TÔN VINH NHỮNG ĐIỂM KHÁC BIỆT

KÊNH TRUYỀN HÌNH SPORTSCENTER

YÊU LÀ MỘT ĐỘNG TỪ

NGÔI NHÀ KÍNH

NGƯỜI CHỒNG PHÓNG KHOÁNG CỦA TÔI

SỨ MỆNH HỢP NHẤT

NỮ THỢ GIẶT SIÊU HẠNG

Tôn vinh những điểm khác biệt

Đây là một câu chuyện đặc biệt về sự đoàn kết gắn bó đến từ những khác biệt trong gia đình. Nó dạy cho ta thấy giá trị yêu thương và tôn trọng trong gia đình dần dần được hình thành từ những khó khăn trở ngại. Bạn hãy chú ý đến niềm hạnh phúc và sự bình an được tìm thấy trong một đại gia đình gồm nhiều thế hệ này.

Hôn nhân là một cuộc hành trình kỳ thú, nhưng cũng đầy thử thách, nhất là khi nó là sự kết hợp giữa nhiều nền văn hóa, phong tục, tôn giáo và chủng tộc. 15 năm trước, tôi lập gia đình và trong 15 năm ấy, tôi đã học được nhiều bài học khó khăn nhưng đầy giá trị. Tôi là một phụ nữ gốc Ấn được sinh ra trên một hòn đảo nhỏ, cách nước Mỹ nửa vòng trái đất. Tôi lớn lên ở thủ đô Washington trong một cộng đồng quốc tế năng động và thú vị, nhờ cha tôi làm việc trong ngành ngoại giao.

Sinh sống ở Mỹ, trên nhiều phương diện, gia đình tôi tiếp nhận lối sống phương Tây, nhưng vẫn gìn giữ bản sắc văn hóa và những tập tục truyền thống của người Hindu. Khi tôi gặp người chồng tương lai của mình, nhiều vấn đề được đặt ra bởi anh ấy có gốc gác hoàn toàn khác – một người Mỹ da trắng ở phương Tây, và xuất thân từ gia đình theo đạo Thiên Chúa gốc. Lẽ tự nhiên, những mâu thuẫn phát sinh - chủ yếu đến từ phía gia đình tôi vì cách suy nghĩ khác nhau.

Tôi sẽ luôn nhớ cái ngày mà tôi gần như từ bỏ mối quan hệ yêu đương chỉ vì tôi cảm thấy mình bị giằng xé tứ bề. Một mặt, gia đình tôi giữ quan điểm bảo thủ về hôn nhân dị tộc, nhất là khi tôi muốn cải đạo theo người chồng sắp cưới và hai chúng tôi còn dự định chuyển đến sống ở một thị trấn khá hẻo lánh. Mặt khác, gia đình anh ấy cũng rất bảo thủ, họ cũng mong muốn con trai mình thành hôn với một cô gái sinh trưởng trong gia đình Thiên Chúa giáo như họ.

Nhưng rồi tôi nhanh chóng nhận ra rằng bên cạnh việc thông cảm cho lập trường của hai bên gia đình, tôi phải can đảm vượt qua mọi trở ngại để vững bước trên con đường của mình. Tôi không tránh né thử thách nữa. Trong thực tế, tôi và chồng đã đi đến quyết định làm chủ cuộc đời mình. Bằng tình yêu và sự kính trọng dành cho hai bên gia đình, chúng tôi quyết định tiến về phía trước và xây dựng mối quan hệ tốt với gia đình dựa trên cơ sở yêu thương chân thành.

Sau khi tốt nghiệp đại học, tôi trở về nhà cha mẹ mà không khỏi sợ hãi khi nghĩ đến những khó khăn trong việc thực hiện quyết định trên. Tôi được nuôi dạy trong một nền văn hóa nơi con trẻ chỉ làm theo ý người lớn trong nhà chứ không được phát biểu ý kiến. Thế là lần đầu tiên trong đời, tôi phải lên tiếng để mọi người lắng nghe mình. Cha tôi là người có quyền tối cao trong gia đình, còn tôi thường đóng vai trò sứ giả hòa bình và chấp nhận bất cứ cái gì đến với mình - dù xấu hay tốt. Đây là lần đầu tiên trong đời, tôi cố gắng đứng lên bảo vệ quan điểm riêng.

Phản ứng của cha tôi trước kế hoạch hôn nhân này đúng như tôi dự đoán. Ông rất tức giận và ngăn cấm điều đó xảy ra, ông nói rằng người đàn ông mà tôi muốn cưới không được đón nhận vào gia đình này. Lấy hết can đảm, cùng thái độ bình tĩnh và chắc chắn, tôi đáp, “Nếu vậy, con cũng không thể ở lại đây được.”

Sau đó, hai cha con tôi bước vào một cuộc chiến tranh lạnh, không ai nói với ai lời nào. Rồi ngày hôm sau, một điều lạ lùng xảy ra, cuối cùng tiếng nói của tôi đã được lắng nghe. Cha bảo tôi đi vào thị trấn với ông và tôi đồng ý - cũng như mọi lần tôi vâng lời mỗi ông muốn tôi đi đâu với ông. Cha tôi là một người kín đáo và ít khi mở miệng trò chuyện, nhưng ở bên cạnh ông có một ý nghĩa đặc biệt.

Chúng tôi im lặng hồi lâu, rồi bất ngờ, cha tôi đề nghị tôi mời chồng sắp cưới đến nhà chơi. Khi ông nói thế, tôi vẫn im lặng và lắng nghe. Tôi không biết nên trả lời ông thế nào, nên tôi chỉ lắng nghe mà thôi.

Ông cũng yêu cầu chúng tôi lên kế hoạch mời tất cả bạn bè và họ hàng đến dự một buổi tiệc để chính thức thông báo về việc đính hôn của chúng tôi. Nghe vậy, tôi hoàn toàn sững sờ. Mới cách đây 24 tiếng, ông còn cấm đoán mối quan hệ này, vậy mà bây giờ ông lại chúc phúc cho chúng tôi. Tôi vừa nhẹ nhõm vừa cảm thấy lòng tràn ngập biết ơn, vì tôi hiểu rằng ông đã phải đấu tranh với chính mình để làm được điều này.

