Chào mừng Cô Lữ Buồn đến với BLVH!
Cảm ơn chị đã gửi đến topic này thêm một bài ca dao... để bình luận. Nhưng mà hiện tại, sweet chỉ có đủ khả năng nhìn thấy nghĩa đen của bài ca dao "cò quăm" này thôi, ngoài ra ko thấy thêm gì khác (tại mắt sweet nó vậy nè ). Vậy sweet ko dám bon chen chạy trước mọi người đâu, chỉ xin góp thêm vài bài ca dao về "con cò, cái kiến".
"Cái có mày mổ cái tôm.
Con tôm quặp lại, mà ôm cái cò.
Cái cò mày mổ cái trai.
Cái trai quặp lại, mà nhai cái cò"
" Cái cò là cái cò kỳ,
Ăn cơm nhà dì, uống nước nhà cô.
Đêm nằm thì ngáy o o,
Chửa đi đến chợ đã lo ăn quà.
Hàng bánh, hàng bún bày ra,
Củ từ, khoai nước cùng là cháo kê.
Ăn rồi cắp đít ra về,
Thấy hàng chả chó lại lê trôn vào.
Chả này bà bán làm sao ?
Ba đồng một gắp lẽ nào chẳng mua.
Nói dối là mua cho chồng,
Đem đến quãng đồng, ngả nón ra ăn.
Thoạt là đau bụng lăm răm,
Về nhà đau quẳn đau quăn dạ dày.
Đem tiền đi bói ông thầy,
Bói ra quẻ này, những chả cùng nem.
Cô nàng nói dối đã quen,
Nào tôi ăn chả ăn nem bao giờ."
sweet đang search bằng google lại cho chắc ăn bài này thì thấy link này hay hay nên đưa vô luôn, khỏi chép
http://gdptvnac.net/van-hoa/doan-quoc-si/cadaonhidong-1b3.html

Hình như mọi người ko mấy hăng hái với ca dao, nhỉ?
Vậy để sweet mở hàng cho chính mình vậy, hihi. Múa vài đường mong các anh, các chị đừng chê cười
Trong ca dao, con kiến hay con cò thường được dùng để chỉ người dân nông thôn VN nói chung hay người nông dân nói riêng. Bài ca dao này, rất ngắn gọn và chỉ nổi lên 1 đối tượng và 1 hành động. Đó là con kiến nằm trong 2 phối cảnh "cành đào" và "cành đa", và hành động "leo". Đào và đa là 2 loại cây có đặc điểm rất khác nhau. Đa khô, nhiều rễ phụ chằng chịt; đào ngọt, có hoa có quả (kiến khoái), thân khẳng khiu. Nhưng "con kiến" dù ở cây nào thì cũng chỉ có thể leo ra rồi vào, vào rồi ra. Ở đây xuất hiện điệp từ cách quãng và đảo chữ "leo ra", "leo vào" nhấn mạnh sự xoay vòng, bế tắc.
Dường như con kiến bé nhỏ đã không tìm thấy lối thoát cho mình trên "cành đa cành đào". Phải chăng câu ca dao đang đề cập đến những thân phận bé nhỏ trong xã hội xưa không có khả năng tìm thấy lối đi cho mình trong cuộc sống...
THÂN MỜI MỌI NGƯỜI TIẾP TỤC BÌNH!

thấy hình như cả nhà ko mấy hứng thú lắm với bài ca dao này nên sweet chuyển sang bài khác nhá

Con kiến mày leo cành đa,
Leo phải cành cộc, leo ra leo vào
Con kiến mày leo cành đào
Leo phải cành cộc leo vào leo ra

 
Bạn sweet ơi bạn bình thì đúng rồi đấy nhưng bạn quên mất câu cốt tử của câu ca dao này đó là "Leo phải cành cộc". Chỉ có khi đó con kiến mới leo ra leo vào. Theo tôi khi nói "con kiến" bạn nên liên hệ nó với thành ngữ  "Con sâu cái kiến" chỉ những thân phận thấp kém. "Cây đa" và" câyđào" muốn nói đến những hoàn cảnh khác nhau."Leo phải cành cộc" nhằm chỉ những tình huống khó khăn bế tắc. Vậy toàn bộ câu này nói về những người thấp kém (có thể thấp kém cả về thân phận và cũng thấp kém cả về trí tuệ) không biết các giải quyết những tình huống khó khăn dù trong bất cứ hoàn cảnh nào
   Vấn đề lớn hơn của câu ca dao là nó nhằm đến cái gì? Ở câu hỏi này ta cần tách nó làm hai giả thiết
  1-Câu ca dao là một cách người nông đân tự trào lộng mình thí dụ như bài thằng bờm có cái quạt mo chẳng hạn. Đây theo tôi là một hướng tiêu cực. Chửi quan lại, chửi chế độ chán rôi lại chửi chính mình. Điều này cũng hay gặp trong ca dao và trong chuyện tiếu lâm
 2-Câu ca dao là một cách tự nhận thức được  nhược điểm của mình. Hướng này tích cực hơn vì khi nhận thức được thì con người sẽ sửa chữa được
    Vài ý kiến nhỏ, có gì không đúng bỏ qua nhé

