mái bằng hết. Mà theo anh xây hai tầng cho nó rộng rãi, tội chó gì, không tốn bao nhiêu đâu mà sợ.
Kỷ giãy nảy:
-    Chết, anh bảo tiền đâu mà lắm thế.
Sinh cười:
-    Cứ làm đi, cần anh cho vay, bao giờ có trả cũng được. À mà này, anh đã dạm cho chú vật liệu rồi, ới một tiếng là chúng nó tập kết đủ ngay lập tức.
Kỷ di cái chén lướt trên mặt chiếu lòng rối như tơ vò. Cụ Điển ngáy khàn khàn người co thắt lại, nước dãi chảy dài xuống chiếu, Sinh rót rượu uống một mình, lưng còng xuống mệt mỏi.
-    Bao giờ anh đi?
Kỷ hỏi nhìn thắng vào mắt Sinh,
-    Hai hôm nữa... chuyến này dài đấy.
Giọng Sinh thoảng như gió chìm trong tiếng mọt nghiến ngấu sôi sục. Sinh mở túi áo lôi ra một cục tiền mới buộc vuông vắn đặt trước mặt Kỷ, mắt chớp liên tục. Kỷ ngạc nhiên hỏi:
-    Cái gì thế?
-    Chú cầm lấy, coi như lòng thành của anh đóng góp vào việc xây nhà. Chẳng đáng bao nhiêu đâu, đừng có từ chối... Nhớ đấy phải hơn hai tháng nữa mới khởi công được... Lần này anh tạt qua chỗ đứa em gái đón thằng cháu lên đây, bố nó đang ở tù còn mẹ nó thì vừa mới điên bỏ nhà đi rồi.
Sinh ôm mặt, trời lệch về phía tây. Kỷ thì thào run rẩy:
-    Nó ở một mình à?
- Ừ !
Sinh về, lão Bính và cụ Điển vẫn chưa tỉnh rượu đang ngủ li bi. Bẩy rưỡi, hai người mới uể oải dậy ăn cơm rồi lại kéo nhau ra sân ngôi hông mát. Cụ Điển hấp háy cặp mắt kèm nhèm chống hai khủy tay xuống bàn, lòng tay ôm mặt, vươn người về phía lão Bính như một con chó trong tư thế đứt xích lao lên. Cụ gây sự với lão Bính vì lý do trong bữa rượu lão đã bảo với Sinh rằng cụ là kẻ nói phét. Lão Bính liên hồi đưa tay vuốt ngực thề rằng lão không nói. Cụ Điển làm già:
-    Vô lý, chính ông còn bảo sẽ đập cả chén rượu vào mặt tôi mà lị. Đừng có cãi.
-    Tôi thề là tôi không nói, cụ đừng có vu oan cho tôi.
Lão Bính khổ sở vừa cãi lại vừa nhìn Kỷ cầu cứu. Kỷ không để ý đến câu chuyện của hai người vì đang bận nghĩ về cuộc nói chuyện với Sinh. Một con đom đóm lạc đàn bay vòng quanh người ông Điểu phát ra ánh sáng xanh lập lòe ma quái.
- Giá thử ở thời ông Cấn tôi đã cho ông một phát rồi!
Cụ Điển nói chậm, nghiêm trang, cùi tay gõ lịch kịch xuống bàn theo nhịp quai hàm. Không khí ngưng lại cũ đi nhanh chóng. Bốn người đàn ông im lặng theo đuổi ý nghĩ của riêng mình, ý nghĩ ấy lẫn trong ánh sáng của trăng, mát mẻ nhưng hoang vu. Lão Bính rùng mình như bị một người vô hình lồng khít vào mình, đầu lão rụt lại, cơ mặt co thắt đẩy gò má lên cao và môi dưới giãn ra, mỏng đi, Cụ Điển hấc hấc mấy tiếng, khuôn mặt già nua nhăn nheo thoắt bừng lên ngời ngợi trong cơn sốt bất thường.
-    Đốc đốc nghĩ sao?
Tiếng cụ Điển như ở cõi khác, Lão Bính chau mày trán gồ lền mai cua đá:
-    Có lẽ phải rút khỏi đây thôi. Ta còn ít quân quá.
Bóng dưới chân cụ Điển và lão Bính rung rung, cách đây gần một trăm năm bóng Lương Lập Nham và Đội Cấn cũng rung rung như thế nhưng chúng không in trên ánh sáng của trăng mà in trên ánh sáng của ngọn bạch lạp do đích thân Cai Xuyên thắp:
-    Chả lẽ rút lên Tam Đảo?
Lão Bính đứng vụt dậy với vẻ uy nghi đáng ngờ đáp lại câu hỏi của cụ Điển:
-    Phải! Chỗ ấy tiện cho việc lập căn cứ lâu dài, đi ở đều dễ cả. Nếu thuận thì ta quay lại còn không sẽ vượt qua Vĩnh Yên. Còn một hướng khác là ta sẽ trụ lại ở Núi Pháo sau đó có thể vòng sang Bắc Giang.
Ông Điều không trân trối nữa, đôi mắt linh hoạt quan sát cuộc đối thoại giữa cụ Điển và lão Bính với sự háo hức. Kỷ không nhập cuộc được, thấy lạc lõng cô đơn vì ba người kia đã lùi đi qua xa. Cụ Điển, ông Điều, lão Bính vẫn ngồi bên Kỷ nhưng Kỷ cảm giác họ đang đi vắng,
-    Thắp bạch lạp sáng thế này chỉ tổ làm mục tiêu cho pháo của bọn lê dương.
Lão Bính càu nhàu tiến hai bước về phía mặt trăng thổi phù một cái, bầu trời tối sầm lại. Trăng khuất sau đám mây to dày. Cụ Điển cố nhổm dậy nhưng không được, Kỷ thấy trong bóng tối lờ mờ đôi chân cụ lỏng lẻo bất lực như bị liệt, Lão Bính vo hai tay vào nhau, những khớp xương kêu răng rắc, tiếng lão nhỏ hối hận:
-    Lẽ ra tôi phải nghe theo ngài... Không biết bây giờ nhà tôi lưu lạc ở đâu.
Lão Bính nấc lên. Cụ Điển thở dài, gần một trăm năm trước Lương Lập Nham cũng thở dài như thế và ông ngả người tựa vào cái giá để súng bằng gỗ lim. Kỷ phải đỡ cụ Điển khỏi ngã khi thấy cụ cứ ườn mãi ra sau tóc rối mù lên như gặp cuồng phong. Trăng từ từ ra khỏi mây. Một tay chống hông, tay kia nắm lấy chuôi kiếm vô hình, chân phải đặt lên ghế, lão Bính cất giọng trầm rè xa lạ:
-    Chiều mai sẽ rút!
Cụ Điển lim dim mắt:
-    Chiều mai ư?
-    Phải! - Lão Bính đáp, mặt đã bớt bóng rợn và tiếp luôn bằng giọng của chính mình hàng ngày - Chiều mai sang phố.
Cụ Điển sững sờ lắp bắp:
-    Ơ kìa... đô đốc... này, ông định lẻn sang phố với thằng Kỷ ấy à?
Chưa dứt lời, cụ Điển đã vụt đứng dậy tỉnh như sáo, đá đá hai chân vào không khí xem nó có phải của mình không. Ông Điểu thở hắt ra mắt lại mờ nhòa hai thung lũng phủ sương, Lão Bính nhìn quanh rồi bất thần ngồi phịch xuống ghế túm lay tay Kỷ. Ngoài cổng Bù Rùm, một bóng trắng rũ rượi đi đi lại lại giữa nền đen của các lùm cây. Ông Điểu hướng mặt về phía cái bóng trắng mồm mấp máy rồi tự dưng đứng dậy bỏ vào nhà mà không cần Kỷ dìu. Kỷ hồi hộp theo dõi bố bước qua bậc cửa, khi Kỷ ngoái lại bóng trắng đã biến mất, ở đấy chỉ còn lại một dải sáng lọt qua khe giữa hai bụi duối đổ xuống miệng cống hình rẻ quạt. Không hiểu sao Kỷ vụt nhớ đến Sinh, buột miệng:
-    Lần này anh Sinh đi đón một đứa cháu về nuôi,
-    Con trai à?
Lão Bính hỏi, Kỷ gật đầu mặc dù không biết nó là trai hay gái. Ở những đêm như đêm này, dưới ánh trăng như ánh trăng này luôn luôn có những người bác dắt cháu đi tìm mẹ và họ thường khát nước cho dù đôi khi ánh sáng đánh lừa được cảm giác.
 
Tôi đi cùng với nó những bước yếu ớt run rẩy. Qua một bụi xấu hổ nó cúi xuống ngắm nghía những chiếc lá nhỏ xíu lúc nào cũng lo âu phấp phỏng chỉ chực khép lại. Vài bông hoa tím nhạt to bằng khuy áo thấp thoáng lẩn giữa màu lá xanh thẫm. Nó nhìn bụi xấu hổ rồi nhìn ra xa, xa hơn cả suy nghĩ của tôi, toàn thân run lên. Ánh nắng lui dần còn hai chúng tôi ngày càng cứng cỏi tự tin hơn. Vẫn gã đàn ông thuở xưa đột ngột hiện ra ở chỗ rẽ con đường, nơi có một tảng đá nhô cao vừa trớ trêu vừa vô nghĩa.
-    Đi đâu đấy?
Không ai trả lời. Gã đàn ông bần thần ngước lên bầu trời đang sẫm lại có những đốm sáng li ti tinh khiết. Tôi thấy cánh mũi gã nhúc nhích tuồng như đang đánh hơi. Gã mặc chiếc áo nâu đã bạc phếch, cái quần cũng tương tự màu nâu, một bên ống xắn cao tận gối. Chân gả to bè, xòe ra bặm trơn, thô lỗ.
-    Hai bác cháu đi đâu đấy?
Vẫn im lặng. Những đốm sáng tinh khiết trên trời kia người ta gọi là sao. Dạo bé tôi đã từng được rước sao vào một ngày của tháng Tám âm. Nó bíu tay tôi giật giật mấy cái. Tôi gật đầu cho nó yên tâm. Gã đàn ông nhìn nó chầm chậm, trong hốc mắt tối tăm ẩm ướt của gã lóe lên vài tia sáng mỏng manh.
-    Tôi đã từng thiến rất nhiều. - Gã đàn ông cất giọng khô khốc, vô cảm. Nó rúm lại ép sát vào tôi - Đường lên giời đâu hở bác?
-    Kia!
Tôi khoát tay chỉ bừa vào một điểm vu vơ sau lưng mình. Gã hấp tấp lao về phía đó. Bóng tối dập dềnh dưới chân hai chúng tôi. Đi trên bóng tối bao giờ cũng có cảm giác êm ái dễ chịu vì nó mềm mại hơn cả nước. Hai bên đường thi thoảng lại vươn ra một cây mận gầy guộc, lá cành rối rắm, hỗn loạn. “Bao giờ mận nở hoa sẽ sáng sủa hơn một chút". Tôi nhủ thầm. Những con bướm lênh đênh bay ngược lại chúng tôi. Những con bướm ma có khoáy đen và chấm đỏ như đầu thuốc lá. “Tao đếm đến ba thì chúng mình vụt nhé’’. Ngày xưa tôi bảo thế mỗi khi anh em tôi cầm cành dong tre đi bắt bướm. Lũ bướm lùng nhùng hoảng loạn trong đám tay tre nghều ngoào, nanh nọc. Tôi không thích tay tre, không thích tí nào nhưng vẫn phải dùng chúng. Có thể do bắt nhiều bướm quá nên em gái tôi mới phát bệnh, bỏ con đi lang thang.
-    Bắt bướm không?
Tôi hỏi thằng bé, nó lắc đầu. Lại đi, mặc kệ lũ bướm ma có khoáy đen và chấm đỏ. Trăng lên ngày một cao, ánh sáng trong veo biến bầu trời thành đáy hồ. Đột nhiên tôi thấy khát. Tiếng chim kêu đâu đây, buồn bã, ủ ê- Có lẽ nó cũng khát như tôi. Tôi nhớ nước sông Linh Nham, nó luôn cất tiếng gọi tôi đi. Lần này nước sông Linh Nham đội lốt trăng ư ?
-    Đường lên giời đâu hở bác?
Câu hỏi của gã đàn ông vọng lại từ nơi xa, rất xa. Khốn khổ, ai bảo làm nghề thiến lợn nên cuối đời mới bị lại quả như thế. Tôi ngửa cổ nhìn trời. Mây đêm, mây đêm kỳ dị trắng đục lặng lẽ nối nhau trôi dưới các vì sao. Bóng mây phủ lên hai chúng tôi từng vệt dài, in trên mặt đường nhấp nhô rồi biến mất sau các lùm cây. Tiếng côn trùng ri rỉ lanh lảnh, bàn chân chúng tôi đặt tới đâu im ở đấy sau đó lại cất lên chói chang rào rạt. Thằng bé tụt lại sau đó ngó nghiêng rồi chạy gắng theo tôi. Nó đã khá hơn, không thở khò khè nữa. Ngay cả ánh mắt nó trong đêm cũng bắt đầu long lanh. Nó lại túm tay tôi, bàn tay nhỏ xíu mềm và mát rượi. Suýt nữa tôi nghiến nát bàn tay nó trong tay mình, Những ông Ba Bị thích ăn thịt trẻ con vì nó sạch sẽ, trong trẻo.
- Có đói không cháu?
Nó lại lắc đầu se sẽ. Gò lượn sống theo ánh trăng. Bác cháu tôi đi từ lúc nào không biết. Bóng đổ về trước lại đổ về sau. Mặt nó trôi nổi, khuôn mặt của đứa trẻ mắc bệnh viêm màng não thường ngơ ngác buồn thảm không thuộc về bất cứ xứ sở nào. Tiếng chim vẫn điểm xuyết rời rạc nhẫn nại. Ánh sáng ngày càng trong đến rợn người. Nó hỏi:
“ Bác chăn trâu bao giờ chưa?
-    Chưa, nhưng chăn xe thì rồi.
Nó giật thót:
-    Chăn xe ấy à?
Tôi mỉm cười xoa đầu nó:
-    Ừ, bác lái xe, xe Zin thôi.
-    Bố cháu bảo lái xe hay đâm người lắm, có đúng không bác.
-    Vừa thôi.
Tôi đáp, giật mình vì bà Điều hiện ra sừng sững ngay trước mặt. Nó húng hắng ho, quờ tay nắm lấy một nắm ánh sáng. Bàn tay non nớt trắng xanh của nó vo lại rồi từ từ mở ra hồi hộp mơ màng. Một làn sương mờ nhạt dâng lên từ lòng bàn tay nó và tan biến vào hư không.
-    Nhà cháu chỉ có mỗi một con màu hồng, thế mà bố cháu lại bán mất... Họ mang lên huyện thịt. Chán thật.
Giọng nó tiếc rẻ, trách móc. Cách đây hơn năm, bố nó bị bắt vì tội đánh bạc và gây mất trật tự ở xã. Mới đây em gái tôi phát bệnh đang đêm bỏ nó đi biệt xứ. May tôi về kịp…
-    Sao đi mãi vẫn không thấy mẹ cháu hả bác?
-    Sắp rồi, nhanh lên nào.
Tôi giục nó còn chính mình thì chậm lại. Chân trời phía trước mờ ảo, hiu quạnh. Bao giờ tôi cũng hình dung chân trời là mép của một vực thẳm vô tận. Hai bác cháu tôi đi, cứ đi, đi mãi, nhắm phía trước dấn tới. Tôi cần em gái còn nó cần mẹ. Chắc chắn chúng tôi sẽ gặp được cho dù đó chỉ là một người đàn bà đlên. Nghe nói họ thường ở sau một cánh cửa kết bằng hơi nước và ánh sáng...

Ngày tự do thứ nhất
Một giờ mười bảy.
Trại lính khố xanh.
Tiếng kèn gọi quân lanh lảnh vang lên trong đêm. Đội Cấn trong bộ ka ki màu cứt ngựa chắp hai tay ra sau, chân choãi rộng, bao súng thắt trễ bên hông. Ánh đèn vàng chập chờn rọi lên Đội Cấn khiến ông trong xa lạ uy nghi. Những người lính nhớn nhác chạy ra xếp hàng, bóng họ chồng chéo đổ lên nhau càng tăng thêm vẻ hổn độn của đêm binh biến. Đội Trường đặt dưới chân Đội Cấn đôi rọ lợn, lùi ra đứng phía sau ông, tay lăm lăm súng. Hai hàng lính súng lên đạn sẵn xếp hàng chếch hai bên Đội Cấn tạo thành hình chữ vê trước đội ngũ gần hai trăm người. Chờ cho đội ngũ trật tự, Đội Cấn bước lên một bước, quay sang nhìn Lập Nham lúc này được đặt trên chiếc ghế, lấy sự đồng tình rồi hắng giọng:
-    Đêm nay, ta triệu tập anh em lại đây để cùng nhau bàn bạc làm việc lớn...
Tiếng Đội Cấn run run nhưng càng về sau càng bình tĩnh hơn, không bị kích động mặc dù ông nói rất to. Những người lính sững sờ nhìn nhau rồi tập trung vào miệng Đội Cấn.
Bản thân Đội Cấn không nhớ mình đã nói những gì, nhưng ông biết rằng những điều cần nói thì đã nói. Đội Cấn cúi xuống hai tay nhấc hai cái rọ lợn giơ lên, dõng dạc:
-    Đây, đây là vật tế cờ khởi nghĩa của ta đêm nay.
Mọi người lặng đi khi thấy trong đôi rọ là thủ cấp của viên giám binh Nô-en và Quản Lập. Thủ cấp của Nô-en mắt còn mở to, kinh ngạc, những lọn tóc rũ xuống đung đưa trước vầng trán phẳng rộng. Thủ cấp của Quản Lập xám xịt, râu quặp xuống, mắt khép hờ như người đã quá mỏi mệt. Đám lính rùng rùng chuyển động ở phía sau, nhiều người chạy túa ra hô hét hoảng loạn. Một số bám tường leo ra ngoài chạy trốn.
-    Ngài đội!
Đội Trường bước đến cạnh Đội Cấn, súng vẫn lăm lăm trong tay. Vài tên lính đột nhiên gào lên phản đối, họ huơ những nắm đấm gồ ghề về phía Đội Cấn.
-    Cút đi, cút đi đồ loạn tặc.
-    Nó giết ông Quản Lập rồi anh em ơi.
Một tên lính cao to nhảy vọt lên phía trước sấn đến Đội Cấn.
-    Thằng giở mặt. Mày ăn cơm của nhà nước lấy lương của nhà nước mà còn định làm loạn hả. Khôn hồn thì xéo ngay ra khỏi đây.
Nước bọt của tên lính văng cả vào mặt Đội Cấn nhưng ông không hề đổi sắc mà vẫn choãi chân đứng như một bức tượng đá, vững chãi, lì lợm. Tên lính ngoái lại ngoắc tay, một toán lính lừ lừ tiến lên, mặt mũi hung hăng giận dữ. Đội Trường chĩa súng vào giữa mặt tên lính đi đầu miệng hô :
-    Chuẩn bị.
Những người lính khởi nghĩa nâng súng lên ngang mày, tay đặt vào vòng cò. Tốp lính phản đối vẫn lừ lừ tiến lại, nắm chặt tay nhau. Đội Cấn vẫy tay ra hiệu cho quân của Đội Trường hạ súng xuống rồi chủ động bước lên phía trước. Khi cách nhau độ năm bước chân thì cả hai bên đều dừng lại, bóng Đội Cấn đổ trùm lên một tên lính vương về phía sau, nơi trong bóng đêm nhập nhoạng đang náo loạn bởi sự giành giật giữa những người lính ủng hộ lệnh khởi nghĩa với tốp người định vượt tường trốn ra ngoài.
-    Anh em, nếu anh em không muốn theo ta thì có thể tự do trở về nhà.
Đội Cấn nói chậm, nhìn lướt qua từng khuôn mặt đối diện với mình. Tên lính to cao trợn ngược mắt chỉ thẳng vào Đội Cấn chửi một câu rất tục rồi thét lên:
-    Vặn cổ nó đi anh em ơi!
Vừa dứt lời, hắn ta lao vụt vào Đội Cấn. Một tiếng nổ đanh, khô khốc. Hai bên đều giật mình lùi lại. Khi làn khói tan ra, người ta thấy tên lính nằm ngửa, hai tay dang rộng, mặt vỡ toác như một quả dưa hấu bị đập mạnh. Mắt Đội Trường rực lửa, từ nòng súng của anh ta còn tản ra làn khói mỏng nhẹ, run rẩy. Đội Cấn ngoắt lại nhìn sang bên Lập Nham. Lập Nham đăm chiêu gật đầu. Đội Cấn phẩy tay, lập tức những khẩu súng nhả đạn dồn dập. Tiếng người rống man dại, tuyệt vọng.
Sau khi ổn định số lính còn lại Đội Cấn cùng mọi người quay vào nhà chỉ huy mở hội đồng quân sự thống nhất một số vấn đề rồi lại kéo nhau ra ngoài. Họ xếp hàng đều đặn dưới cột cờ bằng tre. Ở giữa là Đội Cấn, tả hữu trải dài ra có Đội Trường, Cai Xuyên, Ba Quế... Sau lưng họ là gần ba trăm lính, người có súng, người không nhưng đứng sát nhau thành một khối im lặng vững chắc dưới trời bàng bạc và ánh đèn vàng như mắt rồng bắt lửa. Đội Cấn bước lên chậm rãi từng bước:
- Nhân danh Thái Nguyên Quang Phục quân Đại đô đốc ta tuyên bố Thái Nguyên độc lập... Kéo cờ lên.
Trong tiếng kèn đồng lẻ loi, lá cờ được kéo lên, ban đầu nó nhùng nhằng rũ xuống co giật như một con dơi đang treo mình ngủ, nhưng càng lên cao nó càng mở ra và khi lên đến đỉnh cột, một cơn gió ào đến căng rộng lá cờ. Dưới hàng quân tiếng xi xào rộ lên. Đội Cấn ngửa mặt. Hai Vinh rên ư ử trong cổ. Giữa bầu trời nền xanh đen nhấp nháy hàng vạn đốm sáng trắng, lá cờ Ngũ tinh phần phật bay, nó uốn lượn, khi co vào, lúc doãi ra lồng lộng kiêu hãnh như con rồng bị tù hãm đã lâu giờ mới thoát ra. Những người lính không nhìn rõ cờ chỉ biết trong bóng đêm nó là một dải thẫm to và năm đốm sáng dần ở góc trên bản cờ. Lập Nham ngôi trong nhà lặng lẽ quan sát lễ đăng cờ và ông thấy bầu trời phía sau quân khởi nghĩa đang rạng lên nở to ra khe khẽ. Các cánh quân được chia nhau đi đánh chiếm những điểm cần thiết. Đại đô đốc Trịnh Văn Cấn đến bên Lập Nham định ngồi xuống. Bỗng nhiên Lập Nham nhổm dựng lên nói nhanh:
-    Chết rôi, phái ngay một tốp đến chiếm nhà bưu điện, nhanh lên.
Trịnh Văn Cấn giật thót người. Điểm quan trọng nhất đã bị bỏ qua một cách đáng tiếc… Sông Cầu vẫn xuôi về Nam. Hàng phố nửa ngủ nửa thúc. Một đứa trẻ mơ bắt được con bướm to có khoáy đen như xoáy nước.

Nhìn thấy ông Huỳnh, Thắng định lảng đi nhưng vẫn bị ông túm lại thì thào:
-    Chú biết không, con Hà chính là cháu của mụ Hường, nó đưa ở quê ra. Khốn nạn thật, chúng nó biến cái cơ quan này thành gia đình riêng của chúng nó.
Thắng nhún vai:
-    Chị Hường có nói với em rồi. Chậc, họ hàng thì quan trọng gì, miễn là nó làm được việc bác ạ!
Ông Huỳnh biến sắc:
-    Chú là chú cứ chủ quan, chúng nó có âm mưu cả đấy. Nói chú biết thế thôi, mấy hôm nay tôi thấy thằng kia với con Hà thậm thụt với nhau trong phòng, có khi thế này rồi cũng nên...
Ông Huỳnh bấu ngón trỏ và ngón cái của tay trái thành hình tròn rồi dùng ngón trỏ cùa tay phải chọc ra chọc vào sau đó cười khoái trá. Thắng cũng cố gượng gạo cười theo cho qua chuyện, bỏ nhanh về phòng làm việc. Chung đang lúi húi lau ấm chén mặt cau có, con Hà dí sát mặt vào gương nặn trứng cá, bàn của nó bừa bộn như một đống rác. Thấy Thắng vào con Hà nhanh nhẩu hỏi:
-    Tình hình của cô ấy thế nào rồi hả chú? Chắc là vẫn như cũ nhỉ, tội thật! Cháu có việc ra ngoài này một lúc, khoảng mười lăm phút thôi chú ạ.
Thắng chưa kịp nói gì con Hà đã vơ lấy cái xắc lao vọt ra ngoài. Chung cằn nhằn:
-    Tiên sư con này, mới nứt mắt đã lười chảy thây ra. Tôi không chịu được nó.
Thắng ngồi vào bàn nói nhẹ nhàng:
-    Nó còn trẻ, có gì ông bảo cho nó biết, cáu gắt với trẻ con chỉ tổ các ban khác họ cười cho.
-    Trẻ gì, nó đổ nước vào thư của tôi, ướt hết cả, - Giọng Chung méo xệch nghẹn ngào - Cô ấy khóc, cô ấy bảo sẽ bị cảm lạnh. Giời ơi là giời!
Thắng lặng đi, trong tiếng nói của Chung có sự đau đớn thực sự, nó trên cả đau đớn, đó là nỗi ai oán.
-    Tôi hỏi thật nhé, thế ai gửi cho ông những lá thư kia?
Thắng nhìn xoáy vào Chung hỏi nhanh, nghiêm khắc. Chung cúi đầu nghĩ ngợi đầu lưỡi thò ra ngoe nguẩy bên khóe miệng:
-    Cô ấy!
Chung đáp dè chừng. Thắng cười gằn:
-    Nhưng cô ấy là ai? Vợ ông à, hay người yêu? Sao không sang thăm nhau mà lúc nào cũng thư với từ cho mất việc.
-    Ông tò mò nó vừa vừa chứ.
Đột nhiên Chung quát lên dữ tợn, người anh ta căng ra run bần bật trong cơn kích động cực độ. Thắng khoanh tay nhìn đống thư ướt thấy những dòng chữ nhòe díu lại lem nhem như người khóc. Bàn tay Chung đờ đẫn vuốt vuốt những bức thư và một giọng nói như được gọi lên từ bàn tay của anh ta. “Chán mớ đời. Mắt thì thế, lác xệch lác xoạc lại hay nhòm ngó. Em đùa bảo cứ như con cú ấy thế là nó cười đấm vai em thùm thụp. Nó có mái tóc như mưa phùn, cái miệng nửa vờì vừa dễ dãi vừa đĩ thõa vừa bí ẩn đê tiện. Lúc hai đứa tắm chung nó cắu đùi em bảo: Nần nẫn thế này chả trách thằng chó nào cũng lăn xả vào là phải. Mặt nó thoắt buồn. Lần khác nó nhìn chằm chằm vào ngực em nuốt nước bọt nói thầm: Trắng nhỉ ! Em không để ý, đằng nào những cái ấy cũng thuộc về anh. Đã yêu em chả tiếc gì cả. Đêm qua em khó ngủ nghe gió quật rầm rầm trên mái nhà nghĩ đến anh lòng rối như canh nấu hẹ. Tại sao ông ấy cấm chúng mình yêu nhau. Tại sao anh cứ phải ngủ ở đống rơm cơ chứ. Giá như anh nghe em, chúng mình trốn đi thật xa, thật xa vào anh ạ. Họ sẽ khóc vì không tìm thấy chúng mình. Cho chết, ai bảo cứ xui ông thiến lợn thiến anh, Em tính dắt luôn cả con vện theo để bảo vệ cho hai đứa. Nhưng nghĩ đi nghĩ lại, sợ lúc nổi cơn thèm anh đòi thịt nó thì chết. Ngày trước mẹ em bảo bọn đàn ông thằng nào cũng thèm thịt chó, giờ em mới hiểu. Em đã chứng kiến một con chó khóc khi người ta treo ngược nó lên cành cây để làm thịt, Con chó nhìn dán chặt vào chiếc cật nứa nhọn huơ lên huơ xuống trước mặt nó. Đêm hôm sau hồn con chó về than phiền với em người ta làm dồi nó không ngon. Em sợ quá giãy mãi mới tỉnh. Thế đấy anh ạ, Mà quên, em chưa nói với anh là anh phải cẩn thận, lão ấy đang chuẩn bị sang tìm anh…’’ Con Hà xộc vào làm tiếng nói từ đống thư câm bặt. Thắng với Chung sững sờ nhìn nhau.
-    Chú thấy thế nào, được không? Hai trăm đấy. Xịn!
Con Hà bày đôi giày mới lên bàn hỏi Thắng giọng hồ hởi. Thắng quay lại thấy một đôi giày mũi nhọn hoắt, vằn vèo như tấm vải dù đã cũ nát,
-    Cháu mới mua à?
-    Vâng! - Vừa đáp con Hà vừa xoay đôi giày tứ phía nghẹo cổ ngắm, lẩm bẩm - Con Tình đợt này rực lên cho mà xem,
Chung lừ lừ tiến lại túm vai con Hà, răng nhe ra:
-    Mày đổ nước có phải không?
Con Hà chưa kịp phản ứng Chung đã tát một cái như trời giáng làm nó loạng choạng bật lùi lại.
-    Này, ông Chung!
Thắng dựng tóc gáy quát lên, dằn mạnh chiếc gạt tàn thuốc lá xuống bàn.
Căn phòng bỗng nhiên giãn ra, các bức tường biến mất, chỉ còn lại
vô tận không đường chân trời. Thắng lang thang tìm lại sông Linh Nham nhưng anh chỉ nghe thấy tiếng vỗ lóc bóc của nước sông Thạch Hãn. Những vệt màu đỏ chói quệt ngang quệt dọc từ một chiếc bút vô hình xóa dần kỷ niệm của Thắng. “Cẩn thận!” Ai đó quát to, thảng thốt, Thắng không nghe nên cứ mê mải đi, bên trái anh khẩu AK gãy báng nằm nghiêng chênh vênh giữa sáng và tối, bóng nó động đậy cổ thoát ra. Thắng huýt sáo, nói “Yên !”. Bóng khẩu súng biến thành con chó ngoan ngoãn nằm gối mõm lên hai chân trước.
 Con Hà nghiêng người lách qua cánh cổng sắt màu xanh thẫm chạy ra ngoài. Đường phố thưa thớt đèn, những chiếc lá bàng to nằm ưỡn cong trên vỉa hè như đàn trâu chết dịch. Một chiếc bánh xe cải tiến lăn dài theo dãy phố, sau nó một đám sương mù dồn lại lơ lửng trước mặt con Hà. Đám sương mù bảo: “Mày là con nhà quê. Nhìn mà xem, chân mày còn dính bùn kia kìa”. Hà cãi: “Đâu mà, chân cháu sạch lắm”. Đám sương động đậy: “Thế thì chân cô Hường mày”. Con Hà bĩu môi: “Cháu chả tin. Cô cháu bảo cô cháu ở thành phố này từ bé, lấy đâu ra bùn”. “Không cô mày thì bố mày. Thôi đừng có cãi, tao đi đây. Giời, lưng đau như dần thế này”. Đám sương dạt về phía trước theo vệt bánh xe cải tiến sau đó loãng ra tan biến trong nỗi uất ức vì bị sỉ nhục của con Hà. Chung bị ai đó cầm roi đuổi, nhảy vọt qua cái rãnh đầy rác nước đen kịt. Khi Chung ngoái lại, không có ai nhưng vẫn cảm giác đang bị đuổi. Chung nghĩ “Tôi yêu sớm thi việc gì đến ông bà”. Ở đống rơm Chung ngửi mùi thơm nhẹ nhưng hơi ngái một chút. Đêm xuống Chung nằm ngửa nhìn lên trời thấy sao dày đặc liền nói hắt lên: “Hủi lắm!’’ Nước mắt Chung ứa ra, từ nay khó có thể quay về nhà với hai tội hay nhìn trộm hàng xóm tắm và yêu sớm. Những trận đòn từ chiếc roi mềm như một con rắn.

