SỰ THAY ĐỔI THẬT SỰ VÀ DÀI LÂU BẮT ĐẦU TỪ BÊN TRONG

TĂNG CƯỜNG ẢNH HƯỞNG CỦA BẠN

90 NGÀY THỬ THÁCH

NẾU CÁI NHÌN CÓ THỂ GIẾT CHẾT NGƯỜI

MẤY THÁNG QUA TÔI ĐÃ CỐ XÚC PHẠM ANH

THẬT RA ANH CÓ THÍCH LÀM VIỆC Ở ĐÂY KHÔNG?

CHỨNG NGHIỆN NGỒI LÊ ĐÔI MÁCH

90 ngày thử thách

Bạn hãy chú ý đến sự thay đổi của con người này, khi đi từ nỗi sợ hãi đến lòng can đảm. Thử xem câu chuyện này có giúp bạn thêm dũng khí để làm chủ hoàn cảnh của mình và cải thiện nó hay không nhé.

Khi tôi gia nhập công ty với tư cách giám đốc nhân sự, tôi đã nghe nhiều lời đồn đáng sợ về sếp của mình. Đã có lần tôi chứng kiến cảnh sếp nổi nóng với một nhân viên. Nếu lời nói sắc như lưỡi dao thì chắc người nhân viên kia đang đứng trên vũng máu của chính mình. Từ đó, tôi thề với mình rằng sẽ không bao giờ làm trái ý sếp. Không có điều gì trên đời này, dù đó nỗi thất vọng lớn lao nhất hay việc kiện tụng ầm ĩ nhất, đáng để cho tôi chạm mặt ông vào những ngày ông ở trong tâm trạng tồi tệ. Tôi đã thực hiện đúng lời hứa này. Tôi bao giờ cũng thưa bẩm kính cẩn mỗi khi gặp ông ngoài hành lang và gửi tất cả báo cáo đúng hạn cho thư ký của ông. Tôi bảo đảm rằng mình không phải là người cuối cùng rời khỏi văn phòng đi ăn trưa, để không phải một mình đối diện với sếp. Tôi thậm chí không muốn chơi gôn với ông vì sợ mình có thể đánh bại ông.

Một thời gian ngắn sau, tôi bắt đầu có cảm giác ghê tởm bản thân mình vì sự khiếp nhược ấy. Tôi dồn hết sức mình cho những thứ mà tôi không thể kiểm soát nổi. Tôi dành hết năng lực sáng tạo quý giá vào việc nghĩ ra những giải pháp cho những vấn đề thậm chí chưa xảy ra. Do luôn sống trong sợ hãi, tôi không thể làm mọi việc tốt nhất trong khả năng của mình. Tôi không dám thay đổi điều gì. Thật ra, thay đổi duy nhất cho tôi cảm giác yên tâm là đổi sang làm việc cho một công ty khác. Tôi thậm chí đã có lịch đi phỏng vấn.

Xấu hổ với chính mình, tôi hủy cuộc phỏng vấn và cam kết tập trung vào Vòng Tròn Ảnh Hưởng của mình trong vòng 90 ngày [Thói quen 1: Chủ động]. Tôi bắt đầu với quyết định rằng, điều mà tôi muốn hơn cả là thiết lập mối quan hệ tốt đẹp với sếp [Thói quen 2: Bắt đầu bằng cái kết trong tâm trí]. Chúng tôi không cần phải là bạn thân của nhau, nhưng chúng tôi phải giao tiếp với nhau như các đồng nghiệp. Thế là với mục tiêu đó, tôi quay lại văn phòng với suy nghĩ, “Chỉ 90 ngày thôi. Mình sẽ nỗ lực hết sức chỉ trong 90 ngày.”

Một hôm, sếp bước vào phòng tôi, sau vài câu trao đổi và sau khi lấy hết can đảm và lặp đi lặp lại câu nói này trong đầu nhiều lần, tôi mở lời, “Tôi có thể làm gì để giúp ông làm việc hiệu quả hơn?” [Thói quen 5: Lắng nghe để được thấu hiểu].

Sếp hỏi lại, “Ý cậu là sao?”