Chào bạn Thế Duyên! (ko biết nên xưng hô thế nào, hihi)
Cảm ơn bạn vì đã "chia sẻ" với sweet mục này.
thật ra, trình độ bình văn của mình ko tốt lắm, cái "tầm" nhìn cũng ko rộng. Ban đầu, khi đọc câu ca dao này, sweet hoàn toàn ko hiểu gì cả. Tại  hồi đó sweet đc tặng một cuốn sách về ca dao VN, mở ra coi thì thấy nó nói đôi chút về câu này. Nay viết ra cảm nghĩ nông cạn của mình (dĩ nhiên là có ảnh hưởng ý bình của tác giả cuốn sách)
Về cái cốt của câu ca dao này, sweet đồng tình với bạn. Đúng là phải gặp trúng "cành cộc" thì mới cần phải quay lại. Điều này làm sweet liên tưởng đến việc kẹt xe. Theo quy tắc đàn kiến, nơi nào có lối thoát, nơi đó sẽ có nhiều người, hihi.

1-Câu ca dao là một cách người nông đân tự trào lộng mình thí dụ như bài thằng bờm có cái quạt mo chẳng hạn. Đây theo tôi là một hướng tiêu cực. Chửi quan lại, chửi chế độ chán rôi lại chửi chính mình. Điều này cũng hay gặp trong ca dao và trong chuyện tiếu lâm
2-Câu ca dao là một cách tự nhận thức được  nhược điểm của mình. Hướng này tích cực hơn vì khi nhận thức được thì con người sẽ sửa chữa được

Theo thiển ý xủa sweet, ý 1 có vẻ đúng hơn. ko phải cái j hay, tích cực mới là ý nghĩ đích thực của tác giả. Khi người dân gặp phải điều oái oăm, họ giận, bực mình, nhưng vế tắc. họ quay vòng và ko có định hướng. tất cả hành động gần như đã trở thành bản năng. gặp phải cành cộc thì leo vào, ko thì leo ra. cái nhịp sống nhàm chán này khiến cho họ uất, uất thì phát thành lời (ca dao). và dĩ nhiên, khi gặp hoàn cảnh "tức mình" như vậy, họ sẽ phải cố gắng hành động. nhưng vẫn tiếp tục là vô vọng...
còn về ý thứ 2? theo bạn là nhận thức điều gì? nhận thức đc mình (con kiến) đang trên một cành đào hay một cành đa? nhận thức rằng "con đường túng quẩn" của mình. mà theo sweet biết, con kiến ko thể làm cho một cái cây từ khô héo trở thành tươi ngọt đc. như vậy khuyềt điểm ko thể sửa chửa đc, nhận biết chỉ để châm biếm => quay lại là ý 1...
MONG NHẬN ĐƯỢC PHẢN HỒI TỪ CÁC BẠN! CHÚNG TA TIẾP TỤC BÌNH HEN

Chậc chậc, xem ra sweet ko có năng khiếu mở quán cho lắm
Chẳng lẽ mình cứ phải solo thế này à? Nhưng thôi kệ, có sao đâu!
[/align][/align][/align][/align][/align]

Trích đoạn: sweet

[align=center][align=left][align=center] 

Những ngọn núi, ngọn non có mặt tự bao giờ? Theo hầu hết các quan điểm, từ truyền thuyết đến khoa học, núi có từ khi đất có. Dất có tự bao giờ? Chắc chắn là từ lâu lắm rồi! Thế mà "non" vẫn xanh. (?!)

"Trăng bao nhiêu tuổi trăng gì
Núi bao nhiêu tuổi gọi là núi non"
[align=left]Và ngay cả núi, người ta vẫngọi là "núi non" đấy thay! Xem ra, thời gian đã không thể làm cho núi non già đi. vậy mà có một thứ có thể làm cho "non xanh" có thể bạc đầu: đó chính là "sương tuyết". Các liên tưởng "non xanh"- tuổi xuân, "sương tuyết"- yếu tố bên ngoài thật độc đáo! Có thể con người cho rằng mình chống lại được với thời gian, nhưng kỳ thục, chính những gì xung quanh con người mới làm ta phải già đi. Chình những lo toan, chộn rộ của cuộc đời mới là kẻ thù đích thực của tuổi thanh xuân. Núi- sương tuyết bao phủ, xuân lại xanh. Nhưng liệu con người-bị siết lấy bởi bao phiền muộn có thể trở lại như xưa? Con người già, cũng như "cây khô" không dễ gì trẻ lại được.
[align=right] 

[/align][/align][/align][/align][/align]

Ca dao là những bài thơ cổ. Vì thế khi tìm hiểu cần chú ý đến yếu tố lịch sử và địa lý của người làm thơ. Theo tôi biết từ "núi non" bắt nguồn từ Kinh Dịch xưa. Núi là tượng của quẻ Cấn, chỉ hướng Nam (Nam theo Dịch lý, hay hướng Bắc ngày nay), tức là hướng "Nom". Từ "Nom" biến thành "non". Hướng "Nom" nghĩa là khi đứng tay phải (hay tay "mặt") ở hướng mặt trời "mọc", tay trái (hay tay "chiêu") ở hướng mặt trời lặn thì mắt trông về hướng "nom".
Ca dao cũng như huyền sử  là văn truyền miệng, chứa đựng rất nhiều điều tiền nhân người Việt muốn gửi gắm tới thế hệ sau. Chúng ta bình ca dao nên chú ý tới những thông điệp ẩn này.

