Trung Quốc di động (China Mobile - giống như Vinaphone) là một ví dụ điển hình. Thời điểm bọn họ còn là nhà độc quyền trong mảng điện thoại di động của Trung Quốc thì cước phí của bọn họ cao vút tận trời xanh. Sau khi Trung Quốc liên thông (China Internet - tương tự như Mobiphone hoặc Viettel) xuất hiện mới phá vỡ sự độc quyền, không chỉ cước phí di động giảm xuống cực mạnh mà số người sử dụng điện thoại tăng trưởng một mạnh mẽ. Cuối cùng, việc phá vỡ độc quyền này đã làm cho Trung Quốc biến thành một trong những quốc gia có sự phát triển về ngành công nghệ viễn thông mạnh nhất của thế giới.
Nếu không phải việc China Internet mang đến cho Trung Quốc sự cạnh tranh thực tế thì China Mobile còn lâu mới chịu cúi cái đầu cao ngạo xuống. Có lẽ bọn họ vẫn cứ duy trì giấc mộng xuân thu, mỗi phút điện thoại thu một khoản phí kếch xù, chưa kể nói thái độ phục vụ cực kỳ kém, đối với khách hàng luôn bày ra một tư thế ban ơn, không dùng thì thôi, thái độ phục vụ đúng là độc nhất vô nhị.
Các doanh nghiệp nhà nước của Trung Quốc có thói hư tật xấu đó chính là muốn dựa vào sự bảo trợ của nhà nước để lũng đoạn thị trường, luôn muốn chính sách của quốc gia phải nâng đỡ họ. Bọn họ muốn theo kiểu nửa công chức nửa doanh nghiệp, vừa làm trọng tài lại vừa đá bóng.
Doanh nghiệp nào cũng muốn mình trở thành Cục Thuế vụ, đem việc kinh doanh giống như đi thu thuế vậy, cứ vậy là thu tiền.
Thái độ của các doanh nghiệp nhà nước chính là nếu mày cách xa rời tao thì mày sẽ không có còn cái gì cả, vì vậy nên tao nói cái gì thì mày phải nghe theo cái đấy.
Các ví dụ cụ thể như các Tập đoàn Than, Khí đốt, Cung cấp nước, Điện lực, nhất là những công ty mà làm cho người ta hận thấu xương đó chính là Tập đoàn Dầu mỏ và Hóa chất Trung Quốc, Tổng công ty Xăng dầu Trung Quốc. Không có Tổng công ty, Tập đoàn có sức ảnh hưởng lớn đến đời sống dân chúng mà nhà nước không phải nâng đỡ, thế mà kết quả kinh doanh là như thế nào? Kết quả là tất cả các doanh nghiệp lớn này đều hàng năm thua lỗ, trong khi đó lương thưởng hàng năm của cán bộ công nhân viên các doanh nghiệp này là cao nhất. Hàng hóa của bọn họ thì lúc nào cũng có lý do phải điều chỉnh theo thị trường, muốn tăng là tăng, chỉ có điều bọn họ thích tăng ít hay tăng nhiều mà thôi. Dân chúng trong cả nước cứ đều như cá nằm trên thớt, còn tất cả các doanh nghiệp nhà nước đều giơ dao để mổ, ai nấy cũng đều muốn cắt được phần nhiều thịt hơn.
Với những ví dụ thực tế như vậy nên Hạ Tưởng càng mong muốn thu hút nhà đầu tư nước ngoài đầu tư vào nhiều hơn, lúc đó sẽ có sự cạnh tranh bằng công nghệ kỹ thuật để giảm bớt chi phí thực hiện. Nếu không kiên quyết thực hiện điều này thì dân chúng càng lúc càng chịu thiệt, chỉ có các tập đoàn lợi ích là được lợi, đây không phải là thị trường phát triển một cách lành mạnh.
- Tất nhiên nhà nước phải nắm trong tay các doanh nghiệp trong một số lĩnh vực quan trọng là mạch máu của quốc gia và một số ngành nghề sản xuất quan trọng, nhưng bên cạnh đó cũng nên mở ra con đường để thu hút đầu tư nước ngoài. Mục đích của chúng ta không chỉ là vốn từ nguồn lực ngoài nước mà còn có các kinh nghiệm quản lý và kỹ thuật tiên tiến, nhất là các kỹ thuật tiên tiến. Kỹ thuật lạc hậu có nghĩa là ngành khoa học kỹ thuật trong nước bị lạc hậu, khoa học kỹ thuật đã bị rơi lại phía sau thì lực cạnh tranh của quốc gia sẽ bị suy yếu.
