#105 —
01.11.2006 06:09
(đã sửa)
<Bài viết đã được chỉnh sửa lúc 2011-04-22 06:16:14Nhatho_PhamNgocThai>
Bài thơ 116:
NGHĨ VỀ HÀ NỘI
Hà Nội cứ suốt đời nghe lá rụng
Những ngọn đèn ô cửa mùa đông
Trái sấu nhỏ bàng hoàng như kỉ niệm
Nước hồ xanh rêu bám kín Tháp Rùa...
Hà Nội cứ rầm rì trang tình tự
Của những đôi trai gái bên bờ
Tà áo trắng em bay một thời thiếu nữ
Theo anh hoài tới tận lúc già nua
Hà Nội mới mà như là cổ tích
Phía nhà ga đoàn tầu đến rồi đi
Những giọng nói lẫn vào lời gió thổi
Ai trở về... và ai sắp chia ly?
Đêm tóc trắng lại nghĩ về Hà Nội
Nằm thở dài, nhớ quá bóng em xưa...
1994
Hà Nội - qua thơ của những nhà thơ , của những cây bút viết và thơ từ dân dã nhiều không thể kể hết. Đầy nỗi tình và giàu hương sắc. Nó giống như một bóng trăng trong tâm khảm của lòng người...
Nghĩ Về Hà Nội (NVHN) là Hà Nội của một đêm thức trắng, nhiều đêm thức trắng - Nó không xuất phát từ một kỉ niệm cụ thể, một sự việc hay nỗi nhớ về cảnh, người cụ thể. Nó được bao quát thành chân dung. Giờ ta xem tác giả đã miêu tả về Hà Nội ấy thế nào:
Hà Nội cứ suốt đời nghe lá rụng
Những ngọn đèn ô cửa mùa đông
Trái sấu nhỏ bàng hoàng như kỉ niệm
Nước hồ xanh rêu bám kín Tháp Rùa.
Trải qua tháng năm Hà Nội đã có biết bao nhiêu thay đổi. Thành phố, cuộc sống, xã hội và con người với bao biến cố thăng trầm. Nhưng dù thế nào đi chăng nữa, Hà Nội đã in sâu vào trong lòng nhà thơ, vào những con người từng gắn bó suốt đời với Hà Nội - Những kỉ niệm từ trong kí ức: Những tiếng lá rụng, những ngọn đèn ô cửa hiu hắt mùa đông, cả đến những trái sấu nhỏ cũng đã trở thành biểu tượng về Hà Nội xưa nay...
Hà Nội như máu thịt, đơn sơ mà bình dị. Tựa như một vùng ngoại ô mà anh đã từng sống trong những ngày tháng còn cắp sách đến trường, những tối tối anh vẫn đi trong thành phố đã xa xưa.
Ngày nay Hà Nội mọc lên rất nhiều những khách sạn, các xe máy đủ loại phóng tít mù, những hàng hoá Tây, Tàu , Mĩ... tràn ngập kinh tế thị trường. Nhưng nói tới Hà Nội không thể không nói đến Hồ Gươm với hình ảnh Tháp Rùa - Thời gian qua đi, mưa gió trời đất rêu mọc phủ xanh lên là qui luật tự nhiên:
Nước hồ xanh rêu bám kín Tháp Rùa...
Về ý nghĩa xã hội - Đó có lẽ cũng là qui luật rêu phong lịch sử? Nhưng ở đây hình ảnh " rêu bám kín Tháp Rùa" - Tác giả còn muốn phản ánh một tính hiện thực: trong một khía cạnh nhất định nào đó là sự vô tình quên lãng, thậm chí từng nơi lúc thoá mạ lên quá khứ đã được xây đắp thành lịch sử. Đó chính là mặt trái trong đời sống xã hội của chúng ta hôm nay.
Sang đoạn thơ thứ hai - Nhưng dù gì chiến tranh hay hoà bình, hạnh phúc và mất mát... Hà Nội vẫn cứ là thành phố trữ tình, thành phố của tình yêu:
Hà Nội cứ rầm rì trang tình tự
Của những đôi trai gái bên bờ...
Dưới những gốc cây sấu, bên bờ hồ, trong những tiếng lá rụng ấy... Những đôi trai gái lớp này kế tục lớp khác, họ vẫn đến thầm thì to nhỏ những câu chuyện của lứa đôi! Hà Nội vẫn thế - Thơ còn biểu hiện nỗi lòng nuối cảm một thời mà tác giả đã qua đi:
Tà áo trắng em bay một thời thiếu nữ
Theo anh hoài tới tận lúc già nua.
Đó là cái thời áo trắng - Mối tình với các nữ sinh. Thời ấy trong mát, mơ mộng mà hồn nhiên. Có lẽ đó cũng là khao khát chung của những ai bước vào tuổi hoa niên. Tình thơ như có máu trào... vỡ oà ra trong thần tượng vĩnh cửu của trái tim! Ta sang đến đoạn thơ thứ ba - Là khổ thơ tác giả chuẩn bị để kết bài:
Hà Nội mới mà như là cổ tích
Phía nhà ga đoàn tàu đến rồi đi
Những giọng nói lẫn vào lời gió thổi
Ai trở về?