Cái dải xám vươn qua phía Nam vươn mãi trong sự im lặng trống trải của đêm, Bên dưới dải xám, những ngọn cây đen thẫm áp sát nhau thành một khối vững chắc, ngu xuẩn và cương quyết. Con rắn lách giữa hai tảng đá, đến gốc dưới nó dừng lại rút nửa thân sau lên phía trước và vươn đầu nhìn về dải xám, cặp mắt long lanh toát ra thứ ánh sáng đen, trong và linh hoạt. Đầu con rắn cao lên cao lên nữa cho đến lúc gần như đứng thẳng thì đung đưa từ bên nọ sang bên kia. Dải xám đen có vô vàn đốm sáng li ti. Một làn sương lướt qua trời như cái phất tay của các cung nữ. Toàn thân con rắn lấp lánh run rẩy mắt càng ngày càng rực lên, đột nhiên từ miệng nó phóng ra hai nhánh lưỡi đen sau đó rụt lại rất nhanh và tiếp đến lần thứ hai, thứ ba...
 
Không ai, không ai kết thúc được đêm. Đêm đã mở ra, mượt mà như mái tóc, như nước và lượn sông. Ngay cả ánh sáng cũng không kết thúc được đêm. Trong sự thanh tĩnh tràn trề sức sống giữa bãi tha ma, một đôi mắt mở to chiêm ngưỡng bước đi chập chững vụng về của những làn khí đang tập làm người. Bụi cậm cam run rẩy vì không khí se lạnh. Em là một bụi cậm cam? hãy giúp em, ở đây lạnh mà không có chăn, áo bông cũng không có. Mẹ đã bị đốt chỉ còn lại vài ba chiếc lá khô nâu đang tan rữa. Rồi sẽ chẳng còn gì, ngay cả không khí cũng vậy. Em là một bụi cậm cam, một bụi cậm cam yếu ớt cần được chăm sóc mà không tự chăm sóc được...
 
Hoa ngọc lan và mùi cồn lảo đảo trong không khí. Hoàn thở đều đều, mảng trần ố vàng đủ các hình to nhỏ khác nhau trông như những bông hoa bất tử vẫn được bày bán ven đường, Những bông hoa nâu vàng xao xuyến đung đưa theo nhịp thở của Hoàn, chúng giãn ra co lại với độ xê dịch đều đặn gần như chính xác tuyệt đối. Trưa bệnh viện im ắng, Yến vẫn cắm cúi vào cuốn sách từ lúc cho Hoàn ăn xong, Bà Khánh lim dim gà gật, chốc chốc lại bừng mắt nhìn quanh. Trần nhà bỗng dâng cao, nhòa đi, đẩy những bông hoa ra khỏi tầm mắt và mây xuất hiện. Mây vẩy cá trắng muốt dát kín nửa bầu trời trên đầu, nửa ở ngang mắt thì xa thăm thẳm trong màu xanh nhạt… Hoàn cố gắng vượt qua bức tường gắn mảnh chai để trở về với dãy phố xa xưa, cái dãy phố đã biến mất chỉ còn lại bóng dáng mờ nhạt cạnh dãy phố mới bây giờ. Hoàn thở nhẹ dễ chịu. Đi lang thang giữa phố, trong ánh sáng gắt gao của đầu chiều con đường nhựa bên cạnh loáng lên như nước che mờ con đường lồi lõm rạn nứt Hoàn đang đi. Hai dãy phố một rõ nét, một mờ nhạt ủ ê, thi thoảng xe máy băng qua con đường nhựa, tiếng động cơ làm Hoàn và con đường cũ chao đảo lắc lư. Hoàn ghé vào một ngôi nhà có cửa sắt lắc lắc sợi dây, tiếng ống bơ vang lên rủng rẻng. Bà già lập cập bước ra, Hoàn rướn cổ hỏi:
-    Cái Thư đâu bác?
Bà già nhìn Hoàn xa lạ, mấy sợi tóc bạc rối tung bên tai trái:
-    Đã về đâu mà hỏi. Con với chả cái, sểnh một tí là đi biệt. Tôi có phải là ma đâu mà nó sợ.
Bà già ngừng lại, Hoàn thấy tròng mắt bà không chuyển động, nó giãn to trống rỗng. Khí lạnh lởn vởn trên mặt Hoàn. Bà gìà cúi xuống ngẩng lên ba lần rồi đưa bàn tay tái ngắt rờ rẫm mặt mình như rờ rẫm khuôn mặt kẻ khác. Hoàn nhìn sang bên cạnh, một dãy nhà xay cao lô xô cần ăng ten với những tiếng động ồn ĩ bát nháo,
-    Nó chơi bên kia kìa.
Hoàn quay lại, bà già đã vào nhà từ lúc nào, chỉ còn lại câu nói cằn cỗi lơ lửng chỗ bà vừa đứng. Trên ban công tầng hai, Thư trong chiếc váy hoa rộng thùng thình đang liên tiếp rút quần áo từ dây phơi xuống. Chỉ cách nhau có một sải tay mà Hoàn không thể nào sang được chỗ Thư. Đi, lại đi những dãy nhà rệu rạo ủ dột trong không khí lưu cữu dẫn đến cây xà cừ xum xuê thấp thoáng, trong vòm lá những quả màu nâu đó đang hé nứt hình sao bốn cánh. Cây xà cừ vẫn rì rào lá mặc dù nó đã bị cưa từ lâu, Hoàn nhớ ra điều đó nhờ một vệt đen pha đỏ bằng sợi chỉ nằm giữa phần gốc vững chãi và đoạn thân trong suốt, Ngày xưa Hoàn hay cùng Thư ra ngồi ở đây, cắt những bộ quần áo giấy nhỏ xíu và mơ làm diễn viên. Hoàn nhìn cành cây to thấp nhất, nhìn kỹ từ từ hiện lên hình người con gái lơ lửng đầu rũ xuống, tóc ùa ra che kín mặt. Cô gái treo cổ vì thất tình và sau đó người ta đã chặt cây xà cừ như chặt đi một điềm gở, một vết nhục, Hoàn cắn môi mắt mở to, cô gái hiện lên rõ hơn, đã thấy sợi dây thừng thẳng tắp nối từ gáy cô tới cành cây Chân cô gái chúc xuống các ngón duỗi dài ra như cố chạm vào mặt đất chỉ cách ba gang rưỡi tay. Không phải sợi dây làm cô gái chết mà chính là ba gang rưỡi tay ấy. Cả đời con người giày xéo mặt đất nhưng rời khỏi nó là xong, Mỗi lần Hoàn chớp mắt cô gái lại thay đổi vị trí, từ lúc im lặng chuyển sang đung đưa rồi những ngón chân co giật tuyệt vọng, Hoàn chớp mắt liên tục, cô gái đứng trên chiếc ghế đẩu với sợi dây tròng qua cổ, mắt mở to điên dại mịt mù trong màu đen... Cô gái thất thểu ôm cuộn dây và chiếc ghế đi từ bóng đêm ra cây xà cừ… Cô gái úp mặt xuống giường răng cắn chặt gối... Hoàn ngừng chớp mắt vì không muốn đi sâu vào cuộc đời người khác. Hoàn quay đi. Tại sao em không muốn nhìn chị nữa? Chi ở đây gần hai mươi năm trong im lặng quên lãng, chị sắp được em giải thoát thì em lại bỏ đi. Nếu em ở lại nhìn chị, nghĩ đến chị thì chị đã đứng dậy yêu anh ấy lần nữa, đau khổ lần nữa, vui vẻ, vô tư lần nữa. Lúc chị sắp hy vọng quay lại thì em đi... Bao giờ mới có một người nữa đến đây nhìn chị để chị thoát khỏi sợi dây tai nghiệt này? Thư bạn em có đến không? Có lẽ em giận chị vì chị chiếm mất cái cây này. Nhà chị cũng có một cây bàng nhưng nó nhỏ quá, nếu không chị cũng chẳng làm phiền đến em. Con em gái anh ấy đã chận đường đánh chị, nó bảo chị cố tình có thai để ăn vạ nhà nó. Mẹ anh ấy gọi chị đến ngọt nhạt khuyên chị phá thai vì hai người còn trẻ chưa nên xây dựng gia đình. Đến lượt anh ấy tránh mặt chị, có gặp thì cũng kiếm cớ gắt gỏng cáu giận. Chị đã khóc đến nỗi mắt sưng lên, đầu nặng trĩu, hai lỗ mũi đau buốt. Bố chị không nói gì chỉ cắm cúi may từ sáng đến khuya mặt ngày càng xám lại. Giá như không có cái thai trong bụng chị đỡ nặng nợ hơn. Hình như biết chị oán nên nó đã bỏ đi lúc nửa đêm, nó trôi theo dòng máu cuồn cuộn ra ngoài tràn qua đùi chị xuống đất rồi chìm sâu vào bóng tối dưới gầm giường. Chị biết nó đi mà không giữ lại… Mình là một cái thai, mình bỏ đi mặc dù chẳng bao giờ tự ái. Người đàn bà ấy không thích thì mình đi, đếch cần, có việc gì đâu. Mình đã bỏ đi nhiều lần, rất nhiều và họ khóc còn mình thì không, Tại sao mình hay bỏ đi nhỉ? Mình là một cái thai, mình là con trai pha lẫn với con gái không ăn nhưng vẫn no đủ. Mình luôn luôn trông thấy những con chuồn chuồn đầu to, hai mắt lồi bóng chúi xuống vì mất cân bằng. Những con chuồn chuồn bay sát mặt đất hình vòng cung đỏ ối, rực rỡ nhưng chưa chói gắt... Chị mệt lắm, sợi dây đang siết lại như cũ. Tại sao em bỏ đi, tại sao?... Có trở lại không... cái ghế... đất... chị khó thở... Cô gái lại treo lơ lửng trên cành xà cừ sau đó lún dần vào lớp không khí nặng nề xung quanh.
Đi vắng. Hoàn rầu rĩ ngược lên cầu Gia Bẩy, cầu xây xi măng thẳng tấp nhưng bóng của nó cũ kỷ lát gỗ xộc xệch trồi lên những mấu sắt bị mài bóng loáng. Hoàn đi lên cầu cũ chân nhún nhún, nghe tiếng gỗ cập kênh vang rền trong không trung. Dưới chân cầu, hai dòng sông chảy lòng vào nhau một lấp lánh mạnh mẽ nhiều màu sắc, một tối sầm lặng lờ. Người và xe vẫn băng qua Hoàn, càng ngày họ càng đi xa. Hoàn rời cầu lần ra mép sông soi xuống dòng nước cũ thấy một khuôn mặt con gái non trẻ đang rung rinh nhìn mình. Cạnh đó, hàng trăm khuôn mặt khác lầm lì cau có, đủ dạng đàn ông đàn bà chen chúc nhau, dập dềnh, mắt nhíu lại vì ánh sáng của dòng nước mới hắt sang. Hoàn hỏi khuôn mặt đứa con gái:
-    Mày là tao ngày xưa phải không?
-    Vâng ạ! - Khuôn mặt đứa con gái hơi nhòe đi vì câu trả lời của chính nó - Chị là em ấy ạ?
Hoàn lắc đầu, cảm thấy chán nản, thù ghét. Khuôn mặt đứa con gái ngơ ngác, rơm rớm nước mắt:
“ Sao chị bỏ em?
Hoàn bĩu môi:
-    Mày nói dối, ngày xưa mày hứa cho tao rất nhiều thứ, thế những thứ ấy đâu rồi? Con ranh điêu toa!
Hoàn quay về chậm rãi uể oải bỏ lại sau lưng tiếng khóc tấm tức xao xác vỗ vào chân cầu rồi tan dần trong im lặng của thời gian chết.

Cái dáng hối hả của tay y tá bê chiếc khay i nốc lao dọc theo hành lang khiến cả ba người đồng loạt nhìn theo. Điếu thuốc gắn lệch bên khóe miệng Cương tỏa khói phơ phất rồi lọt qua cửa sổ. Thắng nheo nheo mắt nói giọng như cát nóng:
-    Lâu lắm rồi… dạo ở Quảng Trị, cô y tá của trung đoàn anh cũng lao đi như thế nhưng không đến được … Đại liên tiện ngang người cô ấy... Cách bọn anh có một mét rưỡi... Mắt vẫn mở... Chọn được vở mới chưa?
Thắng đột ngột xoay sang chuyện khác. Thư lắc lắc cái xắc, cắn môi không trả lời. Cương rời mắt khỏi tay y tá đứng dậy vươn vai đáp:
-    Chưa hy vọng gi anh ạ. Toàn những vở ấm ớ dựng chl có mà lổ vốn.
Yến xoay lưng ra ngoài, vai Yến tròn rộng, eo thắt gọn, phần hông nở mênh mông trù phú. Thư nhin Yến nghĩ đến chuyện làm tinh. Thắng lại châm thuốc hút. Thư bảo:
-    Này, ra chỗ nào uống bia cho mát đi. Hôm nay em chiêu đãi hai anh. Đi nào, đàn ông gi mà trầm ngâm quá.
Thư xăm xăm đi trước. Thắng với Cương ngập ngừng nhin nhau rồi cũng đi theo. Lúc dắt xe ra cổng bệnh viện, Thắng hỏi:
-    Uống ở đâu?
Thư cười:
- Em không biết. Anh Cương?
Cương để máy cho xe nổ nhin Thắng. Thắng cũng đề máy rồi nói dứt khoát:
-    Về bảo tàng uống, chỗ ấy bia ngon, lại gần cơ quan tôi. Tý nữa tôi phải họp,
Họ lại chọn đúng cái bàn đặt dưới gốc cây ngọc lan mà có lần Thắng với Cương ngồi uống. Đôi ba người nhin Thư tò mò nhưng mặt Thư binh thản như không. Nắng lấm tấm đổ xuống chân ba người, vươn ra sát mép sông và kết thúc ở chỗ đám cỏ lóe trắng, Quán không ồn ào náo động mà ri rầm từng tốp. Phải tập trung lắm mới biết ve đang kêu. Hoa ngọc lan rụng xuống bàn, cánh ngả nâu, xoăn, lốm đốm những vết đen nhạt.
-    Ngày bé em với cái Hoàn hay theo bọn con trai chui xuống hầm kia kia. Có lối thông ra bờ sông các anh ạ.
Thư nhấp miệng vào cốc bia, chỉ tay về phía trước. Thắng với Cương nhìn lên đồi, miệng hầm xây đá nhô cao, cây xấu hổ bám dọc theo hai bờ vuông thành một đường kẻ gẫy khúc màu xanh nhạt. Cương nói cho có chuyện:
-    Con gái mà nghịch thế cơ à.
Thư cười giòn tan:
-    Ối giời, bọn anh không tưởng tượng được đâu, hai đứa chúng em còn làm bật cao su đi bắn chim nữa đấy. Vui lắm.
-    Thế cắt quần áo văn công lúc nào?
Thắng hỏi trêu nhin thẳng vào mắt Thư gặp một màu đen chói lọi.
-    Á à, con Hoàn đã tiết lộ chuyện ấy rồi cơ à. Buồn cười lắm nhé, Em với nó suốt ngày ngồi cắt những bộ quần áo sặc sỡ bằng giấy rồi ước sau này thành diễn viên. Thế mà thành thật. Dạo ấy nó cứ bắt em phải đóng con trai, quần áo con trai thi xấu nên em không chịu, thế là cãi nhau ỏm tỏi. Số em với nó giống nhau...
Thư biết minh lỡ trớn, dừng lời, hơi ngả người ra sau, cái cổ trắng vươn dài như một bông hoa loa kèn. Điếu thuốc trên tay Cương nổ tách một tiếng, tàn rơi lả tả xuống cỏ. Lòng Thắng se thắt lại, anh nhin cóc bia thấy một biển nắng lấp lánh kiêu sa. Câu nói sau cùng của Thư làm Thắng buồn còn Cương thi hoảng sợ. Không khí lắng xuống nghẹt thở. Hương hoa ngọc lan vẫn bay lang thang.
-    Ở đoàn, Hoàn nó sống thế nào?
Thắng cất tiếng, phá tan sự im lặng giữa ba người. Cương rùng minh nhin sang Thư,
-    Ai cũng quý.
Thư đáp nhỏ nhẹ và cảm thấy buồn vô hạn. Giá như chồng của Thư có một nét gi đó giống Thắng, chl một nét thôi, mọi chuyện sẽ khác đi. Giữa hai thân cây sông Cầu lấp lánh rộn rã. Cương uống một hơi hết chỗ bia còn lại trong cốc của minh lặng lẽ, kín đáo quan sát Thắng. Khuôn mặt Thắng sắt đanh, râu mọc lởm chởm. Mạch máu trong người Cương phồng căng và chảy giần giật.
-    Hoàn nó sòng phẳng rạch ròi, không chấp vặt.
Cương nói, rít mạnh điếu thuốc.
-    Tính nó bướng, rất bướng.
Tiếng Thắng nhỏ, thi thầm như oán trách. Lần đầu tiên gặp em anh giật minh bởi cái nhin thẳng thắn bạo dạn, khóe miệng em trễ xuống vừa nũng nịu vừa kiêu kỳ. Chúng minh nói chuyện, những câu chuyện rời rạc vô nghĩa. Chốc chốc em lại cười to vi sự lúng túng của anh. Khi ấy anh nghĩ em là cô gái đẹp bướng blnh, anh thích em nhưng không dám mơ tới tinh yêu vi anh là người nhà quê. Rồi ta đi chơi, anh đèo em bằng xe đạp lòng vòng quanh thành phố. Em đã kể rất nhiều chuyện mà bây giờ anh vẫn còn nhớ. Lúc chia tay chúng minh im lặng mỗi đứa nhin đi một hướng. “Về đi anh”. Em bảo thế, dịu dàng hồi hộp và không hiểu sao người anh cứng lại. Em cầm tay anh, bàn tay em nhỏ, mát. Chúng minh ôm nhau. Cho đến khi về cơ quan anh vẫn không tin đó là chuyện có thật— Thắng lắc đầu thật mạnh, môi mím chặt vươn tay với bao thuốc về phía minh. Không hiểu sao Thư lại nghĩ Thắng sắp đổ sụp xuống như ngôi nhà bị mọt đục ruỗng.
-    Anh gầy đi nhiều quá, cố mà giữ gin sức khỏe.
Thư đặt tay lên vai Thắng. Cương quay đi.
-    Có lẽ nó cứ thế mãi Thư với Cương ạ!
Giọng Thắng nhẫn nại ghê gớm.
-    Chl cần đầu óc binh thường…
Cương mấp máy môi nói với một ai đó rất mờ. Ba người tự cảm thấy bản thân minh đang chim đi, tan biến trong ánh sáng và tiếng ve miên man. Lá rụng chậm, rải rác. Thắng than vãn:
-    Nó không nhận ra tôi, không nhận ra ai cả... Còn con Yến nữa... Chẳng lẽ cứ thế này mãi...
Thư cố gắng giữ binh tĩnh nhưng giọng vẫn méo đi:
-    Có người nằm đến nửa năm mới tlnh.
-    Đấy là một phần nghin... Chắc gi Hoàn nằm trong số ấy.
Khói tỏa ra từ mồm, từ mũi Thắng đẩy khuôn mặt anh đi xa. Cương nhắm mắt một tay đỡ cằm, đầu hơi nghiêng sang phía Thư. Những cốc bia vàng lấp lánh. “Ở Tân Cương, sau đêm diễn Hoàn đã chủ động đến với Cương có nhớ không? Hoàn chủ động hôn lên má Cương giữa bạt ngàn những cây chè. Gió từ Núi Cốc thổi vào mát rượi. Chúng minh làm tinh đứng, hồi hộp khổ sở trong khi phía dưới cánh hậu đài vẫn đang thu dọn phòng màn. Hoàn bảo với Cương rằng không hiểu sao Hoàn lúc nào cũng nghĩ đến Cương. “Còn Thắng”. Cương hỏi thế và Hoàn không trả lời, cúi xuống thở dài... Tại sao hôm đó Hoàn lại bỏ về nửa chừng? Tại sao cơ chứ? Khi ấy người đi vắng hết. Cương mang bún chả về đã thấy phòng trống không” Thắng với Thư đang nói với nhau nhưng Cương không nghe thấy, mắt vẫn nhắm chặt. Trong đầu Cương, Hoàn đến từ từ, trôi đến. Hoàn trễ môi, lông mày cong vút sắc như lá cỏ dại. Cương ngứa ở ngón tay trỏ. Ngày bé, dạo đi sơ tán tránh bom Mỹ về vùng rừng núi, Cương bị cỏ tranh cứa đứt tay, bây giờ chỗ đứt ngứa lại như đang lên da non cách đây gần ba chục năm. Bất giác Cương đưa ngón trỏ lên miệng mút thật mạnh. Hoàn nghiêng cổ, tóc sáng lên từ từ lùi xa, rất xa, xa bằng buồi chiều sơ tán thuở bé của Cương. Ở đó có Cậm Cam... Những lùm Cậm Cam run run trong ánh sáng cuối cùng của hoàng hôn. Đất dưới các gốc cây, trong bóng râm đang nhè nhẹ thở, nhè nhẹ hồi hộp và kỳ dị. Nơi mặt trời lặn, vòm trời trắng cong vứt vẽ phía xa, độ cong hàm chứa sức mạnh của sự giận dữ. Có những đụn mây sạch sẽ, thấp thoáng như những mô đất, những quả đồi và cả sông nữa. Ai đang sống trong vòm trời giãy giụa sáng ấy? Ai sẽ đi trên những đám mây từ đám nọ sang đám kia, nghe tiếng bê con rền rĩ thê lương loang theo chiều dọc rồi mất hút ở nơi xa xôi nhất, nơi ngay cả cảm giác và trí tưởng tượng cũng không đến được. Cậm Cam chín vào tháng Sáu, những chùm quả nhỏ xíu óng ánh trong sắc xanh ẩn dưới các mặt lá. Tầm ấy trẻ trâu mò ra, chúng đi theo tốp, mỗi tốp hai ba đứa, sục sạo một cách hờ hững, ngắt những chùm quả ăn ngay tại chỗ rồi nhìn nhau cười đắc chí. Trong im lặng mênh mông của bãi tha ma chiều, tiếng bọn trẻ lúc ngân nga, lúc rời rạc đứt quãng. Những đứa trẻ gầy gò nhưng rắn rỏi bền bỉ, quần áo xộc xệch vá chằng vá đụp, bóng chúng hòa lẫn bóng những lùm Cậm Cam đổ dài trên cỏ được bao phủ bởi màu vàng sộm của nắng. Mỗi đứa trẻ di chuyển đều gây ra một cảm giác kỳ ảo như ở thế giới khác, thế giới chỉ hiện diện sau khi người ta nhìn thật kỹ vào đồ vàng mã. Tiếng rứt quả xoàn xoạt. Một thằng bé đặt chùm Cậm Cam lên lòng tay xòe ngửa giơ trước mặt ngắm nghía với con mắt thỏa mãn. Chùm quả rung rung trên tay nó, những chiếc cuống vươn dài cong xuống vì sức nặng mơ hồ của quả, mỗi quả nhỏ tròn như mắt cá chuối đính vào một chiếc cuống, nhiều chiếc cương đính vào một chiếc to tạo thành bản nhạc dập dềnh trôi nổi vượt qua sự kiểm soát của lý trí. Chỉ có vẻ đẹp của kỷ niệm mới cân bằng với vẻ đẹp của trái Cậm Cam. Chiều không đi về chân trời như người ta vẫn tưởng, chiều lặn vào Cậm Cam. Lũ trẻ trâu biết được bí mật đó, với sự tinh quái, chúng xơi tất cả các buổi chiều sau đó trâu đứa nào về nhà đứa ấy, đứa nào ngủ trên giường nhà đứa ấy, nhưng giấc mơ thì luôn giống nhau. Ở Linh Sơn có một thằng bé mơ khác, nó không phải là trẻ trâu vì nhà nó không có trâu, hơn nữa nó lại luôn quá sạch sẽ. Thằng bé là dân sơ tán, người nó dong dỏng, trán cao, mắt sáng, nói năng từ tốn, chính xác. Bọn trẻ trâu vừa muốn tẩy chay thằng bé sơ tán lại vừa muốn kết thân với nó. Khi chán đánh trận giả, bọn trẻ trâu tìm đến bu lấy thằng bé sơ tán để nghe kể chuyện bên phố, nơi có máy nước công cộng, đường rải nhựa phẳng lì và các ngày lễ nhà nào cũng treo cờ. Trẻ cơn bên ấy luôn ngồi họp sau đó được chia bánh kẹo hoa quả. Bọn trẻ trâu nghe xong không hỏi thêm, không phản đối, chúng bâng khuâng tản về với chiếc thừng dắt trâu và lén lút soi khuôn mặt sưng vểu của mình vì những trận ấu đả xuống các vũng nước. Thằng bé sơ tán gieo vào lòng bọn trẻ trâu một nỗi buồn. Hình như thằng bé sơ tán hơn đứt chúng về mọi thứ. Tình trạng trở nên tồi tệ nếu không có một ngày bọn trẻ trâu phát hiện ra thằng bé sơ tán chẳng biết đếch gì về ống phốc cả, quả Kháo nó cũng chẳng biết. Một keo chổng vó. Bọn trẻ trâu hăng hái truy kích thằng bé sơ tán bằng hàng loạt các câu hỏi và chúng vô cùng hả hê khi thấy nó cứ liên tục há mồm vì ngạc nhiên. Mày biết làm pháo hoa bằng than không? Mày biết cây Đắng Cay không? Đố mày biết ông thiến lợn đái bằng gì? Mày ăn bọ xít nướng chưa? Mày biết lá Cơi chữa ghẻ không? Tao thách mày biết ai làm chị Nhu chửa hoang?... Thằng bé sơ tán nhập vào bọn trẻ trâu như một thành viên chính thức, nó cũng phải dậy sớm ra bãi tha ma đến tận sầm tối mới về. Do không có trâu nên mỗi hôm thằng bé sơ tán đi ghép với một đứa. Cả kỳ nghĩ hè dông dài lê la ở các bãi cỏ, thi thoảng phải chạy vào núi tránh bom Mỹ, da thằng bé sơ tán từ trắng chuyển sang nâu, tóc khét nắng, quần áo bẩn thỉu hôi hám như bọn trẻ trâu, bù lại nó khỏe mạnh, linh hoạt hơn trước. Thằng bé sơ tán có thể làm được tất cả những việc mà một thằng chăn trâu làm như chơi ống phốc, trèo cây, tát cá, đánh đá lấy lửa nướng sắn cả vỏ, bẻ ngô trộm và đái vung vẩy giữa đám cỏ. Giữa những lùm Cậm Cam nhấp nhô cao quá đầu, thằng bé sơ tán luôn háo hức phát run lên, tay nó rờ rẫm lướt nhẹ trên các búp lá ngón út thành thạo lách sâu xuống chạm vào chùm quả mát dịu, nước miếng tứa ra. Thằng bé sơ tán như một vị tướng mê mải đi duyệt quân đội của minh, cây nào nó cũng chạm vào một cái. Hoàng hôn đổ trên mặt thằng bé sơ tán khiến nó trở nên rực rỡ, thanh thoát, hai vành tai đỏ hồng. Bọn trẻ trâu thì nằm dưới gốc Cậm Cam, mắt lim dim nghĩ ngợi vơ vẩn. Đấy là bệnh do thằng bé sơ tản truyền sang. Trời sẩm dần, bọn trẻ trâu rời khỏi bãi Cậm Cam, thằng bé sơ tán tiếc rẻ ra sau cùng, ngươi nó lập lờ trong bóng tối nhạt trông bệnh hoạn yếu ớt như một con thạch sùng... “Con Nhu nhà bà Đậu chết rồi”. Thằng bé sơ tán nằm yên dỏng tai nghe bố nói khàn khàn bên ngoài thềm nhà. Ánh đèn dầu nhỏ liu diu vàng vọt khiến xung quanh lồi lõm méo mó. "Sao thế?” mẹ thằng bé sơ tản hỏi lại, hơl đột ngột. Tiếng bố dài ra vừa khinh bạc vừa dễ dãi: "Chửa hoang rồi đâm đầu xuống giếng”. Lúc ấy gió đi qua, thằng bé sơ tản chỉ nghe loáng thoáng vài câu, càng về sau bố mẹ nó càng nói nhỏ dần rồi bước chân dội lên hướng vào nhà. Thằng bé sơ tán hé mắt qua lớp màn xô ố vàng, nó thấy ngọn đèn run lật bật vì hai cái bóng kỳ dị in trên tường. Gần sáng thằng bé sơ tán thấy chị Nhu về cắp nón quần áo ra sông tắm. Chị Nhu qua trước mặt nó nhưng không ngẩng lên, chị xõa tóc đi thẳng vào sông, nước rẽ ra sau đó khép lại như một giấc ngủ vĩnh viễn...