Cốc Nho lập tức phản bác lại quan điểm của Trình Hi Học.
- Bây giờ đã là năm bao nhiêu rồi mà ông vẫn còn giữ tư tưởng bế quan tọa cảng như vậy? Nghe câu nói vừa rồi của ông, tôi còn tưởng rằng mình lạc về tới thời kỳ trước giải phóng.
Lời nói của Cốc Nho vang lên làm những người xung quanh nổ vang tiếng cười.
Sắc mặt Trình Hi Học khẽ biến, tuy nhiên lập tức trấn tĩnh lại:
- Theo như lời Bộ trưởng Dịch vừa rồi thì ai dám cam đoan rằng không có cạm bẫy trong việc thu hút đầu tư từ bên ngoài? Thu hút đầu tư về nhưng lại vứt bỏ đi các thương hiệu có sẵn, kinh doanh như vậy thì là lời hay là thâm hụt, những cái bất lợi khác còn chưa tính đến? Một ví dụ khác tôi xin đưa ra là Tập đoàn Dầu mỏ và Hóa chất Trung Quốc, Tập đoàn Dầu mỏ và Hóa chất Trung Quốc là doanh nghiệp mà nhà nước sở hữu 100% vốn, hiện tại đã phát triển nhanh chóng, trong vài năm thành lập ngắn ngủi thì bây giờ đã trở thành một công ty có năng lực mạnh trên toàn cầu. Qua đó có thể thấy được chỉ bằng dựa vào lực lượng của chính mình thì chúng ta cũng có thể tạo ra những tập đoàn mạnh siêu việt như vậy.
Hạ Tưởng âm thầm liếc mắt Trình Hi Học một cái rồi suy đoán rằng chẳng lẽ Trình Hi Học là người phát ngôn cho các nhóm lợi ích của Tập đoàn Dầu mỏ và Hóa chất Trung Quốc? Có thể nói chưa có có một doanh nghiệp nào lũng đoạn trong sản xuất, nhập và phân phối trong nước đáng sợ như Tổng công ty Xăng dầu và Tập đoàn Dầu mỏ và Hóa chất Trung Quốc.
Đó chính là doanh nghiệp lũng đoạn lớn nhất cả nước, hàng năm lợi nhuận kếch sù, cho tới hiện giờ giá xăng dầu chỉ có tăng không có giảm. Hạ Tưởng có thể tự trải nghiệm. Kiếp trước, hắn cũng đã từng có ô tô riêng, lúc đầu chi phí xăng dầu còn có thể chịu đựng được, nhưng sau này giá xăng dầu cứ tăng không ngừng nghỉ, đến mức nhiều khi hắn phải đi xe bus để tiết kiệm chi phí.
Thế cho nên về sau khi xe cá nhân bắt đầu nở rộ, tiếng ca thán về giá xăng dầu của rất nhiều người vang dậy cả trời đất.
Đương nhiên, để cho mọi người phải nghiến răng nghiến lợi chính là hai Tổng công ty lớn Xăng và dầu này. Cái gọi là chính sách nhà nước về điều chỉnh giá cả theo mặt bằng giá quốc tế thể hiện ra mặt ngoài thì có vẻ rất công chính nhưng thật ra giá dầu quốc tế hôm nay tăng thì giá dầu trong nước ngày mai đã tăng lên, nhưng đến lúc giá dầu quốc tế giảm cả nửa tháng mà giá dầu trong nước không có động thái giảm gì cả. Bình thường, khi gặp các loại tình huống như thế này thì tất cả các công ty lũng đoạn nhà nước đều có lý do giống nhau để mà thoái thác, chỉ cần có lợi cho bọn họ thì lập tức họ dựa vào các thông lệ quốc tế như thế này, như thế kia, còn nếu bất lợi cho bọn họ thì họ lại lấy lý do bù lỗ… để vận hành.