Minh Xuân
Như vậy hoặc nước Việt trước kia có lãnh thổ rộng hơn về phương Bắc, hoặc người làm ra bài ca dao này đã từng ở nước ngoài

đây thực là một điều thú vị!
vì đây là một bài ca dao, nên sweet ko thể biết được ai sáng tác, sáng tác khi nào. hoặc ta có thể giả thiết giống như MX (tác giả đi du lịch TQ chẳng hạn), hoặc ta có thể cho rằng tác giả chưa từng thấy tuyết, nhưng đã nghe nói về tuyết nên viết như vậy

Ca dao là những bài thơ cổ. Vì thế khi tìm hiểu cần chú ý đến yếu tố lịch sử và địa lý của người làm thơ. Theo tôi biết từ "núi non" bắt nguồn từ Kinh Dịch xưa. Núi là tượng của quẻ Cấn, chỉ hướng Nam (Nam theo Dịch lý, hay hướng Bắc ngày nay), tức là hướng "Nom". Từ "Nom" biến thành "non". Hướng "Nom" nghĩa là khi đứng tay phải (hay tay "mặt") ở hướng mặt trời "mọc", tay trái (hay tay "chiêu") ở hướng mặt trời lặn thì mắt trông về hướng "nom".
Ca dao cũng như huyền sử  là văn truyền miệng, chứa đựng rất nhiều điều tiền nhân người Việt muốn gửi gắm tới thế hệ sau. Chúng ta bình ca dao nên chú ý tới những thông điệp ẩn này.

tuổi đời sweet còn ít, cũng ít có cơ hội để xem xét Kinh Dịch, nên rất cám ơn MX đã cho sweet biết thêm một điều mới. khi sweet viết bài này, kì thực là sweet chỉ cố gắng làm sao để sáng tỏ ý nghĩa của bài này. khi đọc bài này lần đầu, cảm nhận của sweet là "hiểu chết liền"! đọc mất 5 lần mới lờ mờ thấy cái gì đó. phấn đấu lằm mới viết được bài này. vả lại sweet ko rành về nguồn gốc chữ Việt, nên chỉ đoán mò ra một cách chơi chữ nào đó!
rất mong MX chỉ giáo thêm

Không dám "chỉ giáo" người khác. Mình do nghề nghiệp được đi khắp Việt Nam nên có chút hiểu về hoàn cảnh địa lý nước nhà. Còn về Dịch lý, bản chất là vũ trụ quan và thế giới quan (triết học) của người Việt xưa. Do đó trong tiếng Việt có rất nhiều từ  có nguồn gốc từ Dịch lý, nếu không muốn nói tiếng Việt cấu tạo từ Dịnh lý. Hơn nữa văn thơ cổ (ca dao, huyền sử) chứa đựng quan niệm triết học của người xưa, tức là chứa đựng các thông tin từ Dịch lý. Mình nghĩ người cầm bút nào có tâm cũng nên tìm hiểu về Dịch học. Có điều Dịch học người Việt bị thay đổi rất nhiều qua sách vở của Tàu, hiểu được ý nghĩa rất khó, bị biến thành sách bói toán nhảm nhí, quỷ quái. Gạn đục, khơi trong tìm nguồn gốc không phải dễ.
Mình thấy chuyên mục bàn về ca dao rất đáng làm. Xin bạn cứ tiếp tục đưa những bài ca dao cổ ra bàn. Mình sẽ cố gắng đóng góp theo hiểu biết và cảm nhận của mình.
 

Cảm ơn MX đã ủng hộ
sweet xin góp thêm một bài ca dao khác

Trích đoạn: sweet

Cảm ơn MX đã ủng hộ
sweet xin góp thêm một bài ca dao khác

Trèo lên cây bưởi hái hoa
Bước xuống vườn cà hái nụ tầm xuân
Nụ tầm xuân nở ra xanh biếc
Em có chồng rồi, anh tiếc lắm thay!
- Ba đồng một mớ trầu cay
Sao anh chẳng hỏi những ngày còn không?
Bây giờ em đã có chồng
Như chim vào lồng như cá cắn câu
Cá cắn câu biết đâu mà gỡ
Chim vào lồng biết thủa nào ra?

Nguồn: e-cadao.com

 
Hãy xem bốn câu đầu lời của người nam. Ba câu đầu tiên là tả cảnh. Bất ngờ sang câu thứ tư là nói tình. Thế mà nói được cái tình thật sâu. Tại sao vậy?
Hai câu đầu tiên có thể gọi là đối nhau về ý, nhưng cùng diễn tả một hoàn cảnh thống nhất. Trong văn thơ Việt việc dùng 2 ý để diễn tả rất hay gặp. Điều này bắt nguồn từ quan niệm lưỡng nghi xưa. "Trèo lên" và "bước xuống" là cặp đối lập. Nếu theo đạo xưa chính là nói về Trời và Đất, tức là bao hàm tất cả mọi sự việc. Có thể hiểu là người con trai làm bất cứ việc gì (chứ không phải chỉ hái hoa không) cũng không dứt nổi nỗi nhớ người con gái.
Cặp đối thứ hai là "hoa bưởi" và hoa "tầm xuân". Cả hai đều nở vào mùa xuân. Mùa xuân mà không có bạn tình thì thật buồn!
Hoa bưởi hái để lấy mùi thơm. Như vậy, đối lại hoa tầm xuân hái để lấy màu sắc. Tầm xuân là hoa hồng dại, có sắc (màu), nhưng không thơm. Hái hoa tầm xuân lấy màu nhưng tại sao lại nở ra "xanh biếc"? Tầm xuân phải nở màu hồng mới đúng chứ. Rõ ràng là hái phải bông hoa non, giống như ăn phải quả chuối xanh vậy (!). Và cũng chính vì hái phải bông hoa xanh màu mới liên hệ đến chuyện tình lỡ dở:
"Em lấy chồng rồi anh tiếc lắm thay".
Tóm lại phần lời người nam có thể hiểu là người con trai làm bất cứ việc gì (trên trời hay dưới đất) cũng thấy bị lỡ dở như chuyện tình với người con gái. Nỗi tiếc nuối thật sâu sắc.
Phần tiếp theo lời người con gái, có lẽ xin dành để cho bạn nào nữ giới bình luận tiếp.