Đền thờ Đội Cấn.
Sáu giờ năm nhăm phút.
Lúc ấy tôi nhìn qua vai tiên sinh thấy sông như máu lừ lừ chảy giữa đôi bờ tre vàng úa. Tôi nhớ mang máng mình đã nói câu gi đó. Đội Trường nhìn tôi, cái nhìn chập chờn đen đúa, bóng nó còn in lại trên má tôi. Lẽ ra tôi phải bóp cò ngay khi tiên sinh chỉ tay vào bụng ra hiệu cho tôi bắn. Lẽ ra mọi việc phải kết thúc nhanh hơn, đỡ bi lụy hơn. Sau này ở Tam Đảo ngồi uống rượu với Đội Trường tôi chỉ tay xuống đất hỏi: "Ai nằm trước đây?”. Đội Trường nhếch môi nhưng không dám nhìn thẳng vào mắt tôi nữa. Nếu anh ta nhìn, tôi sẽ bắn. Qua cửa sổ rộng tôi nhìn thấy quê mình, đó là một quầng sáng đục, mờ nhạt thấp thoáng bên sườn núi, trăng ở làng tôi cũng là ánh trăng này. Ngày xưa mẹ tôi thường đem ghế ra sân ngồi bắt chấy cho anh em tôi, mẹ kể chuyện về một người đàn ông không có đầu đi lang thang trong ánh trăng để tìm người yêu. Tầm ba giờ sáng người đàn ông không đầu sẽ bị ngã vì va phải một ông quan cũng không có đầu đi ngược chiều mình. Đấy là ông chú. Hai người đi chung một con đường vô hình khuất trong ánh trăng. Xa lắm bố con ông Lưu Nhân Chú đã từng đi bộ qua làng tôi để vào Lam Sơn tham gia khởi nghĩa. Tại sao ông ta không dấy binh ở quê mình mà phải vào tận Lam Sơn? Rất nhiều lần tôi muốn hỏi tiên sinh câu đó nhưng đành nén lại. Tôi sợ... ở Hùng Sơn đêm cuối cùng tôi không ngủ được. Hơi người ít quá mà những cây cổ thụ kỳ quái bí ẩn như những vị hung thần. Tôi không muốn chết vì bị siết cổ. Tôi nhớ vợ tôi, cô ấy biến đi như một viên đạn bắn trượt. Tại sao cô ấy lại biến đi hả tiên sinh? Tôi nằm dưới gốc một cây Chò cao ngất dễ đến ba người ôm không hết. Tôi nhìn lên vòm lá thấy tiên sinh hiện ra ở đây. Tiên sinh nhìn tôi không nói gì, mặt buồn rười rượi. Có lẽ tiên sinh vẫn giận tôi vì tôi không nghe theo ý tiên sinh. Nhưng nếu rút về Quảng Tây thì tôi trở thành tên cướp, không trở thành người anh hùng. Tôi quyết định ở lại là đúng. Làm bậc quân tử trong trời đất chỉ có đi thẳng mà không lùi, chính vì thế bậc quân tử để lại tiếng thơm muôn đời. Tôi với tiên sinh khác nhau, tôi ít học nên chỉ làm một việc mà thực ra một đời cũng chỉ làm được một việc lớn thôi. Tôi không tin tiên sinh, không bao giờ... Ngày bé tôi bị rắn hổ mang cắn, từ đấy giấc mơ nào của tôi cũng có con vật đó, con vật huyền bí, dữ tợn. Tiên sinh ngày 13 tháng 7 năm Đinh Tỵ ấy là ngày gì? Trước đêm khởi sự tôi đã nhìn thấy người đàn ông cụt đầu đi qua trước mặt tôi, đôi tay gầy guộc của người đàn ông ấy trông thật buồn. Tôi ra bờ sông thấy sông vật lên trắng xóa, tôi đã khóc... Tại sao tiên sinh lại nhờ tôi bắn, tại sao lại là tôi mà không phải kẻ khác? Người có học thường thâm hiểm, chấp dai Tôi nghĩ tiên sinh không phải hạng đó nhưng tôi vẫn day dứt.„
Dưới da là mắt, mắt mở trừng trừng
Mắt ngự trên đầu tôi bên khóe miệng tôi
Mắt trong hơi thở giữa gan bàn chân Sao đôi mắt anh nhìn em buồn thảm
Ngày chồng chất lên ngày và đổ
Mắt ghì siết lấy mắt
Mắt quỳ xuống
Một con đường
Mắt vỗ cánh bay từ bầu trời này sang bầu trời khác
Hãy thương em, em quá xa xôi
Trong tiếng thì thầm của mắt...
 
Buổi sớm Sơn đang đứng ngáp trước cửa thì thấy Kỷ lù lù bước vào. Kỷ mặc áo phin vàng chanh, quần xanh sĩ lâm, vai đeo chiếc túi cũng màu xanh nhưng bẩn và vá nhiều chỗ. Kỷ huơ tay mỉm cười với Sơn. Ông Khánh hỏi:
- Ai đấy?
Sơn lẩm bẩm:
-    Em anh Thắng.
Kỷ nhanh nhảu chào ông Khánh rồi đi vòng quanh sân ngắm nghía ngôi nhà. ông Khánh mời đến lần thứ ba Kỷ mới lật đật vào. Sơn lờ đờ đi quanh chiếc ghế Kỷ đang ngồi. Vừa nói chuyện với ông Khánh mắt Kỷ vừa đảo qua đảo lại quan sát đồ đạc xung quanh. Tay Kỷ vuốt ve chiếc phích đun nước đặt cạnh mình, đó là chiếc phích Nhật màu hồng nhạt có đèn báo, nó chỉ nhỉnh hơn tích nước một chút, Kỷ nhấp nhổm bồn chồn mãi rồi quả quyết hỏi:
-    Thế nhà anh Thắng đâu ạ?
Ông Khánh chỉ tay quanh phòng. Kỷ ngước lên trần:
-    Cả trên kia đấy ạ?
Ông Khánh gật đầu. Kỷ ấp úng định hỏi nữa sau lại thôi. Ông Khánh biết ý hỏi ngay:
-    Hai bác ở tầng trên.
Kỷ lôi trong túi ra một bọc chè đặt lên bàn nói dối:
-    Bố vớí ông cháu biếu hai bác.
Sơn lấy xe máy đèo Kỷ vào viện. Từ ngoài cửa nhìn Hoàn nằm, Kỷ rùng mình cảm giác rờn rợn. Càng ngắm kỹ mặt Hoàn càng xa lạ, nó cũ kỹ, điên dại và lạnh. Từ nhà đi Kỷ cố hình dung đủ các trạng thái về Hoàn nhưng giờ đây mới thấy sai hết. Bà Khánh bẹo má Hoàn lay lay:
-    Hoàn này, Hoàn, có nhận ra ai đây không? Kỷ đấy, Kỷ em Thắng đấy
Hoàn lờ đờ, con ngươi đi từ đầu mắt đến cuối mắt chậm chạp vô cùng tận. Sống mũi Kỷ cay xè. Bất giác Hoàn thở mạnh một cái tay trái vật xuống giường. Kỷ cúi xuống ngửi thấy mùi chua hơi tanh tanh ở Hoàn liền kín đáo lùi ra. Bà Khánh hỏi nhỏ:
-    Cụ bên nhà thế nào?
-    Bố với ông cháu vẫn khỏe cả.
Kỷ vừa đáp vừa nhìn Yến. Lòng Kỷ nhói lại, Yến khác nhanh, má hóp cằm đưa ra, sống mũi cao lên dài ra, mắt to hơn nhưng đồng tử chuyển động chậm. Yến quá hợp với căn phòng nồng nặc bệnh hoạn này Trước khi theo Yến ra ngoài Kỷ còn cúi xuống cạnh Hoàn một lần nữa không hiểu để làm gì. Yến bảo Kỷ:
-    Anh nên về ngay chiều nay đi.
Kỷ tự ái hỏi lại:
-    Mày đuổi tao à?
Yến lắc đầu, tay vẫn khư khư cuốn truyện nhàu nát:
-    Ở đây độc lắm...
Giọng Yến nhỏ dài. Khi nhìn thấy Thắng, Kỷ thực sự choáng váng. Mặt Thắng hốc hác, mắt như hai hố chì lỏng. Thắng đốt thuốc liên tục, thi thoảng lại ho khan. Tất cả những gì Kỷ định nói đều không nói được, mọi ý nghĩ cũng bay biến cả, Đầu Kỷ chỉ còn là một vũng tối mờ. Thắng hỏi câu gì Kỷ trả lời câu đó, không nói thêm không hỏi lại. Trước khi ngồi lên chiếc xe máy chở thuê, Kỷ ngoái nhìn ngôi nhà của vợ chồng Thắng và choáng người không hiểu vì sao. Ngôi nhà quét vôi xanh nhạt có kẻ chỉ đỏ, ban công hình vòng cung, Kỷ cố ghi nhớ hình dáng toàn bộ nhưng trí óc chỉ đọng lại hình ảnh chiếc ban công vồng lên như một bắp chuối bị phạt ngang chóp, Người lái xe ôm vào số, xe chuyển bánh thì Kỷ thét to với Sơn, giọng lạc đi:
-    Chết rồi… Com-pắc đâu?
Sơn giật thót người đưa tay hỉ mũi lững thững quay vào nhà. Thắng ngạc nhiên hỏi:
-    Nó hỏi Com-pắc làm gì?
Sơn nhìn đèn đường sáng vàng nhè nhẹ, bĩu môi:
-    Ai biết được. Hâm ấy mà.
Điều lo lắng của Sơn đã bị chạm đến nhưng cũng qua nhanh. Dù sao Kỷ đã về... Cả đêm Sơn trằn trọc, tai cứ dỏng lên hướng sang nhà vợ chồng tay hàng xóm, Bên ấy tĩnh mịch như cái rốn của sự im lặng.

Cụ Điều và lão Bính chúi đầu vào đống bánh kẹo Kỷ mang về, họ đếm từng cái rồi xếp chúng một cách trịnh trọng. Ông Điều trân trối ngó ra ngọn cây ngoài cửa, trên ngọn cây một quầng mây trắng ngự im phăng phắc. Chuyến ra phố đẩy Kỷ rơi vào trong trạng thái kỳ lạ. Một cái gì dâng lên siết lấy tim Kỷ, siết chặt, từ từ. Quai hàm Kỷ bạnh ra lông mày nhíu lại, môi thâm tím bám chặt nhau. Kỷ bị ám ảnh bởi ngôi nhà và không khí trầm lặng, căng thẳng mà mọi người dành cho mình. Kỷ nghĩ ngợi, cụ Điều, lão Bính hỏi cũng không nghe thấy. Đôi lúc Kỷ giật thót như vừa đi từ mộng ra. Đêm, bốn người lại ngồi giữa sân, Kỷ không nói cứ chong mặt lên trời, dần dần nhận thấy xung quanh yên tĩnh quá, vắng vẻ quá. Kỷ cô đơn như một kẻ bị gạt khỏi tất cả mọi con đường đang nườm nượp người đi kẻ lại. Kỷ nhận thấy mình với bố giống nhau, bắt đầu từ cái bóng. Bóng hai bố con Kỷ đổ song song về phía trái, cùng độ dài cùng khòng trĩu xuống, sau đó đến sự im lặng, đến đôi mắt đăm đăm ngó trời và cùng buông ra tiếng thở dài. Bất giác Kỷ đặt hai tay lên đầu gối, Sau động tác ấy Kỷ biến mất hoàn toàn, chỉ còn lại hai ông Điều như hai bức tượng đá ngồi cạnh nhau. Cụ Điều khua quạt lạch phạch đuổi muỗi dưới chân. Lão Bính hướng mặt ra bãi tha ma, nơi bầy đom đóm nhắp nháy thác loạn với thứ ánh sáng xanh mắt mèo.
Bốn người đàn ông rời xa nhau bằng sự im lặng đau đớn. Đột nhiên Kỷ ngẩng cao đầu thu hai tay vào lòng nói liến thoắng, Lão Bính và cụ Điều dỏng tai nghe, Kỷ kể xưng xưng về cuộc gặp sáng nay với mọi người bên phố bằng cái giọng leo lẻo, lạnh tanh. Kỷ tả ngôi nhà hai tầng của vợ chồng Thắng kỹ lưỡng chi tiết đến mức sau đó chính Kỷ cũng không ngờ rằng mình có trí nhớ kỳ lạ như vậy. Mắt Kỷ long lên, mặt bóng rợn. Kỷ đứng dậy đi quanh ba người vung tay với vẻ hung hăng, cái bóng lồng lộn di chuyển dưới chân Kỷ, Không ai dám cắt ngang lời Kỷ bởi họ cảm thấy một không khí bất thường đang ngự trị bên cạnh, trên đầu, ngang hông và trong bụng mình. Lão Bính thở hắt ra, cụ Điều dùng sống quạt gãi lưng, mắt nhướn lên nhắm lại với cố gắng ghê gớm để thoát khỏi thứ nhựa dính vô hình. Tiếng chó tru dài, xa hút. Kỷ ngừng đột ngột như lúc bắt đầu nói. Cụ Điều hắng giọng:
-    Thế con vợ Thắng thế nào?
Kỷ nhìn vào lòng bàn tay nói thỏang:
-    Ban công hình bi chuối… sơn xanh…
Mặt Kỷ mơ màng, lênh đênh trôi xa.
-    Thím Hoàn vẫn thế à?
Tiếng lão Bính nhỏ xa xăm, xa bằng chỗ Kỷ đang nghĩ ngợi nên Kỷ nghe thấy Kỷ đáp lại, từ tốn:
-    Vẫn thế, vẫn mê man chẳng biết gì. Gầy lắm.
Cụ Điều hỉ mũi làm ra vẻ biết tường tận mọi việc:
-    Ơ hay chửa, thằng Sơn bảo béo lên cơ mà?
Những con dơi bay vùn vụt qua lại trên đỉnh cây nhãn, trong ánh trăng rọi xuống sân, bóng chúng loạng choạng, chập chờn như những linh hồn đói khát.
Kỷ trở lại vẻ bình thường, tỉnh táo, hiền lành.
-    Tuần sau khởi công nhà.
Nghe Kỷ nói, lão Bính ngạc nhiên nhìn sang cụ Điều. Kỷ phấy tay át luôn:
-    Làm sớm nghỉ sớm chứ để lâu rồi rối việc lên.
Ông Điều thở mạnh, những tiếng khò khè phát ra thành từng chuỗi dài. Kỷ dìu ông Điều vào nhà cảm thấy bố nặng và cứng hơn mọi lần. Lão Bính lầm lũi về nhà. Cụ Điều lên giường nằm im re.
Tầm ba giờ sáng Kỷ thấy giường mình bị ai đó lắc mạnh.
Ông Điều mơ đi vào khu rừng có những cây Đắng Cay vỏ xanh óng, cành tỏa đều đặn thành hình trụ, một con đường mỏng mờ ảo thấp thoáng luôn qua các lùm cây con đường biến mất đột ngột rồi lại đột ngột xuất hiện, cuối cùng nó đi thẳng xuống lòng đất mang theo cả ông Điều, mùi đất nồng nồng ngai ngái với hàng trăm tiếng rì rầm bao bọc ông Điều. Có lẽ cứ thế mãi. Ông Điều nghĩ trước khi tỉnh dậy.
Kỷ dậy sớm gọi người đến bắt lợn rồi tất bật đi mua vật liệu xây dựng. Gạch được tập kết ùn ùn quanh nhà. Kỷ bỏ ăn trưa săm soi rờ rẫm từng viên gạch, từng bao xi măng, từng cuộn thép. Cả ngày không thấy lão Bính sang chơi, Kỷ cũng chẳng để ý. Cơm nấu muộn, đến chín rưỡi tối gia đinh mới ăn xong. Cụ Điển lại lên giường từ sớm. Nửa đêm, Kỷ không ngủ được vùng dậy lấy cuốc xẻng ra mài, tiếng rít của sắt vang lên nhẹ nhưng sắc giữa không gian im lặng mê mệt. Kỷ cắm cúi mài, lưỡi xẻng sắc như lưỡi dao thái chuối, Ông Điều lại mơ đi tiếp đoạn đường dưới lòng đất, ông đi mãi đi mãi, bốn bề vẫn chỉ một mùi nồng nồng ngai ngái, vẫn chỉ tiếng đất và tiếng côn trùng rên rỉ ảo não, ông Điều nghe mà không thấy bởi xung quanh tối đen, duy có con đường là lờ mờ run rẩy dài theo bước chân ông, thi thoảng ông Điều thấy một vệt sáng nhẹ lướt qua bên cạnh mình, vệt sáng ngoằn ngoèo mềm mại như khói. Nó đang ở phía trước, quyền uy ghê gớm.
Cụ Điển trở nên trầm ngâm, khuôn mặt nhăn nheo điên loạn của cụ phảng phất một nỗi buồn bã. Cụ liên tục đốt hương cắm lên bàn thờ nhưng không vái. Sau một ngày ở lì bên nhà, lão Bính lại mò sang với thái độ hồ hởi khả nghi. Lão hăng hái giúp Kỷ chuẩn bị mọi thứ như đây chính là khởi công xây nhà cho lão. Đêm lão Bính cũng hồi hộp trằn trọc, ngày thì xăng xái đo đo tính tính, lão làm cẩn thận, tỉ mỉ. Thợ đã được thuê, còn ba ngày nữa sẽ khởi công. Kỷ chuyển đồ đạc sang gửi nhà lão Bính chỉ để lại những thứ cần dùng như giường, bàn và mấy cái ghế. Nhà lão Bính rộng, có thể kê đến bốn giường mà vẫn đi lại thoải mái. Kỷ và lão Bính cảm giác mình như một vị tướng đang chờ đợi giây phút ra lệnh cho quân lính lao vào trận quyết tử. Chưa bao giờ hai người ý hợp tâm đầu đến thế, vừa luôn tay chuyển đồ đạc vừa nhìn nhau cười. Nụ cười của lão Bính thật thà nhưng vẫn phảng phất chút khả ố bởi cái răng cửa màu nâu luôn dô ra phía trước, còn nụ cười của Kỷ lành lặn, tuy thế vẫn làm lão Bính giật mình thon thót bởi có gì đó không được bình thường. Đến lúc chạm tới bàn thờ thì Kỷ phân vân, mang sang gửi lão Bính không ổn, để lại càng không ổn vì đằng nào cũng phải phá toàn bộ ngôi nhà này. Kỷ hỏi lão Bính, lão không nói nhìn lảng ra chỗ khác, hỏi cụ Điển thì cụ dằn dỗi bảo kệ cha chúng mày muốn làm gì thì làm. Kỷ loay hoay rồi hỏi bố:
-    Để ở đâu bây giờ, bố?
Ông Điều không nhúc nhích, mồm vẫn hé ra, hai vành tai hồng lên trong suốt vì nắng chiếu qua từ phía sau. Kỷ chặc lưỡi để nguyên bàn thờ trên chỗ cũ, lúc khác tính. Căn nhà bỗng rộng thênh thang bởi sự trống trải của nó. Tiếng mọt vẫn đều đều miên man bất tận, tuồng như nó chẳng can dự gì vào sự kiện trọng đại sắp tới. Kỷ nhìn bố, thấy bố nhỏ bé chông chênh ở giữa lòng nhà với chiếc bàn ố vàng vì thời gian và nước chè. Cụ Điển vơ vẩn đi từ cột nhà này sang cột nhà kia, hai tay gãi vào nhau làm bung ra những lớp da chết màu trắng. Từ hôm qua cụ thấy ngứa ran ở hai bàn tay và mu chân, cái ngứa nằm bên trong, giần giật tê tê vô cùng khó chịu. Cụ gãi mà chẳng thấm tháp gì vì cơn ngứa ấy toát ra từ mạch máu, từ thớ thịt và các lóng xương, Dừng lại ở bàn thờ, nhìn chiếc lư đồng mốc meo, cụ Điển quay sang Kỷ riết rỏng:
-    Lúc nào rỗi tranh thủ đánh đi một tí cho nó sáng. Đồ thờ mà như mặt thằng hủi thế kia, khổ là phải.
Kỷ bỏ ra giếng cùng lão Bính. Cụ Điển lắc đầu bảo ông Điều:
-    Anh xem, tan hoang đến nơi rồi.
Ông Điều giống như một con chuồn chuồn mù.
 
Mảng tường trước bàn làm việc của Chung bị nước từ đâu ngấm vào loang lổ những vệt rêu xanh nhạt xen với màu mốc trắng đã ngả một chút sang vàng, đôi chỗ vữa đã bung ra để lộ màu gạch đỏ bầm như vết thương lở loét của cơ thể sống. Bà Hường quả quyết rằng cái đó là do lỗi của Chung. Bà sồn sồn chạy lên chạy xuống, một chốc lại đến chỗ Chung, thẽ thọt:
-    Cậu xê ra cho tôi kiểm tra một tí.
Chung cau có đứng dậy bà Hường mó máy rờ rẫm chỗ tường lở, miệng xuýt xoa đau đớn:
-Nước hắt vào đây mà. Chết thật!
Con Hà đắc chí ra mặt, vừa nhai kẹo cao su vừa gọi điện thoại cho bạn. Dạo này nó bám nhằng lấy chiếc điện thoại, gọi đi hết chỗ này đến chỗ khác để tán chuyện. Con Hà nói chuyện dai, thi thoảng lại văng tục và cười ré lên. Mỗi lần nó cười, Chung lại giật mình sởn gáy như bị điện giật
-    Cúc đấy à... ừ ừ. Thế à? Tao biết ngay mà... ngu nhỉ. Thế à? Thế thật à? Nó không đi nạo à? Con đĩ ấy ngu, cho chết... Đúng! Thì thế, chính bản thân con đĩ ấy cũng máu lắm cơ, mày công nhận không... Ừ, để thằng ấy đá chân đất là dại rồi... Tất nhiên... hí hí... thôi nhé... ừ tao sẽ gọi cho nó ngay bây giờ đây...
Những cuộc nói chuyện như thế tràn lan cả ngày. Chung than thở với Thắng về sự hỗn láo của con Hà, anh ta gần như ăn vạ Thắng bằng vẻ mặt cau có. Những bức thư vẫn gửi đến đều đều và có xu hướng tăng lên. Chung càng ngày càng lo lắng bấn loạn, da mặt anh ta xám xịt, răn rúm, chân tay luôn run lẩy bẩy. Phản ứng đầu tiên của anh ta khi nghe tiếng động bất ngờ hoặc gặp người lạ là xòe tay che hạ bộ, đầu gối chùng xuống nửa như van lạy nửa như đứng tấn thủ thế. Lần nào nhận thư từ bưu điện ông Huỳnh cũng ca cẩm về độ lạnh lẽo khả nghi của Chung. Mỗi khi Chung bóc thư, Thắng nhìn trộm qua gương thấy mặt anh ta hoảng loạn tuyệt vọng. Thi thoảng đang yên đang lành Chung lại rít lên nhè nhẹ, tiếng rít ấy ám ảnh Thắng, nó gợi cho anh nhớ đến một cơn gió màu xanh lơ huyền bí mà dạo bé tí teo anh đã nhìn thấy ở bãi tha ma.
Nhân lúc Thắng xuống phòng tài vụ lĩnh lương, con Hà tót ngay ra cổng ngồi nói chuyện với mụ Tâm bán nước. Nó thanh minh rằng mình không phải đồ nhà quê như ông Huỳnh tuyên truyền. Mụ Tâm him him mắt, tai vểnh lên đầy háo hức. Con Hà khẳng định tuy không sinh ra ở phố nhưng gốc gác nhà nó là dân thành thị. Chìa đôi giày to vật vã sát mặt mụ Tâm, con Hà vếch môi lên:
-    Đây chị xem, dân nhà quê mà dám chơi loại này à!
Mụ Tâm cười hinh hích phẩy tay:
-    Lần sau thằng nào con nào nói, mày đập cả đôi giày này vào mõm nó cho chị.
Con Hà mua một phong kẹo cao su không lấy lại hai trăm đồng tiền thừa. Qua cổng bắt gặp ông Huỳnh đang lén lút nhòm ra, nó vênh mặt lên, chúm môi huýt một tiếng dài. Ông Huỳnh chữa ngượng bằng cách hỏi vui vẻ:
-    Gớm chị em mày chuyện gì mà rôm rả thế?
Con Hà đốp lại:
-    Chuyện gì đâu. Chúng cháu bàn nhau đập giày vào mặt đứa nào hay nói huyên thuyên ấy mà.
Ông Huỳnh tím ruột lảng đi. Tới cửa phòng con Hà dừng lại, nó nghe tiếng Chung vọng ra, rên rỉ, nức nở. Con Hà nép sát cửa nhòm vào thấy Chung vung vẩy tay đi đi lại lại, mồm méo xệch, tay rờ rẫm mặt cánh tủ, run rẩy hỏi:
-    Lão ấy vẫn mài à?
- ….
-    Lão ấy bảo sẽ sang tận đây à? Ôi giời!
Chung thõng hai tay xuống, người lả ra, tóc rũ rượi. Im lặng lúc lâu, Chung lại lên tiếng, giọng thì thầm buồn đến nẫu ruột:
-    Bố anh đồng ý cho thiến rồi à? Mài xong thì sang ngay à?
- ….
Chung ngẩng lên, giật giật chiếc khóa:
-    Nhưng ở đây khác với bên kia, đừng có tưởng bở. Tôi là cán bộ nhà nước rồi.
- ….
- Vẫn thiến thế nào được!
Chung tì trán vào tay nắm cánh tủ, vai rung rung, đúng lúc ấy điện thoại đổ chuông làm anh ta giật bắn người vùng đứng dậy, lắc đầu thật mạnh như vừa bước ra từ giấc mơ. Con Hà vào lạnh tanh như không nghe thấy gì, Chung chìa điện thoại cho nó.

Hết giờ làm việc chiều, Thắng vào viện gặp ông trưởng khoa để thương lượng vì ông ta đánh tiếng gia đình nên đưa Hoàn về nhà, ở đây lâu không tiện cho cả hai bên. Bệnh viện thiếu giường, bệnh nhân lại quá nhiều. Thắng xin cho Hoàn ở lại và sẽ trả tiền thuê giường với giá cao. Khi Thắng gặp ông trưởng khoa thì ông đang chuẩn bị mổ não cho một bệnh nhân. Ông trưởng khoa chỉ lắc đầu, vỗ vai Thắng, giọng vừa chân thành vừa cương quyết,
- Về điều trị thì hơn. Cũng phải giải tán để mà làm ăn chứ lúc nào cũng một đống người chầu chực hầu hạ thế này cũng vất vả lắm!
Thắng quay về chỗ Hoàn nằm. Người thanh niên ở giường bên trái đã chết đêm qua. Yến với bà Khánh chứng kiến cái chết ấy vì lúc đó hai người chưa ngủ. Người thanh niên thở dốc, mắt lộn tròng mồm há ra như cá mắc cạn. Chị gái anh ta đang thiu thiu ngủ ngoài hành lang, Yến tưởng người thanh niên chỉ khó thở như mọi lần nên không gọi chị anh ta dậy. Đến lúc người thanh niên giật lên lần cuối rồi nằm im thì bà Khánh mới hốt hoảng chạy lại, Yến thấy khuôn mặt co rúm vì đau đớn của người thanh niên đang giãn ra, giãn đều từ từ, màu da vàng đi rất nhanh. Người chết như một thân cây bị cắt rời khỏi gốc và ngọn, một thân cây chưa khô nhưng đã héo. Lần đầu tiên Yến chứng kiến cái chết mà không xúc động, Yến thấy nó bình thường lặng lẽ, hơi một chút cô đơn. Trong khi người chị gào khóc bên xác cậu em trai thì Yến lảng ra góc phòng đọc sách, càng đọc càng tỉnh, đến tận sáng. Bà Khánh thì khác, luôn rên rỉ trong cổ họng vì sợ hãi, bà vuốt mãi thái dương của Hoàn cho đến khi mệt quá, thiếp đi.
-    Cho ăn chưa?
Thắng hỏi Yến, kéo ghế ngồi cạnh giường, cầm tay Hoàn nhấc lên từ từ rồi đặt xuống. Hoàn mở mắt nhìn Thắng bằng toàn bộ lòng trắng đã bị nhuốm một chút xám nhẹ, nhìn mà không thấy. Thắng lảng tránh đôi mắt vô hồn của vợ, nó làm anh khó chịu và cơn cáu giận đột ngột dâng lên. Yến lật trang sách nhẹ nhàng thành thạo, một tay vén mấy sợi tóc rủ xuống trước mặt. Bà Khánh hỏi về cuộc gặp với ông trưởng khoa, Thắng lắc đầu:
-    Không được mẹ ạ!
Bà Khánh cúi xuống tiếp tục nhặt đỗ lép trong ống bơ. Thắng định bỏ ra ngoài, nghĩ sao lại ngồi xuống. Hoàn nhắm mắt sau đó mở ra, chầm chậm, đầu hơi nghẹo về phía Yến. Thắng thấy những sợi gân ở cổ vợ nổi to, chạy song song, hằn lên trên lớp da trắng xanh bệnh hoạn. Tóc Hoàn rụng thành túm xoắn vào nhau, bết dưới gáy. Thắng buồn nôn, Một trạng thái lẫn lộn giữa thương hại và khinh bỉ dâng lên trong anh, Tại sao cô ta lại thế chứ? Đàn bà con gái gì mà đi xe máy cứ thích phóng nhanh, Cuộc sống đang yên ả thanh binh Hoàn lại khuấy nó lên. Hoàn đã mất đi chút dịu dàng cuối cùng khi từ chối những đòi hỏi của Thắng lúc anh muốn. Hoàn đã khiêu khích, đã sỉ nhục Thắng bằng thái độ dửng dưng lãnh đạm. Giờ Hoàn nằm đây, hốc hác, ghê sợ. Thắng lại thấy buồn nôn lần thứ hai và không hiểu sao anh nhổ nước bọt xuống dưới chân. Giường trong, bà già rên rẩm. Hoàn cựa quậy đầu lật về phía Thắng, mắt lại nhìn nhưng không vô hồn nữa mà có chút giận dỗi tuồng như Hoàn đã đọc được những ý nghĩ của chồng. Thắng lặng đi, nỗi bực dọc tan biến khi anh nhìn sâu vào đôi mắt mở to mệt mỏi của Hoàn. Đó là đôi mắt của đứa trẻ bị bỏ rơi. Nắng từ bên trái chiếu vào mép giường rung rinh óng ả, dâng lên, dâng lên nữa và dừng lại ở khuôn mặt Hoàn. Sự sống lại bừng lên ở làn da xanh xám, nó là màu hồng nhạt mịn màng với những sợi lông măng lóe trắng làm thành lớp đệm trong như không khí. Hoàn trở về đột ngột, một vẻ đẹp rực rỡ, kiêu kỳ nổi bật giữa khung cảnh nhếch nhác, u ám và nặng mùi. Thắng co người trước vợ, toàn bộ hiện tại bị xóa sạch, chỉ còn lại tình trạng yếm thế của quá khứ. Tại sao chẳng bao giờ Thắng được kiêu hãnh với Hoàn? Tại sao? Thắng gào lên trong đầu bằng sự cay cú. Ánh nắng bị chặn đứng lại. Khuôn mặt Hoàn hốc hác nhợt nhạt, lông mày chau vào nhau giận dữ, tàn ác. Thắng thở phào lần ra cửa sổ thấy tàu lá chuối xòe to đang lay động. Nó, chính nó đã che mất ánh nắng kỳ diệu vừa rồi… Trong không khí nồng nồng gây gây của bệnh viện này ta đã ra đời. Thoạt đầu ta trắng nhạt phẳng phiu với lớp phấn rải khắp cơ thể. Ta đứng thẳng cuốn khít bên dưới, phần trên loe ra ngày càng mở rộng như tham vọng của con người. Đến lúc không bị cuốn nữa ta xòe ngang và uốn cong như tất cả những kẻ đã ra đời trước ta. Màu xanh đậm hơn, chắc hơn. Ta vươn lên bên cạnh khoa phục hồi và sườn ta chạm vào mép cửa sổ. Bao giờ cũng thế cái này luôn phấn đấu để lắp được cái kia.


