Khi chúng tôi đặt chân tới Dajabón thì trời đã xẩm tối. Mặc dù vậy, cả thị trấn vẫn bừng sáng ánh đèn như trong một lễ hội diễu hành. Lần bước tới quảng trường , chúng tôi đi qua những hiên nhà đầy nhóc người đang ca hát nhảy múa. Số còn lại say sưa chè chén xung quanh bàn domino với những người hàng xóm. Trước cửa nhà họ kết đầy những chùm bông giấy sặc sỡ và chân dung Generalissimo được vẽ trên khắp các bức tường nhà.
Đám đông đang đổ xô trên con đường lát đá mới về phía quảng trường đối diện với nhà thờ của thị trấn. Những bản hòa tấu âm thanh vang lên, trộn lẫn tiếng trẻ con gõ lanh canh lên những cái cốc bằng thiếc tráng men, tiếng những người đàn bà nạo cùi dừa soàn soạt, và tiếng những người đàn ông gõ thùm thụp lên mặt trống.
Trước mặt chúng tôi xuất hiện một đám trẻ con mặc đồng phục học sinh với ba màu xanh, đỏ, và trắng. Trong tay chúng cầm những biển ngữ viết tên của Generalissimo.
“Viva Trujillo!” (1) Lũ trẻ ngân nga hòa nhịp theo tiếng hát và cầu nguyện của đám đông.
(1) Tiếng Tây Ban Nha: Tổng thống Trujillo muôn năm!
Tôi nhìn xuống quần áo của mình, rồi đến Yves, Tibon, Wilner, và Odette. Cả bọn chúng tôi đều trông nhếch nhác và lấm lem bùn đất. Dù cho chúng tôi có giấu bọc đồ của mình kỹ thế nào, bọn họ vẫn có thể nhận ra chúng tôi là những người đang gấp rút chuẩn bị để chạy trốn. Chúng tôi cố gắng hòa lẫn vào đám đông, cố gắng tỏ ra mình là những người khách vãng lai lớ ngớ từ các vùng nông thôn chứ không phải những kẻ nô bộc da đen trong cơn khiếp sợ.
Tôi đi theo sau Yves, cố gắng không để anh rời khỏi tầm mắt trong lúc anh rẽ lối đi qua đám đông lộn nhộn. Tibon đi đằng sau tôi. Cứ chốc chốc, anh ta lại vịn cánh tay xương xẩu lên vai tôi mỗi khi chúng tôi phải dừng lại để nhường cho một nhóm người chen lấn lên trước.
Trong một lần đứng lại nghỉ, Tibon ghé tai tôi thì thầm rằng Wilner và Odette đã tách ra khỏi nhóm. Họ đã đi tìm những người họ có thể trả tiền để đưa chúng tôi qua sông một cách an toàn. Họ dặn chúng tôi đợi họ ở đài phun nước lớn nằm ở chính giữa quảng trường.
Tôi chen lên trước để báo tin cho Yves.
“Chúng ta sẽ cố gắng đợi họ,” anh đáp, mắt tiếp tục nhìn xuống trong lúc chúng tôi luồn lách qua các khe hở nhỏ giữa những thân người san sát.
Nhà thờ được trang hoàng bằng những ngọn đèn từ trên tháp chuông rủ xuống tới cửa trước. Các quý bà xúng xính trong váy đầm dạ tiệc với chiếc eo bó sát và cổ áo xếp viền chéo. Họ hớn hở nhón bàn chân bọc trong những đôi giày thắt quai ra khỏi ô tô và ríu rít đi về phía cửa nhà thờ, bỏ rơi đám tùy tùng lại đằng sau trong cơn phấn khích. Tôi tự hỏi không biết Señor Pico có ở trong số họ không. Có rất nhiều xe tải quân đội đậu thành hàng trước mặt chúng tôi, một số khác nằm rải rác quanh quảng trường. Quân lính đang lùng sục và quan sát đám đông, đề phòng những kẻ gây rối.
Tôi dỏng tai nghe ngóng những mẩu đối thoại vụn vặt xung quanh và biết rằng Generalissimo đang ở trong nhà thờ. Trước đó, ông ta đã có một bài phát biểu trước đám đông, khẳng định một lần nữa rằng vấn nạn của những người Haiti ở Dominicana sẽ nhanh chóng được giải quyết.
Trong giọng nói của những người tường thuật lại bài phát biểu chất chứa sự hào hứng vui mừng. Vài kẻ cho rằng Generalissimo sẽ gây chiến với Haiti để ép tất cả chúng tôi phải quay về nước. Tôi cũng nghe được một vài lời thì thầm đầy âu lo bằng tiếng Kreyòl từ những người mong muốn được vượt biên như chúng tôi nhưng lại sợ rằng việc tụ tập thành nhóm đông là quá nguy hiểm cho tất cả mọi người.