Chẳng bao lâu sau, người chồng sắp cưới của tôi ra mắt nhà gái. Thật tuyệt vời khi thấy anh giữa những người thân trong gia đình. Anh làm quen với không biết bao nhiêu điều lạ lẫm của chúng tôi: văn hóa, thức ăn, âm nhạc và cả phong tục của người Hindu nữa. Trong bữa tiệc hôm đó, tôi mặc chiếc sari của mẹ, một loại váy truyền thống của người Ấn Độ. Một buổi lễ cầu phúc theo phong tục Hindu cũng được tổ chức cho đôi uyên ương, để ban phước cho mối quan hệ dài lâu và sự kết đôi may mắn trong tương lai. Thật tuyệt vời khi chứng kiến cảnh người chồng tương lai của mình thành tâm đón nhận tất cả những phong tục chắc chắn là hoàn toàn xa lạ đối với anh ấy. Tôi nghĩ thái độ này của anh là niềm an ủi lớn đối với gia đình tôi.

Đám cưới của chúng tôi là sự khởi đầu cho mối quan hệ tốt đẹp giữa hai bên gia đình. Tôi mặc áo sari hồng, với những dải kim tuyến bạc còn chồng tôi thì mặc đồ vest. Chúng tôi trao cho nhau vòng hoa cưới theo phong tục đám cưới của người Hindu và vị cha xứ thực hiện một buổi lễ đơn giản nhưng đáng nhớ, với sự tham dự của hai bên gia đình.

Những năm sau đó, anh chị em tôi luôn ủng hộ chúng tôi như bao giờ họ vẫn thế, nhưng cha mẹ tôi thì lại có cảm giác như họ đã mất đứa con gái mà mình yêu thương. Tuy vậy, cùng với năm tháng, cảm giác này dịu bớt đi rất nhiều. Thời điểm đáng nhớ đầu tiên là khi tôi sinh đứa con đầu lòng - một bé gái xinh xắn. Cô bé là cháu gái đầu tiên và duy nhất của ông bà, và là sợi dây kéo tất cả mọi người lại gần nhau hơn, cảm giác chấp nhận nhau bắt đầu nảy nở.

Tôi sẽ không bao giờ quên cái ngày, trong một lần về thăm nhà, mẹ tôi chân thành thể hiện mong muốn nuôi dưỡng con gái tôi trong trường hợp có bất cứ chuyện gì xảy ra cho tôi hoặc chồng tôi. Tôi xúc động đến tận tâm can, không chỉ vì tình yêu của bà dành cho tôi và cháu ngoại, mà còn bởi vì bà ngỏ ý sẽ nuôi dạy nó theo đạo Thiên Chúa mới của tôi. Tôi có thể hình dung mẹ đã nỗ lực đến mức nào để đưa ra lời đề nghị này. Đó là giây phút tôi cảm nhận được sự chấp nhận của bà và cả sự bình an nữa, một cảm xúc mãi mãi khắc sâu trong trái tim tôi.

Trong những năm này, cha tôi cũng thể hiện tình yêu và sự chấp nhận theo cách riêng của ông nhưng đầy ý nghĩa. Không ít lần ông dùng ảnh hưởng của mình trong cộng đồng ngoại giao để giúp đỡ những nỗ lực của tôi liên quan đến tôn giáo mới. Thường thì cha tôi luôn nỗ lực hết mình để làm những điều đó, và tôi bao giờ cũng cảm thấy hết sức ngạc nhiên khi nghĩ đến cảm xúc của ông. Đó cũng là kinh nghiệm không thể nào quên đối với tôi.

Thời điểm mà tôi cảm thấy hoàn toàn được chấp nhận là vào khoảng ba năm về trước. Khi người anh thân yêu của tôi qua đời, đại gia đình chúng tôi ở cách xa nhau nửa vòng trái đất. Khi tụ họp lại với nhau trong tình yêu thương và nỗi đau mất mát, chúng tôi đã tìm được cách kết nối với nhau như chưa từng kết nối trước đây. Mẹ tôi yêu cầu tôi lên phát biểu và cầu nguyện trong tang lễ của anh tôi. Tôi rất ngạc nhiên vì mẹ biết rõ tôi theo đạo Thiên Chúa, nhưng điều đó không còn là vấn đề đối với bà nữa. Thật là một vinh dự đối với tôi, vì tôi biết rằng bà thật sự chấp nhận niềm tin và tôn giáo mới của tôi. Trong buổi lễ cầu nguyện này, nhiều tôn giáo hòa quyện vào nhau: Đạo Hindu, Đạo Hồi, Đạo Phật, Đạo Thiên Chúa và Đạo Do Thái. Tôi cảm nhận được vẻ đẹp, sức mạnh thiêng liêng và những nguyên tắc chung của tất cả tôn giáo. Tôi tin rằng anh trai tôi sẽ ngậm cười nơi chín suối, bởi vì cuộc đời anh chính là tấm gương tôn vinh những điểm khác biệt giữa người với người thuộc về những vùng đất khác nhau.

Ngày nay, tôi nuôi dạy ba đứa con xinh đẹp của mình, chúng rất tự hào về truyền thống Ấn Độ của mẹ và truyền thống Đan Mạch, Anh, và Mỹ mà chúng thừa hưởng từ cha. Với sự khuyến khích và ủng hộ của chồng, tôi làm hết sức mình để gìn giữ nền tảng Hindu và văn hóa Ấn Độ trong gia đình – các con tôi biết rằng mẹ chúng vẫn xem mình là người Hindu chính gốc, cùng với niềm tin Thiên Chúa giáo mới. Cùng với nhau, vợ chồng tôi cố gắng nuôi dạy các con mình biết trân trọng những mối dây chung ràng buộc chúng tôi lại với nhau, đồng thời tôn vinh những điểm khác biệt. Bằng tình yêu thương, lòng can đảm, niềm tin và hy vọng, đại gia đình chúng tôi không ngừng lớn mạnh và trưởng thành – cả gia đình tôi và gia đình chồng đều tự hào về chúng tôi và tất cả chúng tôi cùng chia sẻ một điểm chung: đó là tình yêu thương mạnh mẽ dành cho người khác và tình yêu thương thống trị tất cả.