Ông Khánh dậy lúc ba rưỡi sáng ra ban công ngồi hóng gió. Những cơn gió lướt qua ngọn cây mang theo tiếng u u từ nơi xa lạ. Trời sâu thẳm dày đặc sao, những ngôi sao trắng nhức nhối. Ngồi một lúc, ông Khánh lần ra chỗ cây tùng, cái cây rung rung như mừng rỡ chào đón ông. Bàn tay ông Khánh rờ rẫm vuốt ve dọc thân cây. Những chiếc lá trong đêm trở nên mềm mại, ông Khánh lần tay xuống gốc, hơi đất nông xộc lên. Cây tùng rùng mình tỏa ra một luồng điện chạy dọc cánh tay ông Khánh lan tỏa khắp cơ thể, cuối cùng làm ông tan loãng... con rồng xuất hiện từ xa, nó rập rờn uốn lượn tiến thẳng về phía trước. Cùng lúc, con rồng càng to ra, rõ hơn, đôi mắt tròn lồi, hai cánh mũi phập phồng, những chiếc râu vểnh sang hai bên rũ xuống ở đoạn cuối. Toàn bộ bờm của con rồng dựng lên gai góc uy nghi trong sắc vàng ngả sang hung. So với lần trước nó già dặn thiêng liêng hơn. Cơn khoái cảm của ông Khánh dâng trong không khí, đó là thứ khoái cảm trộn giữa sợ hãi và thân mật. Thế giới chìm trong tĩnh mịch. Con rồng đang bay về hang. Ông Khánh rụt rè bám theo. Ở nơi nào đó có một cái đầm rậm rạp nước đen thẳm nuốt chửng tất cả các bóng cây cổ thụ đứng cạnh bờ. Những ngọn cỏ vươn dài rủ từ mép đầm xuống mặt nước, một tổ chim nhỏ nằm chênh vênh trên chiếc cành chia ra giữa đầm của cây lim già hàng ngàn tuổi. Tổ chim nhỏ bé vô nghĩa không có dấu hiệu của sự sống, nó tồn tại như một giấc mơ vô chủ. Bên dưới gốc lim có tảng đá nhô ra nằm chếch lên mặt nước tạo thành cái hang xanh đen sâu hút. Hang rồng. Ý nghĩ của ông Khánh tập trung vào hình ảnh đầm, cố gắng đấy nó lên rõ nét nhưng thật khó khăn. Hang rồng là một bí mật, kẻ nào dấn tới kẻ đó sẽ chết. Ông Khánh hoảng sợ nới tay khỏi gốc cây tùng, thân xác ông hồi lại, nặng nề với hơi thở đứt quãng. Con rồng mất hút phía trước không gian mênh mông tan biến, cây tùng rung rung dưới ánh điện từ đường hắt vào. Trán ông Khánh đổ mổ hôi, chúng đọng thành hạt nằm ngang theo các nếp nhăn và lung linh sáng. Càng về sáng không khí càng nóng lên, có tiếng xe ì ì tiến gần đến phá vỡ sự im lặng của ban mai. Sau đó là những âm thanh khác ở các hướng khác. Cuối cùng chiếc loa công cộng ở đầu phố kêu xèn xẹt, nhạc thể dục cất lên ế a khê nồng. Ông Khánh thấy mọi thứ quanh mình trống trải lạnh lẽo mặc dù ban mai đang đến, cây cối nhà cửa đang hiện lên dần dần chen chúc ngột ngạt. Cả căn nhà hai tầng cô độc tuồng như nó không có sự sống ngay cả khi Sơn đang ngáy khàn khàn dữ tợn. Từ ngày Hoàn và bà Khánh vào viện, ông Khánh mới thực sự thấy mình cần họ. Ông lẻ loi, những chậu cây cảnh chỉ an ủi ông được phần nào. Đến cả báo dạo này ông cũng đọc trễ nải, hờ hững. Sự vô nghĩa đang đè xuống ông Khánh bằng sức nặng tích tụ từ hơn nửa thế kỷ.
Cả buổi sáng Thắng bỏ việc cơ quan chờ gặp bằng được ông trưởng khoa lần nữa để xin cho Hoàn ở lại. Nhìn thấy anh, ông trưởng khoa lắc đầu cương quyết và Thắng hiểu rằng đành phải đưa Hoàn về. Xét cho cùng mọi người nói có lý, Hoàn nằm thế này hàng năm hàng vài năm, khi nào bình phục thì tự nó bình phục với lại quá trình ấy diễn ra từ từ. Không thể mất công mất việc ở đây mãi được. Thắng nghĩ đến Yến. Nếu Yến đậu đại học thì phải đi học, nếu trượt thì cũng quay về nhà ôn năm sau thi tiếp. Đằng nào thì cũng phải giải thoát cho Yến tự do.
Bà Khánh, Yến, Cương đang vây quanh Hoàn thấy Thắng quay về liền ngừng chuyện, Cương hỏi ngay:
-    Thế nào?
Thắng lắc đầu y như ngày hôm qua. Yến khẽ rùng mình quay sang bón cháo cho Hoàn. Bà Khánh nhìn Cương nói như an ủi chính mình:
-    Cô thấy về cũng có lý. Mình về nhà mình điều kiện tốt hơn, sạch sẽ hơn cháu ạ. Có gì thì gọi bác sĩ đến vậy. Ở đây mãi cô cũng mệt mỏi...
Yến cắt ngang lời bà Khánh:
-    Bác đem cái khăn lại đây!
Mùi cồn xộc lên cay cay tê tê. Bà Khánh đưa khăn, Yến gần như giật lấy lau miệng cho Hoàn. Bà già mới nhập viện nằm ở giường bên bắt đầu rên ư ử chậm chạp lật từ bên nọ sang bên kia. Tay Thắng bấu chặt thành giường cổ nổi gân chằng chịt, quai hàm trồi lên tụt xuống môi mím chặt giãn ra hai bên thành một đường thẳng. Ngoài trời nắng hực lên mạnh và quyết liệt làm bóng cây in dưới đất rõ từng chiếc lá. Cương nấn ná một lúc rồi về. Khi Cương chào, Thắng không đáp mắt nhìn Hoàn, mặt chau lại dữ dằn. Cho Hoàn ăn xong Yến ngồi bóc cam, bóc tỉ mẩn dề dà. Yến gầy đi, cổ tay hóp lại da xanh nhưng vẫn giữ được nét uyển chuyển của tuổi dậy thì. Thắng nhìn mái tóc từ đỉnh đầu xuống ngang lưng Yến lòng nhói lên, nỗi bực dọc vô cớ tan biến thay vào đó sự lo lắng ân hận. Cần giải tán ngay. Yến đã khác lắm, mặt bồng bềnh vừa thanh thoát diệu vợi vừa hắc ám lạnh lùng. Thắng đứng vụt dậy đi thẳng xuống phòng hành chính làm thủ tục xuất viện và thuê xe. Ngày mai sẽ đưa Hoàn về nhà.
 
Tầm bốn giờ Thư vào liến thoắng cười nói lúc cầm tay Hoàn lúc vỗ vai Yến làm căn phòng nhộn nhạo hẳn lên. Bà Khánh ngây ngô cười theo những chuỗi cười giòn tan sảng khoái của Thư. Yến thì không, bất lắm cũng chỉ gật đầu tán thưởng lấy lệ.
Thư bảo:
- Thôi u ạ, cho về là sáng suốt chứ ở đây lâu có khi lại vác thêm bệnh vào thân.
Yến cau mày, mặt xịu xuống. Thư bẹo má Yến dài giọng:
-    Tao mang cho mày mấy quyển truyện trong túi kia kìa. Con nỡm, sao hôm nay ỉu xìu thế. Nhớ nhà hả?
Yến nhếch môi, mắt và tóc tỏa ra một màu đen thẫm. Bà Khánh rủ rỉ:
-    Sáng Cương nó cũng ở đây
Thư chun mũi:
-    U đừng nhắc đến nó nữa. Tởm lắm!
Bà Khánh mắng:
-    Mày với con Hoàn y hệt tính nhau, cái gì cũng tởm lắm tởm lắm. Cương nó làm sao nào?
-    Chả sao cả.
Thư vênh mặt cười khanh khách.
-    Có chuẩn bị đi diễn ở đâu nữa không Thư?
Bà Khánh hỏi, Thư lắc đầu:
-    Còn đi đâu nữa. Đoàn dạo này bung bét quá u ạ. Tay phó với tay trưởng lúc nào cũng nhăm nhăm thịt nhau làm gì có thời gian nghĩ đến đoàn hả u.
Thư thở dài vơ quáng quàng cái túi rồi bỏ về. Bà Khánh lụi cụi thu nhặt đồ dùng cho vào chiếc làn. Yến lấy cớ chăm sóc Hoàn luôn lục tung những thứ bà Khánh đã xếp rồi kiếm chuyện gắt gỏng.

Một giờ chiều.
Bờ Sông.
Lặng lẽ trong suốt men từ chân cầu Gia Bẩy lội ngược lên Bến Tượng, người đàn ông đó lẫn với nước phù sa và các nhánh cây. Mái tóc hàng trăm ngàn sợi li ti rủ xuống vai, một đôi vai gầy nhọn, bóng người đàn ông chập chững lội kiên nhẫn, mỏi mệt. Bờ phù sa không có vết chân. Ngay cả khi người ấy khuấy nước thì nước cũng chỉ rung rinh lan toả trên bề mặt mỏng dính tựa như một con nhện nước chạy qua. Trên đoạn đê ngăn giữa sông và công viên hoang tàn có một cây gạo gốc to ba người ôm, rễ nổi gồ lên mặt đất. Từ dưới nhìn lên cây gạo trở thành mũi tên khổng lồ đang lao thẳng vào trời. Cây đổ bóng ra giữa sông tạo trên mặt nước lấp lánh một vùng tối kỳ dị, chính xác hơn một cái ổ lảng vảng bóng tối và đường nối giữa gốc cây với ổ đó chính là bóng của thân cây. Người đàn ông dừng lại rồi sau chút ngập ngừng cúi xuống chụm hai tay vốc một vốc nước lên soi mặt. Vốc nước trong tay người đàn ông sóng sánh lay động sau đó im phắc và nổi lên một khuôn mặt huyền ảo. Khuôn mặt bằng nước toát ra vẻ minh triết với sống mũi cao thẳng, đôi lông mày rậm lượn từ từ về hai bên thái dương. Vợ mình đã ước ao nó. Người đàn ông nghĩ nhưng không buồn, trái lại còn ngả sang sự ngớ ngẩn. Cùng với ý nghĩ đó người đàn ông buông hai tay, khuôn mặt bằng nước vở ra rơi xuống với một tiếng thét mơ hồ xa xăm dưới đáy sông. Những lùm cây ven bờ run lên. Người đàn ông đi trên bóng của thân cây gạo ra giữa sông tới cái ổ tối do tán cây tạo thành thì biến mất,
Người ta kể rằng: Ngày 23 tháng 8 giờ Dần ở Ghềnh Đá thuộc châu Thái Nguyên có thần xuất hiện để lại dấu chân to bằng cái thúng.
Người ta kể rằng; vẫn ngày 23 giờ Ngọ tại khu Võ Nhai một người đàn bà sinh ra cục thịt vuông có một con mắt mở trừng trừng.
Nhưng sử không chép rằng ngày 23 tại châu Thái Nguyên một người đàn ông đã tự tử vì vợ ngoại tình với viên tri huyện. Đồn rằng viên tri huyện này to cao, sống mũi thẳng và lông mày rậm lượn từ từ về hai bên thái dương.
 
Cương ngồi một mình cạnh bờ rào. Con ngựa vẫn đứng dưới gốc bạch đàn, thi thoảng nó cúi đầu lắc thật mạnh, bờm văng sang hai bên và tiếng chuông vang lên lanh canh. Từ lúc ở viện về Cương thờ thẫn như người mất hồn. Một nỗi lo lắng ám ảnh Cương mỗi khi nhớ lại thái độ của Thắng. Lòng Cương rối bời, bỏ ăn chỉ lặng lẽ ngồi hút thuốc, ai hỏi cũng không trả lời. Trần Mân và Đức Hưng say rượu ôm nhau khật khưỡng đi ra sân. Chốc chốc Hưng lại đổ xiêu xuống chống hai tay lên nền đất mắt trợn ngược như trúng gió. Mân một tay nắm chặt cổ áo Hưng tay kia huơ lên trời bắt chuồn chuồn, mồm lảm nhảm chửi lão Toản điếc. Qua chỗ Cương, Hưng với Mân khựng lại. Mân lè nhè:
-    Anh Cư...ư...ơ...n...g.
Cương thở dài châm thuốc hút. Đức Hưng ợ lên một hơi, vươn cổ nuốt cục gì xuống họng, chỉ thẳng vào Cương:
-    Buồn làm đéo gì... Nó giao vai thì diễn... ự... ựa. Buồn đéo gì... Như tao đây, toàn vai xịn mà cũng... ựa...
Hưng cúi đầu xuống hai tay vành mâm, mặt dà sát đất đánh hơi. Mân vẫn huơ tay giọng càng lúc càng nhịu lại:
-    Anh Cư...ư...ơ...ơ...n...ng.
Lão Toản chạy đến bảo:
-    Đi về đi, nhanh lên.
Lão xua Hưng với Mân như xua hai con gà. Cương chia điếu thuốc dở cho Mân:
-    Hút không?
Mân lập cập túm lấy điếu thuốc:
-    Em xin.
Cương đứng dậy phủi quần.
Mân có rít hơi thuốc dài rồi túm lấy Hưng:
-    Anh Hưng... làm hơi.
Mân ấn điếu thuốc vào mồm Hưng nhưng lại ấn đầu đang cháy Hưng rít lên rồi cười hiền lành. Cương thấy vết bỏng đỏ tấy trên môi Hưng thì nhắm chặt mắt lại. Phượng xù xách làn qua ngứa mồm buông ra một câu:
-    Bê tha!
Mân cười hềnh hệch:
-    Chị Phư...ự...ợ...ợ…..n...g,
Đức Hưng cố ngẩng cái đầu đang nặng trĩu lên:
-    Con Phượng mặt bờ... mày nói ai bê..ê…ê...
Phượng bỏ làn xuống mắt xếch ngược lên làm Cương phải vội vã cầm tay lôi đi. Hưng và Mân vấp phải rễ cây nhãn ngã xoài ra đất, cả hai không thể tự gượng dậy được cứ nằm thở dốc. Bước vào phòng Phượng, Cương ngạc nhiên bởi vẻ ấm cúng của nó. Chưa bao giờ Cương vào đây mà chỉ nghe cánh hậu đài xì xào rằng đã có bao nhiêu thằng đàn ông đã lần mò ở phòng này với đủ mọi trò. Phượng dùng tay áo lau mồ hôi, đổi thái độ rất nhanh, vẻ đanh đá mất đi thay vào đó thái độ tự nhiên hơi kiêu căng:
-    Anh uống nước đi. Để em bật quạt cho mát. Hai cái thằng chó chết ấy giẻ rách quá...
Cương vuốt tóc ra sau, trầm ngâm rồi đột nhiên nhìn Phượng chằm chằm. Phượng đang liến thoắng chợt khựng lại bối rối nhìn lảng ra cửa sổ, Cương thấy Phượng khác mọi ngày, không còn nhâng nháo trơ trẽn mà thuỳ mị e lệ. Cương đứng dậy cầm tay Phượng:
-    Anh ăn trưa ở đây nhé?
Phượng gật đầu. Cương vơ Phượng vào mình ghì siết lấy. Một luồng điện tê dại chạy khắp người Cương và mọi sức lực chỉ nhăm nhe trào ra.
- Anh có thích không? - Phượng hỏi khi Cương chuội người sang bên cạnh sức lực tan rã trống rỗng. Tóc Phượng che kín cổ áo - Thực ra thì… mà thôi…
Phượng buông lửng câu nói. Kỹ thuật của Phượng làm Cương bàng hoàng… Một cánh cửa được mở ra, lạ lẫm hiếu kỳ. Thư vào đoàn nghe mọi người ngồi quán xì xào liền lượn qua phòng của Phượng thấy cửa đóng chặt và tiếng cười giòn tan vọng ra. Chiều Cương phóng xe ra quán ven sông Cầu uống bia đến tối mới về ngủ. Đêm đi chậm rãi nhẩn nha. Qua những thân bạch đàn lờ mờ chân trời bám theo sườn đồi cong lên hạ xuống rồi đột ngột biến mất sau bức tường chắn đen đúa lởm chởm mảnh chai. Con ngựa đã ngủ. Ngựa ơi mày đang mơ gì không? Có! Thấy gì? Một con đường trắng nhạt lướt qua rất nhiều các bụi Cậm Cam. Sau đó là đom đóm bay theo vòng tròn xoáy trôn ốc. Nói chung chẳng sáng sủa chút nào nếu như chuông ở cổ không vang vang lấp lánh. Em nhớ chị ấy! Chị ấy là ai? Chị Hoàn! Lại Hoàn... ôi giời... Cương vùi mặt vào gối cố ru mình ngủ mà không được. Đêm miên man đằng đẵng, Có thể sắp tới em sẽ đi xa lắm! Mày đưa tao đi có được không? Cơ mà anh đi nhiều nơi lắm rồi còn gì? Tao muốn đi nữa... khoan đã, đừng dấn sâu vào giấc mơ, để tao nói hết đã! Em đang ngủ! Ừ tao xin lỗi. Chiều nay không thấy mày ra ăn cỏ tao buồn quá. Sáng mai anh sẽ gặp em. Sáng mai em lại ra. Tao muốn bây giờ cơ. Nhưng bây giờ là ba giờ sáng... Cương nhắm mắt? trong đầu hiện lên một ban mai rực rỡ hàng trăm sắc màu nhưng yểu mệnh. Cương biết với màu sắc kia, không khí kia, tiếng động kia chỉ chút nữa nó sẽ chết cùng hơi thở bẽ bàng, nó sẽ đổ sụp xuống không tiếng động nhưng vẫn tung lên những đám bụi mờ ảo li ti cùng bầu không khí loãng nhạt vô vị. Ban mai đã chết, đêm thì chưa đi. Xét cho cùng chờ một ban mai cũng mỏi mệt vất vả như kẻ quá thì chờ người đến tỏ tình. Cương giết thời gian bằng cách nhẩm tính số lần mình và Hoàn gặp nhau. Con số đến ba mươi thì bắt đầu loạn. Lần này lẫn với lần kia để rồi cuối cùng chúng hòa quyện thành một cái gi đó nhấp nhô trùng điệp không thể tính rạch ròi chính xác được. Trên nền đó gương mặt Hoàn hiện lên hốc hác tàn nhẫn và điên dại. Hoàn không nhìn Cương, mắt hơi cụp xuống như cố gắng nhìn vào nội tạng cơ thể mình. Hoàn không thuộc về ai ở thế giới này nhưng Hoàn lại là nỗi ai oán của riêng Cương. Nếu đột nhiên Hoàn trở về bình thường và biết Cương ngủ với Phượng trưa nay? Xét cho cùng chẳng ai có quyền với ai. Cương và Hoàn chỉ là bạn bè, là hai người có quan hệ lén lút... Nhưng mà ở đời người ta chết vì bóng gió nhiều hơn chết vì sự thật. Ban mai vẫn chưa đến, chưa mở mắt được. Nó gõ cửa, tiếng gõ rụt rè. Ban mai chăng? Cương vùng dậy mở cửa. Phượng! Đồng hồ chỉ 4 giờ sáng. Lại quấn quýt lấy nhau, lại thủ thỉ và tiếp tục những trò tục tĩu, nực cười. Ngẫm ra mới thấy, đàn bà xóa đàn bà rất nhanh, rất hiệu quả.
-    Anh sợ à?
-    Không.
-    Sao cứ ủ rũ ra thế. Trai chưa vợ gái chưa chồng, làm gì được nhau, Mấy con đĩ ấy lơ mơ chõ mồm vào em nhai sống. Đưa tay đây em xem cho nào. Khiếp, như tay đàn bà.
- Sao lại tay đàn bà?
-    Ừ, Trần Mân ngáy đấy
-    Con Mic-ky thì sao?
-    Không, của nó đấy
-    Sao anh đấy nhiều thế... quay mặt lại đây với em. Trước anh ghét em lắm à? Lắc cái gì? đúng quá đi chứ lị,
-    Nhìn em, anh chỉ thấy thèm.
-    Thế thôi à?
-    Thế là quá nhiều rồi,
-    Nhớ, hôm kia nhớ, thằng Tuấn Ảnh nó mò sang phòng em...
-    À, khóa phòng chưa?
-    Rồi… nó mò sang phòng em. Xong rồi, xong rối...
-    Gạ gẫm chứ gì?
-    Ừ. Thằng ấy thật tởm. Em định tát cho nó một cái.
-    Nếu thế, em phải tát cả đoàn. Xe máy của thằng cha nào vỡ ống xả, nổ to quá,
-    Gần sáng rồi,
-    Ừ. Em về phòng đi.
-    Anh đuổi em à?
-  Không… Nhưng…,
-    Lại sợ chúng nó thấy chứ gi, Đồ hèn. Loại đàn ông như anh dễ làm em chán. Đưa cho em cái áo, không, ngu lắm, xu chiêng cơ mà.
-    Lúc sang đây em có mặc đâu.
-    Thế à, đưa đây vậy. Càng ngày thằng kia càng ngáy to. Đàn ông ai cũng tục tĩu thô lỗ. Mấy giờ rồi?
-    Năm giờ mười,
-    Mùa hè chưa nằm đã sáng. Em về ngủ tiếp đây. Tám giờ sang ăn sáng nhé!
- Ừ.
-    Hôn em một cái nữa nào. Bên này nữa. Em về nhé, Anh cũng ngủ đi một tý.

Buổi sáng ở Thái Nguyên thường bắt đầu bằng cái rùng mình, những làn sương dần tan trên các nóc nhà dồn về bờ sông tụ ở đấy một lúc khá lâu, sau đó mới biến mất. Người ta bảo dân Thái Nguyên hay tự tử gần sáng, lúc ấy cảnh vật ảm đạm hiu hắt nhưng trong sạch. Mặt trời đột ngột xuất hiện ở đầu Ghềnh Đá, nó chưa đủ sức tiếp cận mặt đất mà chỉ tỏa sáng những đám mây quanh mình nền bầu trời như một vết thương hiểm nghèo. Tầm chín giờ thì toàn bộ thành phố bị ánh sáng phơi ra trần trụi với đủ loại mái nhà và các dàn ăng-ten. Thành phố trở nên dữ dằn, khốc liệt. Người đi trên đường thưa thớt, lạnh lùng và sẵn sàng gây gổ với nhau vì quá nóng. Ở dưới những tán cây nhỏ, các quán nước xiêu vẹo, tạm bợ và chủ quán thường là bà già hoặc con gái trẻ nhưng không đẹp. Những đứa con gái bán hàng nước giải khát mặt luôn lạnh tanh, trâng tráo, cười với khách nụ cười vờ vĩnh, giả tạo. Gái Thái Nguyên chỉ đẹp ở dáng, xấu nhất là da và khuôn mặt.
Sơn lấy xe, lượn lờ mấy vòng ở đường tròn, hắn vẫn chưa có bạn để tụ tập, đàn dúm. Sơn muốn bắt quen với lũ thanh niên cùng lớn nhưng chúng lảng đi khinh hắn ra mặt. Điều ấy làm Sơn buồn, hắn chỉ quen mỗi tay chủ quán băng, một tay biết nhiều chuyện nhưng ít chịu ra khỏi nhà và suốt ngày ngáp vặt. Những lúc không còn gì để chơi, Sơn lại phóng xe lang thang đánh võng, vươn người lên phía trước bấm còi inh ỏi miệng ngậm một điếu thuốc chưa châm lửa. Sơn làm thế để xóa đi cái cảm giác lẻ loi của thằng nhà quê giữa chốn thành thị. Trên đầu Sơn, mặt trời vẫn chói lọi, nhức nhối. Thành phố hầm hập trong cơn sốt, nó sắp sửa đứng dậy thét lên, và đổ sập xuống. Gió hất tóc Sơn ngược về phía sau, trán hắn lộ ra ngắn, loang lổ tựa một mảnh vỏ cây báng súng. Trong niềm hân hoan, đột nhiên Sơn nhớ đến Hoàn, hắn giảm tốc độ, nghĩ ngợi đôi chút nhổ toẹt điếu thuốc khỏi mồm rồi lại vít tay ga. Chiếc xe vọt về phía trước, nhẹ và thẳng băng. Sơn muốn thử cái cảm giác Hoàn đã trải qua. Gió dày đặc... “Tại sao mình không sinh ra ở đây? Tại sao tất cả những thứ mình cần lại không thuộc về mình? Tại sao mọi người đều xa lánh mình mặc dù mình chẳng làm gi họ cả?...’’ Sơn chỉ nghĩ được đến thế đã thấy mỏi mệt, hắn không quen nghĩ, vả lại, gió làm đầu óc tê dại, nguội lạnh, trở nên trống rỗng. Sơn không biết yêu, không bao giờ mơ, hẳn chỉ có nhu càu. Con đường mở ra liên tục, nhà và cây trôi nhanh hơn nhưng vẫn còn rõ nét. Đôi ba xe máy ngược chiều Sơn quất gió vào mặt hắn bỏng rát. Sơn quành về đường cầu Gia Bẩy, đoạn này nhà hai tầng san sát, đủ các kiểu. Sơn không nhìn thấy cơ quan Thắng bởi nó nằm thụt vào bên trong. Sau mỗi lần phóng xe như vậy Sơn lại thấy nhẹ nhõm, sảng khoái, nhưng hôm nay thì không, hắn về nhà với tâm trạng bứt rứt, cáu bẳn chẳng hiểu vì cái gì.
Sơn nằm xuống chiếc đi văng, một chân vắt lên chỗ tựa lưng, ông Khánh hỏi chỉ ậm ừ cho qua chuyện, Căn phòng được dọn sạch sẽ gọn gàng đã kê thêm chiếc giường một vào góc trái. Khi Thắng bảo Hoàn sẽ nằm ở giường đôi thì Sơn hiểu rằng mình không còn chỗ nữa. Đột nhiên Sơn ước bây giờ Hoàn mới bắt đầu bị tai nạn thì thật tốt cho hắn.
Hôm nay vợ chồng tay hàng xóm không đi làm, cửa sổ được mở rộng, trong bóng tối lờ mờ của lòng nhà, tiếng nhạc đi ra lấp lánh, dìu dặt như dòng nước trong dưới ánh mặt trời buổi mai. Dải nhạc dập dờn đến với Sơn. Phải một lúc, hắn mới nhận ra điều đó, lập tức hắn vùng dậy, nhìn trân trân sang bên cửa sổ. Sơn bị rơi vào trạng thái thẫn thờ, thụ động, người hắn lâng lâng, dềnh lên dềnh xuống, trôi nổi, vừa sướng khoái vừa bất lực. Hắn trôi không theo chiều ngang cũng chẳng theo chiều dọc. Chỉ biết rằng trôi, rất xa, rất lâu, vượt qua vô số thời gian, vô số những bàn tay đang giơ ra níu lấy, nhưng không bao giờ chạm được vào hắn, Luôn luôn có một khoảng cách giữa hắn với những gì ngoài hắn. Lần đầu tiên Sơn bị nhạc ru ngủ, nước mắt ứa ra từ làn mi khép chặt, cong vút như đôi kiếm đen.
Trưa, Muôn tiện đường đi phóng xe máy xuống thẳng bệnh viện thăm Hoàn. Bà Khánh đi ăn cơm ngoài cổng, Thắng chưa đến. Muôn cầm tay Hoàn nhấc lên, thả xuống, lật trái lật phải như người đi chợ chọn thịt. Một lúc, Muôn bảo:
-    Mù mịt quá!
Yến nhấm nước bọt vào tay trỏ, lật trang sách nhẹ nhàng, êm dịu hệt một tấm lụa được lật sang bên. Muôn nhìn trộm Yến, loanh quanh ra vào, quyết định nói:
-    Tao xem điểm rồi.
-    Được không?
Yến hỏi, không ngửng đầu lên, mắt ngập ngừng giữa những con chữ.
-    Lần sau thi tiếp cũng được.
Giọng Muôn cứng cói bất cần, Yến lật sách mặc dù chưa đọc hết.
-    Em chẳng thi nữa đâu. Mệt mỏi lắm. - Yến đặt cuốn sách lên đùi, nhìn Hoàn - Mai đưa chị Hoàn về nhà đấy. Hấp tấp quá. Em bảo ở đây cũng được chứ sao. Chẳng ai nghe em. Về, lúc nào cũng về. Gì cũng phải chữa xong mới về được chứ. Chị bảo ông Thắng một câu. Cứ để ở đây em lo tất, Về, lở có gì, hối không kịp,
Muôn giật mình. Giọng Yến liếng thoắng leo lẻo. Tóc Yến rung lên, đung đưa theo nhịp lắc,
-    Đây chị xem, người ngợm thế này mà đã sồn sồn đòi về, - Yến kéo tấm ga phủ người Hoàn xuống, tay kia lật vạt áo. Muôn thấy bụng Hoàn bẹp dí, trắng đục. Mặt Yến vô cảm, mồm liến láu - Thế mà họ nhẫn tâm bàn nhau chuyển chị ấy về, không cho em biết. Con người ấy đã đi đôi mắt này nhìn anh đăm đăm… vào buổi chiều, suối tóc này chảy mượt mà trên đôi vai chàng hôn lên đó với sự kính cẩn...
Muôn đờ người nhìn Yến. Mặt Yến xa lạ, hơi dài dại, Yến nói mà không biết mình nói gì. Cuối cùng, Muôn cũng lờ mờ hiểu rằng Yến đã suy sụp sức khoẻ, lại cộng với những câu chuyện tình rẻ tiền chất đống kia nữa. Muôn liếc sang bên. Bà già đang ngủ, khuôn mặt lạnh lẽo, bóng rợn như sáp nến. Cũng may, lúc đó không có ai. Muôn đập tay lên vai Yến, đập mạnh, gần như chém xuống:
-    Mày vứt cuốn truyện này đi.
Yến giật mình nhìn Muôn, lắc đầu mấy cái như rũ cơn mỏi mệt ra khỏi khuôn mặt điên dại, mụ mẫm của mình. Yến hỏi:
-    Gì đấy chị?
Muôn lắc đầu không nói. Thắng cùng bà Khánh vào. Muôn bảo:
-    Về là đúng bác ạ. Ở nhà, mọi thứ thuận tiện hơn,
Tai Yến dỏng lên nghe ba người nói chuyện, nhưng vì Muôn nói nhỏ, nên không nghe thấy gì. Mặt Yến đanh lại. Hoàn trở đầu sang bên, mồm hé ra, Muôn rùng mình khi nhận thấy mặt Hoàn và Yến có nét giống nhau, má hõm, mắt hõm, trán và hàm dô ra, nanh nọc, tàn nhẫn, Bất giác Yến và Muôn thở dài, tiếng thở rũ rượi không dừng được.