Tôi dũng cảm tiến thêm một bước. “Tôi có thể làm gì để giảm bớt áp lực trong công việc cho ông? Trách nhiệm của tôi là đảm bảo cho công việc của ông dễ dàng hơn.” Tôi ngoác miệng ra cười, kiểu cười làm-ơn-đừng-nghĩ-tôi-điên. Tôi sẽ không bao giờ quên nét mặt của ông lúc ấy. Và đó thật sự là thời điểm bắt đầu cho mối quan hệ giữa hai chúng tôi.

Lúc đầu, tôi được sai làm những việc nhỏ nhặt mà tôi không thể nào làm hỏng như, “Đánh máy bản ghi nhớ này cho tôi” hoặc “Gọi giúp tôi cuộc điện thoại này.” Sau sáu tuần như vậy, sếp đến gặp tôi và nói, “Tôi biết là cậu có kinh nghiệm về các khoản bồi thường cho nhân công. Cậu có thể giúp tôi xem xét về vấn đề bảo hiểm không? Tiền phí bảo hiểm mà chúng ta phải trả rất cao, hãy thử xem cậu có thể làm được gì.” Đó là lần đầu tiên sếp yêu cầu tôi làm một việc có tác động lớn đối với công ty. Tôi giảm được phí bảo hiểm từ 250 ngàn đô một năm xuống còn 198 ngàn đô. Ngoài ra, tôi còn khiến họ miễn phí hủy hợp đồng giữa kỳ hạn, bằng việc thương lượng về một số vụ đền bù tệ hại. Khoản này giúp tiết kiệm thêm cho chúng tôi 13 ngàn đô.

“TÔI DỒN HẾT SỨC MÌNH VÀO NHỮNG VIỆC MÀ TÔI KHÔNG THỂ KIỂM SOÁT NỔI. TÔI DÀNH NĂNG LƯỢNG SÁNG TẠO QUÝ GIÁ VÀO VIỆC NGHĨ RA GIẢI PHÁP CHO NHỮNG VẤN ĐỀ THẬM CHÍ CHƯA XẢY RA.”

Một lần, chúng tôi bất đồng ý kiến với nhau, tôi đã chứng minh cho ông thấy rằng tôi không tiết lộ việc này với ai. Sau này, sếp không nghe thấy gì về điều đó từ bộ phận tiếp thị. Chẳng bao lâu, tôi phát hiện ra 90 ngày thử thách đã mang lại kết quả tốt đẹp. Mối quan hệ và ảnh hưởng của tôi được tăng cường nhờ vào việc tôi biết tập trung vào những gì tôi có thể làm được để thay đổi hoàn cảnh. Hiện giờ, sự tin tưởng giữa sếp và tôi đạt đến mức độ cao, và tôi cảm thấy mình có những đóng góp đáng kể cho công ty.

* Để có thể gia tăng ảnh hưởng của mình, bạn cần có lòng kiên định. Khi sự tự tin vào năng lực và tính cách của bạn tăng lên thì sự tin tưởng của người khác dành cho bạn cũng tăng theo. 90 ngày thường là khoảng thời gian đủ dài để kiểm chứng một điều gì đó. Đôi khi chỉ cần 30 ngày là đủ.

Nếu cái nhìn có thể giết người

Người nhân viên trong câu chuyện này đưa ra thông tin phản hồi mạnh mẽ nhưng cần thiết đến cấp trên của mình. Cô làm được như vậy là nhờ cảm giác an toàn từ bên trong bản thân cô. Khi đọc câu chuyện này, bạn hãy cố gắng đồng cảm với hoàn cảnh được miêu tả, hình dung ra cảnh đối đầu và cười nhạo lẫn nhau diễn ra trong đó. Cố gắng cảm nhận mức độ can đảm của việc đưa ra phản hồi như vậy, và sự bình yên trong tâm trí mà cô đạt được.

Tôi làm việc với một nhóm quản trị viên cấp cao trong một buổi họp kéo dài bảy ngày. Mỗi buổi sáng trong khoảng thời gian này, một người trong ban quản trị được yêu cầu nói về một kinh nghiệm cá nhân của mình liên quan đến một trong 7 Thói Quen. Thành thật mà nói, một số người khá cứng đầu. Hầu hết đều coi nhẹ sáng kiến này. Tuy vậy, chúng tôi bắt đầu có một số tiến bộ với những trải nghiệm cá nhân. Khi họ kể về câu chuyện thành công của mình trước mặt các đồng nghiệp, mọi người bắt đầu nhận ra rằng những điều này có thể mang lại hiệu quả.