Và ai sắp chia ly?
Nhà thơ Nguyễn Bính với bài Những Bóng Người Trên Sân Ga - Ông đã tả về những cuộc chia ly:
Những cuộc chia lìa khởi tự đây
Cây đàn sum họp đứt từng dây...
Và cũng ở trên cái sân ga ấy, đã diễn ra biết bao những cảnh tượng đầy nước mắt:
Những chiếc khăn màu thổn thức bay
Những bàn tay vẫy những bàn tay
Những đôi mắt ướt tìm đôi mắt
Buồn ở đâu hơn ở chốn này?
Trong bài thơ Sân Ga Chiều Em Đi của nữ sĩ Xuân Quỳnh cũng đề cập tới những cuộc chia ly đôi lứa - Và những cuộc chia tay như một qui luật tất yếu của cuộc đời:
Bóng anh in thành tàu
Tóc anh xoà ngang trán...
Vừa thoáng tiếng còi tàu
Lòng đã Nam đã Bắc.
Thế chẳng lẽ Hà Nội chỉ mang toàn những nỗi buồn của cảnh chia ly ư? Không! Ta lại đến với cảm xúc của nhà thơ Nguyễn Đình Thi trong bài Ngày Về - Sau những năm cách xa Hà Nội:
Ta đứng khóc giữa trời mưa hát
Leng keng chuông xe điện đổ hồi
Lòng ta bỗng như dòng suối mát
Ta đã về đây - Hà Nội ơi!
Nghĩa là: Hà Nội vừa là thành phố phải chứng nhận những cuộc chia ly, lại vừa đón nhận những niềm vui của ngày đoàn tụ. Đó cũng chính là ý thức với đời sống thành phố, là ấn tượng của tình cảm để nhà thơ viết ra khổ thơ cuối của bài NVHN này:
Hà Nội mới mà như là cổ tích
Phía nhà ga đoàn tàu đến rồi đi...
Ta trở lại với ít dấu ấn của người xưa - Cụ Nguyễn Du đã bầy tỏ những kỉ niệm, những kí ức tình cảm da diết máu thịt với Hà Nội qua bài Thăng Long, khi Người đã bước vào tuổi bạc đầu:
Thành mới trăng xưa dấu tỏ mờ
Thăng Long nghìn trước chốn kinh đô
Dấu xưa khuất lấp đường xe ngựa
Điện mới xô bồ nhịp trúc tơ.
Bà Huyện Thanh Quan với Thăng Long Hoài Cổ thì lại hoài vọng về Hà Nội. Dù đường đời đầy những đoạn trường, nhưng lòng Bà vẫn dõi soi như tuế nguyệt:
Lối xưa xe ngựa hồn thu thảo
Nền cũ lâu đài bóng tịch dương.
Hay như Tản Đà trong Tây Hồ Vọng Nguyệt - Ông đã ngợi ca tiên cảnh của Hồ Tây:
Hiu hắt Hồ Tây chiếc lá rơi
Đêm thu vằng vặc bóng theo người
Mảnh tình xẻ nửa ngây vì nước
Tri kỷ trông lên đứng tận trời.
Đến thời nhà thơ Thế Lữ trong bài Con Người Vơ Vẩn - Dẫu lâm vào cảnh lang thang trên đường đời, một tối ba mươi trở lại Hà Nội, thành phố với ông vẫn thật là da diết:
Lê gót mòn trên đá, ngẩng đầu trông.
Cơn gió thổi - Lá bàng rơi lác đác...
Mưa vẫn gội - xa xa tràng pháo nổ.
Còn thi nhân Vũ Hoàng Chương sau bao năm phiêu dạt trở về, lòng vẫn xốn xang khi dừng chân trên phố cũ:
Nửa kiếp lênh đênh dừng phố cũ
Một mình trơ với tuổi ba mươi.
Nói về Hà Nội còn nhiều lắm không kể xiết. Giờ ta lại trở về với bài NVHN của Phạm Ngọc Thái - Phải là người yêu Hà Nội da diết lắm, phải gắn bó với Hà Nội từ tấm bé... để rồi lắng tới tận đáy tâm hồn, nhà thơ mới viết được những câu cuối cùng như thế:
Những giọng nói lẫn vào lời gió thổi
Ai trở về?
Và ai sắp chia ly?
Bóng người thiếu nữ của thời xa lại bộn rộn trở về trong cảm xúc của lòng anh , vào cái đêm thức trắng với Hà Nội tha thiết máu tim này:
Đêm thức trắng lại nghĩ về Hà Nội
Nằm thở dài , nhớ quá!
Mắt em xưa...
Và bài thơ đã được kết thúc ở đó.
Đời hư, thực nhập nhoè lẫn lộn
Đêm ái tình... ta nương ngủ trái tim hoang.
★
★
★
★
★
0