Một khẩu hiệu của nước Pháp đã bao quát được ba giá trị cơ bản. Hai giá trị đầu tiên - bình đẳng và tự do - mà nếu đẩy đến mức cực đoan thì chúng là hai cực đối nhau. Nhưng khi chúng được gộp lại cùng với giá trị thứ ba - tình bằng hữu - thì hai giá trị trên lại hòa hợp và bổ sung cho nhau.

Giây phút quyết định tạo ra những giá trị chuyển hóa, tức là những giá trị có khả năng làm cho những giá trị đối lập nhau trở nên hòa hợp, thường xảy ra khi lòng can đảm và sự tử tế được biểu lộ rõ ràng. Tỏ ra tử tế khá dễ dàng khi bạn không cần đến lòng can đảm; cũng dễ dàng như thế khi biểu thị lòng can đảm mà không cần đến sự tử tế. Bản chất của sự chính trực và trưởng thành thật sự, như giáo sư Rhand Saxenian ở Harvard từng dạy tôi, chính là biểu thị lòng can đảm và sự tử tế cùng một lúc.

Kênh truyền hình SportsCenter

Câu chuyện này sẽ giúp bạn nhận ra việc thật sự lắng nghe người khác khó khăn như thế nào và nó thể hiện giá trị mà người này mang đến cho người kia ra sao. Chất lượng của các mối quan hệ được phản ánh trong chất lượng giao tiếp.

Trong mùa bóng bầu dục vài năm về trước, tôi hâm mộ cây làm bàn Steve Young và Đội San Francisco 49 hết mức. Một buổi sáng thứ bảy, trong lúc diễn ra trận đấu quyết định giữa hai đội bóng, vợ chồng tôi đã nảy sinh “vấn đề”. Angie nói một cách hăng say. Hai chúng tôi ngồi ở bàn, đối diện nhau. Tôi có thể nhìn thấy màn hình tivi qua vai của Angie. Kênh SportsCenter đang được bật lên, vì thế tôi giả vờ nghe Angie nói nhưng thực chất tôi chỉ chú tâm đến màn hình trước mặt. Tôi cho rằng mình làm điều này rất tốt và vợ tôi sẽ nghĩ chúng tôi đang “trò chuyện” cùng nhau.

Thế rồi, bất thình lình trên tivi chiếu một đoạn video clip về Steve Young. Chắc hẳn là tôi hơi quá chăm chú nhìn vào màn hình.

Nhưng trước khi tôi nhận ra điều đó, Angie đã nổi cáu với tôi và cô ấy hoàn toàn có quyền như vậy. Bây giờ, nội dung cuộc trao đổi giữa hai vợ chồng xoay quanh việc tôi đã cư xử thô lỗ như thế nào khi giả vờ lắng nghe trong khi tôi thật sự chỉ dán mắt vào kênh truyền hình SportsCenter .

Chúng tôi không giải quyết vấn đề này một cách nhanh chóng. Chúng tôi đã tranh luận với nhau suốt mấy tiếng đồng hồ. Ngày thứ bảy của tôi thế là tiêu tùng, bởi vì tôi có thể cảm nhận rõ nỗi buồn bực của vợ mình.

Chẳng bao lâu sau thì trời tối, Angie không còn tức giận về vấn đề mà chúng tôi bàn luận lúc sáng nữa. Chuyện đã qua rồi. Bây giờ thì cô buồn bực vì tôi không hề lắng nghe vợ nói. Cô bảo, “Em ở nhà suốt ngày với lũ trẻ, em cần một người lớn để nói chuyện.

Thế mà chồng em, người mà đáng lẽ ra phải trân trọng em hơn bất cứ ai khác, lại thậm chí không đủ lịch sự để nghe em nói.” Bấy giờ là 10 hoặc 10 giờ rưỡi đêm, chúng tôi đang ở trong phòng ngủ trên lầu và chương trình SportsCenter lại được bật lên. Chúng tôi đang nói về việc tôi xem tivi trong khi giả vờ nghe cô ấy nói. Tôi đang xin lỗi vợ, thừa nhận rằng mình thật bất lịch sự và tôi lại làm gì các bạn biết không? Tôi lại lơ là và bắt đầu xem Steve Young! Vậy đấy!

Chẳng cần phải nói, chúng tôi không giải quyết được vấn đề này cho đến ngày hôm sau.

Thật ra, để hiểu một người khác không phải là chuyện dễ dàng. Có những lúc tôi nghĩ mình đang thực hành Thói quen 5, nhưng trong thực tế, tôi chỉ áp dụng kỹ thuật một cách máy móc còn trái tim tôi thì để ở chỗ khác. Những lúc đó, Angie cảm nhận được là tôi đang nghĩ đến chuyện khác và điều này khiến cô cảm thấy bị tổn thương ghê gớm. Người đối diện sẽ biết khi nào bạn không thành thật với họ. Họ biết đấy.

May thay, Angie hiểu về 7 Thói Quen đủ nhiều nên khó mà qua mặt được cô. Thỉnh thoảng, cô đáp trả, “Đừng dùng những kỹ thuật của Covey với em.” Nhưng khi trái tim tôi hướng về cô ấy, khi tôi thật sự quan tâm đến Angie, cô không bao giờ suy nghĩ, cảm nhận hay nói ra những điều như vậy. Mọi việc trở nên tốt đẹp.

Tôi vẫn đang trong quá trình học hỏi.