Một buổi sáng, chúng tôi bàn về Thói quen 5: Lắng nghe để được thấu hiểu. Jacques, chủ tịch công ty đồng thời là trưởng nhóm, chia sẻ kinh nghiệm cá nhân của mình. Sau đó, chúng tôi chuyển sang những nội dung thảo luận khác. Vào buổi chiều, một người không được lòng người khác cho lắm tên là Darren bắt đầu nói về một vấn đề trong kinh doanh mà ông ta đang phải vật lộn với nó. Cả nhóm được thể cật vấn ông, “Vậy anh đã thử làm cái này chưa? Hay cái này? Còn biện pháp này thì sao?” Tôi cũng ngứa miệng muốn tham gia chất vất ông ta lắm. Nhưng tôi biết không đến lượt mình. Sau đó, tôi nghe thấy Jacques cười ngạo nghễ vào mặt của Darren, biến ông ta thành trò cười trước mặt mọi người. Tất nhiên, cả nhóm hùa theo làm cho Darren bẽ mặt.

Tôi sững người. Chỉ mới vài tiếng đồng hồ trước, Jacques còn nói về những trải nghiệm cảm động của ông ta về giá trị của việc kiên nhẫn và cố gắng thấu hiểu hành động của người khác. Bây giờ, ông ta lại làm một việc trái ngược hẳn. Tôi biết mình không thể phê bình sếp lớn trước mặt tất cả những người khác. Vì thế, tôi chỉ nhìn ông ta với ánh mắt bất bình, khó chịu. Jacques hiểu rõ cái nhìn của tôi có ý nghĩa gì: “Như thế nghĩa là sao. Nếu cô không giải thích rõ chuyện này, cô sẽ chết với tôi.” Tôi giận sôi lên và toan rời khỏi nhóm. Thì ra nói thì dễ lắm, những người này lại quay lại với cách hành xử hiếu chiến và đầy thù hằn trước đây của họ.

Jacques trừng mắt nhìn tôi. Tôi kéo ghế ngồi thẳng người lên và tiếp tục trừng mắt lại, “Đáp lễ lại nè ông bạn!”. Ông ta ngả người ra sau ghế. Tôi vẫn nhìn thẳng vào mặt ông. Cảnh này kéo dài chừng 5 phút, trong khi những người còn lại vẫn hành hạ anh chàng tội nghiệp kia. Bất thình lình, Jacques cho ngừng cuộc thảo luận lại. Ông nói, “Dừng lại, tôi đã sai rồi. Darren à, tôi muốn được anh tha thứ.”

“Vì cái gì cơ?” Darren nói, hơi lúng túng. Nãy giờ Darren không thấy có gì bất thường hết.

“Tôi đã làm một việc thật khiếm nhã. Tôi không nên cười như thế. Chúng tôi đã không chịu lắng nghe anh. Chúng tôi chỉ nhảy xổ vào chế giễu anh thôi. Anh có tha thứ cho tôi không?”

Tôi nghĩ rằng Darren, vốn là một vị phó chủ tịch, sẽ nói kiểu như, “Không có vấn đề gì đâu. Đừng lo lắng về chuyện đó.” Nhưng phản ứng của ông thật đáng kinh ngạc: “Jacques à, tôi tha thứ cho anh. Cảm ơn anh.” Bạn có nhận thấy là cần phải can đảm đến mức nào để có thể tha thứ một cách chủ động, chứ không phải cố gắng quên đi những gì đã xảy ra không?

Tôi ngồi đó, lặng người đi trước cách hành xử đột ngột của Jacques. Ông không cần phải xin lỗi. Ông cũng không cần phải xin được tha thứ trước mặt cấp dưới. Ông là người đứng đầu một bộ phận có tới 80 ngàn người kia mà. Ông không cần làm bất cứ điều gì mà ông không muốn. Sau buổi họp, tôi đến gặp ông, giọng vẫn đầy cảm xúc, tôi nói, “Cảm ơn ông vì đã làm điều đó”. Ông trả lời, “Đó là việc phải làm. Cảm ơn cô vì đã trừng mắt nhìn tôi”. Sau đó, chúng tôi không nói thêm về sự cố này nữa. Nhưng cả hai đều biết rõ rằng chúng tôi đã làm một việc nên làm.