10 giờ
Bờ sông Cầu.
Lương Ngọc Quyến cảm thấy mệt mỏi, ánh sáng đè lên ông với toàn bộ sức nặng vũ trụ được rèn đúc hàng tỉ năm của nó. Vị quân sư cố gắng trở cánh tay trái đang bị tê liệt vì gối đầu quá lâu, tóc ông bợt bạt, khuôn mặt hơi ủ ê nhưng vẫn toát lên nét cương nghị bởi chiếc cằm bạnh ra như rắn hổ mang. Lập Nham đi nhiều, hoạt động nhiều mà tính thì khoan hòa, nho nhã. Giờ mọi thứ bị đảo ngược, đôi chân liệt vì cùm lâu đã buộc chặt ông vào tảng đá vô hình. Ông đâm ra cáu kỉnh, bất đắc chí, lúc nào cũng sẵn sàng nổi cáu, Nhưng còn ai để trò chuyện nổi cáu nữa, ông đang ở một mình, cô độc, bất lực, đang bị bỏ quên, văng ra ngoài vòng quay Lập Nham không có một quyền lực nào hết trong khi vẫn biết rằng quanh mình mọi thứ đang hoạt động, náo nhiệt, tận lực. Ký ức luôn đeo đẳng ám ảnh ông, nó gầm réo sôi sục, lúc cuộn lên, lúc nằm xuống thăm thẳm. Cái hận việc lớn không thành chỉ là lẽ nhỏ, rất nhỏ. Ông nghĩ tới việc khác. Nghĩ tới mối quan hệ giữa mình và Đội Cấn. Hinh như thế, hình như không bao giờ kẻ văn người võ có thể gặp gỡ, trùng khít nhau. Ngay cả việc đi song song cũng là cái gì khó tưởng tượng. Lập Nham cúi nhìn vết thương tử vong từ bụng mình. Trịnh Vân Cấn đã bóp cò. Việc ấy không chỉ là sự nhờ vả. Chẳng lẽ ông đã chọn nhầm người, Lương Lập Nham cố trở mình lần nữa, ông đang bị dìm trong ánh sáng xối xả, cuồng loạn. Mặt trời trắng loá phát ra những tiếng kêu o o. Những luồng khí chuyển động quanh Lập Nham như những dòng hải lưu, chờn vờn, chậm rãi, lúc ẩn lúc hiện. Lập Nham nằm giữa các luồng khí, bên tai ông văng vẳng tiếng súng xen với tiếng kêu mờ mịt, xa xôi của ai đó, Lập Nham nhắm mắt, trong đầu ông hình ảnh đoàn binh lặng lẽ kéo nhau đi hàng dọc, lầm lì, đen rợn. Một đoàn binh buồn bã, trầm uất. Họ đi và tạo ra những rung động nhẹ, lan tỏa triền miên trên mặt sông. Cảm giác đau đớn lại dội đến. Lần này, nó xuất phát từ ý nghĩ, chảy len lỏi khắp ngõ ngách cơ thể, vào từng động mạch, tế bào,
Vị quân sư họ Lương rên khe khẽ, hai giọt nước mắt ứa ra rung rinh khiến cảnh vật nhòa nhạt rồi chúng trượt xuống gò má tạo thành hai dòng chảy lấp lánh. Hình ảnh đoàn binh vô nghĩa cứ trập trùng diễn qua diễn lại trong tâm trí ông, nó như một lời định tội. Thời gian đằng đẳng, trong suốt. Hốt nhiên, Lương Lập Nham lại nghĩ đến người con gái đã vì nghĩa lớn mà nhận lời làm vợ Trịnh Văn Cấn.
Ông còn nhớ y nguyên dáng người đậm, chắc, nhưng vẫn uyển chuyển mỗi khi cất bước của cô ta. Đôi mắt to đen, luôn luôn nhìn thẳng ngự dưới đôi mày cong vút nhưng rậm rạp và nét môi dưới thu gọn lại. Đó là một khuôn mặt tương phản, mâu thuẫn. Chính xác hơn, một khuôn mặt lưỡng tính. Cầu mong nàng chết trong cuộc loạn binh ấy để xứng với những gì mà nàng đã đánh đổi.
Nàng bảo ông:
“Nhưng em không yêu ông ta. Lấy ông ta... em không chịu được”.
Ông lắc đầu, không để phản đối mà để đuổi một con ruồi đang lượn vòng vèo, chực đậu xuống mi mắt mình,
“Việc này thành bại do cô cả’’.
Hùng chen ngang:
“Giúp bọn anh. Thầy Nham là người có học, thầy biết đại sự sẽ thành. Rồi mai kia, em sẽ được tọa hưởng kỳ thành”.
Hổ lắc đầu, môi run run:
“Không nói chuyện trả công. Em cứ về nghĩ kỹ trả lời anh sau cũng được”
Hổ thương em, ông biết thế, Hổ không muốn hy sinh đứa em gái mình cho việc của mấy người. Nhưng Hổ cũng không thể phản đối. Hùng thì đã quyết, lòng không chuyển. Lương Lập Nham nhìn lại anh em viên cướp, lòng cộm lên sự phân vân. Với những người như thế này, liệu việc lớn có thành không?
“Tại sao lại là em, hả thầy?”
Nàng chỉ hỏi thế, rồi quay đi. Qua chấn song đề lao, ông thấy nàng như một con vật bị trọng thương đang cố trở về rừng của mình,
Hùng quay sang Hổ, quắc mắt:
“Sao lại chần chừ?”.
Hổ nằm vật xuống nền xà lim. Nắng quái lách qua khe mái đổ lên má phải của Hồ như một vệt cháy Hùng lồng lộn nửa người trên, đôi tay lực lưỡng quờ quạng, vớ được cái gì, bóp nát cái ấy. Lương Lập Nham vỗ vỗ vào thanh sắt chẹn ngang chân mình. Hổ thở dài, tiếng thở dài của tên cướp thật khó tả, nó âm u, kỳ dị. Người liên lạc của Trịnh Văn Cấn vào, cái bóng khổng lồ của anh đổ trùm lên ba người.
Anh ta hỏi:
“Thầy có khỏe lên chút nào không?”
“Cũng đang khá dần”
Lập Nham thờ ơ đáp lại. Lần đầu tiên ông thờ ơ với người liên lạc của Trịnh Văn Cấn, không hiểu vì sao.
“Tôi bảo chúng nó nấu cháo tim gan cho thầy, cố mà ăn”.
Hùng hất hàm:
“Việc của anh em tôi, coi như xong”
Người liên lạc của Trịnh Văn Cấn không đáp, quay đi cười nửa miệng. Hổ bảo Lập Nham:
“Em tôi nó sẽ khổ’’
Không ai nói gi nữa. Lập Nham nghe nước sông Cầu vỗ óc ách vào bờ. Bầu trời sẫm dần tiến sát đến ở cửa sổ và lúc sau bịt kín nó bằng màu đen phẳng lì.
Nửa đêm Lập Nham bị đánh thức bởi ánh đèn măng sông. Ông ngóc cổ, chống hai tay cố nhấc nửa người dậy. Khuôn mặt Trịnh Văn Cấn lờ mờ sau quầng sáng, chỉ đôi mắt lóe lên như mắt cọp.
“Thế nào, thầy?”
-(Thiếu trang 200)
Bỏ những thất bại, uất hận. Nghiệp ấy, ngẫm ra cũng hèn kém. Lương Lập Nham học cả văn lần võ, thành thử ông đứng ở giữa, Vào các tối, tiếng kèn cất lên khàn khàn lẫn vào những nóc nhà, vòm cây tạo ra bầu không khí ủ ê, tẻ nhạt của hàng phố Thái Nguyên. Nghe thấy nó, bao giờ ông cũng buồn, Nỗi buồn của kẻ xa quê, muốn trở về, muốn được yên thân dù là chút ít để dạo một vòng quanh hồ Hoàn Kiếm với tâm trạng sảng khoái thư thả. “Nàng đi đâu?” Câu hỏi lại dội lên trong đầu Lập Nham, ông nhìn thấy nàng lần cuối vào ngày thứ năm của cuộc khởi nghĩa. Khi đó nàng đứng trong nhà, nửa người chìm sâu vào bóng tối. Nàng cúi đầu, nghe Trịnh Văn Cấn nói. Ông ở ngoài sân, trên chiếc cáng do bốn người lính khiêng, ông chờ cùng đi với Cấn. Cuộc chiến đang chờ hai người. Cấn phải bàn bạc kỹ lưỡng, nếu không, toàn bộ binh sĩ bị tiêu diệt. Trịnh Văn Cấn đặt tay lên vai nàng, vỗ nhè nhẹ mấy cái như phủ dụ an ủi. Mái tóc của nàng đổ nghiêng về bên có ánh sáng chiếu vào, nó tràn qua vòm ngực nở căng dưới lần áo màu nâu bó khít. Lương Lập Nham cảm thấy tim mình nhói đau. Ông ra hiệu cho mấy người lính đi ra cổng. Ông không muốn nhìn thấy cảnh đó vì ông biết mình đã yêu nàng, Trịnh Văn Cấn hối hả đuổi theo ông, những bước chân chắc nịch, dồn dập ngày một rõ. Ông không quay nhìn, nhưng hình dung được rằng Trịnh Văn Cấn vẫn đang cười một mình. Cả ngày quần nhau trong khói đạn. Ông luôn luôn ở bên Trịnh Văn Cấn, đưa ra những lời gợi ý đúng lúc. Trịnh Văn Cấn đã quay về đại bản doanh sớm hơn mọi lần. Lương Lập Nham ở lại bị dính đạn vào đùi.
Buổi tối, ban tham mưu họp. Hôm sau, tình hình căng thẳng, hôm sau nữa chuẩn bị rút. Ông không nhìn thấy nàng. Vào cái giây phút Trịnh Văn Cấn tì nòng súng vào bụng mình ông thấy buồn bã vô hạn. Ông nhìn quanh. Những gương mặt rầu rĩ, mỏi mệt, cả hoang mang và sợ hãi. Không có nàng. Ông nhìn lại lần nữa và cuối cùng nhắm mắt. Tiếng súng vẫn đì đọp vọng tới từ ba hướng. Thời gian ngưng lại.
“Xin đô đốc ra tay cho”,
Tiếng một đứa trẻ lọt tai Lương Lập Nham. Nòng súng ở bụng ông hơi xê dịch. Có gì trầm đục, nhói sâu vào cơ thể.

Mọi việc chuẩn bị gần như xong xuôi chỉ còn chờ tốp thợ đến bổ nhát cuốc đầu tiên để đặt móng. Theo tính toán của Kỷ và Sinh, móng sẽ đào rộng hơn nền cũ, như vậy khung nhà vẫn giữ được dùng làm chỗ nghỉ cho thợ. Khi làm chỉ cần đập đi mấy bức vách là có thể bắt tay vào đào. Đêm Kỷ, cụ Điển, ông Điều vẫn ngủ lại mặc dù đồ đạc đi hết sang nhà lão Bính, nhà lão trở thành cái kho khổng lồ. Kỷ chuẩn bị một bữa cơm thịnh soạn cho hôm khởi công. Lão Bính nhận làm chân nấu nướng. Thợ có chín người, một thợ cả. Tay thợ cả xem xét một lượt gật gù rồi bỏ đi hẹn hôm sau sẽ quay trở lại, Kỷ hồi hộp, lâng lâng như người say rượu, ra vào, làm cái nọ quên cái kia, thi thoảng lại cười một mình. Mấy hôm nay nắng to nhưng nền trời không xanh mà ngả sang màu nâu nhạt.
Nửa đêm lão Bính đi đái, thấy đất dưới chân phồng lên xẹp xuống như người thở, lão cảm giác mình đang đứng đái trên bụng ai đó. Kỷ không để ý gì, tâm trí dồn hết vào việc xây nhà, Kỷ ngắm nghía vuốt ve từng bao xi măng, từng viên gạch, từng thanh sắt với lòng kính cẩn, rạo rực. Ông Điều mất ngủ, ngồi cả đêm như một pho tượng đá trồi lên mặt đất nhìn vô định ra ngoài. Đom đóm kéo về dầy đặc quanh nhà, chúng nhấp nháy theo nhịp của tiếng mọt. Từ xa nhìn lại, căn nhà như một giấc mơ ốm yếu hoảng loạn. Lão Bính với Kỷ sểnh việc là kéo ghế ra sân ngồi rì rầm bàn bạc. Mỗi người nói một phách chẳng ăn nhập gì nhưng vẫn nhìn nhau bằng ánh mắt trìu mến thấu hiểu.
Kỷ vung tay nói đến chiếc ban công sơn xanh ưỡn cong về phía trước như một nải chuối. Lão Bính gật gù chen ngang:
“Dứt khoát rồi, không cháo gà thì còn ra thể thống gì nữa”
Nói xong, lão lim dim mắt. Kỷ không để ý vẫn tiếp tục thuyết giảng về chiếc ban công:
“Màu xanh... ưỡn thế này này. Thế... có thể lùi xuống dưới một tý. Cân đối nhé. Đấy, như ngón trỏ này là được này”
Kỷ đứng dậy, lão Bính cũng đứng dậy. Hai người không ai bảo ai đều chắp tay ra sau đi đi lại lại. Nồi cháo gà ám ảnh lão Bính đến mức lão ợ lên mùi của nó ở trong cổ họng mình, Còn Kỷ thì rón rén đi giữa sân vươn hai tay nắm lấy mép chiếc ban công vô hình và rướn về phía trước, mắt thả xa xôi làm như mình đang đứng ở trên ban công thật. Cụ Điển vật mình vật mẩy, hết đập tay xuống giường lại ho khan với con mắt hằn học, căm thù. Lòng bồn chồn như lửa đốt cụ nhìn lão Bính và Kỷ chụm đầu vào nhau, cuối cùng cụ quay sang ông Điều giận dỗi:
“Anh nhìn đi, chúng nó coi tôi là cái gì ở nhà này Chúng nó thì thụt như những thằng ăn trộm ăn cắp ngay trước mắt tôi với anh. Không còn ra thể thống gì nữa. Nhà này mạt vận rồi.”
Ông Điều vẫn trân trân ngó ra ngoài, mồm hé mở, môi dưới run run nhưng không thoát ra âm thanh nào, mặt ông bóng rợn như bôi nến. Cụ Điển thở dài:
“Ngày xưa, anh khỏe lắm cơ đấy”.
Ông Điều khẽ rùng mình. Tiếng mọt rào lên nghiến ngấu. Tiếng lão Bính vọng vào:
“Dứt khoát rồi...”.
Bữa cơm trưa ăn ở nhà lão Bính. Cụ Điển vừa nhai vừa lầu bầu dọa rút đất cho “chúng nó” vỡ mặt. Cụ đe Sơn nó sẽ về và muốn gì thì muốn “một giọt máu đào hơn ao nước lã”. Lão Bính tảng lờ coi như không nghe thấy gì. Kết thúc bữa ăn, lại vẫn cụ Điển khẳng định cơm nấu ở bếp “nhà mình” ngon hơn “nhà nó” nhiều. Trời đang nắng, bỗng sầm lại vì một đám mây khổng lồ tràn qua. Trong bóng râm như bóng chiều nhập nhoạng, từ bãi tha ma vọng lại tiếng ù ù là lạ. Bất giác lão Bính nắm chặt tay Kỷ.
“Nó đấy”.
Lão lắp bắp mặt dại hẳn đi. Kỷ thấy bàn tay lão nóng như than, ông Điều đột nhiên phát ra tiếng kêu the thé, mắt trợn ngược toàn lòng trắng. Mặt ông sinh động háo hức. Đám mây vụt qua, nắng lại tỏa sáng bầu trời. Lão Bính buông tay Kỷ đứng như trồng, thở dốc. Ông Điều im bặt trở lại vẻ lạnh lẽo, đờ đẫn. Kỷ bàng hoàng tuồng như vừa mơ. Cụ Điển bước từ nhà ra, rên rẩm;
“Sáng rồi à. Giời với chả đất, thối như cứt”.
Thấy không ai nói gì, cụ lại tiếp tục:
“Khó ngủ quá. Mình chỉ vừa chợp mắt một tý... vẫn thức à?”. Cụ hất hàm hỏi ông Điều. “Nhìn đấy, chưa chi đã túm tụm nhau lại để thì thà thì thụt. Thế đấy”.
Tiếp sau đó là cái nhún vai kiểu cách. Mặt trời đi nhanh, có thể thấy rõ những vệt nắng chuyển động, chúng thấp dần, oãi dài ra, nằm dán xuống mặt đất như mèo rình chuột. Lão Bính hỏi Kỷ:
-    Mấy giờ thợ sang?
-    Chín rưỡi. Họ bảo làm lấy ngày thôi. Lúc nãy bác sao thế?
Lão Bính không trả lời nhìn đăm đăm xuống vệt nắng dưới chân, lão cảm giác người mình rất khác, da thịt mỏng hơn, nhẹ hơn nhưng các mạch máu lại đang to lên. Lão nghe tiếng máu gầm rống trong cơ thể.
“Ngày trước, trời cũng thế này”... - Giọng lão Bính thoang thoảng - “Sau đấy nó đến... Tôi bảo đừng có nhìn... tôi bảo rồi mà không nghe”.
Câu nói nghẹn lại và Kỷ thấy nước sóng sánh trong mắt lão Bính- Bất giác ông Điều buông ra tiếng thở dài.
Kỷ mệt rũ người, mệt đến mức mắt díp lại thèm ngủ. Tiếng mọt dai dẳng mênh mông trong ánh nắng vàng mơ xa lạ.
Buổi chiều đằng đẵng. Không còn gì để mó máy chân tay, Kỷ lồng lộn đi từ nhà lão Bính sang nhà mình. Kỷ chuẩn bị đến mức chiếc cuốc chim cũng sạch bóng, sắc lẹm và nền đất được quét tước gọn ghẽ phẳng mịn. Búa để đập tường đã được đặt rải rác xung quanh. Kỷ tính với sáu người, chỉ đập khoảng 30 phút là bay hết vách. Còn một đêm nay, ba người ngủ ở căn nhà này lẫn cuối. Mai sẽ dọn sang lão Bính. Nghĩ đến đấy lòng Kỷ nôn nao. Kỷ đến bên bức vách rờ rẫm những vết nứt màu vàng ố. Căn nhà này, bức vách này đã chứng kiến anh em Kỷ lớn lên. Ngày bé, ở sau nhà, dưới chân tường, Kỷ và Yến suốt ngày lọ mọ bắt công cống chơi. Mùi âm ẩm ngai ngái của bức vách đất mỗi khi trở trời đã in sâu vào tâm trí Kỷ. Nó trở thành một phần của cuộc sống, thiếu nó có thể Kỷ sẽ quên tất cả. Ngày mẹ mất Kỷ trốn ra sau nhà áp mặt vào bức vách này ngửi mùi đất ngai ngái của nó. Lúc ấy, Kỷ có cảm giác mình bị hút sâu vào bức tường, đi thật xa, có nguy cơ không thể quay về, nếu không giật mình dứt ra thật mạnh. Giờ, nó chỉ còn lại với Kỷ một buổi tối nữa, rồi sẽ biến mất vĩnh viễn. Kỷ thờ thẫn quay vào nhà, Có cái gì đó tan nát trong lòng và Kỷ mới hiểu tại sao ông mình lại đổi ý không muốn phá đi. Nó là máu thịt của ông. Kỷ nhìn bố, nhớ đến mẹ nhưng không khóc.
 
 
 
Con mèo chụm bốn chân giương đôi mắt xanh lét nhìn ra khu vườn um tùm. Tiếng rắn trườn sột soạt trên lá khô, kéo hút vào bóng tối thăm thẳm dưới các gốc cây sau đó bị im lặng khỏa lấp. Đôi mắt con mèo vẫn mở to trừng trừng bao quát cả khu vườn, tai nó giương lên, lông tỏa ra lớp sóng tê tê xua tan cái khí lạnh đang lăm le quanh mình. Ở lùm cây thứ ba gần sát với hàng rào có một cái bóng chập chờn lúc ẩn lúc hiện. Đó là bóng người đàn bà gầy guộc không có mắt, chỉ một khoảng trống tối tăm được khuôn lại bởi mái tóc xám dài nhưng rối loạn, xơ xác.
Bóng người đàn bà sau phút ngập ngừng lững thững tiến lại phía con mèo bằng những bước chân êm ru nhưng vụng về, đôi tay bà ta nhúc nhích lên xuống. Con mèo hơi co người lại răng nhe ra, lông đầu dựng lên tua tủa. Cái bóng đến gần con mèo thì dừng lại như bị một lực cản vô hinh...
 
‘‘Ngày thứ sáu cỏ tóc tiên lại rối lên. Tôi nghe tiếng chân ông vọng về chệnh choạng mệt mỏi, có lẽ do mang một vật gì đó khá nặng. Cái lư đồng trên bàn thờ tự dưng rùng mình làm tàn hương tung bay Tại sao ông về giữa trưa? Tôi đang nằm nghỉ cơ mà, ba năm nay trưa nào tôi cũng nằm nghỉ trên chiếc phản hai ta đã từng ngủ.
Giấc mơ nào của tôi cũng có hàng trăm con sông chảy chéo qua nhau. Tôi biết tấm phản ấy còn tươi bên trong, nhựa vẫn đang lưu chuyển đêm ngày. Nó chờ ông về nhưng tôi thì không, cỏ tóc tiên lại sợ đến phát điên lên.
Lúc ấy tôi chỉ mong những con chim sẻ bay xuống chơi cho đỡ căng thẳng. Những con sẻ nâu vằn, đầu tròn mắt tròn kêu líu ríu thường làm tôi ăn cơm ngon hơn.
 
Cái bóng nhích sang bên trái tránh xa con mèo. Trong nhà vắng tanh, đồ đạc bị chìm vào bóng tối toát ra khí lạnh. Cạnh cửa sổ ánh sáng lờ mờ soi lên chiếc phản bỏ không hiện lên một đám khí màu lam nhạt hình bông hoa hướng dương đọng giữa mặt phản.
Từ ngày ông đạp tôi ngã vào bếp đùng đùng mang quần áo theo con đĩ ấy đi biệt, chim sẻ đến nhà nhiều hơn. Tháng Ba nào cũng có bão nhưng cỏ tóc tiên vẫn mơ màng chờ ngày được về trời. Tôi không chờ ông... Ngày bé cụ tôi thường dẫn tôi ra vườn vào ban trưa dặn ở đời này đừng có chờ đợi một ai cả, họ sẽ làm ta thất vọng. “Cứ đất của mình mà cuốc, cuốc thật châm vào là được cháu ạ. Cụ bảo thế. Tôi không cuốc, tôi đi học, học mãi học mãi rồi cũng thành cô giáo. Khi tôi về làng dạy học, ông đã đem cỏ tóc tiên đến trồng trước thềm thành hai luống. Những cây cỏ tóc tiên vàng võ, chúng rất giống tóc ông hồi ấy. Ông bảo: “Tôi làm trên huyện, có một con Iợn hơn tạ để chờ lấy vợ. Thời này chồng làm cán bộ hành chính, vợ làm cô giáo là lý tưởng rồi”. Sau khi lấy nhau chính ông đã bảo tôi con ai người ấy lo, đi dạy học cho thiên hạ làm gì. Ông bắt tôi ở nhà để ông lên huyện làm... Rồi ông đòi ly dị khi tôi không có khả năng sinh con. Tôi chờ nó nhưng nó không đến, lỗi ấy là của ông trời. Giá như tôi đi dạy học cho trẻ con có khi chuyện lại khác, ông bỏ đi tối ngày không thèm ngó ngàng gì đến tôi và những luống tóc tiên nữa. Nhà quạnh quẽ quá, mây cùng chán nản toàn bay vòng ra đằng sau. Suốt đêm sông vẫn cứ chảy chằng chịt làm tôi khó ngủ. Gỗ ẩm cũng như người còn sống, chẳng để ai yên cả... Ba năm rồi sao ông còn quay lại làm gì... tiếng chân ông đến gần làm chói tai tôi. Tôi biết ông quay về vì chẳng kiếm được đứa con nào. Ai sẽ nối dõi nhà ông? Tôi cười, lấy cái búa bổ củi đặt dưới chân phản. Ông gõ cửa, có đúng là ông đã gõ cửa không hay đạp tung nó ra?...

Đám khí màu xanh trên tấm phản phập phồng thở, nó nở ra co vào rồi chầm chậm duỗi dài như giọt nước có lối thoát chảy dọc theo tấm phản. Một cơn gió lướt qua nhẹ nhàng làm những lùm cây khẽ lay động. Con mèo căng cứng như bức tượng đá, mắt vẫn chói chang nhìn vào cái bóng. Người đàn bà không mặt thở dài, tiếng thở lẫn với cơn gió làm một. Ngôi nhà và khu vườn là hương hỏa tổ tiên một dòng họ đã tuyệt diệt. Nó hoang vắng xa lạ gợi lên cảm giác của giấc mơ trôi nổi giữa ban trưa. Nhưng giờ này khuya rồi.
Ông ghi lấy tôi rít lên những tiếng méo mó. Khuôn mặt hốc hác đen sạm với những sợi râu tua tủa chạy loạn xạ trên người tôi hệt một con vật bị mủ đang cuống cuồng lao đi trốn. Dừng lại ở đâu nào, ngoài kia trời vẫn xanh mây vẫn bay vòng sau nhà. Nước mắt chẳng phải mưa, tôi với tóc tiên thì khô cạn héo mòn ba năm rồi. Những cơn chim sẻ sà xuống sân chờ gạo, bay đi các em ơi, chị sắp mơ thấy lỗ thủng của tấm phản, nó sẽ dẫn chúng ta đến cái nôi đung đưa treo giữa trời. Cơn chị đấy nó đang chờ chúng mình, bé trai thì hay dỗi nhưng dù sao vẫn dễ thương hơn bé gái. Ông đã hét lên, vì sao ông đã hét lên làm mất đường dẫn đến chỗ cái nôi ? “Mày không phải là đàn bà”. Ông đứng vụt dậy. Chả sao, không phải là đàn bà cũng được, miễn là làm mẹ của trẻ con. Ông lại đánh tôi, có đúng không?
Dải khí lam trên tấm phản dàn hình chữ nhật sau đó thắt lại ở giữa biến thành một thân người không đủ tứ chi, cái đầu to lên, phình sang hai bên kéo thành hai cái vành tai phía ngoài cong như lưng chuột.
Ông tát tôi rất mạnh rồi tiện tay hất đổ chiếc lư hương trên bàn thờ, tro bay mù mịt che lấp nửa hai người chúng ta. Tôi nghe tiếng mẹ tôi khóc, thật đấy, hình như mẹ bị văng ra khỏi khung ảnh. Cỏ tóc tiên lại rối lên điên dại ông đã đập phá tất cả chỉ trừ mỗi cái búa nằm im dưới chân phản. Tôi cầm lấy nó nghe tiếng lợn kêu eng éc ngay bên cạnh. Đấy có phải con lợn hơn tạ ông thịt để cưới tôi không? Đến nhát thứ hai thì ông tránh được, giằng lấy cái búa từ tay tôi. Ông đã bổ nó xuống giữa đỉnh đầu tôi, đúng không, giữa đỉnh đầu, chỗ này này, rồi thì tôi chỉ nhìn thấy một bên vai đẩm máu của ông hơi nghiêng sang bên.
Bóng người đàn bà không mặt bước lên thềm nhưng liền lùi lại ngay khi con mèo nhe răng phì mạnh.
Trên tấm phản trong nhà một hình người sáng cạnh lập lờ nằm dài, hai chân duỗi thẳng, tay phải co lại tay trái duỗi thẳng xuống mép phản. Đó là người đàn ông tầm thước không mặc quần áo, dương vật mềm nhỏ đổ lật sang bên, Cách đây bốn tháng chị chủ nhà đột nhiên mất tích và công an thấy xác anh chồng của chị ta nằm dài trên tấm phản với vết thương khá nặng ở vai trái. Anh ta chết vì máu ra quá nhiều. Đây là vụ án ly kỳ bởi anh chồng đã bỏ nhà bỏ cơ quan theo một cô tình nhân trốn đi ba năm trời. Tại sao anh lại nằm chết ở nhà? Chị vợ đi đâu? Căn nhà bị niêm phong, một con mèo hoang đã đến ở, nó trở thành người chủ duy nhất không cho ai bén mảng tới, ngay cả lũ chim sẻ. Trong khu vườn bỏ hoang có một cây vải sát hàng rào tự dưng tốt um lên. Ngày mai thế nào công an cũng đến đào. Còn đêm nay chị ta không vào được nhà mình vì con mèo cản lại. Bóng người đàn bà không quay mặt về chỗ lùm cây thứ ba sát hàng rào. Con mèo chùng người khẽ lắc đầu duỗi hai chân ra phía trước cho đỡ mỏi rồi định nhảy lên cửa sổ, một cơn gió ùa đến làm nó rùng mình lảo đảo. Cơn gió xua tan cái hình người trên tấm phản thổi mạnh lớp tro còn vương ở bàn thờ biến ánh sáng thành vô vàn hạt bụi. Con mèo rúc vào bụi tóc tiên nằm run lên từng cơn vì cảm. Những ngọn cỏ tóc tiên rối loạn, người đàn bà thì đã nằm trở lại gốc vải cho dù đó không phải là tư thế vĩnh viễn.