Chào Sweet và Minh Xuân!
Hà Thu mạo muội có chút suy nghĩ riêng về bài ca dao (không dám nói là bình luận), đây chỉ là theo cảm nhận riêng của Hà Thu, mong hai bạn cho ý kiến nhé!
--------------
 
Theo phong tục của người miền Bắc, ông bà xưa có câu: "Miếng trầu là đầu câu chuyện". Mỗi khi có việc, dù là việc hiếu, việc hỉ, người dân miền Bắc thường lấy miếng trầu để làm duyên cớ bắt nguồn cho tất cả mọi việc. Do đó người con gái này đã dùng "miếng trầu" để ngụ ý chuyện tình cảm, và còn thẳng thắn nói rõ giá của miếng trầu khiến hai câu này tựa như một lời than trách.
 

Ba đồng một mớ trầu cay
Sao anh chẳng hỏi những ngày còn không?

 
Nhưng đọc kỹ lại mới thấy lời trách này dường như mang rất nhiều tình cảm yêu thương. Chính vì có tình cảm với chàng trai nên cô gái mới than trách như vậy. Ở đây có thể ngầm hiểu rằng, giá như thời gian có thể quay ngược lại để chàng trai nói lời yêu thương sớm hơn, thì chắc hẳn cô gái sẽ đồng ý. Nhưng chính hai câu này cũng đã giới hạn lại khoảng cách giữa hai người.
 
"Sao anh chẳng hỏi những ngày còn không."
 
Nghĩa là bây giờ cô gái đã chẳng "còn không" nữa, mà
 

Bây giờ em đã có chồng
Như chim vào lồng như cá cắn câu

 
Hai câu sau này mang hơi hướm của sự tiếc nuối, Vì thời ấy, cuộc sống luôn bị ảnh bởi hưởng chế độ phong kiến, người phụ bị bắt buộc phải tuân theo "Tam tòng, tứ đức". Do đó khi cô gái đã lấy chồng rồi, thì đã không còn dám mong muốn có thể thay đổi được cuộc đời mình nữa. 
  
Hai câu kết là nỗi cảm thương cho thân phận của cô gái. Cô tự hỏi mà như đã tự trả lời. Cá cắn câu rồi làm sao còn gỡ được? Chim vào lồng cũng biết đến thuở nào mới có thể bay ra?
Đọc hai câu kết mà dư âm vọng lại như tiếng thở dài, bức bối. Nhưng dù sao đó cũng là cái kết mà cô gái đã tự chọn lựa cho mình (hay là phải chọn lựa?). Dù có yêu thương chàng trai đến thế nào thì cô cũng chỉ còn biết tự thốt lên một cách xót xa:
 

  Cá cắn câu biết đâu mà gỡ
Chim vào lồng biết thuở nào ra?

Minh Xuân xin bổ sung thêm một số ý.
Miếng trầu ở đây có lẽ không phải là "đầu câu chuyện". Trầu ở đây là trầu ăn hỏi, xin cưới "sao anh không hỏi". Về giá của nó là "ba đồng một mớ" mình không hiểu lắm là người con gái định nói là đắt hay rẻ. Thường người ta nói "ba cọc ba đồng". Có lẽ là rẻ thì đúng hơn. Ý người con gái là trầu cau có đáng gì đâu mà không làm đám ăn hỏi từ sớm. Ở đây còn một ý chơi chữ nữa là thường người ta nói "lá trầu không", gắn với câu thơ "những ngày còn không".
Trong phần sau, "cá cắn câu" và "chim vào lồng" chính là quan niệm lưỡng nghi xưa về Trời và Đất (đối ý với "trèo lên cây bưởi" và "bước xuống vườn cà" trong lời người con trai). Người con trai ở đoạn trước than thở là làm gì cũng thấy nuối tiếc duyên với người con gái. Còn người con gái đáp là bây giờ có chạy đi đâu (lên trời hay xuống đất) cũng không thoát khỏi số phận đã ràng buộc. Như thế thì việc đối đáp giữa trai và gái mới cân xứng. Nghệ thuật đối đáp giao duyên của người xưa thật ý nghĩa, bóng bẩy và khéo léo.