Hạ Tưởng liền lắc đầu cười, hỏi Trình Hi Học:
- Xin hỏi giáo sư Trình, bình thường khi ngài ở nhà, nếu không khí buồn tẻ thì ngài có hay mở cửa sổ để lấy luồng không khí tươi mát từ bên ngoài vào không ạ?
Trình Hi Học sửng sốt, hiển nhiên không rõ câu hỏi Hạ Tưởng có ý gì, ông ta đương nhiên đáp:
- Tất nhiên là như vậy.
- Nếu mở cửa sổ ra mà ruồi muỗi, sâu bọ bay vào thì làm sao bây giờ?
Hạ Tưởng một mặt hỏi, một mặt liếc mắt mỉm cười với Cốc Nho.
Cốc Nho cười mà không nói gì, chỉ gật gật đầu.
- Việc ruồi muỗi, sâu bọ vào thì không thể tránh khỏi, nhưng chúng ta không thể bởi vì bên ngoài có ruồi muỗi, sâu bọ mà lại không mở cửa sổ để lấy không khí mát lành được.
Đến tận lúc này mà Trình Hi Học còn không có phản ứng với hàm nghĩa của câu hỏi của Hạ Tưởng, ngược lại có vẻ bất mãn nói.
- Vâng, đúng ạ! Giáo sư Trình cực kỳ hiểu lý lẽ. Việc mở rộng thị trường để các doanh nghiệp bên ngoài vào kinh doanh trong thị trường quốc nội thì giống như trong cái bóng mát cũng có cạm bẫy, nhưng không thể bởi vì cạm bẫy mà sẽ đóng sập cánh cửa đón nhận luồng gió mát lại.
Hạ Tưởng liền thuận thế nói tiếp.
- Mấu chốt của vấn đề chính là chúng ta sẽ trang bị trước cửa sổ một bức màn mỏng, chỉ hứng gió mát vào mà sẽ chắn lại ruồi muỗi, sâu bọ ở bên ngoài. Nếu có doanh nghiệp nào rơi vào cạm bẫy đầu tư mà phía đối tác đã sắp xếp trước thì có lẽ cũng nên chỉ tự trách mình vô dụng hoặc là lòng tham không đáy, bởi vì cho dù là có cạm bẫy thì đây cũng là mình tự nguyện nhảy vào, không ai buộc mình phải chui vào cả.
Lời nói của Hạ Tưởng làm không ít người phải gật đầu đồng ý.
- Có một đạo lý đó là không vì một chuyện nhỏ mà bỏ đi một việc lớn.
- Hơn nữa, hợp đồng được ký kết vốn là thỏa thuận được sự đồng ý của hai bên, nếu đã ký kết các điều khoản trong hợp đồng rồi thì phải theo các điều khoản đó mà thi hành. Việc mình không phát hiện ra cạm bẫy bên trong hợp đồng hay không thì đúng thực phải tự trách mình ngu, không thể trách người ngoài gian xảo.
Trình Hi Học bị Hạ Tưởng gài vào bẫy nhưng ông ta cũng không tức giận, chỉ có luôn lắc đầu cười rồi nói:
- So sánh có vẻ rất hay nhưng không đáng để phản bác lại. Tôi chỉ muốn hỏi cậu một chút, vậy thành công của Tập đoàn Dầu mỏ và Hóa chất Trung Quốc thì cậu nói như thế nào?
- Việc thành công của Tập đoàn Dầu mỏ và Hóa chất Trung Quốc thì cũng không đáng gì để phải nói cả.
Hạ Tưởng cũng thản nhiên cười.
- Theo đúng lời ngài vừa nói thì thành công của một doanh nghiệp lũng đoạn nhà nước cũng không đáng để tranh luận. Nhà nước đã cấp kinh phí cũng như các chính sách, không thành công mới là chuyện lạ. Tôi nghĩ rằng bất cứ một ai đang ngồi ở đây mà làm Tổng giám đốc Tập đoàn Dầu mỏ và Hóa chất Trung Quốc thì cũng trở thành các nhân vật phong vân cả. Cái thứ nhất tôi là công ty độc quyền về lĩnh vực này, ai muốn tiêu thụ hay hoạt động trong lĩnh vực này đều phải tìm đến tôi, không có lựa chọn nào khác. Với tình huống như vậy thì phí tổn của tôi cũng được bán thành tiền, tại sao lại không kiếm lời nhanh chóng được? Nhân dân trong cả nước mỗi người cho tôi một tệ, trong nháy mắt có thể lập tức tôi đã trở thành một tỷ phú.