Chung càng ngày càng khó tính, mặt mũi cau có, mắt gườm gườm như mắt chim sẻ đực. Những bức thư gửi đến tới tấp, chúng cũ móc lạnh lẽo. Mỗi lần lão Huỳnh mang thư lên Chung co rúm lại, môi dưới run bần bật thở không ra hơi.
Buổi sáng Chung gãi gãi vành tai thì thầm:
-    Lão ấy sắp sang. Tôi sợ lắm.
- Ai?
-    Lão ấy. - Giọng Chung méo xệch - Tại sao lão ấy lại mò sang tận đây hả ông?
Thắng không hiểu gì. Mặt Chung rối loạn, thái dương trắng bệch mất hết sinh khí. Hai tay Chung đặt lên bàn, các ngón tay co vào duỗi ra như đàn sâu đo. Thắng thấy trong mớ giấy tờ lộn xộn thò ra một góc phong bì nhàu nhĩ ố vàng.
-    Ông nên bình tĩnh lại thì tốt hơn.
Thắng nhỏ nhẹ, vỗ vỗ vai Chung, lần đầu tiên trong đời anh vỗ vai một người cùng lứa. Chung xoay chiếc ghế nửa vòng, nấc lên:
-    Lão ấy sẽ sang... Nó sẽ thiến tôi, giời ơi...
Câu cuối là tiếng rít hoảng loạn. Đột nhiên căn phòng trở nên yên lặng và Thắng nghe thấy tiếng mọt nghiến mơ hồ. Tiếng mọt miên man dầy đặc từ nơi xa xâm vẳng lại. Tim Thắng đau nhói anh quay về bàn làm việc của mình. Chung gục đầu xuống ngực nấc dồn dập. Con Hà vào ghé tai Thắng:
-    Sao thế chú?
Thắng lắc đầu, con Hà dài giọng:
-    Cháu biết ngay mà. Điên. Điên nặng lắm.
Và nó khe khẽ huýt sáo, mắt liếc xéo về phía chiếc tủ có cái khoá to óng ánh màu nhũ xanh.
Thắng cảm giác chiếc tủ rùng mình, anh nhớ đến bóng người kỳ dị in trên cửa sổ đêm nào. Một tia nắng lách qua khe cửa cắt chéo bàn Thắng. Thắng đặt tay mình lên đó. Bàn tay chia đôi bởi vệt cắt vàng chanh có vẩn những hạt bụi li ti. Ô kính trước mặt tối sầm sau tấm vải diềm xanh có hoa vân đen phản chiếu cái dáng cong gập xuống của Chung. Thắng lặng lẽ quan sát hình Chung trên tấm kính. Cái hình đó chập chờn giữa những đồ vật bị phản chiếu và nó trở nên hư ảo một hồn ma. “Giá như mình cũng lồng được vào các đồ vật kia thì tuyệt”. Thắng nghĩ. Anh nhìn kỹ, thật kỹ vào ô kính và nhận ra khuôn mặt mình. Nó cũng lồng vào các đồ vật, cũng bị xóa mờ, bị chia cắt. Duy chỉ đôi mắt và cái mũi là còn rõ nét, nguyên vẹn. Thắng lại dừng lại. Thật buồn. Thật mỏi mệt. Chung nhúc nhích rồi vươn người ngồi thẳng lưng như mọi khi. Trong tấm kính, đầu Chung bị biến mất bởi khung gỗ cắt ngang. Chiếc ghế cọt kẹt, âm thanh của nó đau đớn đến khó chiu. Thắng ngoái sang bàn con Hà. Nó đang nghiêng đầu cắm cúi ghi ghi chép chép gì đó, mớ tóc ngắn đổ vật sang một bên lộ rõ cái gáy trắng xanh hơi dài, lõm nhẹ và có những sợi lông măng trong suốt như thuỷ tinh, Như linh cảm thấy có người chăm chú nhìn mình, con Hà quay phắt lại. Thắng bối rối cụp mắt xô ghế đứng dậy ra bàn rót nước. Bà Hường xộc vào oang oang bảo mọi người xuống lĩnh tiền trung thu cho trẻ con.
- Mỗi người hai trăm, có con hay không cũng chia đều, xuống nhanh nhé.
Con Hà lao vụt theo bà Hường. Thắng hất hàm:
-    Ông xuống lĩnh đi.
Chung ậm ừ úp mặt vào tường vuốt đi vuốt lại một mẩu giấy. Thắng bước xéo sang nhìn cho rõ. Đó là một bức tranh, chính xác hơn một tờ giấy có vẽ những hình ngệch ngoạc. Chung lạnh lùng bảo;
-    Tôi yếm bùa.
Hình vẽ bằng bút mực, có một đống những nét loằng ngoằng, rõ nhất là một con mắt nhỏ dài vút như đầu lưỡi dao nhọn. Con mắt nhìn thẳng dữ tợn. Chung bước lùi lại chỗ Thắng, nghẹo đầu ngắm nghía công trình của mình rồi tự dưng tái mặt:
-    Dữ quá.
Cả Thắng và Chung đều rùng mình bỏ ra ngoài. Lão Huỳnh đứng vơ vẩn ở cổng nhìn sang bên kia đường thấy Thắng liền níu lại:
-    Tôi bảo này. - Lão thì thầm, lấm lét - Đêm qua chú đi đâu mà tôi điện mãi không được?
-    Có việc gì bác?
-    Nó lại hiện lên. - Lão Huỳnh vung tay - Tôi nhìn thấy rõ nét. Con gái, gầy ngẳng chú ạ. Ngực phẳng lì, chả thấy vú vê đâu cả. Tôi quát thì điện tắt... - Lão ngập ngừng nhìn vào phòng tài vụ - Cả con ranh ở phòng chú tối qua cũng mò lên. Không hiểu nó làm gì trên ấy. Thím thế nào rồi?
Lão Huỳnh hạ giọng thân mật hỏi, Thắng chưa kịp trả lời, lão đã bó vào phòng thường trực ngồi. Đồng hồ điểm chín tiếng chuông đục rè.
Thắng lĩnh tiền, lên được nửa cầu thang, thấy con Hà mặt mũi tái xanh chạy vọt xuống túm lấy Thắng:
-    Nó nhìn cháu chằm chằm.
-    Cái gì?
-    Mắt.
Con Hà lắp bắp. Thắng phì cười lôi nó vào phòng. Con Hà giãy nảy ra định chạy. Chung nhếch môi nhìn đi chỗ khác. Thắng thấy con mắt vẽ trên tờ giấy sống động linh hoạt như mắt thật. Thoáng đó qua đi rất nhanh, hình vẽ lại trở về thô cứng, chết lặng, Trong tủ vật gì lục sục cựa quậy, con Hà dựng ngược lông mày mồm há to như sắp sửa thét lên nửa vì sợ hãi nửa vì vui sướng. Chung nhảy xổ đến vỗ mạnh vào cánh tủ như tát ai đó. Tiếng động câm bặt nhưng Thắng cảm giác nó đang hậm hực, uất ức và chỉ lắng xuống tạm thời. Sự yên lặng khiến cả ba người bị hẫng hụt và tan ra và đi thật xa. Con Hà lại chạy dọc dãy phố với những ngôi nhà đóng kín cửa, cũng con đường màu xám nhạt không chút ánh sáng. Nó vừa chạy vừa cố gắng hình dung ra một giàn hoa tím thơ mộng nhưng không hiểu sao chỉ hiện lên giàn mướp với những chiếc lá vàng úa héo hắt, thi thoảng lại thõng xuống mấy quả gấy còm, cong queo trông rất tục tĩu. Nỗi cay đắng dâng lên, con Hà chạy chậm lại có ý định bỏ cuộc, Hai dãy phố vắng tanh, im phắc tuồng như đấy là một sa bàn bí xếp trong xó tối. Cuối cùng đám sương mù xuất hiện chắn trước mặt con Hà. Không khí mát mẻ, nhẹ nhõm phả ra từ đám sương không làm con Hà vơi đi nỗi bực bõ, thất vọng.
-    Thế nào, con nhà quê?
Đám sương nhúc nhích, lần này trông nó bắt đầu già nua, cũ kỹ. Con Hà cố lấy vẻ mặt ráo hoảnh đáp lại:
-    Tôi không phải nhà quê.
-    Thế bùn nó từ giời xuống phỏng?
Đám sương đắc chí lắc lư từ bên nọ sang bên kia như người say rượu. Con Hà lén lút nhìn lại mình sau đó vênh mặt lên:
-    Bùn nào. Làm gì có. Vớ va vớ vẩn, mất thì giờ của cháu.
-    Con này gớm nhỉ. - Đám sương co thắt lại rồi phồng ra - Mày định bỏ đi phỏng? Tao hỏi, thế mày biết chơi chuyền không? Biết không nào? Trò ấy hay lắm đấy.
Giọng đám sương ngon ngọt con Hà gật đầu. Đám sương nhảy cẫng lên:
-    Thế là con nhà quê rồi. Ối giời, tao phải đi đây, từ sớm đến giờ đã chợp mắt tí nào đâu.
Và đám sương dạt về phía trước, lúc sau nó biến mất. Con Hà tựa lưng vào cây phượng tấm tức khóc. Nó luôn bị đám sương mù ấy làm nhục.
Chung nằm bẹp xuống chân đống rơm, tai dỏng lên, mặt hướng về phía cửa nhà. Bên thềm, con vàng nằm gối mõm lên hai chân trước lim dim mắt, đuôi bẻ cong lên như lưỡi câu. Bố Chung bước ra sân, lơ láo nhìn quanh, vùa nói vừa ngáp:
-    Không bàn cãi gì nữa, tôi bảo thiến là thiến. Để lại thì làm gì nào?
Mẹ Chung dò dẫm ra:
-    Ơ hay chửa, ngộ nhỡ mình cần gây giống thì sao. Ông chỉ được cái hồ đồ. Thiến thì dễ, lúc cần lấy lại mới khó.
Bố Chung phẩy tay:
-    Đừng có lải nhải, tôi quyết rồi .Thiến cha nó đi cho rảnh nợ.
Chung co rúm người lại, hai tay bưng chặt hạ bộ. Bố Chung nhìn đống rơm rồi nhìn đi chỗ khác. Nước mắt Chung ứa ra đau đớn tuyệt vọng. Con chó bông hực lên mấy tiếng, đầu ngẩng cao, hai chân thu lại cào cào xuống nền đất. Từ trong bóng tối của bụi chuối, một cái gì đó đi ra tay cầm con dao thiến lợn. Chung cuống lên, vọt qua đống rơm chạy một đoạn ngoái lại, chỉ thấy con vàng đang lao theo mình liền vung tay đuổi chạm phải chiếc đèn bàn khiến nó rơi xuống đất. Bóng đèn vỡ, tiếng thủy tinh khô khốc...

Thắng không nhận ra mình. Cả cơ thể Thắng là một khối âm thanh, nó tê dại, da diết, luôn luôn đòi vượt qua chính nó. Xung quanh đất đá, cả bầu trời bị bốc tung lên, vỡ vụn ra, rơi xuống và lặng lẽ vẫn những làn bụi mỏng li ti. Sự mệt mỏi luôn luôn rình rập bên ngoài, Thắng biết thế Trong cơn quay cuồng hỗn loạn, những luồng hỗn loạn. Đoàn Lân gọi, Cương nhìn bằng ánh mắt xa lạ, mông lung, xòe hai tay ra phía trước phân bua: “Đâu mà, có chuyện ấy đâu mà. Em thể’’. Lúc sau thì cả đoàn kéo đến bu lấy Cương. Phượng quanh quẩn một chốc rồi về phòng đóng kín cửa. Thư được tin phóng xe vào. Mân đang khom người một tay chống vào đầu gối, tay kia huơ trước mặt Cương gọi giọng nhịu lại, nồng nặc mùi rượu:
-    Anh Cư..ư..ơ..ơ..n...ng.
Cương không chớp mắt, đầu chỉ khẽ nhúc nhích:
“Đâu mà, có chuyện ấy đâu mà. Em thể’’. Đức Hưng chân nam đá chân chiêu ghé qua chép miệng nói bừa:
-    Hỏng rồi. Hỏng nặng rồi!
Chưa dứt lời Hưng ngã bổ chửng ra nằm thở phì phò dưới đất. Cương ngồi đến tận trưa, Mái tóc được viền một vành trắng và những sợi tóc ở gần trán nhô lên trong suốt mang nét buồn bã hoang lạ của hoa lau trong các hoàng hôn vùng rừng núi.
Mỗi khi con ngựa rũ bờm, chuông ở cổ nó vang lên thì Cương lại xoè hai tay ra trước mặt phân bua: “Đâu mà, có chuyện ấy đâu mà. Em thể’’ Bất cứ tiếng động gì mạnh một chút Cương cũng nói thế. Bọn trẻ con nấp sau đầu nhà, gõ mạnh vào thành xe ô tô cho Cương nói rồi cười ré lên. Không ai biết vì sao Cương lại như vậy.
Thư vào viện giúp bà Khánh chuẩn bị dọn về. Nhìn Hoàn nằm trân trối, tuyệt vọng, nghĩ đến Cương, lòng Thư tan nát, mỏi mệt. Yến như người lạ, mặc kệ tất cả, chỉ cắm cúi vào cuốn sách trên tay, thi thoảng mũi Yến lại nhúc nhích khoan khoái hít thở mùi cồn. Ngoài cửa sổ, tàu lá chuối trượt qua trượt lại làm ánh nắng tắt mở một cách kỳ dị trên mép giường Hoàn nằm. Bà già rên rỉ chân co lại, duỗi ra chậm chạp uể oải như chân con gà đang bị chảy đến giọt tiết cuối cùng. Mấy lần Thư định nói cho bà Khánh và Yến biết tình trạng của Cương, nhưng lại thôi. Xét cho cùng, Cương chẳng có giá trị gì ở đây cả. Yến đặt sách xuống hỏi:
-    Chị còn quyển nào không?
Thư lắc đầu, mái tóc đung đưa, sóng sánh như giọt nước đen nhánh. Yến rờ tóc mình thấy nó xơ cứng liền giật mạnh. Một túm tóc cong queo rối rắm nằm gọn trong lòng bàn tay bợt bạt của Yến. Cô y tá xộc vào mở tủ thuốc lấy lọ gì đó rồi hối hả quay ra, đến cửa cô ta ngoái cổ hỏi với lại:
-    Mai dọn à bác?
-    Vâng, cho em nó về thôi ạ, chứ ở đây...
Bà Khánh nói chưa hết câu đã không thấy cô y tá đâu nữa. Yến cau mày, mặt hầm hầm.
Hoàn đi, lơ đãng, vô định. Hai dòng sông lồng vào nhau, một xanh lơ, một xám nhạt lặng lẽ vươn dài giữa đôi bờ vắng tanh. Không thời gian, không mùa, không cả bầu trời với những đám mây tồn tại lơ lửng, vô nghĩa. Ngự trên đầu Hoàn là một khối âm thanh trong trẻo yên ả, hình như nó là trích đoạn của bài hát nào đấy. Những con mèo nâu nhỏ bằng ngón tay trỏ xuất hiện, chúng đuổi nhau nhảy thoăn thoắt từ dòng sông nọ sang dòng sông kia. Hoàn thở khẽ, cô vừa thoáng thấy con mèo của mình, nó ngồi thẳng lưng, ba chân chụm lại một chân co trước ngực, tai dỏng lên nhưng không nghe, đuôi nó quệt qua quệt lại với sự dửng dưng, mỏi mệt. Con mèo bỏ đi năm Hoàn lên học cấp ba. Hoàn cúi xuống nhìn thật kỹ con mèo, nó mở to đôi mắt xanh có khía trắng nhìn lại cô. Con mèo ngồi giữa điểm giao nhau của hai dòng sông, lúc nó hiện rõ nét lúc lại rung rinh lùi xa, mờ nhòa bởi các làn sóng. “Em là một con mèo cô đơn. Đã lâu lắm không được ăn bát cơm nào trộn với xương cá. Chị còn nhớ không? Em là một con mèo cô đơn”, Tai con mèo hơi xỉu xuống, nhưng mắt nó vẫn mở to nhìn Hoàn, cái nhìn thẳng thắn mênh mông, hầu như khó lẩn tránh. Hoàn vục taỵ hớt con mèo, lần nào trong tay cô cũng chỉ có một chút nước. Con mèo ngồi nguyên ở chỗ cũ, nó được tạc vào hai làn nước, tạc vĩnh viễn. Hoàn bỏ đi, không xúc động, chẳng tiếc rẻ, hơi buồn ngủ. Cơn buồn ngủ mượt mà tích đầy sóng điện tê tê, ong óng như bộ lông mèo. Nước thì vẫn bí ẩn chảy với đôi dòng lồng vào nhau và cao chất ngất... Hoàn thấy lòng mình lạ lẫm, tuồng như đấy là một người khác. Chân cô mát lạnh, đặt thật êm lên mặt nước, mỗi bước của cô tỏa ra những vầng sáng gờn gợn loang nhẹ, sau đó bị hút lại. Một chắt, đôi choi, ba chòi, chín chục. Cành xà cừ dâng cao bên trái, những chiếc lá lấp lánh reo. Hoàn không muốn gặp bất cứ gì mình đã qua nhưng dòng sông thì chẳng thể thay đổi, nó là hành trình lần lượt, có thứ tự.
 Con bé con đang chờ Hoàn, hai bàn tay nó huơ sát mặt nước như người mù tìm đường- Con bé cô đơn tuyệt vọng, xung quanh nó không một ai, không một sự dìu dắt. Hoàn nhận ra mình không có mụ đỡ. Mọi đứa trẻ đều có mụ đỡ đến năm 12 tuổi. Hoàn thì không. Con bé ấy từ lúc sinh ra đã cô đơn. Giờ nó ngồi kia, vẫn một mình chịu đựng nhẫn nại, Nước lừ lừ chảy, êm ru, trơn tuột, vô cùng tận. Trong bầu không khí mơ màng, Hoàn nghe vẳng đến những tiếng nói giật cục, lạ lẫm: Xơi hết cả bộ vây cá mập. Chứ không à, tôi ít học, nhưng biết làm phép rút đất là được rồi... Thế đấy nói ra thì bảo lắm điều, giờ mới chết dẫm cả lũ … Ngày xưa anh khỏe lắm cơ mà... Vợ nhà Thắng hỏng rồi. Hoàn mỏi mệt rã rời nhưng vẫn dấn sâu vào khoảng không trước mặt bằng những bước đều đặn chậm rãi. Trong hoang vu hình thành dần những dáng nhà. Hoàn tách khỏi dòng sông bước vào dẫy phố mờ nhạt. Bà già vẫn ngồi bên bậu cửa tay thu vào lòng, đôi mắt lòa hấp háy, thi thoảng toàn thân bà lại run lên từng cơn như con chó ướt. Cây bàng xuất hiện kéo theo cả sự xuất hiện của bầu trời màu tro. “Hôm nay mình không muốn nói chuyện? Hoàn nhủ thầm nhón gót đi qua bà già. Một tiếng thở dài ảo não đuổi theo Hoàn, nó đeo bên cổ chiếc chuông nhỏ phát ra những âm thanh vang vang nhè nhẹ. Và thấp thoáng trong mỗi tiếng chuông một hàng bạch đàn thả lá xuống lưng chú ngựa màu trắng ngà. Một chắt, đôi choi, ba chòi, chín chục. Hoàn mỉm cười men theo dãy phố mờ nhạt, ngược về phía Đồng Quang.
Thư vẫn đang phơi quần áo trên ban công tầng hai mà không bao giờ nhìn thấy mẹ mình ngồi trước mặt. Không bao giờ.

Ngày tự do thứ hai,
Chín giờ sáng,
Tiếng súng dội về từ mạn Gia Sàng đốt lòng Đội Cấn, ông đi đi lại lại, chiếc can trên tay vung vẩy rối loạn. Trong tiếng súng nhỏ trải đều như ngô rang thi thoảng lại dội lên tiếng đại bác trầm trầm tê dại. Hàng phố nhốn nháo, những người lính đổ xô về trại lê dương, ở đó không có tiếng súng nhưng sự im lặng của nó thật căng thẳng.
Đội Trường trong bộ quân phục đại tá xồng xộc đi từ ngoài vào mặt cau có:
-    Không chịu hàng, mả cha chúng nó,
Lập Nham đăm chiêu nhìn xuống đôi chân đỏ bầm của mình, quai hàm giật ngang mấy cái. Đội Trường vớ tích nước tu ừng ực, Ba Nho và Tú Hồi Xuân chụm đầu trao đổi gì đó ở cuối phòng. Đội Cấn gõ đầu can vào lòng tay phải nhìn ra cửa hỏi nhỏ:
-    Thầy ba thấy thế nào?
Lập Nham tặc lưỡi cho qua chuyện:
-    Cứ vây chặt, chúng nó chắc phải mò ra hết... Vấn đề làm tôi nghĩ ở đây là đi hay ở... Ta ít quân quá...
Đội Cấn ngoắt lại:
-    Tôi đã bảo là không bàn đến chuyện ấy nữa mà lại,
Lập Nham nhắm mắt thở dài, Đội Trường sửa lại quân phục khệnh khạng bước ra, tốp lính hầu lục tục theo sau. Tiếng súng lốp bốp vọng đến từ ba phía. Một tràng trung liên tành tạch nổ. Nắng đẹp. Những cây bàng khô khua khoắng loạn xạ,
-    Đại đô đốc nên cho đắp lũy thật cao ở các ngả chính rồi phục binh ở đấy.
Cả Thấu rụt rè lên tiếng. Đội Cấn ậm ừ mắt như hố chì lỏng, vớ tấm bản đồ trải rộng trên mặt bàn. Lập Nham ra hiệu, hai người lính xốc ông dậy
-    Đây có thể chúng nó sẽ kéo lên đường này đường này nữa.
Lập Nham di tay thành vòng cung trên tấm bản đồ, bóng ông mấp mé cạnh bàn. Đội Cấn nghiêng đầu:
-    Ta sẽ dồn quân chặn ở hướng Gia Sàng, còn Phúc Trìu, Phúc Xuân để Cả Thấu phục sẵn, thế nào chúng cũng lên đường ấy.
Ba Nho, Tú Hồi Xuân và mọi người xúm lại. Lập Nham nhíu mày cân nhắc tính toán. Tiếng súng tắc pọp từ đồn lê dương vọng lại gợi đến những quả đổi rải rác, thưa thớt giữa vùng trung du yên ắng, mơ màng. Ngoài sân, lá cờ lầm li vật mình trong gió như cố gắng thoát khỏi cán cờ.
Cả Thấu gãi đầu, chiếc cằm lởm chởm râu vênh lên ngó ngược:
-    Gì thì gì cũng phải nhổ phứt cái thằng lê dương kia đi đã, Để nó thế ngứa mắt quá đi mất.
Lập Nham cười nhạt, xua tay:
-    Cua trong giỏ, bắt lúc nào chả được, dành sức mà làm việc khác.
Đội Cấn hắng giọng, khuôn mặt vuông mỏng nguội lạnh, chỉ đôi lông mày đem rậm xô đạt biểu hiện sự phật ý, ông nhìn thẳng vào mắt Lập Nham. Cái nhìn của Đội Cấn không làm Lập Nham bối rối nhưng ông nghe thấy một tiếng vỡ âm thầm trong quan hệ giữa hai người.
-    Hướng chính vẫn sẽ là đồn Gia Sàng...
Lập Nham đặt ngón trỏ vào góc bản đồ. Đội Cấn lạnh lùng gật đầu.
-    ... Theo tôi, ta lên chặn đường từ Phú Bình sang, cố gắng đừng để hai cánh quân của chúng hợp nhau lại. Hưởng Phúc Trìu chỉ cần một lực lượng nhỏ chốt giữ là được. Cái đáng lo ngại nữa chính là phía Bắc Cạn. Nếu chúng đưa quân từ đấy xuống e rằng ta sẽ bị kẹp ở giữa,
-    Đường Bắc Cạn xuống là đường độc đạo, chỉ cần phá đi thì có thể yên tâm.
Đội Cấn quả quyết.
Mười giờ kém mười, tờ bố cáo thứ hai được dán khắp hàng phố bằng chữ quốc ngữ. Khi thảo bản bố cáo này, Lập Nham đã tham khảo ý kiến Ba Nho, Tú Hồi Xuân, Đội Cấn cũng đã xem qua và phê chuẩn lần cuối mặc dù ông không hào hứng mấy. Đó là việc làm cho đúng thủ tục.
Mười rưỡi, hướng Gia Sàng,
Đội Cấn đưa ống nhòm lên rà một lượt phía trước mặt. Những nòng súng nhấp nhô sau các bức tường. Đội Cấn gạt mồ hôi, tay nắm chặt báng súng, một vệt máu khô kéo dài từ góc trán xuống chân quai hàm. Cách Đội Cấn vài chục mét, súng của hai bên nổ dồn, khói xám vươn lên múa may loạn xạ. Một tốp lê dương di chuyển từ bức tường đổ sang bên con mương chạy bám theo trục đường nhựa.
-    Chúng nó đinh đánh tạt sườn,
Đội Cấn lạnh lùng nói, buông ống nhòm và quay lui lại. Một loạt đạn cày bụi ngay chỗ ông vừa đứng, một loạt nữa, khói mù lên trong tiếng nổ dồn dập. Đội Cấn ghé tai Đội Giá nói to:
-    Ngài điều thêm mười tay súng nữa sang bên kia, đấy, chỗ ấy, chờ chúng nó đến gần mới bắn. Đi đi, cẩn thận đấy.
Đội Giá gật đầu lom khom chạy dọc đường hào, lưng gồ lên, nhấp nhô. Hết loạt đạn, khói loãng ra, Đội Cấn đã không thấy tốp lê dương đâu nữa, ông nheo mắt ngắm chiếc mu ka ki màu vàng phẳng phiu của viên chỉ huy Pháp đang dập dềnh sau bức tường.
-    A-la-sô. A-la-sô.
Tiếng gào khàn khàn của hắn dội lên. Đội Cấn nghe tiếng đạn rít ngồi thụp xuống, người lính đứng sau ông khựng lại rồi từ từ đổ vật ra sau đè lên khẩu súng dài. Một lỗ thủng sâu hút giữa thùy trán anh ta. Đội Cấn rùng mình, quay sang bảo mấy người tuỳ tùng:
-    Tập trung vào chỗ cái mũ cạnh bức tường kia, bắn thật mạnh vào.
Những người lính tỳ ngực lên bệ đất nổ súng. Khói phun ra như con rồng trắng, tạt vào mắt làm Đội Cấn phải chúi thấp xuống. Tiếng xì xồ im bặt ngay sau đó nó lại vang lên kèm theo tràng trung liên tằng tặc tằng tặc. Ba người lính cạnh Đội Cấn ngửa ra sau gần như cùng một lúc,
-    A-la-sô, A-la-sô.
Bên trái vẫn im lặng, chỉ thấy thấp thoáng một mảnh lưng của Đội Giá uốn cong như mui con rùa già cỗi. Những nòng súng nhô lên nhả đạn liên tiếp về phía Đội Cấn. Mấy người lính nằm gục mặt xuống tránh đạn rồi đột nhiên người trẻ nhất trong bọn vùng dậy chạy ngược về phía sau, vừa chạy vừa hét lên những tiếng man dại hoảng loạn. Lập tức những người còn lại bỏ súng chạy theo anh ta.
-    Đứng lại!
Đội Cấn thét lên. Một loạt đạn tằng tặc lao ra từ bức tường bên kia con mương. Đội Cấn thấy những người lính xô về phía trước lảo đảo rồi đổ sập xuống. Cùng lúc ấy Đội Giá nổ súng.
-    A-la- sô.
Đội Cấn rút phắt khẩu súng đeo bên hông nhổm hẳn người khỏi bệ đất. Viên chỉ huy Pháp, một tên trung uý trẻ măng, râu quai nón lao vụt tới bằng những sải chân dài, sau hắn là một tốp lính lộn xộn- Đội Cấn bóp cò và ông nhìn thấy viên trung uý khựng lại, đôi mắt xanh lơ to tròn của hắn giãn ra hết cỡ rồi từ từ nhíu lại. Một khuôn mặt đẹp, nét trẻ trung có phần sôi nổi. Đội Cấn vẫn chĩa thẳng súng về phía trước, cúi nhìn những lọn tóc nâu xõa ra chỉ cách mũi giày của ông có nửa mét. Tốp lính dạt ra không kịp phản ứng. Đội Cấn ngoắt lại, lăn xuống rãnh chạy luôn sang cánh trái. Mặt đất cày lên bụi mù. Đội Giá vừa đẩy lui được tốp lê dương đánh lén, đang nhồi đạn thì Đội Cấn đến.
-    Tốt rồi, điều nửa số quân sang bên phải nhanh lên.
Đội Cấn nói nhanh. Ngay lúc đó tiếng kèn thu quân vang lên lanh lảnh. Đội Giá nặng nề đứng dậy nhìn quanh lắc đầu mỏi mệt:
-    Sắp cạn quân rồi. Nếu nó đánh nữa thì...
- Rút!
Đội Cấn quyết định. Những người lính còn lại lầm lũi luồn qua các lùm tre lùi dần về trung tâm. Nắng đỏ khé chiếu chếch lên mặt đất.