Nhờ bạn nào giải nghĩa cho hai câu ca dao quen thuộc:

Trích đoạn: Minh Xuân
Nhờ bạn nào giải nghĩa cho hai câu ca dao quen thuộc:

"Công cha như núi Thái Sơn

Nghĩa mẹ như nước trong nguồn chảy ra"

thấy MX đợi chắc cũng lâu rồi, nên sweet mạo muội có vài ý kiến nhỏ sau:
Thứ nhất, câu ca dao này đề cao công ơn cha mẹ, cao sâu như trời bể.
Thứ hai, về từ "công" và "nghĩa". Tại sao không phải là "ơn" và "tình"?
Thứ ba là về hình tượng so sánh. Công ơn của người cha thì như núi Thái. Hình ảnh này vừa gợi nên sự cao to, vừa gợi sự cứng rắn trong người cha. Cha là chỗ dựa vững chắc cho con trong cuộc đời. Hình ảnh thứ hai là "nước trong nguồn". Dòng nước trong mát dịu hiền như người mẹ. "Mẹ là dòng suối" cho đời con. Ngoài ra, qua 2 hình tượng này, có thể tác giả cũng muốn gởi gắm thêm tầm quan trọng của "nghĩa mẹ".
"Mồ côi cha ăn cơm với cá. Mồ côi mẹ liếm lá ngoài đường".
---
vài ý nhỏ, mong ý kiến mọi người
Thân,
sweet

Cái "hóc" của hai câu ca dao này chính là ở hình ảnh núi "Thái Sơn". Tại sao ca dao của người Việt lại phải dùng một hình ảnh ngọn núi tận bên Tàu? Có thật núi "Thái Sơn" này là ở Tàu không?
Ngoài ra hai câu này dường như có chứa đựng thông tin về nguồn gốc người Việt cổ khi nói đến cha mẹ và các địa danh. Đây là hai câu ca dao hay được những người nghiên cứu cổ sử đề cập tới, nhưng mỗi người hiểu một cách.
Theo Trương Thái Du (Tiếng trống Mê Linh http://vnthuquan.net/diendan/tm.aspx?m=48737) thì câu ca dao này ngược với truyền thuyết Âu Cơ và Lạc Long Quân vì trong truyền thuyết này Âu Cơ là Tiên từ núi, Lạc Long Quân là Rồng từ nước. Tức là mẹ - núi, cha - nước mới đúng, chứ không phải cha - núi, mẹ - nước như trong câu ca dao trên. Cùng với hình ảnh núi Thái Sơn của Tàu, theo Trương Thái Du, đây là sự áp đặp của văn hóa Tàu lên văn hóa Việt. Người Việt trước đó theo chế độ mẫu hệ, nữ là dương, nam là âm.
Theo Nguyễn Quang Nhật (Sử thuyết họ Hùng) thì núi Thái Sơn là tên chữ của núi Đọ, điểm khảo cổ lâu đời nhất của người cổ đại ở Việt Nam. Cha mẹ ở đây hiểu là vua (giống như gọi Bố cái đại vương vậy). Núi Đọ nằm gần giao điểm 2 con sông là sông Chu và sông Mã, hay là sông Cha và sông Mẹ của người Việt cổ. Tức là hai câu ca dao trên nói đến địa điểm phát gốc của người Việt ở vùng Thanh Hóa ngày nay.
Có lẽ tôi đã lạc đề khi đưa các vấn đề lịch sử vào phần bình luận văn học. Nhưng thực sự lịch sử gắn liền với văn hóa, khi phân tích văn học mà không hiểu lịch sử thì sự bàn luận sẽ bị hạn chế rất nhiều.

Chẳng biết chúc mừng sweet ở đâu, nên vào đây chúc mừng vậy. Sweet tuổi nhỏ mà chín chắn, cầm "que" nẩy mực rất hợp. Xin chúc mừng.

Cảm ơn anh Minh Xuân đã chúc mừng chị em bằng một bài "ca dao" hiện đại @_@
sweet thấy là là sao ko có đấng mày râu nào mở topic chúc mừng chị em bên "Chúc mừng" nhỉ???
sweet cũng xin chúc tất cả chị em trong VNTQ có trọn 10 thương:

Một thương tóc bỏ đuôi gà
Hai thương ăn nói mặn mà có duyên
Ba thương má lúm đồng tiền
Bốn thương răng lánh hạt huyền kém thua
Năm thương cổ yếm đeo bùa
Sáu thương nón thượng quai tua dịu dàng
Bảy thương nết ở khôn ngoan
Tám thương miệng nói lại càng thêm xinh
Chín thương cô ở một mình
Mười thương con mắt hữu tình với ai

xin mời anh/chị/em nào đó có nhã hứng thì phân tích luôn 2 bài ca dao![sm=blinking.gif]

Trích đoạn: sweet

Cảm ơn anh Minh Xuân đã chúc mừng chị em bằng một bài "ca dao" hiện đại @_@
sweet thấy là là sao ko có đấng mày râu nào mở topic chúc mừng chị em bên "Chúc mừng" nhỉ???
sweet cũng xin chúc tất cả chị em trong VNTQ có trọn 10 thương:

Một thương tóc bỏ đuôi gà
Hai thương ăn nói mặn mà có duyên
Ba thương má lúm đồng tiền
Bốn thương răng lánh hạt huyền kém thua
Năm thương cổ yếm đeo bùa
Sáu thương nón thượng quai tua dịu dàng
Bảy thương nết ở khôn ngoan
Tám thương miệng nói lại càng thêm xinh
Chín thương cô ở một mình
Mười thương con mắt hữu tình với ai

xin mời anh/chị/em nào đó có nhã hứng thì phân tích luôn 2 bài ca dao![sm=blinking.gif]