* Tôi phát hiện ra rằng Thói quen 5 giống như phép thử giấy quỳ cho tính cách của chúng ta. Nếu chúng ta tập trung vào bản thân, đắm chìm trong suy nghĩ mông lung, trong thế giới của riêng mình, chúng ta chẳng lắng nghe một thứ gì khác. Kể cả khi chúng ta cố gắng thực hành thói quen lắng nghe thì thật ra chúng ta cũng chỉ giả vờ mà thôi. Thực hành kỹ thuật lắng nghe bằng cách đơn thuần phản ánh lại những điều người kia nói chắc chắn phản tác dụng.

Thật ra, các biện pháp kỹ thuật chỉ là phần nổi của tảng băng trôi, chính động cơ và thái độ thành thật muốn thấu hiểu người đối diện mới là phần nặng nhất chìm dưới nước. Đó là lý do tại sao thắng lợi cá nhân của ba thói quen đầu tiên lại có tính chất nền tảng đến thế và tại sao tinh thần của sự tôn trọng được tìm thấy trong Thói quen 4: Tư duy cùng thắng là nền tảng cho Thói quen 5: Lắng nghe để được thấu hiểu. Sau khi đạt được thắng lợi cá nhân, con người sẽ có cảm giác an toàn và thanh thản tự bên trong. Có như vậy, họ mới nỗ lực vượt ra ngoài thế giới của mình mà khám phá thế giới của người khác.

Yêu là một động từ

Sự kiên nhẫn và bền bỉ đã giúp người phụ nữ trong câu chuyện này có những hành động yêu thương cụ thể, cho đến khi cảm giác yêu thương người chồng quay trở lại với cô.

“Yêu là một động từ”, tôi cứ lặp đi lặp lại điều này trong đầu. Tôi đã học được nó từ một câu chuyện trong quyển 7 Thói Quen về một người chồng không còn cảm thấy yêu vợ mình nữa. Lời khuyên mà anh ta nhận được là “Hãy yêu cô ấy!”.

“Nhưng làm sao tôi có thể yêu được khi tôi không còn cảm giác yêu nữa?”, người chồng hỏi lại. Câu chuyện tiếp diễn giải thích rằng tình yêu hay cảm xúc yêu thương một ai đó là kết quả của những hành động yêu thương.

Tôi tin và quyết định làm theo điều này, dù tình yêu của tôi với chồng đã cạn kiệt sau nhiều năm chung sống, chỉ còn lại một mối quan hệ nhạt nhẽo, khô cằn. Tôi tự lập luận rằng nếu tôi làm những việc thể hiện tình yêu thương và đối xử với chồng một cách đúng đắn thì cảm xúc yêu thương sẽ quay trở lại.

Một hôm, khi đang đi mua rau quả, tôi cảm thấy nản lòng khi nghĩ đến những mâu thuẫn mới nảy sinh gần đây giữa chúng tôi và tôi bắt đầu lẩm bẩm, “Yêu là một động từ, yêu là một động từ...” Tôi thực hiện điều này trong mấy tháng ròng, nhưng vẫn không cảm thấy khá hơn chút nào. Tôi tìm đến những người bạn thân, họ lắng nghe khi tôi tâm sự, và ủng hộ những nỗ lực của tôi. Tôi luôn ghi nhớ những lời động viên rằng, nếu bạn chưa thấy có kết quả ngay, hãy kiên trì.

Tôi nhớ đã nghe câu nói này của Rainer Maria Rilke, “Để yêu thương một người khác có lẽ là nhiệm vụ khó khăn hơn cả... một việc làm khiến cho tất cả những việc làm khác chỉ là bước chuẩn bị.” Tôi phải thừa nhận rằng không phải lúc nào tôi cũng có cảm giác yêu thương khi lắng nghe chồng nói, hoặc khi hôn chồng lúc anh ấy đi làm về. Tôi nhận ra rằng mặc dù việc đó hết sức khó khăn ngay lúc này đây, nhưng đã có lúc tình yêu của tôi có thật và mối quan hệ giữa chúng tôi từng rất ngọt ngào, êm ấm. Tôi thật lòng mong muốn những cảm xúc ấy quay trở lại.

Thế là tôi bắt đầu tìm kiếm những việc nho nhỏ mà anh ấy làm cho tôi và thể hiện lòng cảm kích trước sự giúp đỡ của anh ấy như khi anh ấy hút bụi phòng khách sau một đêm cả nhà quây quần xem phim. Tôi mua loại kẹo mà anh ấy thích ăn mỗi khi ghé ngang cửa hàng. Tôi khen cách anh ấy mặc đồ khi chúng tôi cùng đi ra ngoài, và cảm ơn anh ấy đã sửa sang lại tầng hầm. Tôi tìm những khía cạnh tốt để ngợi khen nhiều hơn và chỉ trích ít đi [Tài Khoản Tình Cảm].

Đã tám năm trôi qua từ khi tôi đọc câu chuyện trong 7 Thói Quen và quyết định một cách có ý thức về việc “yêu thương” chồng mình. Việc này mất nhiều thời gian hơn tôi tưởng. Mối quan hệ giữa chúng tôi có lúc thăng lúc trầm nhưng bây giờ, khi tôi nói “Em yêu anh”, có một cảm giác ngọt ngào trong tôi. Tình yêu dành cho chồng tôi đã sống lại và tôi cảm thấy hạnh phúc khi ở bên anh ấy. Yêu là một động từ. Tôi đã chứng minh điều đó và nó thật xứng đáng với công sức bỏ ra!

* Nhiều năm qua, kể từ khi tôi bắt đầu giảng dạy rằng yêu là một động từ, nhiều điều tuyệt vời đã xảy ra. Nhiều người nói với tôi rằng họ phát hiện rằng ghen tị là một động từ, tha thứ là một động từ, giận dữ là một động từ, can đảm là một động từ và còn nhiều nữa. Khi khoảng cách giữa tác nhân kích thích và phản ứng trở thành một phần trong nhận thức con người và khi chúng ta hành động trong khoảng không gian của những giá trị cơ bản, thay vì dựa trên cảm giác hoặc sự việc, chúng ta sẽ kiểm soát tốt hơn thái độ và hành động của mình và dạt được nhiều hơn. Kết quả, cuộc sống của chúng ta chính là hệ quả của những quyết định mà chúng ta đưa ra, chứ không phải của những điều kiện mà chúng ta bị đặt vào.