Chín giờ, người ta đưa Hoàn về nhà trên chiếc xe màu trắng bẹp đuôi trái. Mọi người tất bật chạy đi chạy lại, chỉ có Sơn và Yến là thẫn thờ, uể oải. Trên tay Yến vẫn dính chặt cuốn sách nhàu nát, cáu bẩn. Sơn ngậm thuốc lệch mép, ai bảo gì làm nấy, lừ đừ, không phản đối, chẳng sốt sắng. Thái độ của Sơn như sương, trắng, có
hình mà nhạt, không nắm giữ được. Yến chờ khi Hoàn được đặt nằm yên vị trên giường mới lén mang một lọ cồn ra vẩy khắp người. Mùi cồn nồng lên, Yến kéo ghế ngồi bên cạnh, đúng như vị trí ở viện. Thắng hỏi:
-    Sao nhiều cồn thế, Yến?
Yến không đáp. Ngôi nhà sống động hẳn lên nhờ có bà Khánh xắn tay áo dọn dẹp. Tâm thần Sơn hoảng loạn, hắn bắt đâu bị thừa ra thực sự. Không có việc gì dành cho hắn, ngay cả quét nhà, đánh ấm chén. Đã thế, Thắng còn cất đầu video vào tủ khoá lại. Sự uất ức chẹn ngang cổ Sơn, hắn nhìn mọi người bằng con mắt hằn học, căm hờn. Hắn muốn đập phá. Ông Khánh vẫn lặng lẽ ân cần chăm sóc những cây cảnh. Sơn vẩn vơ bám theo ông, lảm nhảm khen cây mà chẳng hiểu mình nói những gì. Mùi cồn thoang thoảng bay lên tầng hai. Ông Khánh bảo:
-    Lúc nào thư thả, tôi sang bên ấy chơi một chuyến mới được.
Sơn không nghe thấy, đầu hắn như bị ngâm thuốc tê. Thi thoảng lọt vào tai Sơn vài ba âm thanh rời rạc về cây, gốc, rồng và thác đổ. Nắng chiếu vào cây, lá xanh ướt long lanh rờ rỡ. Bầu trời mênh mông, khoáng đạt. Bất giác Sơn lại nhìn sang nhà bên. Cửa sổ hé mở một nửa và thấp thoáng trong bóng tối một đốm sáng xanh nõn chuối ánh lên, rung rinh như con đom đóm. Sơn đờ người nhớ đến bãi tha ma cạnh nhà mình. Ông Khánh di chuyển sang cây quách tử, cái cây cà thân lẫn lá lúc nào cũng đỏ bầm, hung hãn, bí ẩn... Chậu sen cạn rũ rượi, tàn tạ... cây ban cảnh rời rạc, nhạt nhẽo với một bông trắng mỏng dính lạc lõng... và gốc sung gồ ghề, phức tạp pha hơi hướng của sự gian trá... Những chậu men rạn ngậm sáng đùng đục màu ngọc in lờ mờ vài ba hình thù đen tối.
-    Có gì à?
Câu hỏi của ông Khánh làm Sơn giật mình rời mắt khỏi cửa sổ hàng xóm lảng vào nhà. Chiều, cả cơ quan Thắng kéo nhau đến thăm, đứng ngồi cười nói âm ĩ. Yến khó chịu ra mặt. Con Hà nhìn Sơn chằm chằm, mũi nhấp nháy như xác định mùi vị của hắn. Chung thực sự hoảng loạn khi nhìn thấy Hoàn, anh ta xoắn hai tay vào nhau, môi dưới run lật bật, hơi thở tan loãng, biến mất. Không ai nhận ra điều ấy, trừ con Hà, nó được thể, cứ leo lẻo mồm nói, tay đẩy Chung lại gần giường của Hoàn:
-    Cô ấy nhìn chú đấy... đấy... Tay cô ấy mềm rồi đây này, chú thử cầm xem...
Chung co rúm lại nhưng vẫn phải làm theo lời con Hà gợi ý. Khi cầm bàn tay lạnh lẽo khô xác của Hoàn, Chung không kìm được cơn sợ hãi, mặt méo xệch nước mắt ứa ra, rít lên những âm thanh điên dại. Thắng cảm thấy thực sự nhục nhã khi bà Hường sục sạo khắp nhà và bám riết bà Khánh để dò chuyện. Ông Huỳnh thì liên tục khịt mũi ca cẩm quá nhiều mùi cồn trong nhà khiến Yến bảo:
-    Vâng, chị cháu bị tai nạn mới phải thế
Ông Huỳnh lỉnh ra ngoài. Sơn rụt rè đi qua, ông Huỳnh thấybảo với mọi người:
-    Hai đứa em chú Thắng trông không bình thường.
Sơn nghe quay phắt lại lừ mắt làm ông Huỳnh luống cuống suýt buông rơi cái chén trên tay Bà Hường chỏn lỏn:
-    Nhà cửa cũng sáng sủa đấy nhỉ!
Con Hà sán lại chỗ Sơn làm quen. Mùi nước hoa ngai ngái từ con Hà phả ra át đi mùi cồn khiến Sơn vừa bối rối vừa ham thích, hắn chỉ tay về phía Chung hỏi:
-    Ông kia làm sao thế?
Con Hà nhếch môi khinh bỉ:
-    Điên. Nặng lắm!
Sơn cười khùng khục. Con Hà được thể liến láu:
-    Anh chẳng biết chứ ở cơ quan ấy à, nhiều lúc đang đi bình thường tự nhiên lão ấy nhảy cẫng lên rồi cứ thế ôm mặt khóc tu tu. Thế có điên nặng không. Một lần nhớ, có khách đến làm việc, cơ quan đang tiếp long trọng thế mà lão ấy xộc thẳng vào hú hét nhảy múa. Chú Thắng chắc không muốn kể cho anh biết đấy thôi chứ ở phòng bọn em làm việc ấy à, lúc nào cũng để sẵn một cái xích, hể thấy lão ấy sắp lên cơn là xích ngay vào gầm cầu thang. Ngẫm ra cũng nhục lắm anh ạ!
Sơn nghe con Hà kể nhìn Chung như nhìn một con vật lạ. Chung không để ý, liên tục thò ngón út vào tai ngoáy, miệng chíp chíp. Tiếng nhạc từ nhà vợ chồng tay hàng xóm vọng sang, con Hà dỏng tai rồi thốt lên:
-    Bộ dàn nhà ai ngon quá!
Sơn gật gù vẻ hiểu biết và tự dưng hắn buột miệng:
-    Bên nhà anh có một bộ như thế, hôm nào rồi sang nghe.
Con Hà lại chỉ chiếc xe máy hỏi:
-    Con này của anh à?
Sơn gật đầu rút khăn mùi soa ra chấm chấm lên đầu xe lau bụi như người ta lau mồ hôi mặt.
-    Ngon nhỉ. - Con Hà liếc xéo Sơn mắt chớp chớp - Anh có hay đánh võng không?
Sơn vênh mặt tặc lưỡi vẻ coi thường:
-    Cũng thi thoảng... chúng nó phong là tay lái lụa.
Thực ra Sơn chưa hề có thằng bạn nào ở đây, nhưng cứ nói thế cho oai. Con Hà khâm phục Sơn ra mặt và nó rủ hắn đi xem phim cùng mình. Con Hà về rồi Sơn đâm ra bâng khuâng, hắn thấy hình như mình được học ít quá thì phải. Với trình độ lớp bảy hắn kém rất nhiều so với con Hà. Ký ức vẽ ngôi trường cấp một hiện lên trong đầu Sơn với màu nhũ bạc ảm đạm lạnh lẽo...
Trường nằm dưới thung lững với mấy dãy lớp học xiêu vẹo lợp tranh, khi mưa thì trong cũng như ngoài. Đang học nghe kẻng báo động phải lao ngay ra chiếc hào ở đằng sau lớp. Ám ảnh tôi là các cô giáo. Ở lớp vỡ lòng tôi học cô Liên, một cô giáo mặt đầy sẹo trán gồ lên như cái bát đựng canh, hai mắt nhìn học sinh long sòng sọc. Mỗi khi cô bước vào lớp đứa nào đứa nấy cứ rúm lại len lét cúi đầu xuống cuốn vở tập viết của mình. Cô Liên viết chữ đẹp, giọng nói nhẹ nhàng uyển chuyển ngược hẳn với bề ngoài. Cô ít mắng học sinh nhưng đứa nào cũng sợ. Lên lớp hai tôi học cô Sâm lác, đó là cô giáo gây cho tôi những cú sốc mạnh mẽ dai dẳng nhất. Cô Sâm lác mắt trái, khi đứng trên bảng cổ cô nghẹo sang phải. Đầu buổi học bao giờ cô Sâm cũng túm lấy đứa ở gần mình nhất, cốc liên tiếp vào trán nó rồi hỏi:
-    Ai lác?
Đứa bé mếu máo:
- Cháu.
Cô Sâm dí sát mặt mình vào mặt đứa bé:
-    Cháu. Thế cháu lác cái gì?
-    Lác mắt.
-    Tốt. - Cô Sâm thở ra nhẹ nhõm – Chỉ có các cháu lác thôi vì các cháu là học sinh. Đúng không nào các em?
Câu cuối giọng cô du dương như hát. Cả lớp đồng thanh hô:
-    Thưa cô vâng ạ.
Đứa nào cũng sợ ngồi bàn trên gần tầm với của cô Sâm, chúng đun đẩy nhau nên ba bàn đầu bao giờ cũng bỏ trống mặc dù ở hàng cuối có đứa phải ngồl bệt xuống đất để viết. Gần cuối năm học cô Sâm chết đuối ở sông Cái. Di sản của cô để lại sau một năm rèn giũa là đứa học sinh nào cùng mang tật nghẹo đầu sang phải. Thay cô Sâm là một cô giáo trẻ mới ra trường cô dịu dàng nhỏ nhẹ rất quý học sinh. Ở cấp một tôi được học cô là cô giáo tử tế nhất. Lớp ba lớp bốn tôi thay cô giáo liên tục. Giữa lớp bốn thì cô Khang rỗ đến dạy. Người cô Khang gầy như que củi, mặt nhỏ, tóc dài buộc túm lại ở đoạn cuối, mỗi khi cô đi mái tóc đung đưa như một cái đuôi trâu. Nhà cô Khang ngay trong trường, chồng cô tên là Nhẫn, công nhân địa chất. Hai vợ chồng cô có một đứa con gái trạc tuổi tôi lúc bấy giờ. Con bé mắc bệnh tâm thần suốt ngày ngửa mặt lên trời cười. Tôi nhớ sáng nào con bé cũng ra ngồi vắt vẻo trên hàng rào, lưng tựa vào cột tre, hai chân đung đưa đều đặn. Con bé mặc áo xanh sĩ lâm, quần phíp đen rách gối. Giờ ra chơi nếu không có trò gì bọn học sinh lại mắt trước mắt sau sán đến hỏi con bé những câu đểu giả rồi ré lên cười. Tệ hơn có thằng còn lấy que đập đập vào lưng nó rồi hô:
- Vắt, diệt. Vắt, diệt. Bừ rừm...
Con bé cứ vác mặt lên trời cười, nụ cười của nó hiền lành như hoa rau muống. Lũ học sinh gái tình cảm hơn, chúng tết tóc cho con bé và bày cho nó cách chơi chuyền. Mỗi khi còi báo động rú lên, mọi người lao hết xuống hầm chỉ trừ con cô Khang. Nó cứ ngồi vắt vẻo trên hàng rào, lôi thế nào cũng không xuống. Lâu dần cũng quen, không ai lôi con bé xuống nữa, với lại chưa thấy quả bom nào thả trúng trường cả. Lần báo động ấy, như mọi khi, con bé vẫn ngồi trên hàng rào ngửa mặt lên trời thì máy bay xẹt đến. Cả ngôi trường rung lên chao đảo. Còi báo yên mọi người chui ra khỏi hầm phát hiện sân trường có hai hố bom nối liền nhau thành hình số tám. Hàng rào nhà cô Khang ở giữa nơi giao nhau của hai quả bom nên biến mất mang theo cả con bé. Cô Khang viết lên bảng con số tám to đùng rồi gạch một gạch phấn dài cắt đôi con số đó, leo lẻo giảng cho cả lớp:
- Đây llà số Tám, hàng rào nhà cô cắt đôi nó thì thành hai quả trứng, hai số không í mà.
Đó là buổi dạy học cuối cùng của cô Khang. Cô nghỉ ở nhà hai hôm, sau đó hóa điên và vợ chồng cô chuyển đi nơi khác, một nơi xa xôi vô cùng đối với lũ trẻ chúng tôi hồi đó. Hai hố bom được san lại bằng phẳng nhưng cứ đêm xuống chỗ ấy có rất nhiều bướm trắng bay quanh quẩn. Những năm học cấp một còn in đậm trong tâm trí tôi với cảm giác vừa xa lạ vừa đau đớn, ngọt ngào. Càng về sau ngôi trường ấy càng lùi xa, mờ nhạt huyền ảo và trở thành không thực nữa cho dù đôi lúc, đặc biệt khi trở trời, hình ảnh của nó lại trôi về cào cấu tâm trí tôi. Phải, tôi đã hoảng sợ nhưng không bao giờ chán nản. Tôi, một kẻ đã từng có bạn bè, rất nhiều ở bên Linh Nham nhưng chưa yêu ai bởi vì tôi không tìm ra cách xóa đi những gì đã in dấu vào tuổi thơ của mình. Dù sao tôi cũng chuẩn bị xem phim cùng một đứa con gái. Như vậy học ít cũng có thể tán được gái thành phố...
Cả buổi tối ngồi xem phim cạnh Hà, Sơn chỉ day dứt nghĩ về bộ đàn Com -pắc Con Hà mấy lần cầm tay Sơn nhưng hắn không để ý, cho đến lúc về quãng đường tắt qua sân vận động xây dở, chúng mới xoắn lấy nhau, vật vã. Sơn đã hiểu tại sao bọn bạn hắn từ trước đến nay cứ bám lấy lũ con gái. Có cái gì đó thật kỳ diệu khi siết chặt nhau trong đêm tối. Đầu Sơn ù đi hắn không nghe thấy con Hà nói những gì, chỉ còn cảm giác lâng lâng pha giữa trìu mến với hoảng loạn. Cho đến lúc bình tĩnh lại, Sơn mới biết hạ bộ hắn nóng hầm hập, cương lên như một vật thừa thãi quái đản. Nội tạng Sơn như sắp sửa bị trào ra ở chỗ đó, và mọi thứ cứ rã rời tê dại trong trạng thái bất lực... Đùi con Hà chạm vào chỗ cương cứng của Sơn, và mắt nó ánh lên khác lạ. Sơn xấu hổ, khom người xoay nghiêng qua một bên. Rút cuộc không có chuyện gì xảy ra, hai đứa quyến luyến chia tay nhau. Sơn nghe tiếng huýt sáo của con Hà nhỏ dần rồi lẫn vào bóng tối mù mịt của thành phố, hắn lắc đầu duyên dáng cũng khe khẽ huýt sáo. Trong nhà, mọi người còn thức tụ tập hết ở tầng dưới. Sơn bước vào, nhận ra bầu không khí thâm trầm, rời rạc như hôm giỗ mẹ. Hắn len lén ngồi góc trong cùng của chiếc ghế xa lông. Thắng và ông bà Khánh đang nói dở chuyện gì đó, bên giường Hoàn, Yến vẫn chọn đúng vị trí như ở bệnh viện với dáng vươn về phía trước, đầu gục xuống đối diện với cuốn sách mở rộng nhàu nát. Trong ánh điện nê ông, tấm ga trải giường của Hoàn trắng rợn, uy nghiêm, lạnh lẽo, Sơn định đứng dậy đi ngủ nhưng hắn nhớ ra một điều bây giờ mọi sự không như cũ nữa. Chỗ ngủ thật khó giải quyết. Sơn đành ngồi im, vừa mong câu chuyện giữa Thắng với ông bà Khánh kết thúc nhanh, lại vừa sợ nó kết thúc vì lúc ấy chắc Thắng sẽ nói ra lời định đoạt sự ở lại hay quay về của Sơn.
Hình như họ đang nói về Hoàn, Sơn nghe lõm bõm câu được câu mất, nhưng tiếng thở dài thì rất rõ, Đồng hồ đánh mười một tiếng chuông. Sơn quan sát sau lưng Yến, thấy một hình đen in trên quầng sáng vàng vàng của chiếc đèn ngủ. Yến lật sách loạt roạt, vai nhúc nhích, hơi nghiêng sang một bên. Hoàn nằm thiêm thiếp, đầu nhô ra khỏi tấm chăn màu trắng và Sơn cảm tưởng như nó đứt hẳn khỏi cơ thể lơ lửng giữa quầng sáng. Sơn nuốt nước bọt khan, hắng giọng mấy lần nhưng Yến không quay lại. Cuối cùng, ông bà Khánh cũng đứng dậy đi lên gác. Thắng lại ra ngồi cạnh Sơn, vẻ đăm chiêu lạnh lùng. Toàn thân Sơn căng lên, càng tột độ rồi tự dưng nó chùng xuống, tan rã.
-    Ngày kia chị Muôn sẽ ghé qua đây rồi về bên nhà. Mày chuẩn bị hai chị em về luôn.
-    Còn cái Yến.
-    Để nó ở đây vài tuần nữa.
Giọng Thắng rè rè vô cảm. Sơn thở hắt ra, hắn tiếp nhận tin này như một điều bình thường, không sốc mà coi như trút xong một cái gì đó nặng nề ra khỏi cơ thể. ‘‘Cũng được” Sơn nở một nụ cười mà sau đó, chính hắn cũng không hình dung được nó như thế nào. Thắng trở nên nhẹ nhàng tử tế, bảo Sơn vẫn ngủ ở chiếc giường một còn mình sẽ ngủ tạm trên ghế. Thắng giục Sơn đi ngủ, điều đó làm cổ Sơn nghẹn lại, hắn bị xúc động vì thái độ ân cần của Thắng. Khi Sơn đặt lưng xuống giường, khung cửa hiện ra với tấm rèm xanh có hoa văn đen đung đưa, hắn bật dậy nhìn ra ngoài. Một nửa ngôi nhà của tay hàng xóm che lấy hai phần ba bầu trời in trong cửa sổ. Bầu trời chỉ còn là dải xanh mờ hình chữ nhật dài, như một chiếc quan tài xanh dựng đứng. Chiếc cửa sổ của vợ chồng tay hàng xóm hắt ra một vệt sáng màu đỏ quạch như cục máu chưa đông hết. Sơn dỏng tai, không có tiếng nhạc nhưng hắn vẫn nghe thấy nó ngân lên dìu dặt đầy sức quyến rũ. Tiếng nhạc biến mất khi một cơn gió tạt vào nhà khiến tấm rèm tung lên cao rồi từ từ hạ xuống với vẻ yểu điệu mà Sơn chúa ghét. Đột nhiên Sơn nghe thấy có tiếng rít từ bên cửa sổ vọng ra. Tiếng rít của một con vật, nó ằng ặc chẳng ra tức tưởi cũng chẳng ra khoái trá.
- Tranh thủ chợp mắt một tý anh trông cho.
Không thấy Yến đáp lại, chỉ tiếng giở sách loạt soạt hờ hững nhưng xem ra rất bền bỉ. Trong tiếng giở sách đó Sơn thiếp ngủ, chính xác hơn, hắn đi vào một vườn mía bầu. Những thân mía bằng cán cuốc, căng tròn với màu tím có các sọc đen óng tỏa ra mùi thơm ngọt day dứt. Ở mỗi đốt mía có một chiếc mầm, một con mắt méo mó, dị dạng ẩn chứa sự nguy hiểm mặc dù đang thiu thiu ngủ. Sơn nắm lấy góc mía gần nhất nhổ bật nó lên nghe tiếng lá chạm nhau riết róng, sắc lạnh. Hắn rũ rũ cho đất bong ra khỏi gốc mía rồi giơ lên ngắm những chiếc rễ ngắn cũn đang chới với khua loạn xạ như chân cua. “Ăn” Sơn hạ lệnh cho mình bập răng vào ngang cây mía, đột nhiên toàn thân hắn sáng rực lên như tiếng thét trong đêm tối và một chân hắn bỗng rời ra như cơ thể hoàn chỉnh độc lập. Cái chân ấy ra đi sau khi ở nhờ Sơn hơn hai chục năm. Sơn vùng dậy, nằm thở dốc, nghe đồng hồ xổ ba tiếng. Đêm tĩnh mich nhưng nhiễu loạn.

Mình là một cái chân được người ta vẽ ra nhưng bị bỏ quên. Tại sao cứ chòe ra mà không chụm lại. Tại sao không thon đi một tí, một tí tì tị thôi, để tử tế hẳn lên. Chúng nó bảo mình là một cái chân đểu gỉa, xấu xí, nứt toác và cứng đến hãi hùng. Dù sao, mình đã đi nhiều, lang thang khắp chốn Linh Nham, Đình Cả, Võ Nhai. Mình là một cái chân, một cái chân vẽ, nói chung mình đẹp, đáng tự hào mặc dù hơi thô chút đỉnh. Mình khác mọi cái chân xung quanh là chưa bị chó cắn lần nào. Những con chó là nỗi sợ hãi ám ảnh của chân. Bạn cứ thử nhớ lại xem, chắc chắn bạn đã được chứng kiến ít nhất vài ba lần cảnh những con chó truy sát những cái chân như thế nào. Một bên thì hồng hộc lao theo, bên kia cuống cuồng chạy, cả hai đều cố sức nên bụi đất bay mù mịt như trận đánh của những đạo quân khổng lồ. Thi thoảng cũng có cái chân thoát được. Còn đại đa phần đều bại trận, có nghĩa là bị đớp ít thì một miếng, với vài ba vết răng đỏ bầm, nhiều thì hai hoặc bốn miếng. Có những cái chân do số hãm bị đớp liên tục, sứt sẹo nham nhở như những nụ cười mếu. Chứng kiến chó đớp chân thì nhiều nhưng mấy ai được vinh dự nghe thấy tiếng rít của những cái chân khi bị chó đuổi. Tiếng rít lạ lẫm rờn rợn, tôi dám đánh cược rằng chỉ tiếng rít của những ngôi miếu trong đêm mới sánh được với nó. Nói chung theo như đa số khẳng định, chân chưa bị chó đớp chưa phải là chân. Tôi không muốn phản đối, cũng chẳng tán thành. Có những cái điếu cày chưa bao giờ được hút mà vẫn gọi là điếu cảy đấy thôi
Tôi là một cái chân vẽ, người vẽ là một họa sĩ tự học thành tài. Ban đầu, anh ta vẽ tôi là chân của phụ nữ, trắng to, nói tóm lại: phốp pháp. Sau, hình như lo lắng gì đó, anh ta sửa tôi thành chân của đàn ông, sau sửa nữa, sửa mãi và tôi chỉ còn là một cái chân chung chung, không thuộc về đối tượng nào, phụ nữ, đàn ông, ông già, trẻ em. Tôi là cái chân vẽ, ở nguyên một chỗ nhưng tôi đã đi nhiều rồi. Tôi là tay lang bạt kỳ hồ khắp xứ sở này, tôi có thể nói vanh vách về tất cả các loại đất với những đặc điểm chính xác nhất. Xưa kia bố tôi có đem một ông thầy tướng về nhà, ông ta phán rằng tôi dứt khoát sẽ vào tranh. Trước khi ra về, ông thầy tướng ghé tai tôi bảo: “Đừng dại mồm thố lộ bất cứ điều gì, nếu không họ sẽ cho cháu còn hai ngón thôi, ngón cái và ngón út”. Tôi gật đầu hình dung lúc đó mình sẽ giống chiếc càng cua hơn là bàn chân. Nhưng con người ta nếu cứ nuốt tất cả mọi thứ vào mà không nhả ra thì hoặc sẽ vỡ tung ra chết và tan biến đi, hoặc hóa điên. Tôi không muốn làm cái chân điên một tý nào, vì lúc đó, sẽ xéo lên mọi thứ trong khi ở đời những cái sạch sẽ hiếm lắm. Lần ngược về thời xa xưa, gia phả nhà tôi có ghi sự kiện về một cái tát. Ấy là do có lần ông tôi đi xa về và ngồi khoe với cụ tôi rằng ông đã từng xéo lên đủ thứ, cả xác voi xác hổ xác cá mập và mảnh pha lê. Cụ tôi chỉ ậm ừ vê thuốc vào lỗ điếu rít coi như những chuyện đó là vặt đối với mình, Ông tôi hăng lên khoe đã xéo cả lên máu, hàng vũng, ngập đến tận mắt cá. “Máu trong lần dấy binh giữa người Việt của ông Đội Cấn với quân Pháp í mà. Nhiều lắm, cứ sôi ùng ục”. Ông tôi khẳng định. Cụ tôi bất đồ nổi xung lên tát ông tôi một cái giời giáng. Tát mà không giải thích. Sau, chính ông tôi bắt bố tôi phải chép chuyện cái tát ấy vào gia phả. Bố tôi gặng hỏi chép chuyện ấy để làm gì thì ông bảo chả biết nhưng cứ chép để lưu lại cho con cháu. Bố tôi chần chừ, ông tôi gắt lên: “Sao cái giống nhà này đứa nào cũng đa nghi thế nhỉ. Tao bảo chép là chép, hỏi làm gì”. Thế là bố tôi chép, nhưng ông vẫn nhủ thầm không đa nghi thì suốt ngày sẽ xéo phải phân của thiên hạ mất. Kể cũng đúng. Tuy nhiên cái kinh nghiệm quý báu đó lại tồn tại rất ngắn ngủi vì đến đời tôi thì không cần nữa. Tôi khẳng định với bố tôi rằng trong tranh khác bên ngoài, làm gì có phân mà lo. Bố tôi lầu bầu: “Mày ngu lắm, chưa chắc đâu con ạ”,
Mình là một cái chân, một cái chân vẽ bắng chất liệu sơn dầu. Giá như những ngón đừng tòe ra, đừng nứt toác thì tử thế hơn nhiều.

Như thường lệ, tầm bảy giờ tối, sau một ngày lang thang mỏi mệt những tiếng chuông của nhà thờ thành phố lại bay về đồi Côi Kê ngủ thiêm thiếp giữa những khóm lau úa vàng điểm vài ba bông trong suốt, anh ánh trắng. Đêm, không ai lên đồi Côi Kê nên những tiếng chuông được yên giấc, chúng ngủ từ 7 giờ đến 12 giờ, giấc ngủ nhẹ thoang thoảng và tinh khiết. Từ giấc ngủ, những tiếng chuông biến thành ánh trăng, biến dần dần trong trạng thái lơ mơ. Ánh trăng lại ra đi từ đỉnh đồi Côi Kê lang thang khắp thành phố cho đến lúc ban mai sắp thức dậy và chúng quay trở lại để trở thành tiếng chuông đầu tiên ngân vang, gióng giả. Con đường từ tháp chuông nhà thờ đến đỉnh đồi Côi Kê đã thành vệt mòn, nó là một dải không khí mờ mờ trong suốt nằm trên đầu thành phố, tinh ý lắm người ta mới thấy. Đó là con đường của những tiếng chuông. Con đường ấy đôi khi bị mưa xóa đi, những hôm như thế dân Thái Nguyên thường nghe thấy tiếng chuông hỗn loạn trong không khí, những tiếng chuông không tìm thấy đường về nơi ngủ cho nên buổi chiều kéo dài ra, dai dẳng, bứt rứt cho đến lúc chúng xác định được đường về đồi Côi Kê thì đêm mới bén mảng đến được…
 
Lão Bính lăng xăng từ sớm cho đến lúc chứng kiến nhát cuốc đầu tiên bổ xuống đào móng, mới chịu quay về chuẩn bị nấu ăn. Kỷ xắn tay áo lên tham gia đào. Cụ Điển giở chứng không dậy, nằm ườn bên nhà lão Bính. Trong cái khung nhà cũ, chỉ còn lại ông Điều vẫn im lặng ngồi cạnh chiếc bàn đặt giữa lòng nhà. Ông Phàn thợ cả ngồi uống nước cạnh ông Điều, liên tục rít thuốc. Cánh thợ hùng hục đào, từ một góc tỏa đi theo hình chữ nhật, sỏi đá bật lên, cứng đanh. Đào được khoảng mười lăm phút, Kỷ mỏi tay bỏ ra nghỉ. Ông Phàn bảo:
- Cụ cứ nhìn chằm chằm vào đống xi măng Kỷ ạ. Lạ lắm.
Kỷ cười lau mồ hôi, nhìn đống xi măng cao ngang mặt vẻ hoan hỉ, thoả mãn. Ông Phàn lại rít thuốc lầu bầu:
-    Đất này là đất đồi chắc lắm,
Lão Bính xẹt sang nghẹo cổ ngắm tốp thợ, hai cánh mũi nhay nháy như đánh hơi hỏi ông Phàn:
-    Cầu thang ở chỗ nào?
Ông Phàn lắc đầu:
-    Giờ tôi còn chưa hình dung ra nữa là nói cho bác.
Lão Bính bĩu môi tự rót nước cho mình, tay bưng chén, tay gãi bụng chân sồn sột, Kỷ đẩy chén nước trước mặt ông Điều rồi quay ra giếng. Quanh nhà, gạch xếp thành kiệu vuông chằn chặn xen kẽ với những đống đá hộc màu xám hơi loang trắng. Tốp thợ tách làm đôi, nửa đào tiếp nửa nhào vữa để bắt góc, Đến mười rưỡi ông Phàn đặt được viên đá đầu tiên xuống góc móng và xây lên. Mười hai giờ mới được ăn cơm. Cánh thợ uống rượu như két, nhoáng cái đã hết ba chai sáu lăm. Ông Phàn bảo với Kỷ:
-    Đất nhà mình cứng quá, cứ như sắt ấy, cho nên không cần phải đào sâu làm gì,
-Thế là tốt hả bác?
Kỷ tò mò hỏi. Ông Phàn gật đầu tuôn ra hàng loạt những trường hợp móng xấu mình đã gặp.
-    Có những nhà, tôi phải đóng cọc hàng mét mà vẫn cứ thun thút như xuống bùn ấy. Sau, đành phải chống hai lớp lên lại độn cát với rơm xuống mới yên tâm được. Chậc, móng quan trọng lắm, nhiều cái làm ẩu tường chưa xây xong đã bị kéo lệch xuống vỡ đôi nhà y như bị chém ấy
Lão Bính ngà ngà chụm đầu vo ve lên tai một tay thợ.
Trăng sáng leo lẻo, soi rõ từng kiệu gạch, đống đá và những ụ đất mấp mô bên rìa hố móng. Đất xám dưới trăng ngả sang màu đỏ tía, thi thoảng lại lóe lên một vệt sáng vì mảnh thủy tinh bắt trăng. Kỷ đưa bố và ông sang nhà lão Bính ngủ, sau đó quay lại. Kỷ ngủ ngay nền nhà, giữa đất đá ngổn ngang để trông vật liệu. Nằm trằn trọc mãi Kỷ lại dậy vơ vơ vẩn vẩn đi rà soát từng đống gạch, từng chiếc cuốc. Khung cảnh ngổn ngang như một bãi chiến trường và Kỷ là người lính cuối cùng sót lại. Đôi ba tiếng chó sủa vu vơ, mơ mơ tỉnh tỉnh rồi tắt đột ngột. Ngoài bãi tha ma trong ánh trăng pha sương sền sệt, những con đom đóm lập lòe sáng làm không khí như một mặt sông lấp lánh. Kỷ ngửi thấy mùi đất, nó bốc lên từ móng nhà thành luồng và âm ấm. Kỷ cúi xuống nhặt một cục đất giơ lên ánh trăng. Cục đất phập phồng thở theo nhịp thở của Kỷ, nhịp thở hồi hộp giữa đêm khuya thanh vắng rờn rợn. “Giá như có Sơn ở đây’’ Kỷ thoáng nghĩ. Kỷ cần Sơn không biết vì lý do gì. Đột nhiên Kỷ thấy mình quá bé nhỏ trước đêm này, khung cảnh này. Kỷ đang phải gánh một trách nhiệm nặng nề về ngôi nhà, về bố, về ông, về tất cả mọi người. Hai chân Kỷ như muốn khuỵu xuống, ngực tưng tức. Không hiểu sao Kỷ lại chống hai tay, áp tai xuống nền đất và rùng mình khi nhận ra nó đang thở, dâng lên hạ xuống, đang cựa quậy. Một cái gì đó cuộn lên dưới lòng đất. Trán Kỷ vã mồ hôi, toàn thân co rúm lại lăn trên nền đất lổn nhổn. Bầu trời xanh thẳm mở ra hun hút. Những ngôi sao cùng với lũ đom đóm, cùng với tiếng mọt tạo thành sự nhức nhối điên dại, nó bóp nghẹt lấy tim Kỷ, siết mãi siết mãi… Kỷ cố gắng đứng dậy ra giếng rửa tay, khi ngẩng lên đã thấy lão Bính đứng trước mặt.
-    Khó ngủ à?
Tiếng lão Bính khàn khàn lạc lõng, Kỷ gật đầu, Lão Bính kéo ghế ra giữa sân, nói nhỏ:
-    Tôi cũng thế. Có cái gì lởn vởn trên nóc nhà, khó chịu quá.
Kỷ chép miệng:
-    Ông cháu ngủ chưa?
-    Rồi. Mai cánh thợ tự túc ăn à?
-    Vâng.
- Mai tôi nấu cơm nếp, được không?
-    Vâng. Qua loa thôi mà. Giá như có thằng Sơn thì đỡ một tý bác ạ.
Kỷ nói ra suy nghĩ của mình rồi thừ người, nhìn lơ mơ xuống chân. Lão Bính ậm è trong cổ, xòe bàn tay trước mặt bấm ngón tính toán:
-    Tháng thì xong đấy nhỉ?
-    Làm gì, hơn hai tuần thôi. Thợ khoán họ làm nhanh lắm.
Lão Bính lắc đầu:
-    Hai tuần xong thế nào được. Đây nhé, móng mất đứt ba ngày, tường với khung mất hơn tuần, đúng chưa? Thế, trát một tuần nữa.
Kỷ cãi:
-    Trát chỉ bốn ngày thôi.
Lão Bính gật đầu:
-    Thì bốn ngày, thế đã không là hai tuần rồi à. Đổ trần một ngày này, chờ khô cũng đã một tuần này, vị chi là ba. Hoàn thiện tầng hai, lát nền các thứ, hơn một tháng mới tạm ổn. Tính dư dật thì khoảng tháng rưỡi
Kỷ buột miệng:
-    Lâu nhỉ. Mới ngày đầu mà cháu tưởng như một tuần rồi không bằng.
-    Làm nhà đâu phải dễ. Nó còn vất vả hơn cả lấy vợ ấy chứ lị.
Lão Bính ngừng bặt, câu nói đó chạm vào vết thương của chính lão, và của Kỷ nữa. Hai người rơi vào trạng thái bối rối khó xử. Im lặng một lúc lâu. Kỷ nghe thấy tim lão Bính đập thình thịch mỗi ngày một rõ, nó rền rền như tiếng trống. Ánh sáng dịch chuyển theo trăng và bóng đồ vật xoay tròn chậm rãi một cách huyền bí. Mây rất ít, chỉ vài ba vệt nhỏ mỏng như lụa. Lão Bính nhắm mắt chìm đắm trong tâm trạng hoang mang rạo rực. Có gì đó lùng nhùng trong các bóng tối ở cả bên ngoài lẫn bên trong đầu lão. Không ai bảo ai, Kỷ và lão Bính đều vùng đứng dậy cởi áo, vớ lấy cuốc nhảy xuống đào móng. Hai người đào hùng hục, điên cuồng, mồ hôi vã ra khiến cả người họ lấp lánh sáng. Tiếng cuốc bổ vào lòng đất dồn dập âm u, vang trong đêm tĩnh mịch lan xa khắp vùng.
 