* Đưa ra thông điệp phản hồi là một trong những nội dung giao tiếp khó khăn nhất. Và cũng là điều cần thiết nhất. Thế nên nhiều người có những “điểm mù” nghiêm trọng không thể kiểm soát, bởi vì không có ai biết cách cung cấp thông tin phản hồi cho họ. Người ta quá sợ việc làm ảnh hưởng đến mối quan hệ hoặc tương lai của mình vì dám “nhắc nhở” sếp.

Thói đạo đức giả trong tình huống chế nhạo trên trở nên quá rõ ràng đối với người phạm lỗi đến mức nó không còn là vấn đề về “điểm mù” nữa, mà là do cái tôi quá lớn. Sự can đảm và lòng chính trực của người đưa ra phản hồi còn mạnh mẽ hơn cả địa vị và chức vụ. Đó là lý do tại sao nó có tác dụng. Nhưng đôi khi nó lại không đủ mạnh và không mang lại hiệu quả, trong trường hợp đó ta cần phải gặp riêng người cần được phản hồi và hoà giải. Cách tốt nhất để gặp riêng và đưa ra thông tin phản hồi là nói từ góc độ cảm nhận của bản thân bạn chứ không phải của người đó. Hãy miêu tả cảm xúc của bạn, sự lo lắng của bạn, cách bạn nhìn nhận về những gì đang diễn ra, chứ không phải là lời buộc tội, phê phán hay quy kết. Cách tiếp cận này khiến người khác dễ tiếp nhận thông tin về “điểm mù” của mình bởi vì nó không có ý đe dọa cá nhân.

Mấy tháng qua tôi đã cố xúc phạm anh

Câu chuyện sau đây rất dễ hiểu và hiển nhiên. Bạn chỉ cần làm một việc trong khi đọc, đó là hãy cố gắng đặt mình vào vị trí người viết. Cố cảm nhận khuynh hướng tự nhiên của bạn sẽ là gì khi bạn bị nói xấu, công kích một cách không công bằng, cả trước mặt lẫn sau lưng.

Tôi gia nhập vào công ty mà tôi đang làm việc ngay sau khi tốt nghiệp trường Kinh doanh Harvard. Vào thời điểm đó, chiếc ghế trưởng một bộ phận được mở ra. Do công ty không biết xác định ai là người xứng đáng ngồi vào chiếc ghế đó, họ chọn ra bốn người trong đó có tôi để lập thành một nhóm có nhiệm vụ tìm hiểu cách thức điều hành bộ phận này. Trong khoảng ba tháng, bốn chúng tôi làm việc với nhau để tìm cách vận hành bộ phận kinh doanh được giao. Bất chợt, Rob Kimball, một nhà thiết kế, thật sự mong muốn đảm nhiệm vị trí này. Tất cả chúng tôi có thể cảm nhận rõ điều đó. Nhưng không hiểu sao, cấp trên lại quyết định trao vị trí ấy cho một lính mới tò te là tôi. Rob được bổ nhiệm vào một vị trí khác cũng quan trọng không kém. Nhưng bạn có thể thấy được là Rob cho rằng vị trí của tôi lẽ ra là của anh ta. Và anh ta quyết không bỏ qua chuyện này.

Trong tất cả các buổi họp, anh ta hay nói những câu để hạ thấp tôi như: ”Tốt nghiệp ở Harvard không có nghĩa là cậu rành về thiết kế đâu.” Anh ta nói xấu sau lưng tôi, hoặc công khai công kích tôi trước mặt cả nhóm khoảng 20 người. Tôi cố gắng không trả đũa. Thỉnh thoảng, tôi phải cố hết sức để kiềm chế cơn giận của mình. Được thể, Rob luôn tìm cách bài bác, miệt thị tôi. Những người xung quanh cũng cảm thấy có chuyện gì đó đang diễn ra giữa hai chúng tôi. Đôi khi, bạn có thể cảm nhận được bầu không khí làm việc hết sức căng thẳng ngột ngạt. Khi tôi quay lại làm việc sau một kỳ nghỉ, một vài người nói với tôi: “Cậu không biết Rob nói gì về cậu khi cậu đi vắng đâu. Nếu cậu mà biết những gì anh ta làm sau lưng cậu thì...”. Tôi chỉ mỉm cười và nói, “Một số người vẫn thường nói những điều mà mình không muốn. Anh ấy chẳng có ý gì đâu.”