NHIỀU NĂM QUA, KỂ TỪ KHI TÔI BẮT ĐẦU GIẢNG DẠY RẰNG YÊU LÀ MỘT ĐỘNG TỪ, NHIỀU ĐIỀU TUYỆT VỜI ĐÃ XẢY RA. NHIỀU NGƯỜI NÓI VỚI TÔI RẰNG HỌ PHÁT HIỆN GHEN TỊ LÀ MỘT ĐỘNG TỪ, THA THỨ LÀ MỘT ĐỘNG TỪ, GIẬN DỮ LÀ MỘT ĐỘNG TỪ, CAN ĐẢM LÀ MỘT ĐỘNG TỪ, VÀ CÒN NHIỀU HƠN NỮA.

Ngôi nhà kính

Hai điều tuyệt vời đã xảy ra khi người phụ nữ trong câu chuyện này nỗ lực để hiểu chồng mình một cách chân thành. Điều thứ nhất, bà định nghĩa lại việc thắng - thua đối với bà. Điều thứ hai, một nhận thức mới mẻ về ý nghĩa và mục đích sống đã kéo dài sự sống của chồng bà.

Trong suốt 30 năm, cha tôi là một nha sĩ giỏi cho đến khi ông bị chẩn đoán mắc chứng thoái hóa dạng tinh bột (amyloidsois), một căn bệnh lạ, tương tự như bệnh ung thư. Các bác sĩ cho rằng ông chỉ còn sống được sáu tháng là cùng. Vì những tác động của căn bệnh này, ông buộc phải nghỉ việc. Thế là từ một người đàn ông cực kỳ năng động, cha tôi phải ngồi lì ở nhà suốt ngày, chẳng có bất cứ việc gì làm ngoài việc suy nghĩ về căn bệnh chết người của mình.

Ông quyết định xua đuổi những ý nghĩ u ám ra khỏi đầu bằng cách dựng lên một ngôi nhà kính ở sân sau, nơi ông sẽ tự tay trồng và chăm bón những loài cây mà ông ưa thích. Đó không phải là loại nhà kính đẹp mắt mà bạn vẫn thấy phía sau những tòa biệt thự sang trọng xây theo kiểu Victoria đâu. Chỉ là một nhà kính có mái lợp bằng tôn múi, tường lắp những tấm nhựa màu đen. Mẹ tôi không hề muốn một vật quái dị như thế mọc lên trên sân sau nhà mình. Bà bảo mình sẽ xấu hổ đến chết mất nếu hàng xóm nhìn thấy nó. Đề tài này trở thành chủ đề “nóng” trong cuộc đấu khẩu giữa cha mẹ tôi đến mức không ai giữ được giọng điệu ôn hòa nữa. Tôi nghĩ đây cũng chính là cái cớ để cha mẹ tôi gián tiếp xả cơn giận dữ trước sự bất lực của mình về căn bệnh.

Một hôm, mẹ tôi nói với tôi rằng bà sẽ cố gắng hiểu quan điểm của cha tôi về vấn đề này. Bà muốn giải quyết tình trạng này để cả hai đều cảm thấy vui vẻ. Bản thân bà không muốn có một nhà kính xấu xí như thế trong sân sau nhà mình. Bà thích nhìn ánh ban mai rực rỡ chiếu trên thảm hoa lâu đời của bà hơn. Nhưng bà cũng biết rằng bà muốn cha tôi vui vẻ và làm việc có ích. Cuối cùng, bà quyết định nhượng bộ ý muốn của chồng và để cho ông làm những gì ông thích. Một số người có thể nghĩ bà chịu thua chồng, nhưng bà thì nghĩ đó là một việc làm cả hai cùng thắng. Bà quyết định rằng niềm vui của người chồng thân yêu đối với bà quan trọng hơn cả mảnh sân sau lẫn những người hàng xóm.

Kết quả, hóa ra ngôi nhà kính ấy lại kéo dài sự sống của cha tôi, sau khi bác sĩ đã bỏ cuộc. Ông sống thêm được 2 năm rưỡi nữa. Ban đêm, khi ông không thể ngủ được do phản ứng phụ của quá trình hóa trị, ông thường vào nhà kính ngắm nhìn những cái cây tự tay ông vun trồng. Buổi sáng, việc tưới cây chính là lý do để ông trở dậy không nằm bẹp trên giường. Nhà kính mang lại cho ông công việc để làm, một điều gì đó để tâm trí ông tập trung vào, trong khi cơ thể ông đang bị căn bệnh tàn phá. Tôi nhớ, mẹ tôi đã nói rằng, việc ủng hộ ý muốn xây nhà kính của cha tôi là một trong những điều khôn ngoan nhất mà bà từng làm trong đời.

KẾT QUẢ, HÓA RA NGÔI NHÀ KÍNH ĐÃ KÉO DÀI SỰ SỐNG CỦA CHA TÔI, SAU KHI BÁC SĨ ĐÃ BỎ CUỘC. ÔNG SỐNG THÊM ĐƯỢC HAI NĂM RƯỠI NỮA. BAN ĐÊM, KHI ÔNG KHÔNG THỂ NGỦ ĐƯỢC VÌ PHẢN ỨNG PHỤ CỦA QUÁ TRÌNH HÓA TRỊ, ÔNG THƯỜNG ĐI VÀO NHÀ KÌNH NGẮM NHÌN NHỮNG CÁI CÂY TỰ TAY ÔNG VUN TRỒNG.

