Chuyện cứu tế ở Sơn Đông lần này đã giúp Khang Hi và bá quan văn võ nhận thức rõ ràng tầm quan trọng của việc khai khẩn đất hoang và tỷ lệ lợi dụng đất đai, đặc biệt là ở khu vực phương Bắc.
Phương Nam từ xưa đến nay luôn là kho lương nổi tiếng thiên hạ, nơi đó đất đai tương đối màu mỡ, nguồn nước dồi dào, điều kiện khí hậu cũng thích hợp để canh tác. Nhưng có một vấn đề là, tuy phương Nam có diện tích đất canh tác khá lớn nhưng mật độ dân cư lại cao, sản lượng lương thực bình quân đầu người cũng chỉ vừa đủ để dân chúng ăn no mặc ấm, đừng nói là xảy ra đại nạn như ở Sơn Đông, ngay cả thiên tai nhỏ cũng khó lòng tự lo liệu.
Khang Hi nhìn số liệu thống kê về dân số tăng thêm và đất canh tác mới do Hộ bộ vừa đệ trình, đôi mày nhíu chặt. Mâu thuẫn giữa người và đất hiện nay đã nghiêm trọng hơn không ít, nếu cứ để mặc nó phát triển, nhất định sẽ trở thành mầm họa cho triều đình.
Ông đặt tấu chương trong tay xuống, nhìn đám đại thần phía dưới, hỏi: “Các khanh có suy nghĩ gì về việc này?”
Đám đại thần đưa mắt nhìn nhau, hiển nhiên nhất thời chẳng ai có được kế sách hay.
Khang Hi nhìn về phía Trương Đình Ngọc ở phía dưới, trực tiếp điểm danh: “Trương Đình Ngọc, khanh ở học đường nông sự cũng đã mấy năm rồi, khanh nói trước đi.”
Trương Đình Ngọc nghe vậy, vội vàng chắp tay đáp: “Khởi bẩm Hoàng thượng, vi thần hổ thẹn, học vấn không tinh thông, chỉ có chút ý kiến thiển cận, không biết có khả thi hay không.”
Khang Hi xua tay nói: “Không sao, cứ nói nghe thử xem.”
Trương Đình Ngọc sắp xếp lại ngôn từ, mở lời: “Đất đai phương Nam nếu đã khai phá gần hết, vậy chỉ còn cách dốc sức vào tỷ lệ lợi dụng đất đai. Nhưng khu vực phương Nam khác với phương Bắc, phương Nam nhờ khí hậu ấm áp và mùa vụ kéo dài, mô hình xen canh tăng vụ nhiều lần trong năm từ sớm đã phát triển rất chín muồi, điểm này chắc hẳn các đồng liêu ở Hộ bộ và Nông chính ty đều nắm rất rõ.”
Trên triều đường, không ít đại thần đều vô thức gật đầu. Ở đây không chỉ có người của Hộ bộ và Nông chính ty, mà còn có một số quan viên từng được bổ nhiệm làm quan địa phương ở phương Nam, đối với những điều này tự nhiên đều hiểu rõ.
Ở phương Nam, mô hình trồng lúa hai vụ một năm từ triều đại trước đã rất phổ biến. Một số vùng như Quảng Đông, Phúc Kiến còn hình thành chế độ ba vụ: lúa mì – lúa – lúa, hoặc cải dầu – lúa – lúa mì, chỉ số tái canh có thể nói là tăng cao rõ rệt.
Đây cũng là nguyên nhân tại sao khu vực phương Nam luôn trù phú.
Chỉ là, một vị đại thần bên cạnh không hiểu hỏi: “Trương đại nhân nói vậy là có ý gì? Tỷ lệ lợi dụng đất đai phương Nam đã cao như thế, làm gì còn đất dư để nâng cao, sao lại nói là dốc sức vào phương diện này?”
Mọi người cũng nhao nhao gật đầu tán đồng, Khang Hi cũng không nhịn được mà nhìn sang.
Trương Đình Ngọc dưới ánh mắt nghi ngại của bá quan văn võ, vẫn thong dong giảng giải: “Những điều chúng ta vừa nói đều chỉ khu vực nông nghiệp truyền thống ở phương Nam. Nhưng theo vi thần được biết, phương Nam còn không ít vùng núi, vùng đất nửa đồi hoặc đồi núi đất đai cằn cỗi, những nơi này cũng có thể lợi dụng được. Vi thần nhớ trước đây Ngũ Phúc tấn từng nhắc đến một ý tưởng trong lớp học, gọi là ‘Tạp lương nam truyền’, đưa ngũ cốc phụ xuống phương Nam.”
“Những loại ngũ cốc phụ như ngô và khoai lang, khi trồng không yêu cầu cao về đất đai, mà sản lượng lại không thấp, có thể tạm thời giải quyết vấn đề lương thực cho dân chúng.”
Lời này vừa thốt ra, mọi người không khỏi suy ngẫm. Đặc biệt là sau khi trải qua tai ương ở Sơn Đông, mọi người đã có nhận thức sâu sắc về việc ngô và khoai lang có thể cứu mạng. Những vùng núi phương Nam vốn dĩ không thích hợp trồng lúa và lúa mì, nếu dùng để trồng các loại ‘ngũ cốc phụ’ không kén đất này, quả thực là một phương pháp hay.