Lại một trận cười vang lên.
Cũng khó trách, tuy những người ngồi đây đều là các học giả, chuyên gia. Trong bụng bọn họ thì đầy những kiến thức, nhưng bình thường thì thường mô phạm, thừa tính nghiêm túc mà lại thiếu sự hài hước. Hạ Tưởng nêu lên ví dụ sinh động, cách nói chuyện thoải mái làm cho không ít người phải bật cười.
Hạ Tưởng cũng cười cười phụ họa mọi người, hắn nói thêm.
- Tôi có một biện pháp trong vòng một phút đồng hồ sẽ tạo ra một Tập đoàn mà khả năng kiếm tiền của bọn họ gấp một ngàn lần so với Tập đoàn Dầu mỏ và Hóa chất Trung Quốc, chỉ cần một điều kiện là chính sách nhà nước cho phép.
Trình Hi Học lập tức đùa cợt nói:
- Cậu bạn nhỏ, khi nói chuyện thì phải dùng đến cái đầu chứ không phải cứ há miệng nói ra cho vui. Tôi cũng muốn nghe xem cao kiến của cậu, cho dù cậu có chính sách thì như thế nào mà cậu có khả năng trong một phút đồng hồ tạo ra một cái Tập đoàn? Lại còn khả năng kiếm tiền gấp một ngàn lần so với Tập đoàn Dầu mỏ và Hóa chất Trung Quốc? Mọi người nghe thử một chút, chàng trai này đúng là tính tình rất hài hước.
Mọi người lại một lần nữa cười vang lên.
Sắc mặt của Cốc Nho không tốt lắm, không hài lòng trừng mắt nhìn Hạ Tưởng, bực mình vì Hạ Tưởng nói linh tinh. Vốn vừa rồi Hạ Tưởng đang còn ở thế thượng phong, thế mà lời vừa rồi thốt lên lập tức tình thế đảo ngược lại, rơi vào thế bị động.
Mọi người cũng đều phát biểu cái nhìn của bọn họ.
- Cậu còn trẻ tuổi quá, cách nói chuyện của cậu không có giới hạn. Khi nói chuyện tốt nhất cậu nên thận trọng thêm một chút.
- Những người đang ngồi ở đây đều là chuyên gia trong lĩnh vực kinh tế, đều là người đã nhiều năm nghiên cứu. Cậu muốn nói lời lung tung thì cũng phải chọn lúc chọn nơi mới được.
- Tôi đã nghiên cứu kinh tế mấy chục năm qua rồi mà còn chưa bao giờ biết làm gì có thể kiếm tiền được như vậy? Chỉ cần chính sách cho phép? Chính sách cho dù có mạnh mẽ và có lực ảnh hưởng sâu rộng đến đâu cũng không thể tạo ra khả năng kiếm tiền như lời cậu nói được.
- Nói xằng nói bậy, ăn nói lung tung.
Ngay cả Dịch Hướng Sư cũng với vẻ mặt lo lắng liếc mắt nhìn Hạ Tưởng một cái.
Hạ Tưởng tất nhiên vẫn trấn tĩnh, hắn cười cười rồi nói:
- Kính thưa các vị, cái mà tôi nói đây chỉ là một cái ví dụ chứ thực tế thì không thể thực hiện được. Chỉ có điều ví dụ này dùng để hình tượng thêm về mức độ nguy hại của sự lũng đoạn. Dầu mỏ là nguồn năng lượng lớn nhất mà nhân loại biết, cũng là nguồn năng lượng mà trong cuộc sống hàng ngày chúng ta hay phải sử dụng nhất, chính vì điểm đặc thù này nên sự lũng đoạn mới có thể sinh ra nguồn lợi nhuận kếch sù, chỉ cần ngồi thu phí mà lại sinh ra lợi nhuận rất lớn. Đương nhiên điều kiện tiên quyết là phải không để ý đến chuyện sống chết của dân chúng. Nếu nhà nước ban hành ra một chính sách "đặc biệt", trong đó cho thành lập một Tổng công ty Kinh doanh Không khí, tuyên bố không khí là nguồn tài nguyên của quốc gia, bất cứ người nào sử dụng không khí thì đều phải giao nộp một phí sử dụng nhất định. Số lượng người dùng xăng dù sao cũng ít hơn số người phải hít thở bằng không khí, những người không có tiền hoặc chỉ sử dụng một phần nhỏ nguồn năng lượng của xăng dầu thì không cần, nhưng không khí là thứ mà tất cả mọi người phải cần nhất. Nếu mà như vậy, tôi nghĩ Tổng công ty Không khí trong vòng một phút đồng hồ sẽ sinh ra lợi ích và hiệu quả kinh tế lớn, so với Tập đoàn Dầu mỏ và Hóa chất Trung Quốc thì gấp một ngàn lần cũng không phải là đã ngoa.