Một vài người Dominicana đứng kế bên nhìn chúng tôi bằng ánh mắt thương hại nhiều hơn là căm ghét. Những người khác thì chỉ trỏ và cười cợt. Họ kể cho con cái họ nghe rằng chúng tôi là những kẻ ăn thịt trẻ con và chó mèo.
Đám đông đổ dồn vào quảng trường đối diện nhà thờ. Tất cả bọn họ đều mong chờ tới lúc Generalissimo bước ra khỏi nhà thờ. Sự hiện diện của ông ta như một sự kiện thiêng liêng có thể làm thay đổi cuộc đời của họ.
Dàn nhạc của Presidente Trujillo (1) đang chơi xung quanh đài phun nước nơi Wilner dặn chúng tôi ngồi đợi anh và Odette.
(1) Tiếng Tây Ban Nha: La Orquesta Presidente Trujillo.
Yves nắm tay tôi và kéo tôi ra ngoài rìa đám đông. Tôi ngoái lại để chắc chắn rằng Tibon vẫn bắt kịp chúng tôi.
Chúng tôi tìm đến một góc tối dưới một bụi cây keo trang trí bằng những con chim thiên đường đỏ thắm. Một toán năm gã thanh niên du đãng chăm chú nhìn chúng tôi từ bên dưới một dàn hoa giấy cách đó vài bước chân. Mặt họ đỏ gay như thể họ cũng đi bộ cả ngày dưới ánh nắng mặt trời như chúng tôi vậy.
“Tốt nhất là chúng ta nên đi tới biên giới ngay bây giờ,” Yves vừa nói vừa đưa mắt nhìn đám thanh niên đang quan sát anh. “Tôi không chắc chúng ta có thể trông cậy vào bạn bè của tôi. Tôi còn không biết rằng liệu họ có còn ở đây không nữa.”
Tibon đồng ý, nhưng anh muốn cho Wilner và Odette thêm một chút thời gian để tìm chúng tôi.
“Chúng ta nên đi ngay bay giờ,” Yves nói qua những kẽ răng mà không mấp máy môi. “Chúng ta phải tranh thủ cơ hội trong lúc bọn quân lính và đám đông không chú ý.”
Đám thanh niên bước ra khỏi bụi hoa giấy và tiến về chỗ chúng tôi. Họ vung vẩy những nắm mùi tây trên tay và bắt đầu lè nhè, “Perejil. Perejil.”
Một vài người ngồi trên băng ghế nhanh chóng lảng đi khi những gã du côn xáp lại gần chúng tôi hơn. Đám quân lính đang ở quá xa và tôi cũng không nghĩ rằng bọn họ sẽ ra tay bảo vệ chúng tôi.
Trong nháy mắt, đám côn đồ bao vây và tách chúng tôi ra khỏi đám đông đang háo hức chờ đợi giây phút cánh cửa nhà thờ bật mở và Generalissimo từ trong đó bước ra. Lúc bọn chúng bắt đầu quây vòng tròn, Yves lôi cây mã tấu ra và giữ nó như một cái băng đeo ở trước ngực. Hai tên trong số chúng lao về phía Yves và giật cây mã tấu ra khỏi tay anh. Ba tên còn lại xé rách áo của Tibon và cầm một cái cán chổi khều chọc cánh tay xương xẩu của anh. Tibon cố gắng lùi lại, nhưng bọn chúng liên tục xô anh về phía cán chổi.
Tôi lùi sang khoảng trống bên tay phải và vô tình dẫm vào chân của một tên trong số bọn chúng. Hắn phồng miệng lên và nhổ vào mặt tôi. Tôi đưa tay lên quẹt nước dãi của hắn đang chảy trên mặt tôi. Nước bọt của hắn xanh lét màu của cây mùi tây.
Tibon huých bả vai cơ bắp của anh vào một trong những tên đang cầm cán chổi chọc vào ngực anh. Hắn chỉ là một tên nhãi, có lẽ chỉ khoảng mười bốn tuổi, đang cầm cán chổi chọc vào Tibon như thể hắn đang ngồi cạnh một cái ao và cầm cành cây chọc những con cá nhỏ bơi quanh chân. Tên này bị bất ngờ khi Tibon húc vào người hắn. Cây cán chổi tuột khỏi tay hắn trong lúc hắn loạng choạng lấy lại thăng bằng. Tibon lập tức siết chặt cổ hắn bằng cánh tay lực lưỡng hơn của anh. Anh nghiến răng cắn vào phần xương lồi lên đằng sau tai trái của tên nhóc con và dùng cánh tay xương xẩu còn lại bịt chặt miệng hắn để những tiếng kêu của hắn không thể bật ra khỏi cuống họng. Hai tên đồng bọn của gã thanh niên ra sức đấm cật lực lên lưng Tibon, nhưng chỉ khiến anh siết chặt hơn quanh cổ hắn. Hắn bắt đầu nghẹt thở, máu mũi tràn ra và chảy xuống tay Tibon. Khuôn mặt hắn tái nhợt đi trong lúc cố gắng hớp hơi.