* Thoạt đầu, nhà kính là điểm “thua” đối với người vợ, cho đến khi bà xem trọng niềm vui và đời sống tinh thần của chồng hơn sự đánh giá của bản thân. Điều này dạy chúng ta thấy rằng: một khi bạn hiểu rõ Thói quen 5, bạn sẽ định nghĩa lại tư duy cùng thắng (Thói quen 4). Tuy nhiên, nếu thoạt đầu bà không tôn trọng chồng (Thói quen 4) đủ để mong muốn tìm hiểu điều gì quan trọng đối với ông (Thói quen 5), thì bà sẽ không có sự thay đổi này. Điều thú vị là nguồn năng lượng mà người chồng có được không phải là giải pháp thứ ba mà là thái độ thứ ba. Lựa chọn thứ nhất là không xây nhà kính. Lựa chọn thứ hai là miễn cưỡng để ông làm theo ý mình. Lựa chọn thứ ba là thật sự hiểu chồng, cảm thấy hạnh phúc trước sự mãn nguyện của chồng, khi ông có được ngôi nhà kính như ý muốn. Đây thường là kết quả của việc tâm đầu ý hợp. Người ngoài có thể nghĩ rằng đây chỉ là sự thỏa hiệp, nhưng nếu bạn nói chuyện với người phụ nữ này, bà chắc chắn sẽ phủ nhận việc mình làm là một sự thỏa hiệp. Bà thật sự cảm thấy mãn nguyện trong niềm hạnh phúc của người chồng. Một sự đồng tâm nhất trí như vậy chính là biểu hiện cao nhất của một tình yêu thật sự.

Người chồng phóng khoáng của tôi

Sức mạnh của việc tự nhận thức là một điều tuyệt diệu mà chỉ con người mới có được. Trong câu chuyện nhỏ này, người phụ nữ suy ngẫm về Tuyên Ngôn Sứ Mệnh của mình và quyết định thử thách mình sống theo những ngôn từ trong bản tuyên ngôn đó - trân trọng những điểm khác biệt ở người chồng. Hãy chú ý đến cách bà nhìn nhận khác đi về chồng mình một khi bà đã hiểu ra vấn đề. Sự thay đổi trong nhận thức của bà là một bước tiến mạnh mẽ, và nó dẫn đến những hệ quả mang tính cách mạng.

Bao giờ tôi cũng phải cố gắng rất nhiều trong việc thực hiện trách nhiệm cá nhân [Thói quen 1: Chủ động]. Tôi cảm thấy rằng việc đổ lỗi cho một ai đó hay một cái gì đó về những gì đang diễn ra thật dễ dàng và thoải mái hơn nhiều. Phải, lỗi thuộc về một người nào đó hoặc một điều gì đó chứ không phải bản thân tôi. Thế là sau khi viết xong bản Tuyên Ngôn Sứ Mệnh Cá Nhân , tôi đặt nó vào góc xa nhất trên bàn làm việc và cứ để nó nằm yên chỗ đó. Sáu tháng trôi qua. Rồi một lần trong chuyến đi công tác, tôi tình cờ đọc một bài báo trên tờ USA Today , bài báo này khiến tôi muốn thử 7 Thói Quen một lần nữa. Khi xem lại các nguyên tắc trong 7 Thói Quen, tôi nhận thấy rằng cái mà tôi thiếu chính là trải nghiệm về thắng lợi cá nhân.

Cơ hội ở ngay trước mặt. Tôi cầm bản Tuyên Ngôn Sứ Mệnh của mình lên và đọc lại lần nữa. Ở chính giữa là một câu viết về việc trân trọng những điểm tốt của chồng tôi. Một giọng nói bên trong tôi vang lên đầy thách thức, “Vậy bạn có làm như thế không?” Tôi xua câu nói đó ra khỏi đầu và hạ quyết tâm đọc bản Tuyên Ngôn Sứ Mệnh vào mỗi thứ hai đầu tuần để nhắc nhở bản thân về những việc cần làm. Thế là tôi nghe giọng nói nhắc nhở đó vang vọng trong đầu vào mỗi buổi sáng thứ Hai. Bất kể là tôi đọc bản tuyên ngôn đó trên máy bay hay chỉ hình dung về nó trong đầu, những dòng này bao giờ văng vẳng bên tai tôi. Tôi nghe thấy tiếng nói, “Bạn có làm như vậy không?” Và tôi nghĩ, “Mình có thật sự sống với những lời tuyên ngôn này không?” Tôi bắt đầu nhìn lại bản thân mình.

Ông Trời khéo se duyên làm sao, vợ chồng tôi là một cặp “trái dấu”. Tôi là người rất nguyên tắc, quy củ, luôn biết cách sắp đặt mọi việc đâu vào đấy và tính tình điềm đạm. Chồng tôi, Larry, thì ngược lại hoàn toàn. Anh ấy không hề có tính tổ chức và lại rất cứng đầu. Tôi cho rằng một số người xếp anh vào loại phóng khoáng, cảm tính, thích gì làm nấy. Để bản thân cảm thấy thoải mái và có cớ đổ lỗi, tôi luôn xem những tính cách đó của anh là không tốt. Đó là cách mà tôi đổ lỗi cho chồng về những vấn đề mà chúng tôi gặp phải. Tôi cũng đi đến chỗ tin rằng giang sơn dễ đổi bản tính khó dời. Larry lúc nào cũng vậy thôi. Tôi không thể thay đổi anh ấy.