Hạ Tưởng rất tự nhiên dùng lời nói giống như đùa cợt, nhưng vừa nói xong thì tất cả các chuyên gia, học giả lại không ai cười. Tất cả đều vẻ mặt ngưng trọng, ai cũng có vẻ như trầm mặc đang suy nghĩ.
Lời nói của Hạ Tưởng đúng thật không khoa trương chút nào, nếu thực sự có một công ty như vậy thì Tập đoàn Dầu mỏ và Hóa chất Trung Quốc tính làm gì? Tổng công ty Không khí mới chính là công ty mà sinh ra món lãi kếch sù lớn nhất thế giới. Bởi vì ai cũng phải sử dụng không khí, không có không khí để thở thì chắc chắn phải chết, khi đứng trước mặt cái chết thì lúc này tiền bạc không còn ý nghĩa gì nữa cả.
Đương nhiên, đây cũng chỉ là một giả thiết, không thể có khả năng chính sách này được thực thi, trừ phi quốc gia này muốn tự diệt vong. Nhưng hình tượng này đưa ra giống như sao Khuê rọi sáng sự nguy hại của việc lũng đoạn nhà nước. Nếu khoa học kỹ thuật phát triển đến một mức nào đó, có một siêu cường quốc có thể chế tạo ra một vệ tinh che được ánh sáng mặt trời thì lúc đó, bọn họ chỉ cần đem vệ tinh đặt giữa không trung và yêu cầu các quốc gia còn lại phải nộp thuế, nếu quốc gia nào không chịu nộp thì vệ tinh đó sẽ ngăn ánh sáng của quốc gia đó lại làm cho quốc gia này phải vĩnh viễn lâm vào màn đêm tối, với một tình huống như thế này thì sự lũng đoạn chính là sự bức ép người khác đi vào khuôn khổ.
Chẳng qua theo như lời nói của Hạ Tưởng thì Tổng công ty Kinh doanh Không khí là cưỡng bức người khác phải nộp thuế, mà Tập đoàn Dầu mỏ và Hóa chất Trung Quốc là doanh nghiệp có dạng lũng đoạn mềm dẻo hơn để bắt buộc người khác phải thực hiện, trừ khi không sử dụng các dịch vụ hay các phương tiện có liên quan đến xe cộ, còn khi đã sử dụng thì chắc chắn sẽ phải sử dụng đến xăng dầu. Giá cả của xăng dầu cao đúng là sự thật, nhưng tôi không ép buộc mọi người phải sử dụng, có đúng như vậy không? Là do anh tự nguyện bỏ tiền để sử dụng, nếu không cũng chẳng có ai dí súng vào đầu bắt anh phải trả tiền cả.
Cách ví von có vẻ khác nhau nhưng cùng một đạo lý. Sự lũng đoạn sinh ra một món lợi nhuận kếch sù nhưng lại không tuân theo các hiệu quả và lợi ích của quy luật thị trường, ngược lại lại sử dụng các hiệu quả và lợi ích của thị trường để tác động vào quy luật của thị trường, làm cho không có đối thủ cạnh tranh, không có áp lực tiết kiệm các phí tổn sản xuất, không có cơ chế giám sát, muốn kiếm tiền thế nào là làm thế đó. Nếu tất cả các chính sách trong nước đều tiếp tục nâng đỡ các doanh nghiệp nhà nước trong việc đạt lợi nhuận của mình thì thật ra là một hành vi tự sát không sáng suốt của mình.