Bạn thấy đấy, tôi quyết tâm không chấp nhất những việc làm và lời nói của Rob. Tôi sẽ hành động theo cách tôi muốn [Thói quen 1: Chủ động]. Điều tôi muốn là giữ mồm giữ miệng, trung thành, không nghĩ xấu về Rob, và cư xử tử tế với anh ta. Chắc chắn, có những lúc tôi cũng muốn đấm vào mặt con người này, bóc mẽ hoặc nói xấu sau lưng anh ta. Nhưng tôi sẽ không để cho Rob quyết định cách tôi phản ứng.

Cuối cùng, sau nhiều tháng, Rob thay đổi. Tôi nhớ trong một cuộc họp, anh ta nói một điều gì đó cực kỳ thô lỗ với tôi, nhưng rồi anh ta dừng lại, cười và nói, “Trời ạ, mấy tháng qua tôi luôn tìm cách xúc phạm cậu. Thế mà cậu không hề cảm thấy bị xúc phạm.” Mọi người cười ồ lên - tiếng cười thở phào nhẹ nhõm. Phải, Rob đã nói chính xác những lời này, “Tôi đã cố xúc phạm cậu nhưng cậu không hề cảm thấy bị xúc phạm.” Bây giờ chúng tôi là bạn tốt của nhau.

Từ kinh nghiệm đó, tôi học được bài học của việc lựa chọn không cảm thấy bị xúc phạm, không đánh trả người chơi xấu mình, luôn chứng tỏ lòng kiên định và sự trung thành. Đây là một số lý do giúp tôi không trả đũa những hành động của Rob:

Thứ nhất, tôi từng chứng kiến những người không phản ứng lại khi họ bị xúc phạm. Tôi ngưỡng mộ sự chính trực và lòng tự trọng ở những người này. Tôi muốn giống như họ. Tôi muốn mọi người biết rằng tôi đáng tin cậy, tôi là người bạn trung thành và tôi không nói xấu sau lưng kẻ khác.

Thứ hai, tôi biết Rob có ảnh hưởng với nhiều người. Anh ta có quyền lực trong công ty. Sẽ chẳng có lợi gì cho tôi nếu tôi chống lại anh ta. (Đây chỉ là một cách hành xử thực tế trong công việc mà thôi.)

Cuối cùng, tôi thật sự tin rằng, ai cũng có những điểm tốt, rằng nếu chúng ta yêu thương mọi người và kiên nhẫn, thì bản chất tốt đẹp của họ sẽ được khơi dậy. Chỉ là vấn đề thời gian và dập tắt cái tôi của mình mà thôi.

* Nghe như một nghịch lý, nhưng khi cảm giác an toàn của bạn đến từ bên trong và sự hiệu quả của bạn đến từ bên ngoài, bạn quan tâm đến ý kiến của người khác hơn bởi vì chúng không làm ảnh hưởng đến lòng tự trọng của bạn. Một điều oái oăm khác là khi cả cảm giác an toàn lẫn sự hiệu quả của bạn đến từ bên ngoài, bạn không quan tâm đến ý kiến của người khác bởi vì bạn không kham nổi điều đó; nguy cơ ảnh hưởng đến bản thân bạn quá cao. Đó là lý do tại sao ba thói quen đầu tiên lại đóng vai trò nền tảng đến vậy trong việc tạo dựng sự an toàn.

Thường thì khi bạn cho đi cái gì bạn sẽ nhận lại cái ấy. Đó là luật nhân quả. Bạn cũng sẽ nhận ra rằng những người không xét đoán người khác thường không bị người khác xét đoán. Những người không “mổ xẻ”người khác thường không bị “mổ xẻ”. Kẻ nào lợi dụng búa rìu dư luận để chơi xấu người khác sẽ chết dưới chính lưỡi búa rìu đó. Những người thật sự có năng lực - thậm chí đến mức khiến người khác cảm thấy bị đe doạ - nhưng lại biết cách chấp nhận - thường sẽ “bôi trơn” quá trình giao tiếp với mọi người và loại bỏ được hầu hết sự đe doạ.

Thật ra anh có thích làm việc ở đây không?

Thông tin phản hồi đã khiến cho nhân vật trong câu chuyện này dừng lại để suy nghĩ về việc hành động trong Vòng Tròn Ảnh Hưởng của mình.