Chào sweet. Lâu quá mà chẳng có ai chơi ca dao cả. Để Minh Xuân "phân tích" vậy.
10 thương nghĩa là đánh giá về 10 mặt khác nhau. Đã đánh giá thì phải có thứ tự và thước đo, có số lượng nhiều ít.
Đếm ra trong "mười thương"  thì có 4 điểm tả riêng về hình thức "cái răng cái tóc", lần  lượt là: tóc đuôi gà, má lúm đồng tiền, răng hạt huyền, miệng xinh. Ngoài ra còn có những điểm khác phụ vào: cổ yếm, con mắt hữu tình. Như vậy trong 10 thương có quá nửa là thương về hình thức. Nhưng những điểm về hình thức này đánh giá theo thước đo rất dân dã, mộc mạc, rất dễ thương.
Về tính nết thì có 2 điểm: ăn nói mặn mà và nết ở khôn ngoan. Một điểm nói ở gần đầu (hai thương), một điểm ở gần cuối (bảy thương), như vậy coi như là tính nết gói trọn những điểm khác, chứ không phải chỉ trong 2 điểm.
Về ăn mặc có 2 điểm: cổ yếm đeo bùa, nón thượng quai tua. Hai điểm này nằm ở giữa bài (năm và sáu thương), chỉ như điểm nhẹ qua trong 10 thương, chứ không phải chính.
Hai điểm về tình ý là chính nhất nên được để ở cuối cùng:
Sau khi tả đủ hình thức, tính cách người con gái, thì người con trai kết như vậy thật hay, bày tỏ được tình cảm của mình một cách khéo léo với người con gái.
Số 10 (mười thương) thể hiện sự trọn vẹn trong đánh giá. Đủ 10 thương là người có được về mọi mặt từ hình thức, tính cách, ăn mặc và tình ý.
Như vậy có thể nói bài ca dao rất súc tích, bố cục 10 thương rất khéo, hình ảnh sử dụng giản dị mà gợi cảm.
 

Đúng là quán ế thật đấy anh MX! dạo này sweet hơi bận nơi chỉ nhìn nhìn chứ chả viết được gì cả, hehe. hay là MX có câu nào hay hay thì chưng ra cho cả nhà ngó, biết đâu hàng quán khá hơn nhỉ?
đợi đến hết 30/4, sweet cũng được giải phóng, thư thư lại tĩnh tu tìm câu gì vui vui. chứ giờ này... bí lắm!

Có bài ca dao con cò, đọc qua giống như thơ "con cóc" vậy , chẳng hiểu muốn nói lên cái gì. Nhờ bạn nào giải nghĩa giúp.
 


Nguồn e-ca dao (xuất xứ - Đại Chúng).

thấy anh MX vào đây xây quán mừng quá à. sweet hổng có bình luận gì hết, spam thêm 1 câu ca dao thui:

Trích đoạn: sweet

thấy anh MX vào đây xây quán mừng quá à. sweet hổng có bình luận gì hết, spam thêm 1 câu ca dao thui:

Cái cò mày mổ cái tôm
Cái tôm quặp lại lại ôm cái cò
Cái cò mày mổ cái trai
Cái trai quặp lại lại nhai cái cò.

hí hí, mọi người vào bình thì bình bài của anh MX, dzui hơn câu này.

Câu của sweet nếu xem trong quyển Tục ngữ ca dao Việt Nam của Mã Giang Lâm thì được xếp ở mục "Đấu tranh chống phong kiến và tệ nạn xã hội". Ý là câu này nói về cuộc đấu tranh giai cấp.
Tuy nhiên dân gian không phải lúc nào cũng nghĩ đến đấu tranh giai cấp như văn bác học. Ví dụ trong chuyện ngụ ngôn của văn hóa Liễu Đôi có bài Diệu Trai thục nữ, đoạn sau kể Cò Ca đến nhà Diệu Trai:

Quán lại ế nữa rồi anh MX ơi!
sweet thì hổng có cao kiến gì, chỉ nói lên một số cảm nghĩ của mình thôi

Cái cò là cái cò con
Mẹ đi xúc tép, để con ở nhà
Mẹ đến chỗ cánh (Mẹ đi lặn lội) đồng xa
Mẹ sà chân xuống, phải mà con lươn

Phần mở đầu của bài ca dao có 3 'nhân vật' là cò mẹ, cò con và lươn. Ở đoạn này có nét giống bài con cò bị sáo măng, khác là ở chỗ con cò mẹ ko có gặp 'tai nạn' 'đậu phải cành mềm'.

Ông kia có cái thuyền buồm
Chở vào rừng rậm xem lươn bắt cò
Ông kia chống gậy lò dò
Đi vào bụi rậm xem cò bắt lươn

4 câu này giới thiệu nhân vật 'ông'. Ông ở đây chỉ đóng vai trò là người quan sát, tuy quan sát thấy mọi sự nhưng ông ta chẳng thể giúp được gì. Cũng giống như mấy người thấy có tai nạn giao thông thì bu lại xem cho kẹt đường chứ chẳng giúp gì cả. có thể là do ông ta nghĩ giúp ko có lợi gì cho cả 2 bên, mà nhiều khi mang tai họa lại cho ông ta (?!). Ngoài ra, còn có 1 chi tiết lạ nữa: "thuyền" và "gậy". Thuyền thì chỉ đi trên nước, gậy thì đi trên cạn. Cò thì trên cạn, lươn dưới nước. Cuộc ẩu đả xảy ra tại 2 nơi, nhưng ở khu vực có lợi cho phe nào thì phe đó "bắt" phe kia.