Bây giờ, khi suy nghĩ về người đàn ông đã chung sống với mình trong hơn 23 năm qua, tôi bắt đầu nhìn anh ở một góc độ khác. Tôi nhận ra rằng nếu không nhờ tâm hồn phóng khoáng, thích phiêu lưu mạo hiểm của anh, những kỳ nghỉ của chúng tôi hẳn sẽ diễn ra theo một kịch bản nhàm chán đã được định sẵn từ trước. Chúng tôi sẽ không bao giờ khám phá ra những con chim cánh cụt trên bãi biển nhỏ ở Cape Town hoặc một nhà hàng trông ra kênh đào ở Amsterdam. Khi tôi lên lịch cho một kỳ nghỉ, tôi biết chính xác nơi chúng tôi sẽ đến, khách sạn chúng tôi sẽ nghỉ lại, chúng tôi sẽ tới đó bằng phương tiện gì và mấy giờ thì chúng tôi tới nơi. Tôi cũng phải thừa nhận rằng, cái mà tôi luôn nghĩ là nhược điểm ở anh chỉ là vì nó quá khác với tính cách của tôi [Thói quen 6: Đồng tâm hiệp lực]. Tôi bao giờ cũng miễn cưỡng chấp nhận những cái gì không giống mình, kể cả khi điều đó xuất phát từ người chồng thân yêu. Theo một cách nào đó, suốt hơn 20 năm qua, lúc nào tôi cũng giữ khoảng cách với chồng.

Bây giờ, tôi đã có cách đánh giá mới mẻ về ông xã. Tôi có thể nhìn thấy anh ấy theo cách hoàn toàn khác. Sự thay đổi trong nhận thức này cũng giúp tôi đạt được một thành tích của riêng mình. Tôi đã tự mình thay thế được những nhận định sai lệch bằng dữ liệu chính xác. Tôi cảm thấy như được tiếp thêm sức mạnh với sự thay đổi nhận thức này.

* Có hai cách hiệu quả nhất mà tôi biết để kết nối giữa nhận thức và tiềm thức, nơi mà việc lên kịch bản và lập trình sâu xa nhất của cuộc sống diễn ra. Cách thứ nhất là hình dung và khẳng định những thứ có ý nghĩa to lớn với chúng ta và cách thứ hai là viết xuống giấy trắng mực đen. Đây là những hoạt động thuộc hệ thần kinh có thể khắc sâu lên não bộ theo nghĩa đen.

Hai hoạt động mạnh mẽ này kết hợp với nhau trong việc chuẩn bị bản Tuyên Ngôn Sứ Mệnh (Thói quen 2: Bắt đầu bằng cái kết trong tâm trí). Nó tối ưu hóa khả năng chế ngự, lấn át và thậm chí có thể xóa bỏ những lập trình tiêu cực trước đó.

Sứ mệnh hợp nhất

Có lẽ ít có trải nghiệm nào kết nối con người được nhiều như khi họ cùng chia sẻ với nhau bản Tuyên Ngôn Sứ Mệnh của mình. Trong câu chuyện này, cặp vợ chồng đã có sự thấu hiểu lẫn nhau trước khi họ chia sẻ với nhau về sứ mệnh riêng. Bạn hãy chú ý đến tác động của việc chia sẻ này.

Tôi là một chuyên gia đào tạo trong một công ty lớn ở bang Illinois và tôi được cấp chứng chỉ huấn luyện về 7 Thói Quen. Tôi huấn luyện cho nhân viên trong nhà máy, đồng thời cung cấp những chương trình cộng đồng. Về cuộc sống cá nhân, hai vợ chồng tôi đã sống với nhau được 30 năm. Đó là một cuộc hôn nhân tốt đẹp: vợ tôi là một nhà giáo tận tâm, chúng tôi có ba cô con gái và cả nhà sống ở một trong những đường phố rộng rãi rợp bóng hàng cây ở trung tâm Illinois.

Suốt những năm tôi tổ chức các chương trình dạy về 7 Thói Quen cho cộng đồng, vợ tôi không bao giờ tham gia. Nhưng chúng tôi bàn luận về nó rất nhiều và bà xã tôi hiểu rõ những thuật ngữ chuyên môn về đề tài này. Thỉnh thoảng, khi chúng tôi đi ăn ngoài, tôi sẽ tỏ vẻ khó chịu nếu mình không được phục vụ một cách xứng đáng. Lúc ấy, vợ tôi sẽ dùng khuỷu tay hích nhẹ vào sườn tôi và nói, “Này, em sẽ gọi cho sếp của anh, đề nghị họ thu hồi giấy phép đào tạo của anh đó.”

Cách đây khoảng hai năm, vợ tôi cùng một số giáo viên trong quận đến dự một buổi học ở chỗ chúng tôi. Đó là một khóa học nói về nạn bạo hành trong gia đình. Mỗi lần tôi giải thích một khái niệm nào đó, tôi đều nghe họ thì thầm với nhau, “Này Kris, anh ấy có làm thế không? Có phải Dave thật sự làm những điều đó ở nhà không?” Tôi có thể nghe thấy tiếng bà xã bật cười. Bất chấp việc học viên có tín nhiệm tôi hay không, khóa học diễn ra thành công. Và mối quan hệ giữa hai vợ chồng tôi trở nên tốt đẹp hơn.

Bây giờ, khi cả hai đã hiểu hơn về nội dung khóa học, giữa chúng tôi chợt hình thành một cách thức và ngôn ngữ để nói về những điều chúng tôi mong muốn trong cuộc sống. Khi Kris viết bản Tuyên Ngôn Sứ Mệnh, tôi nhận ra rằng tôi chưa bao giờ chia sẻ với vợ về Tuyên Ngôn Sứ Mệnh của mình. Không phải vì đó là một bí mật, mà chỉ vì tôi chưa bao giờ nghĩ đến điều đó. Thế là chúng tôi cùng chia sẻ Tuyên Ngôn Sứ Mệnh với nhau. Tôi vẫn nghĩ rằng mình hiểu rõ điều gì là quan trọng nhất đối với cô ấy. Nhưng chỉ khi đọc những gì Kris viết ra, những mục tiêu của cô mới thật sự rõ ràng đối với tôi.