Khi mới gia nhập vào công ty tôi đang làm việc, tôi là một kẻ đầu óc lúc nào cũng căng thẳng và thụ động. Tôi mang theo mình 11 năm kinh nghiệm làm việc trong ngành để rồi bị mất việc khi chi nhánh ở địa phương buộc phải đóng cửa. Tôi phải mất một khoảng thời gian khá dài để vượt qua những năm tháng khó khăn trong quá khứ. Do đó, với kinh nghiệm của mình, tôi dễ dàng nhìn thấy các vấn đề trong nội bộ công ty mới và có ý muốn giải quyết những vấn đề đó.

Mặc dù yêu thích công việc mới, nhưng cũng không khó cho tôi tìm thấy những điểm đáng để than phiền. Hệ thống vận hành trong công ty rõ ràng là có vấn đề và tôi nghĩ rằng mình có giải pháp cho những vấn đề đó. Sếp tôi phải nghe tôi nói trong những buổi họp giao ban hàng tuần, khi tôi đưa ra những đề xuất giải quyết cho những vấn đề của người khác. Thậm chí tôi còn viết cả một mục đặc biệt trong bản báo cáo tuần mà tôi đặt tên là Những Vấn Đề Cần Quan Tâm. Một cách nào đó, tôi cho rằng nếu cứ tiếp tục nêu ra những “lỗ hổng” thì chúng sẽ được trám lại. Thật lạ lùng, tôi thật sự tưởng mình đang làm việc có ích. Một hôm, trong lúc tôi đang làm tốt tiết mục phê bình của mình, sếp đột ngột quay sang tôi ngắt lời, “Ross, anh có thật sự muốn làm việc ở đây không?”

Chà, đó đâu phải là vấn đề mà tôi đang đề cập! Hiển nhiên là tôi thích làm việc ở đây chứ. Tôi chỉ không chịu đựng nổi khi chứng kiến những việc làm thiếu hiệu quả, những hành động sai lầm trong khi tôi lại có sẵn những giải pháp rất hiển nhiên. Nhưng câu hỏi đó đã buộc tôi phải xem lại hành vi của mình. Nghĩ về nhận xét của sếp, cuối cùng tôi đã nhận ra tất cả những việc tôi làm chỉ là than phiền ca cẩm về những việc không nằm trong phạm vi xử lý của tôi. Với khao khát chia sẻ những ý tưởng hay ho của mình, tôi đã tập trung vào việc phê bình người khác và những gì tôi cho rằng họ không có khả năng thực hiện. Để thay đổi, tôi quyết tâm chỉ để ý đến những vấn đề trong Vòng Tròn Ảnh Hưởng của mình. Tôi sẽ chỉ chú ý và hành động với những vấn đề mà tôi thật sự có năng lực thay đổi mà thôi. Dù cho bất cứ chuyện gì xảy ra, tôi cũng sẽ không vượt quá lằn ranh ảnh hưởng của mình [Thói quen 1: Chủ động].

Chẳng bao lâu sau, tôi có cơ hội thử nghiệm quyết định này. Một hôm, hoàn toàn bất ngờ, một chính sách mới về việc đi công tác xuất hiện trong hộp thư của tôi. Tôi nghĩ chính sách này hoàn toàn thiếu suy nghĩ và nông cạn. Tôi có hai lựa chọn: lại phê bình nó trước mặt sếp hoặc xem xét để giải quyết vấn đề trong Vòng Tròn Ảnh Hưởng của mình.

Tôi chọn giải pháp thứ hai. Tôi soạn thảo một danh sách những mối bận tâm của tôi về chính sách, từ góc độ của người đi công tác. Một số mối bận tâm của tôi liên quan đến chính sách, nhưng hầu hết những ý kiến còn lại thể hiện cảm nghĩ của một người bị gạt ra ngoài quá trình giao tiếp. Chính sách này được ban ra giống như một chiếu chỉ của vua và tôi buộc phải tuân theo. Sau khi viết ra những điều mà tôi cảm thấy là hợp tình hợp lý, tôi liên hệ với người soạn thảo ra chính sách này và đề nghị một buổi trao đổi ngắn. Cô ấy không tỏ vẻ gì ngạc nhiên. Trong hai tuần qua, cô chỉ toàn nhận được những lời phê bình về chính sách mới này. Cô nói sẽ thu xếp một cuộc gặp giữa chúng tôi.