Con cò cắp cổ con lươn

Con lươn cũng cố quấn quanh cổ cò
Hai con, cò kéo, lươn co
Con lươn tụt xuống con cò bay lên.

Đoạn kết thúc là cảnh giẳng co giữa lươn và cò. Kết thúc sự việc là mọi chuyện vẫn như cũ. Lươn chỗ lươn, cò chỗ cò, ông kia chắc cũng đi về.
Bài ca dao, theo sweet nghĩ là nói lên những cuộc ẩu đả trong nội bộ nhân dân. Vì lợi ích của mỗi cá nhân, con người lại hay đi tranh giành, cấu xé nhau. Nhưng vì cả 2 bên đều là thế lực yếu kém, cuối cùng chỉ là cái trò cho những kẻ ngồi trên (ông kia) xem. Kết quả thì đâu vẫn hoàn đó.
---
Anh MX giải đáp bài này luôn đi hen, sweet thấy 1 bài 1 tháng là lâu quá rồi đó. Chúc anh vui với "cây cảnh-rừng" nha
Thân

Bốn câu tiếp theo là về “ông kia”, cũng rất lạ. Cảnh lươn cò đang ở “cánh đồng xa” bất ngờ lại có “cái thuyền buồm”, và thuyền này chở “ông kia” “vào rừng rậm”. Nếu theo nghĩa đen thì câu chuyện chẳng ăn nhập gì với nhau cả. Không rõ là chuyện đang ở ngoài đồng, trong rừng hay trên sông?
Nhưng nếu xét về ẩn ý “thuyền” là nét ngang tương trưng cho Đất, “buồm” là nét dọc tương trưng cho Trời (buồm thì phải có gió). Như vậy “thuyền buồm” chính là nơi giao hoa Trời Đất. "Thuyền buồm" chở “ông kia” là con người trong mối tổng hòa giữa Trời và Đất. Và đó là điều chính yếu, thể hiện qua từ “cái thuyền buồm” chứ không phải “chiếc thuyền buồm”. “Cái” ở đây hiểu nghĩa như trong "đường cái", cái = cả.
“Vào rừng rậm” có thể hiểu là cảnh con người đang suy nghĩ về vũ trụ, về “lươn bắt cò” và “cò bắt lươn”, tức là về những biến động qua lại giữa trời và đất. Vũ trụ, trời đất bao la, mông lung nên hình ảnh vũ trụ ở đây là “rừng rậm” và “bụi rậm”.
Để hiểu được thế giới xung quanh con người có thể có những cách tiếp cận khác nhau như xem lươn cò bằng đi “thuyền buồm”, rồi “chống gậy lò dò”, vạch “bụi rậm”, làm sáng tâm thức của mình mà suy ngẫm về trời đất.
(Còn tiếp)

Con cò cắp cổ con lươn
Con lươn cũng cố quấn quanh cổ cò
Hai con, cò kéo, lươn co
Con lươn tụt xuống con cò bay lên.

Phần cuối cùng của bài ca dao đầy hỉnh ảnh và rất sinh động
Hình ảnh tượng trưng trời đất hòa quện với nhau. Âm Dương xoay vần. Và kết quả là:
Là lúc trời đất tách khỏi nhau, lúc chuyển biến, sản sinh ra thế giới. Đó cũng là hình ảnh 50 người con lên rừng, 50 người con xuống biển trong truyền thuyết Tiên Rồng.
Một bài ca dao rất tuyệt vời về minh triết Việt.