Qua đó, tôi hiểu Kris có những mong muốn mãnh liệt về việc học. Về phần mình, tôi nghĩ mình phải làm tất cả trong khả năng để hỗ trợ cô ấy hoàn thành mục tiêu của mình. Kris bắt đầu sự nghiệp khá trễ. Chúng tôi thuộc về thế hệ cũ, thời mà quan niệm đàn bà chủ yếu ở nhà làm nội trợ và nuôi dạy con cái vẫn tồn tại. Cô ấy phải mất 20 năm để có bằng đại học. Sau đó, cô lấy bằng thạc sĩ và hiện giờ đang lấy tiếp bằng tiến sĩ. Tại thời điểm này, sự nghiệp có ý nghĩa quan trọng đối với cô ấy hơn là với tôi. Tôi đã 60 tuổi và chuẩn bị về hưu. Còn vợ tôi vẫn đang phấn đấu cho công việc của mình và những gì cô có thể làm trong quãng thời gian còn lại. Tôi cố gắng hết sức để ủng hộ vợ. Thế nên mỗi khi cô ấy về nhà vào lúc bảy giờ rưỡi tối (tôi đã nói với bạn rằng tôi thuộc thế hệ cũ mà) thì tôi hiểu lý do tại sao Kris phải làm những gì cô ấy đang làm.

Tôi thật sự cảm thấy rằng hai vợ chồng tôi đồng cảm và thấu hiểu nhau một cách sâu đậm thông qua bản Tuyên Ngôn Sứ Mệnh Cá Nhân. Cuộc hôn nhân của chúng tôi và đặc biệt là việc giao tiếp giữa hai người ngày càng trở nên tốt đẹp hơn. Và trước đó nó cũng đã tốt đẹp rồi.

* Từ những quan sát và kinh nghiệm của mình, tôi biết có một cách khác còn hiệu quả hơn việc trao đổi Tuyên Ngôn Sứ Mệnh Cá Nhân. Đó là tạo ra một bản Tuyên Ngôn Sứ Mệnh chung cho hai vợ chồng hoặc cho cả gia đình (Thói quen 2: Bắt đầu bằng cái kết trong tâm trí). Nếu bản tuyên ngôn này thật sự xuất phát từ con tim, khối óc và những phần sâu kín nhất trong tâm hồn của những người liên quan, nếu nó được thực hiện với lòng kiên nhẫn và sự tham gia của những người trong cuộc qua thời gian, và nếu tất cả mọi người biết rằng nó sẽ được dùng như một tiêu chí để đưa ra mọi quyết định, thì trên đời này không có gì đoàn kết và gắn bó sâu sắc hơn việc tạo một bản Tuyên Ngôn Sứ Mệnh như vậy.

“TÔI CHỈ TỰ LÀM HẠI MÌNH. TÔI ĐÃ GIẶT GIŨ ĐẾN KIỆT SỨC VÀ LÀM NHỮNG VIỆC CHẲNG CÓ Ý NGHĨA GÌ VỚI CHỒNG MÌNH. TÔI HỌC ĐƯỢC MỘT BÀI HỌC MỘT CÁCH KHÓ NHỌC RẰNG TÀI KHOẢN TÌNH CẢM PHẢI CÓ MỘT Ý NGHĨA NÀO ĐÓ ĐỐI VỚI NGƯỜI NHẬN.”

Hãy chú ý đến việc người phụ nữ trong câu chuyện này sửng sốt nhận ra lý do tại sao việc thấu hiểu người khác phải luôn là khoản ký gửi đầu tiên vào Tài Khoản Tình Cảm.

Khi tôi học về việc ký gửi vào Tài Khoản Tình Cảm, tôi quyết định làm thử. Tôi nghĩ mình có thể làm một điều gì đó thật đặc biệt cho ông xã, để cải thiện mối quan hệ giữa hai vợ chồng. Tôi nghĩ rằng việc bọn trẻ mặc những bộ độ phẳng phiu sạch sẽ khi anh ấy đi làm về và việc tôi chăm chỉ giặt đồ nhanh chóng sẽ khiến cho anh ấy vui hơn.

Nhưng suốt hai tuần lễ thực hiện nhiệm vụ của một người thợ giặt siêu hạng, tôi chẳng hề nhận được phản hồi nào từ chồng - hoàn toàn không có gì cả. Hình như anh ấy cũng chẳng nhận ra cố gắng của tôi thì phải. Tôi bắt đầu cảm thấy chột dạ. Nhưng tôi nghĩ, “Cách làm này không thể không có tác dụng.” Rồi một đêm, trong lúc chồng tôi vô tư ngủ ngon lành trên tấm ra giường sạch sẽ, một ý nghĩ bỗng nảy ra trong đầu tôi.

“Trời đất ơi, anh ấy có thèm chú ý đến gương mặt sạch sẽ của thằng Zac hoặc chiếc quần được ủi phẳng mà anh ấy vẫn mặc hàng ngày đâu. Chỉ có mình mới thấy vui với những điều đó thôi. Anh ấy thà để mình gãi lưng hay tổ chức một buổi hẹn hò vào tối thứ Sáu còn hơn.” Rõ thật, tôi chỉ tự làm hại mình. Tôi giặt giũ đến kiệt sức và làm những điều chẳng có ý nghĩa gì đối với anh ấy. Tôi học được một bài học một cách khó nhọc rằng: khoản ký gửi vào Tài Khoản Tình Cảm phải có một ý nghĩa nào đó với người nhận.

* Lý do tại sao việc hiểu rõ người khác bao giờ cũng là khoản ký gửi đầu tiên trong Tài Khoản Tình Cảm là chúng ta không thể biết đâu là khoản ký gửi cho một người khác, cho đến khi chúng ta hiểu người đó và cách họ nhìn nhận mọi việc. Bất cứ khoản ký gửi nào mà bạn muốn thực hiện, dù đó là lòng tốt, việc giữ lời hứa, đối xử với người khác một cách công bằng và tôn trọng, lời xin lỗi, v.v... thì nó bao giờ cũng phải được làm sao cho phù hợp với quan điểm của người đó. Ngược lại, nhiều khả năng điều chúng ta nghĩ là một khoản ký gửi có giá trị lại trở nên vô nghĩa hoặc thậm chí là một khoản rút ra đối với họ.