Kỷ bỏ cuộc đầu tiên, vứt cuốc nhảy lên ngồi thở hồng hộc. Lão Bính vẫn liên tục vung cuốc, những nhát chắc nịch, cương quyết và nhẫn nại. Trăng chiếu sau lưng nên không nhìn rõ mặt lão, Kỷ chỉ thấy đôi tay đen chụm vào cán cuốc vung lên, hạ xuống. Kỷ đờ đẫn nhìn hình ảnh lão Bính, nhìn mãi, tim thắt lại khi nhận ra nó có nét của kẻ đào huyệt. Lão Bính bỏ cuốc vớ lấy chiếc xẻng hất đất lên bờ. Những vụn đất bay rào rào tạo thành tấm màn dày đặc, qua đó, ánh sáng chỉ còn thấp thoáng mờ ảo. Càng xuống sâu, hơi nóng càng bốc lên mạnh, những luồng hơi run rẩy, nghi ngút như nồi nước nóng vừa mở vung. "Nóng quá”. Lão Bính đột nhiên thều thào và khụy xuống.
( Thiếu một trang)

(Thiếu 1 trang)
lên dọc hai cánh tay và bả vai. Ông quét đèn pin ngang dọc khắp các góc sau đó hối hả trở xuống. Đến chân cầu thang ông vạch quần đái vung vãi một bãi cho yên tâm rồi chui vào chăn thiu thỉu ngủ tiếp. Đột nhiên lại có tiếng động rầm rầm ngoài cửa. Ông Huỳnh choáng người, miệng líu lại cầm chùm chìa khóa ló đầu ra. Qua song sắt phần trên, ông nhìn thấy một cái đầu nhấp nhô bên ngoài và tiếng đập vẫn rầm rầm vang lên. Ông Huỳnh quát hỏi, cái đầu thều thào:
- Tôi đây mà. Bác mở cửa cho tôi vào.
Ông Huỳnh bước hẳn ra, soi đèn pin vào giữa mặt Chung. Một khuôn mặt hốc hác, mỏi mệt và tê dại.
-    Khuya khoắt thế này đến đây làm gì?
Giọng ông Huỳnh hách dịch, Chung lắc đầu, mắt mở trừng trừng bắt sáng lóe vàng như mắt khuyển. Mặt Chung thất thần, trắng bệch. Tay Chung vẫn đấm vào phần bọc tôn của cánh cửa. Ông Huỳnh cân nhắc một lúc, sau đó phẩy tay:
-    Về đi.
Chung không nghe thấy, vẫn áp sát cửa, người đu đưa, chao đảo khiến ông Huỳnh càng sợ. Đúng lúc ông định mở cửa thì trên tầng hai lại có tiếng động, chính xác hơn, tiếng rít của bản lề khô dầu, nó vang lên chậm, cắt đôi bóng tối làm hai nửa. Tim ông Huỳnh cứng lại, không chuyển động, ông chờ ánh sáng trong phòng bật lên nhưng chỉ có tiếng rít trong đêm tối. Ông Huỳnh khua tay đuổi Chung như đuổi tà:
-    Về đi, về ngay đi, không tôi sẽ hô hoán lên đây này
Từ lúc nghe tiếng động, Chung linh hoạt hơn, anh ta nài nỉ:
-    Bác mở cho tôi vào, nhanh lên, có việc gấp lắm.
-    Gấp với gáp gì. Về đi.
Ông Huỳnh quay vào múc một ca nước lã hất trúng mặt Chung. Chung bừng tỉnh, lắc lắc đầu, nhìn quanh ngơ ngác rồi quay phắt lại bỏ chạy Ông Huỳnh không ngủ được nữa. Mùi nước giải bốc lên tạt vào phòng làm ông khó thở. Gần sáng lại có tiếng động trên tầng hai, chính xác hơn là tiếng gõ vào cửa kính, nho nhỏ nhưng rõ. Ông Huỳnh mặc kệ, nhưng sau tiếng gõ cứ chập chờn, lúc mau, lúc thưa khiến ông đâm nghi ngại. Ông mò ra sân, nhẹ nhàng như con mèo nép vào bóng tối của cây ngâu lặng lẽ ngó lên, Cả khu tầng hai vẫn như cũ, sáng mờ, tiếng gõ cũng im luôn, khi ông Huỳnh định vào thì nó rộ lên. Ông Huỳnh để ý kỹ, thấy tiếng gõ phát ra bởi một cành cây bị gió đẩy vào mặt kính. Ông thở phào, định lên bẻ cành đó nhưng nhìn chiếc cầu thang tối um như một đường hầm thì lại thôi. Tiếng gõ cành cạch dội lên không làm ông Huỳnh quan tâm nữa và nó cũng bình thường nếu như, ông không bất chợt phát hiện ra có cái gì đó là lạ lồng trong tiếng gõ. Những tiếng thều thào cất lên cùng với tiếng gõ cành cạch vào ô kính. Tiếng người, cho đến lúc xác định rõ thì ông Huỳnh bủn rủn chân tay, chui tọt vào phòng, đóng cửa lại. Qua cửa kính ông nhìn thấy một vệt sáng dài hắt xuống sân, cắt ngang cây ngâu. Vệt sáng ngả màu giữa xanh lơ và tím. Ông Huỳnh khum tay cho tấm kính trước mặt mình tối lại và lúc đó, ông mới thực sự bàng hoàng. Trong ô kính, toàn bộ nửa đầu bên trái của tầng hai hiện ra có một phòng sáng trưng. Ông Huỳnh căng mắt, nhẩm tính từ đầu hồi lại thì phòng đó là phòng của Thắng. Ông gần như phát điên lên quay điện thoại cho Thắng.
-    Cho tôi gặp anh Thắng...
Ông Huỳnh lắp bắp, hơi từ ngực dồn hết lên mồm và ứ lại đấy. Ông còn đủ tỉnh táo để nghĩ rằng Thắng sẽ không đến nếu như chỉ vì điện sáng ở phòng làm việc của anh ta. Thắng hỏi lần thứ hai ông Huỳnh bật ra:
-    Có trộm!
Đó là tiếng rít, không phải tiếng nói. Trong khi chờ Thắng đến ông Huỳnh vẫn căng mắt vào tấm kính theo dõi ánh sáng xanh lét trên tầng hai. Tự dưng ông nhảy cẫng lên khi vụt nghĩ đến Chung. Có mối liên hệ giữa Chung và ánh sáng đó, trong đêm nay. Tại sao Chung lại mò đến? Từ trước, ông chỉ để ý những bức thư mà quên mất mối quan hệ của nó với cái bóng kỳ dị lần trước. Giờ thì mọi sự trở nên sáng sủa và ông Huỳnh phấn chấn hẳn lên. Ông không sợ nữa, trái lại, còn có vẻ hung hang, đi đi lại lại và khẽ khàng mở cửa mặc dù vẫn chưa dám bước hẳn ra ngoài. Ông mở cửa sẵn cho Thắng. Nhưng một nỗi lo lắng xuất hiện trong đầu ông. Nếu Thắng đến, điện lại tắt thì ông biết ăn nói thế nào. Ông Huỳnh mạnh dạn bước hẳn ra ngoài, Ánh điện trong phòng Thắng vẫn sáng nhưng xem ra rất mong manh. Nó có thể tắt phụt bất cứ lúc nào. Ông Huỳnh hồi hộp, tuồng như ánh điện trên kia là một con vật quý mà ông sắp sửa bắt được Một con công chẳng hạn, Cả đời ông chưa bao giờ nhìn thấy con công thật nên nó trở thành nỗi khát khao, ông hay nghĩ về con công như một con vật huyền thoại mà những con công trên ảnh và trên vô tuyến không làm ông tin. Con công của ông mỗi chiếc lông đều phát sáng, thứ ánh sáng màu ngọc bích, cái màu ông cũng chưa mấy hình dung nổi mặc dù biết rằng nó rất quý Ông nghèo nên thích màu ngọc, nó đắt tiền. Theo lời ông Huỳnh thì tất cả những đồ vật nhà ông đều màu ngọc, ngói cũng màu ngọc, ngay cả khi cơ quan tổ chức liên hoan đi nhà hàng thì ông cũng cố dặn bà Hường rằng tìm nhà hàng nào màu ngọc mà đặt cho sang, mình mất tiền, tội gì. Ông suốt ngày ca cẩm rằng không có miếng vải màu ngọc nào để may một chiếc áo cho tử tế. Cánh trẻ ở cơ quan hỏi mắt vợ ông màu gì? Màu ngọc chứ còn màu gì nữa! Ông chém tay quả quyết, bọn trẻ ôm bụng lảng về phòng cười sặc sụa. Thắng vẫn chưa đến. Gió dậy lên, tiếng gõ lại xuất hiện, lần này nó không gây ra sự bí ẩn rùng rợn nữa, Ông Huỳnh cắn môi, quyết định lên hẳn tầng hai. Ông muốn đến gần ánh điện làm như nếu mình có ở đấy nó sẽ không tắt. Và ông nhẹ nhàng bước lên cầu thang, tiến sát cửa phòng làm việc của Thắng. Ông áp sát người vào bức tường, lần đến cửa ghé mắt nhìn vào. Trong phòng, ánh sáng lạnh lẽo tràn ngập, vẩn lên những bụi chấm nhỏ li ti như cát đáy sông mỗi khi có một con cá đánh đuôi ngoắt qua.
Ban đầu, ông Huỳnh không để ý, nhưng khi ngước nhìn những bóng điện, ông mới sửng sốt nhận ra rằng chúng đều tắt và cần phòng sáng bằng ánh sáng khác. Ánh sáng đó phát ra từ chiếc tủ của Chung, chiếc tủ như một tảng đá đang chuẩn bị tan, bốc hơi và trong suốt. Bên trong tủ là một... Đầu ông Huỳnh lạnh ngắt, lưỡi đầy mồm, trước khi ngã vật xuống bất tỉnh ông cảm giác có một bàn chân xéo lên mặt mình...
Người ta đưa ông Huỳnh đi cấp cứu lúc ba giờ sáng, bốn rưỡi ông mở mắt nhưng chưa tỉnh. Mọi nguyên nhân đều đổ cho cảm gió vì cơ quan không hề suy chuyển một vật gì. Cú điện ông Huỳnh gọi cho Thắng vẫn là một bí mật mặc dù trong cơ quan, mỗi người đều ít nhất đưa ra vài lời giải thích. Trưa, ông Huỳnh trở lại bình thường về cơ quan ngôi lì ở phòng thường trực mặc dù ngưòi ta đồng ý cho ông nghỉ vài hôm. Ông bảo mình đã khỏe, không hề hấn gì hết ông chỉ nói thế, ai hỏi thêm cũng không trả lời, thái độ trầm ngâm hẳn, mắt hay nhìn xuống và theo như cô văn thư phát hiện, đuôi mắt trái nháy liên tục mỗi khi có người đến gần. Cả chiều hôm đó ông Huỳnh trở thành trung tâm của câu chuyện trong các phòng ban. Duy có một người không bàn tán nhận xét gì đó là Chung. Chung đến cơ quan muộn hơn mọi lần, lên thẳng phòng làm việc ngồi vào bàn. Cánh phụ nữ thoăn thoắt như đưa thoi từ phòng này sang phòng kia để hóng chuyện rồi trở về kể cho nhau nghe. Con Hà không tham gia vào hội đó, nó khác hẳn, trước mặt Thắng nó trở nên nhẹ nhàng, tế nhị khiến anh sửng sốt thực sự, Chung tỉnh khô coi việc của ông Huỳnh là hiển nhiên, anh ta chíp chíp mồm, cắm cúi vào đống giấy tờ bừa bãi trước mặt.
Bà Hường lập tức quy kết Chung là ‘‘thằng vô tâm”:
-    Gì cũng phải xuống hỏi thăm người ta một câu chứ.
Bà chì chiết đay nghiến, không phải vì ông Huỳnh mà vì con Hà. Thắng sốt ruột nói bâng quơ:
-    Cơ quan đang hỏi thăm bác Huỳnh đấy Chung ạ.
Chung không đáp, lúc sau mò xuống phòng thường trực. Ông Huỳnh đang ủ rũ ngồi cằm tì lên thành bàn thấy Chung vào bỗng rít lên điên dại. Chung vộl lảng ngay ra ngoài.
Bà Hường để ý thấy cô văn thư nói đúng, đôi mắt trái của ông Huỳnh nháy loạn xạ. Cơ quan lại đổ xô đến phòng thường trực bàn tán ẩm ĩ. Bà Hường thuật lại rằng ông Huỳnh lẽ ra khỏi rồi, nhưng Chung xuống thế là ông bị trở lại. Bà còn khẳng đinh:
-    Không hiểu sao tôi cảm giác có một cơn gió độc ùa theo cậu ấy Thế là ông cụ bị!
Bà dùng “ông cụ” để chỉ ông Huỳnh với sự trìu mến thương xót khiến mọi người bàng hoàng xúc động và chính ông Huỳnh cũng nấc lên mấy tiếng. Về sau bà Hường chuyển từ “cơn gió độc ùa theo cậu ấy” thành “cơn gió độc thổi ra từ cậu ấy”. Cô văn thư đi từng phòng bổ sung rằng khi Chung gặp ông Huỳnh anh ta xếch ngược một bên mắt, quai hàm nghiến trèo trẹo, mặt nổi từng múi cơ, phát ra luồng khí đen sì hôi nồng nặc.
-    Chị Hường cũng bi choáng!
Cánh tay gầy khẳng khiu của cô văn thư vung lên khẳng định. Bà Hường giảm bớt sự cường điệu quá đà ấy bằng cách xua tay cười dễ dãi:
-    Choáng thì chẳng phải, nhưng cũng thấy ghê ghê.
Hai chị em nhìn nhau thấu hiểu, cùng uống cạn chén nước cùng đứng dậy sang phòng bên cạnh.
Hết giờ làm việc chiều con Hà không huýt sáo lao xuống cầu thang như mọi khi mà nó đi nhẹ nhàng từ tốn. Thắng nấn ná ở lại để giải quyết nốt một số việc. Chung cũng về muộn hơn tuồng như có ý tránh mặt mọi người.
Khi Thắng xong việc ngẩng lên vẫn thấy Chung đang đọc một bức thư nhàu nát Thắng bảo:
-    Đêm qua ông Huỳnh bị ngay cửa phòng mình.
Chung không nói gì chỉ khẽ đặt bức thư xuống thở dài. Ánh nắng đỏ lấp lánh ngoài hành lang hắt vào tấm kính làm căn phòng hồng lên. Thắng nhìn chiếc tủ của Chung bằng ánh mắt lạnh lùng, nghiêm khắc tưởng như bên trong nó ẩn chứa sự phi pháp, tội lỗi. Chung ngửa người ra ghế, ngước lên trần nhà nói bâng quơ:
-    Chỉ có thư thôi... mà lão ấy mò lên đây lúc nửa đêm để làm gì?
Chung gần như chồm dậy hỏi Thắng, da mặt căng ra nổi rõ các đầu xương. Thắng kéo ghế lại bàn pha ấm trà mới. Chung lặng lẽ ra ngồi đối diện. Anh ta chấp nhận một cuộc nói chuyện nghiêm chỉnh. Thắng trầm ngâm rít thuốc, anh muốn mọi sự phải được giải quyết trong chiều nay. Thắng muốn biết tất cả về Chung.
-    Cái tủ của ông khiến ông Huỳnh không yên tâm. - Thắng chậm rãi mở đầu. - Hình như về đêm nó có gì đấy thì phải... tôi muốn nói, không phải chỉ vì những tiếng nói mà vì cái gì nữa cơ...
-    Ông thọc mạch quá rồi đấy!
Chung nổi cáu đột ngột, điều đó làm Thắng ngạc nhiên, anh không lường trước như vậy. Càng ngày Thắng càng phát hiện ra Chung có tính quay quắt. Thắng mím môi, dằn từng tiếng dứt khoát:
-    Người ta phản ánh tới tôi...
Thắng phải dừng lại nửa chừng vì tiếng nấc của Chung, Chung ôm mặt, đầu giật giật như đứa trẻ hờn dỗi, hai chân giẫm đạp vào không khí.
-    Tôi khổ lắm... lúc nào nó cũng đòi thiến tôi... Chả ai biết gì cả... Đêm qua cô ấy lại đến tìm... sắp mùa đông rồi mà vẫn quanh quẩn ở bờ sông... giời ơi...
Chung lại rít lên, cả người anh ta chảy rũ xuống như một gáo mật. Thắng ngửi thấy mùi thơm lựng, mùi thơm mà anh đã ngửi được hồi còn bé tí tẹo khi người ta nấu đường. Trong mắt Thắng, vệt nắng đó ngoài hành lang đang bốc hơi nghi ngút. Chung ngừng lại không rít nữa nhưng vai vẫn giật giật. Thắng thấy thương Chung, anh ta không bao giờ cười, không bao giờ ngồi tán chuyện và không rượu không thuốc. Suốt ngày Chung ôm bàn làm việc của mình, nhận những bức thư, đọc chúng, lo sợ và chíp chíp mồm vì những chiếc răng sâu. Người Chung ngày càng sắt lại, khô héo méo mó đến mức thảm hại. Nhưng rõ ràng Chung không hề làm hại, không hề gây cản trở hoặc va chạm với ai. Chung là một hòn đá.
- Thư ấy vợ ông gửi à?
Thắng buột miệng hỏi. Chung lắc đầu, mặt ráo hoảnh trở lại, Thắng nhận ra điều đó nên tranh thủ khai thác nhanh:
-    Bạn gái à?
Chung gật đầu.
-    Cô ấy ở đâu?
-    Ở quê.
-    Làm ruộng à?
-    Mất rồi...
-    Chó dại cắn à?
Không hiểu sao Thắng lại nghĩ đến chó dại.
-    Không. Ngã xuống sông...
-    Thế sao còn những bức thư này?
Im lặng. Thắng bất lực xuôi tay Mặt Chung đã trở lại như mọi khi, lầm li, cau có. Ánh nắng ngoài hành lang bò vào phòng nằm mấp mé cạnh gót giày Thắng. Chung chíp chíp mồm, đầu ngọ nguậy.
-    Hôm nào tôi đến chỗ ông chơi. Được không?
-    Đến làm gì.
Chung dài giọng khó chịu. Chỗ ở của Chung bí mật như tổ chuồn chuồn.

Thư lại mang đến cho Yến những cuốn truyện nhàu nát, gáy được xâu bằng dây thép còn bìa thì dán bằng dính nham nhở. Thư nhộn nhạo đi khắp nhà, thoắt lên thoắt xuống, lúc ôm lưng bà Khánh khi bẹo má Yến. Sơn thấy Thư thì lẻn ngay ra quầy thuê băng ngồi. Thư ghé sát tai hỏi Hoàn:
-    Thế nào, bà có nhận ra tôi không hả bà con giời?
Mắt Hoàn trừng trừng vô cảm. Thư thả người xuống cạnh Yến:
-    Nghe chừng mụ này còn lì lắm Yến ạ... Đây cuốn này đọc được này. Cũng mùi mẫn ra phết… Sau thằng ấy tự tử.
Yến ậm ừ. Thư nhận thấy da Yến có những chấm loang nhỏ ở hai bên thái dương.
Mùi cồn sền sệt khắp nhà. Người Thư tê dại, gây gây, mắt cay xè và díp lạ. Tự dưng Thư mỏi mệt rã rời, cơn buồn ngủ như một đám mây xám ùa vào mặt, Thư ngáp không cần lấy tay che miệng. Hoàn cựa quậy, mắt vẫn mở trừng trừng. Trong cơn chập chờn Thư nhìn Hoàn và rùng mình, nỗi sợ hãi dâng lên. Một khuôn mặt nửa sống nửa chết, lạnh lùng ác hiểm thò ra khỏi tấm vải trắng hình chữ nhật. Bất giác Thư bíu lấy vai Yến và chạm phải đầu xương nhọn. Yến lắc người tránh bàn tay Thư một cách phũ phàng tưồng như vừa bị xúc phạm ghê gớm. Tiếng nhạc từ nhà bên vọng tới, ban đầu thoang thoảng, sau dồn dập quấn quýt xô đẩy tràn ngập cả không gian xung quanh. Rồi tiếng nhạc dừng lại đột ngột, một lúc sau nó tiếp tục cất lên một cách nhẹ nhàng, nhún nhẩy và giữ khoảng cách xa vời vợi. Bà Khánh xuống phá tan không khí lơ mơ ấy bằng những câu hỏi về đoàn. Thư nhướn mày dẩu môi, một cử chỉ thường xuyên mỗi khi nhắc đến cơ quan. Thư lại liến láu kể về từng người vừa kể vừa tự cười. Bà Khánh mủm mỉm nghe, Yến thì vẫn giữ nét mặt lạnh tanh mặc dù không bỏ sót một lời, Thư ngồi dấn thêm chút nữa rồi vào đoàn tìm Cương. Tình trạng của Cương ngày càng trầm trọng, Cương lên cơn sốt mặt đỏ hực nằm vật vã trên đầu giường, đầu lật qua lật lại. Đỡ sốt Cương lại thờ thẫn ra sát hàng rào ngồi cả ngày. Con ngựa vẫn ở đấy vẫn ăn cỏ và chuông ở cổ nó vẫn vang vang nhè nhẹ mỗi khi nó di chuyển hoặc rũ bờm. Hầu như không ai chú ý đến Cương nữa. Thư thấy Đoàn Lân chống nạng đứng giữa đám người, khua tay múa chân diễn tả cái gì đó. Cương ngồi hai tay chống đầu gối thân vươn về phía trước giống như một con nhái sắp sửa nhẩy. Phượng đang gọt cam cạnh Cương ngẩng lên nhìn Thư không nói gì, cúi xuống gọt tiếp. Cương Phượng hít thật sấu nhưng không thở ra. Và Phượng rút thuốc châm hút. Làn khói xanh nhạt vẫn lên, lơ đãng xoay tròn trên đầu Phượng.
Phượng đặt thuốc vào môi Cương. Thư nhìn khói thuốc mà chỉ coi nó như một cái cớ để chăm chú.
-    Đêm qua lão Hùng mò sang phòng tao. - Phượng nói đều đều - Tao phải dọa kêu lên lão ấy mới chịu về. Mày cũng đừng giận làm gì, đàn ông thằng nào chẳng thèm khát chuyện ấy.
Thư lặng đi lún sâu vào không khí, cảm giác nghẹt thở. Hình như Phượng còn nói gì nữa, nói gì nữa.
-    Tao cám ơn mày!
Thư đứng dậy đi lang thang trong khu tập thể, mỗi phòng ghé vào một chút, hờ hững vài ba câu chuyện xa lạ buồn tẻ. Qua phòng Phạm Hùng, Thư cắn môi nghĩ ngợi rồi quyết định đẩy cửa bước vào. Căn phòng sạch sẽ, hơi lộn xộn, không có mùi, tuyệt không một mùi vị. Bộ ấm chén sáng trắng xếp thẳng tắp trên mặt bàn kính in hình xuống tạo cảm giác choáng lộn nhỏ bé. Hùng nhìn Thư, như mọi khi mắt chớp chớp, miệng hơi chúm lại, gật đầu. Mặt Thư lạnh tanh nhìn trả lại Hùng, đầu cũng gật gật. Hùng hỏi:
- Gì mà ghê thế?
Thư nhếch môi tự rót nước cho mình:
-    Đàn ông nhiều khi cũng tởm, anh nhỉ!
Hùng giật mình. Thư đổi mặt, vui vẻ như mọi lần, giọng lại lả lơi cười cười nói nói. Hùng thở phào trách:
-    Hôm nay em làm sao ấy
Thư dẩu môi:
-    Lạ lắm à? Em đùa anh một tý đấy mà. Sao mãi mà không kiếm được vở nào mới hả anh?
Hùng phẩy tay:
-    Cũng có đấy. Nhưng mọi người có chịu đâu. Cái nào cũng lắc, cái nào cũng thiếu xung đột thiếu thắt nút... Sao lâu không vào đoàn?
-    Bận, Em mới gặp lại một anh bạn cùng học...
Giọng Thư lấp lửng. Phạm Hùng ngả người ra sau, hai tay vươn sang hai bên, mặt lộ rõ vẻ cay cú, hậm hực. Thư không để ý thao thao kể về anh bạn cùng học của mình với giọng ngưởng mộ thi thoảng lại nhấn một hai câu “anh ấy hùng mạnh lắm, không dây dưa vào nghệ thuật nghệ thiếc gì đâu. Đàn ông thế mới là đàn ông chứ... anh ấy nghiêm túc, không có nhu cầu như những thằng đàn ông tiểu nhân khác, bạ đâu cùng sục... anh ấy làm giám đốc, anh ấy bảo ở đời, không gì khổ bằng thằng làm phó”. Sau đó Thư ra về, vui vẻ như mọi khi, véo mũi Hùng một cái, thơm lên má một cái và cười rất duyên. Ngồi lên xe ra khỏi đoàn một lúc Thư mới biết mình để quên mũ ở phòng của Hùng. Gió làm tóc Thư xù lên, vật vã. Và Thư quyết định tạt qua cơ quan Thắng, mặc dù không biết để làm gì. Lần đầu tiên Thư vào đây. Ông Huỳnh chống nạnh hoạnh họe:
-    Chị gặp anh Thắng làm gì? Chị là người nhà à?
-    Em là bạn.
-    Bạn, Xinh gớm nhỉ. Để tôi gọi chú ấy,
Thắng vô cùng ngạc nhiên khi thấy Thư đến cơ quan mình, Thư luống cuống:
-    Em đang đi, tiện thể tạt qua hỏi anh một tý,
Thắng đưa Thư ra quán giải khát ngoài cổng, anh chưa bao giờ tiếp bạn bè trong phòng làm việc. Thư bịa ra vài câu hỏi rồi nghe Thắng trả lời. Giọng của Thắng vẫn đều đều từ tốn đầu cúi xuống nhìn vào cốc nước cam đặt trước mặt Thư như lần hai người ngồi uống bia ở cạnh nhà bảo tàng. Cô chủ quán đặt bao thuốc vào bàn tay đang xòe ra đón sẳn của Thắng, Anh chăm lửa, khói phun cuộn lên rồi loãng dần và từ đấy về sau khói luôn ở độ mỏng nhẹ mơ màng,
-    Đã bao giờ anh Thắng thấy mệt mỏi chưa?
Thư đột nhiên chuyển chủ để, Thắng lại rít thuốc, đầu rũ thấp hơn nữa, lần này thì mặt anh in trong cốc cà phê của chính mình. Câu hỏi phá bỏ ranh giới khách sáo, nó kéo xích hai người lại.
-    Cũng thi thoảng, - Thắng cười, ngẩng lên nhìn Thư - Còn Thư thì sao?
-    Em ấy à, cũng thi thoảng.
Hai người cùng cười. Không hiểu sao lúc ấy Thư cảm thấy Thắng đã thân thuộc với mình từ lâu, Thắng có sự tự tin, có sức mạnh toát ra từ những cử chỉ nhỏ nhất, Thắng không xưng tôi với Thư như mọi lần nữa.
Đột nhiên Thư muốn ôm lấy Thắng. Thư hỏi bâng quơ, nhưng giọng run lên:
-    Tối mai anh Thắng bận gì không?
-    Không. Cả ngày làm việc ở cơ quan căng thẳng, hết giờ là về nghỉ, chẳng có việc gì cả.
-    Mai em tổ chức sinh nhật, em mời anh đến dự cho vui. - Thư lấp liếm thật nhanh - Anh cũng nên đi chơi cho nó khuây khỏa, chứ cứ ở một chỗ, ung hết cả người.
 
(Thiếu 1 trang)
 
đi Vắng. Phòng trở nên căng thẳng, con Hà ý tứ bỏ sang phòng bên cạnh ngồi. Ngay Chung cũng bớt chíp chíp mồm, anh ta lật giấy tờ nhẹ nhàng hơn. Thắng mở tung cửa sổ, phanh áo.

Ông nhìn thấy viên đạn lừ lừ tiến thẳng về phía mình, nó lóe sáng, gầm rống hệt một con mãnh thú. “Khỉ ạ, chẳng lẽ lại nhanh đến thế. Chẳng lẽ..” ý nghĩ của ông bị dứt đứt, cố vươn lên bám lấy nhau một lần nữa rồi với sự bất lực tuyệt vọng, nó rủ xuống mềm như một sợi bún. Ông lại gặp buổi chiều mảnh mai, nó bị đóng vào vách nứa, thi thoảng rùng mình ớn lạnh. Thời khắc sắp hết, ở đâu đó, xa, sâu trong lòng hang chìm dưới đất, ngọn lửa đang thoi thóp... Những dãy đồi màu lục trườn đi, chúng hoang vắng im lặng, nổi gồ trên nền trời xám nhạt nặng nề đang võng xuống. Chân trời là một dải trắng, sắc lẹm như lưỡi gươm. Ông buồn nôn, cơn buồn nôn năm chín tuổi, khi lần đầu tiên ông nhìn thấy hai con gà đang xé đôi một con giun. Ông há mồm, cố ựa mọi thứ trong người ra, nhưng rõ ràng là không nôn được bởi vì cảnh ấy đã quá xa, không còn màu sắc, mùi vị nữa. Ông thở khò khè, bất lực, nước mắt ứa ra. Chân trời ngày càng mỏng, nó gờn gợn, ram ráp và đột nhiên, từ ngón trỏ của ông ứa ra một dải máu. “Mình lại đứt tay mất rồi”. Ông lẩm bẩm, nhắm mắt lại, không dám nhìn vào chân trời nữa. Nó quá sắc...
Đột nhiên đám mây vàng cuộn lên...