Trình Hi Học cười lạnh mấy tiếng, đang muốn nói cái gì đó nhưng cảm thấy nếu cùng Hạ Tưởng tiếp tục tranh luận thì cũng mất thân phận, nên chỉ nói một câu:
- Mạnh mồm đòi che lấp công lý.
Hạ Tưởng từ trước tới nay đối với những người phát ngôn cho các tập đoàn lợi ích thì không có cảm tình gì, nhất là người phát ngôn của tập đoàn lũng đoạn lợi ích, mặc dù những người này cũng chỉ mới có tính chất là bán chính thức. Uy lực của bọn họ lớn hơn nhiều so với các lĩnh vực khác như bất động sản, y dược hoặc là các minh tinh màn ảnh đang quảng cáo cho các loại sản phẩm làm đẹp. Các minh tinh màn ảnh khi quảng cáo thì bọn họ cũng phải sử dụng thân phận mình là chuyên gia hàng đầu trong lĩnh vực này, sử dụng các phương tiện tuyên truyền để tiến hành lay động, ảnh hưởng đến những người kém nhận thức hơn từ đó đạt được mục đích mong muốn là sản phẩm bán ra được nhiều hơn.
Hạ Tưởng không tiếp tục diễn thuyết nữa, lúc này thì Cốc Nho tiếp nhận.
- Thật ra các cuộc tọa đàm đều là các cuộc tranh luận trong đó già mồm sẽ át các lẽ phải, mà nói cho cùng đó cũng chỉ là các lý luận suông thôi. Một lý luận nào đó mà muốn thấy được sự đúng đắn, chính xác thì chỉ có mỗi một con đường là đưa ra thực tiễn để kiểm nghiệm, lúc đó mới phân ra thắng hay bại. Giáo sư Trình, lý luận của ông thì tôi đã có vinh dự được đọc qua, với đại bộ phận quan điểm của ông thì tôi không thể tán thành được, kể cả cách viết bài của ông. Tôi cũng sẽ có một bài viết phát biểu về cách quan điểm của tôi, đến lúc đó mời ông xuất hiện để ứng chiến, đừng có thấy lâm trận thì lùi bước.
Trình Hi Học cười ha hả:
- Tôi đang chờ bài viết phản bác của ông xuất hiện, nếu không một mình tôi diễn thuyết mà không có ai phản biện thì không phải cũng buồn lắm sao? Tốt, tôi chờ đợi để được đọc bài viết sâu sắc của ông, mong rằng bài viết này thực sự có giá trị.
Hai người nói chuyện với nhau, anh một câu, tôi một câu, sắc thái giọng điệu thì bình thường, khuôn mặt còn tỏ vẻ tươi cười nhưng thật ra trong nháy mắt ánh đao, sắc kiếm đã giao đấu nhau mấy hiệp.
Dịch Hướng Sư làm bộ không nghe được những lời này, mà hơn nữa các cuộc tranh luận trong giới học thuật như thế này thì ông ta cũng đã nhìn quen, trong lòng cũng rất rõ ràng rằng sau lưng các chuyên gia, học giả là các tập đoàn lợi ích của các nhóm lĩnh vực khác nhau, hoặc là tập đoàn chính trị, hoặc là tập đoàn kinh tế, tất cả các tập đoàn này đều vì lợi ích mà giao tranh với nhau, tranh luận với nhau là việc bình thường.
Tuy nhiên, ông ta cũng không muốn để hai người tiếp tục xiên xỏ nhau, vì thế ông ta liền nói chen vào:
- Xin nhắc lại cho mọi người để tâm một chút, đừng đi vào lạc đề, chủ đề hôm nay của chúng ta là mời đồng chí Hạ Tưởng diễn giải cho chúng ta biết quá trình giao tiếp, đàm phán với người nước ngoài như thế nào? Làm sao để thu hút được đầu tư từ nguồn vốn nước ngoài? Trong quá trình đàm phán làm thế nào để thu được lợi ích tốt nhất? Bây giờ, chỉ còn một chút thời gian nữa thôi, mọi người có điểm gì còn thắc mắc thì đề nghị đưa ra câu hỏi cho đồng chí Hạ Tưởng.