Trương Đình Ngọc thấy mọi người đã hiểu, cũng không nói thêm nữa mà chuyển chủ đề: “Còn về đất đai phương Bắc, theo vi thần được biết, sản lượng đồn điền quân đội ở Hắc Long Giang không mấy khả quan, vi thần thiết nghĩ có thể tập trung sức lực vào mảng này.”
Khang Hi nghe lời này, vô thức ngẩng đầu nhìn Trương Đình Ngọc một cái.
Hắc Long Giang đất đen vùng lạnh, nuôi dưỡng tự nhiên, hiện tại việc khai khẩn đồn điền được thực hiện với hình thức chủ yếu là quan trang kỳ địa của quan binh Bát Kỳ và quan điền.
Nhưng do địa phương lạnh giá, sương muối đến sớm, các tai họa sương giá rất thường gặp, cộng thêm kỹ thuật canh tác lạc quan lạc hậu, quan binh cũng không thạo việc đồng áng, cho nên việc khai khẩn đồn điền hoàn toàn không đáp ứng được nhu cầu cơ bản, phần lớn quân lương vẫn phải vận chuyển từ Thịnh Kinh, Cát Lâm xa xôi tới.
Mà nơi đó đất đai rộng lớn như vậy, nếu có thể tận dụng đầy đủ, triển vọng thực sự rất lạc quan, những chuyện khác chưa bàn tới, nếu có thể tự cung tự cấp, ít nhất Thịnh Kinh, Cát Lâm sẽ không cần phải cung ứng quân lương cho nơi đó nữa.
Chỉ là vấn đề quan trọng nhất hiện nay là tình hình địa phương khá phức tạp và hóc búa, những chuyện như ‘đất lạnh sương sớm, tai họa sương giá’ hiện nay căn bản không có đối sách hay, vậy nói gì đến việc nâng cao sản lượng nông sản ở đó.
Khang Hi trầm tư giây lát, hỏi: “Khanh đã đề xuất, chắc hẳn là có cách gì?”
Trương Đình Ngọc lắc đầu: “Khởi bẩm Hoàng thượng, vi thần hổ thẹn, những việc này tiền triều chưa từng có tiền lệ, vi thần đối với việc trồng trọt cũng chỉ học được chút da lông, những việc cần thăm dò nghiên cứu chuyên sâu thế này, thần làm không được, cũng không có thiên phú về phương diện này.”
Về phần ai có thiên phú về phương diện này, thì không cần nói cũng biết, trong đầu bá quan văn võ đồng thời lóe lên một người: Ngũ Phúc tấn!
Loại chuyện cần khai phá tiền đề nông nghiệp này, nếu nói thực sự có người làm được, chắc hẳn cũng chỉ có nàng mà thôi.
Điểm này người khác nghĩ tới được, Khang Hi tự nhiên cũng không ngoại lệ, ông không khỏi nghĩ đến bản tấu chương Dận Kì đệ lên hôm qua, trong lòng càng thêm phần không chắc chắn.
Sau khi bãi triều, Khang Hi đã để lại riêng mấy vị đại thần Lý Quang Địa, Trương Anh và Mã Tề để bàn bạc chính sự.
Ông cũng không vòng vo, trực tiếp lấy bản tấu chương từ phía Mông Cổ đệ lên, bảo bọn họ thay nhau truyền xem.
Bản tấu này là do nhị ca của An Thanh là Sắc Bố Đằng Đa Nhĩ Tế đệ lên, những năm gần đây, bọn họ bôn ba giữa các bộ lạc Mông Cổ, việc truyền dạy nông canh ở các nơi cơ bản đã hoàn thành, lần này hắn ta dâng tấu là muốn xin lệnh đi thử nghiệm trị lý vấn đề thoái hóa sinh thái đồng cỏ do các bộ lạc khai khẩn không đúng cách gây ra mấy năm trước, trong đó nghiêm trọng nhất chính là đất đai thảo nguyên bị nhiễm mặn.
Nông nghiệp là gốc rễ của quốc gia, nếu nói trước đây người đông đất ít, việc khai phá và cải tạo đất xấu chưa có cảm giác cấp bách, nhưng theo việc dân cư mấy năm nay ngày càng tăng, đất hoang phần lớn đã được phục khẩn, thì việc cải thiện đất xấu quả thực tỏ ra đặc biệt quan trọng.
Phải biết rằng tình trạng nhiễm mặn này không chỉ có ở Mạc Nam Mông Cổ, mà ở Mạc Bắc và Mạc Tây cũng tồn tại. Ngoài ra, các vùng như phía đông Hà Nam, vùng trung hạ du Hoàng Hà và nhiều nơi ở Đông Bắc cũng có những loại đất xấu do nhiễm mặn, nhiễm kiềm.
Nếu thực sự có cách cải thiện, đây tuyệt đối là chuyện trăm lợi mà không một hại đối với Đại Thanh.