Chúng tôi gặp nhau và sau khi đã hiểu rõ ý nhau, tôi không chỉ tìm được lời giải đáp cho những câu hỏi của mình, mà còn gợi ý cho cô ấy cách xử lý những lời than phiền về chính sách. Như vậy là cả hai chúng tôi cùng có lợi. Và bởi vì tôi ở trong Vòng Tròn Ảnh Hưởng của mình, tôi thật sự có thể mở rộng nó ra. Tôi có thể tác động tích cực đến người khác, trong khi tránh được những căng thẳng nếu cố giải quyết những việc mà tôi không thể can thiệp.

* Kể cả khi Vòng Tròn Ảnh Hưởng của bạn nhỏ, nếu nó tác động tới một người có Vòng Tròn Ảnh Hưởng lớn hơn, hãy nói chuyện với người đó, tức là bạn vẫn đang hành động trong Vòng Tròn Ảnh Hưởng của mình. Nhiều năm qua, nhiều người quyết định tập trung vào Vòng Tròn Ảnh Hưởng của mình đã đi đến một kết luận sai lầm rằng họ không nên than phiền hoặc đưa ra những phản hồi tiêu cực. Điều này hoàn toàn không đúng, tất cả phụ thuộc vào chất lượng mối quan hệ của bạn với người có Vòng Tròn Ảnh Hưởng lớn hơn. Nếu mối quan hệ đó không đủ mạnh, có lẽ bạn phải tìm cách hành động khác trong Vòng Tròn Ảnh Hưởng của mình. Ít nhất bạn có thể thử bằng cách nói chuyện với họ. Đôi khi, chúng ta phải quan tâm đến vấn đề đó đủ để dám đối đầu. Đó là những gì mà người sếp trong câu chuyện này đã làm khi ông đặt ra câu hỏi, “Thật ra anh có thích làm việc ở đây không?”

“VỚI KHAO KHÁT CHIA SẺ NHỮNG Ý TƯỞNG HAY HO CỦA MÌNH, TÔI TẬP TRUNG VÀO VIỆC CHỈ TRÍCH NGƯỜI KHÁC VÀ NHỮNG GÌ TÔI CHO RẰNG HỌ KHÔNG CÓ KHẢ NĂNG THỰC HIỆN.”

Chứng nghiện ngồi lê đôi mách

Khi bạn đọc câu chuyện sau, hãy nghĩ về câu nói này: “Những cuộc đấu tranh dữ dội nhất trong cuộc sống diễn ra hàng ngày, trong sự tĩnh lặng của tâm hồn con người.”

Khi tôi được tuyển vào làm việc ở công ty hiện tại, một trong những điều đầu tiên mà tôi nhận ra là bầu không khí làm việc tiêu cực ở đây. Bộ phận mà tôi làm việc rất hay ngồi lê đôi mách. Mọi người đạt được sự ảnh hưởng bằng cách moi móc những thông tin nóng hổi rồi lan truyền khắp phòng ban. Việc nói xấu sau lưng người khác dường như không làm hại được ai, miễn là bạn không bị bắt gặp. Ngay khi có ai đó rời khỏi phòng, người ấy lập tức trở thành chủ đề bàn tán rôm rả cho những người còn lại. Và khi người này quay lại và người khác bỏ đi, câu chuyện lập tức chuyển sang mục tiêu mới.

Tôi đã từng nghĩ mình chỉ có hai lựa chọn: hoặc là chọn một phe hoặc là cả hai phe rồi “buôn dưa lê” không phân biệt phe nào cả. Bây giờ tôi nhận ra hành vi đó mới nhỏ nhặt và tầm thường làm sao. Nhưng lúc ấy tôi là lính mới tò te và có nhu cầu lấy lòng những người có quyền hạn trong công ty. Tôi nghĩ chỉ có cách làm theo họ hoặc là rời khỏi công ty.

Nhưng rồi tôi bắt đầu suy nghĩ sâu sắc hơn về nguyên tắc chịu trách nhiệm cá nhân. Tôi nghiêm túc nhìn nhận lại chính mình. Cách cư xử của tôi thật xấu xa. Tôi nhận ra mình cần chọn cách tương tác với mọi người khác đi. Nhưng mà khác như thế nào? Tôi có thể phá vỡ cái môi trường mà tôi là một phần trong đó và hiện đang thống trị văn hóa trong công ty tôi như thế nào đây? Tôi biết rằng mình cũng chẳng thoải mái gì khi tham gia bàn tán về người khác, nhưng cần phải làm gì với nó thì tôi không biết.