Trích đoạn: Minh Xuân
Bài ca dao mở đầu bằng câu:
Cái cò là cái cò con
Mẹ đi xúc tép, để con ở nhà
Trong hai câu này có cái gì đó rất trừu tượng nhưng rất thân thuộc với người Việt về cảnh cò mẹ, cò con và tấm lòng của mẹ đối với con. Trừu tượng ở bản thân từ "cái cò" (không phải "con cò"). Tấm lòng của mẹ cò đối với con thể hiện qua hình ảnh "xúc tép" và "để con". Cò mẹ nuôi cò con thì bằng tép chứ không phải bằng tôm, và "xúc tép" chứ không phải "bắt tép". Và "để con" chứ không phải "đặt con" hay "nhốt con" ở nhà. Có thể thấy từng động tác rất ân cần, chăm chút của cò mẹ với cò con.
Tiếp theo:
Mẹ đến chỗ cánh (Mẹ đi lặn lội) đồng xa
Mẹ sà chân xuống, phải mà con lươn
Minh Xuân thích câu chính "Mẹ đến chỗ cánh đồng xa" hơn là câu dị bản "Mẹ đi lặn lội đồng xa". Từ "lặn lội" tuy hay, giống những câu ca dao khác về con cò, nhưng lại không hợp với câu sau. Đã "lặn lội" dưới đồng rồi sao còn "sà chân" xuống được?
Những từ "sà", "phải mà" ở đây nói lên sự bất ngờ trong cuộc gặp gỡ giữa cò và lươn ở chốn "cánh đồng xa". Cái khó hiểu nhất của bài ca dao này là "cái cò" và "con lươn" ở đây nghĩa là gì? Không phải là Trai Cò như trong Diệu Trai thục nữ. Còn giải thích là hình ảnh đấu tranh trong nội bộ nhân dân thì chưa thật hết ý vì bài này không có màu sắc phê phán. Ngược lại cả cái cò và con lươn đều được mô tả với thái độ trân trọng (Cò được gọi là "Mẹ").
Một cách giải thích liên quan đến huyền sử và minh triết Việt. Cò tương trưng cho Trời. Lươn tượng trưng cho Đất. "Ông kia" là ngôi Người. Như vậy có đủ Tam tòa Thiên - Nhân - Địa, và bài ca dao là hình ảnh vận động trời đất giao hòa cùng con người.
"Mẹ" cò còn có thể nói tới Mẹ Âu Cơ. "Lươn" là hình ảnh thu nhỏ của Rồng. "Cánh đồng" đây là cánh đồng Tương, nơi gặp gỡ của Âu Cơ và Lạc Long Quân. Âu Cơ và Lạc Long cũng là biểu tượng của Trời - Đất, sinh ra dòng giống Việt.
Ông kia có cái thuyền buồm
Chở vào rừng rậm xem lươn bắt cò
Ông kia chống gậy lò dò
Đi vô bụi rậm coi cò bắt lươn
Bốn câu tiếp theo là về “ông kia”, cũng rất lạ. Cảnh lươn cò đang ở “cánh đồng xa” bất ngờ lại có “cái thuyền buồm”, và thuyền này chở “ông kia” “vào rừng rậm”. Nếu theo nghĩa đen thì câu chuyện chẳng ăn nhập gì với nhau cả. Không rõ là chuyện đang ở ngoài đồng, trong rừng hay trên sông?
Nhưng nếu xét về ẩn ý “thuyền” là nét ngang tương trưng cho Đất, “buồm” là nét dọc tương trưng cho Trời (buồm thì phải có gió). Như vậy “thuyền buồm” chính là nơi giao hoa Trời Đất. "Thuyền buồm" chở “ông kia” là con người trong mối tổng hòa giữa Trời và Đất. Và đó là điều chính yếu, thể hiện qua từ “cái thuyền buồm” chứ không phải “chiếc thuyền buồm”. “Cái” ở đây hiểu nghĩa như trong "đường cái", cái = cả.
“Vào rừng rậm” có thể hiểu là cảnh con người đang suy nghĩ về vũ trụ, về “lươn bắt cò” và “cò bắt lươn”, tức là về những biến động qua lại giữa trời và đất. Vũ trụ, trời đất bao la, mông lung nên hình ảnh vũ trụ ở đây là “rừng rậm” và “bụi rậm”.
Để hiểu được thế giới xung quanh con người có thể có những cách tiếp cận khác nhau như xem lươn cò bằng đi “thuyền buồm”, rồi “chống gậy lò dò”, vạch “bụi rậm”, làm sáng tâm thức của mình mà suy ngẫm về trời đất.
Phần cuối cùng của bài ca dao đầy hình ảnh và rất sinh động

Con cò cắp cổ con lươn

Con lươn cũng cố quấn quanh cổ cò

Hình ảnh tượng trưng trời đất hòa quện với nhau. Âm Dương xoay vần. Và kết quả là:

Hai con, cò kéo, lươn co

Con lươn tụt xuống, con cò bay lên

Là lúc trời đất tách khỏi nhau, lúc chuyển biến, sản sinh ra thế giới. Đó cũng là hình ảnh 50 người con lên rừng, 50 người con xuống biển trong truyền thuyết Tiên Rồng.
Một bài ca dao rất tuyệt vời về minh triết Việt.

hổng phài sweet spam bài đâu nha, tại sweet muốn để cho nó trong 1 trang để dễ coi hơn thôi

---

Vể cách giải thích của anh MX, sweet chỉ có 1 chỗ thắc mắc: nếu Cò là Âu Cơ, Lươn là Lạc Long Quân thì sao cò và lươn lại có vẻ như muốn ăn thịt nhau thế? Nếu như đây chỉ là hình ảnh mang tính ước lệ, nói về sự xoay vần của vũ trụ thì hình ảnh này hơn dã mang!
Mà rõ ràng, mẹ Cò đã có "cò con" trước khi giằng co với Lươn.
Như vậy, theo sweet nghĩ, ý nghĩa của bài ca dao này chỉ dừng lại ở chỗ sự hình thành nên trời đất, chứ không liên quan đến Âu Cơ và Lạc Long Quân. Con ngưởi nhìn sự việc "cò-lươn" nghĩ về thời kì hỗn mang của thế giới.
Chút thắc mắc, mong anh MX giải đáp
TB: anh MX và sweet giống như gửi mail công khai qua lại quá à. hình như mọi người nghe thấy cái tên "bình luận văn học" thì sợ hay sao í! Hay là để sweet nhờ huynh Mars sửa tên box này thành "Cảm nghĩ văn học" đi. hehe. nhưng mà sweet thích tên BLVH hơn, nghe nó 'oách hơn'[sm=21.gif]