Để tìm cách giải quyết và tạo cho mình một điểm khởi đầu, tôi tự hỏi: “Mình đóng vai trò gì trong tình huống này?” Tôi biết vai trò của tôi là thôi không làm những việc không giúp ích gì được cho người khác. Và nghĩ ra được điều này không phải là việc quá khó. Thay đổi vai trò như thế nào mới là điều khó khăn hơn.

Tôi có thể nhận thấy những người còn lại không cảm thấy có nhu cầu phải thay đổi hành vi của mình. Họ ngồi lê đôi mách một cách không ngại ngần. Tôi không thể thay đổi họ. Nhưng tôi có thể chịu trách nhiệm về hành vi của mình [Thói quen 1: Chủ động]. Tôi nhận ra rằng có lẽ văn hóa công ty tạm thời nằm ngoài Vòng Tròn Ảnh Hưởng của tôi. Nhưng hành vi của tôi lại là cái tôi có thể tác động tới được.

Tôi biết mình không thể thay đổi chỉ sau một đêm. Thế là tôi tự bảo mình phải kiên nhẫn. Tôi cũng nói với vợ tôi về kế hoạch cải thiện bản thân. Cô ấy động viên tôi hàng ngày. Những ngày đầu tôi thất bại nặng nề. Tôi phải liên tục đối chất với bản thân: “Đây là tác nhân kích thích, đây là phản ứng, và đây là cơ hội để hành động ở giữa. Mình chưa làm được việc này.” Sau đó tôi sẽ nghiến chặt răng lại và nghĩ “Mình có khối ý kiến về người này, nhưng mình quyết không nói ra”.

“TÔI BIẾT MÌNH CŨNG CHẲNG THOẢI MÁI GÌ VỚI CHUYỆN NGỒI LÊ ĐÔI MÁCH, NHƯNG PHẢI LÀM GÌ VỚI NÓ THÌ TÔI KHÔNG BIẾT.”

Bàn tán, nhận xét này nọ về những người xung quanh thật ra có sức cám dỗ rất lớn, nó cuốn bạn đi trước khi bạn kịp nhận ra chuyện gì đang xảy ra. Tôi biết mình phải tránh xa nó. Mặc dù điều này nghe thì có vẻ rất đơn giản, nhưng việc kiên trì giữ vững lòng chính trực mỗi ngày thì lại rất khó. [Thói quen 3: Ưu tiên cho điều quan trọng nhất].

Cuối cùng, tôi cũng tạo được uy tín không bao giờ nói xấu sau lưng người khác. Mọi người bắt đầu tin tưởng tôi, họ biết rằng mấy chuyện ngồi lê đôi mách không ảnh hưởng đến tôi được. Không phải tôi hoàn toàn mất hết hứng thú khi nghe những chuyện của người khác đâu. Tôi vẫn phải đấu tranh với khuynh hướng muốn nghe những chuyện như vậy. Nhưng ít ra thì tôi cũng có những tiến bộ đáng kể. Ít ra thì tôi cũng tốt hơn mỗi ngày.

* Khi tôi truyền đạt ý tưởng về Tài Khoản Tình Cảm trong suốt những năm qua, một trong những khoản ký gửi có vẻ được chú ý hơn và nhận được nhiều phản hồi hơn bất cứ khoản ký gửi nào khác là ý tưởng trung thành với người vắng mặt, tức là không nói xấu người khác sau lưng. Tôi biết việc này tác động đến con người nhiều nhất, bởi vì đó là một hành vi có sức cám dỗ đối với rất nhiều người, và họ tận hưởng niềm vui từ những chuyện như vậy. Trong thâm tâm thì ai cũng biết rõ là mình không nên làm thế. Và tôi đi đến chỗ tin rằng, việc không nói xấu sau lưng người khác không phải là yếu tố duy nhất chứng tỏ lòng trung thành với người vắng mặt. Những yếu tố khác bao gồm nói những điều tốt đẹp về người vắng mặt, sắp xếp thời gian để nói chuyện và phản hồi chân thật cho họ, và thay mặt người vắng mặt nói lên quan điểm của họ.