Yves cố gắng gỡ tay Tibon ra nhưng anh nhất quyết không nới lỏng vòng tay quanh cổ gã thanh niên. Hắn giờ đang vật lộn để hít từng hơi thở, cổ hắn ngoẹo sang một bên và toàn thân hắn co giật.
Một tên chộp lấy cây mã tấu của Yves – đã từng là của Félice, và trước đó là của Doña Sabine và Don Gilbert – và đâm nó vào lưng Tibon.
Tibon sững người, bất ngờ trước cảm giác sắc lạnh của thanh kim loại đâm sâu vào sống lưng. Trông mặt anh như thể đang ở đâu đó trong một giấc mơ. Buông tay khỏi cổ gã thanh niên, anh đưa tay ra sau để kiểm tra vết thương. Gã trai ngã vật xuống đất, ho sặc sụa, rồi lăn ra khỏi tầm với của Tibon.
Tibon quờ tay ra phía trước nhưng chỉ tóm vào không khí. Những tên khác đá vào mạng sườn Tibon khiến anh khuỵu xuống đất. Anh xoay người qua một bên, mắt nhắm nghiền trong đau đớn. Gã trai bị anh siết cổ đã đứng dậy, lấy lại thăng bằng, và giơ chân đá trúng ngực Tibon.
Những tên còn lại bắt đầu vây lấy tôi và Yves. Dàn nhạc Presidente Trujillo bắt đầu chơi bản thánh ca cổ điển “Compadre Pedro Juan”. Đám đông hò reo tán dương một trong những nhạc công trẻ nhất khi anh giơ cây kèn accordion lên trên đầu mình và nhấn một cách cuồng nhiệt lên những phím kèn.
Tôi luống cuống tìm con dao trong bọc đồ của mình. Túi đồ tuột khỏi tay tôi và ngay tức khắc bị kẻ nào đó chộp lấy. Tôi chỉ kịp nhìn thấy những bàn tay thò ra tóm lấy nó trước khi nó biến mất vào trong đám đông.
Yves và tôi bị nhấc bổng lên trên một tấm nệm kết từ những bàn tay và bị vác đi bên cạnh Tibon. Hai tên lính vừa chứng kiến cảnh ấy vừa cười ngặt nghẽo. Bọn côn đồ bắt đầu ve vẩy những nhánh mùi tây trước mặt chúng tôi.
“Nói cho bọn tao biết đây là cái gì,” một tên trong bọn nói. “Que diga perejil.” (1)
(1) Tiếng Tây Ban Nha: Cái này gọi là mùi tây đấy.
Vào giây phút đó, tôi đã tin rằng nếu tôi muốn, tôi đã có thể nói được tên loại cây đó một cách trôi chảy, bình tĩnh, và chậm rãi, như cách tôi vẫn thường hỏi mua “Perejil?” của các bà già người Dominica ngồi họp chợ ở ven đường hay bên cạnh những khu vườn với những cô cháu gái ngoan ngoãn ngồi bên cạnh, mặc dù việc uốn cong chữ “r” và phát âm chữ “j” thật chuẩn xác đôi khi là quá sức với lưỡi của tôi. Nó là một việc mà bạn sẽ quên tuột khỏi trí nhớ nếu như bạn bị giật mình trong đêm tối. Nhưng nếu hoàn toàn bình tĩnh, tôi có thể làm được điều đó. Tuy nhiên, đã không còn cơ hội nào cho tôi nữa. Yves và tôi bị bắt quỳ xuống đất. Chúng cậy hàm chúng tôi ra và cứ thế nhét mùi tây vào trong miệng chúng tôi. Mắt tôi ứa nước và tôi cố gắng nhai rồi nuốt nhanh hết sức có thể, nhưng vẫn không thể lại được so với những bàn tay hung bạo đang ra sức nhồi từng nắm mùi tây lớn xuống họng tôi.
Bên cạnh tôi, Yves cũng đang phồng mang trợn má nhai với tất cả sức lực của quai hàm. Ít nhất thì bọn chúng không đánh chúng tôi, tôi tự nhủ.
Tôi cố gắng bỏ ngoài tai những giọng nói đang cổ vũ cho đám thanh niên nhồi thêm mùi tây vào miệng chúng tôi. Tôi bảo với bản thân rằng tôi cần phải ăn hết đám mùi tây này nếu còn muốn sống.
Yves ngã gục đầu về phía trước, vừa ho vừa sặc. Mặt anh vùi trong một vũng mùi tây màu xanh nhầy nhụa. Anh nằm xuội ra bất động. Một kẻ nào đó dội một thùng nước đầy lên đầu, lên gáy anh.
Một vài người khác bị lôi đến xếp hàng bên cạnh chúng tôi, chờ đến lượt bị nhét mùi tây vào họng.
Tôi ho sặc sụa và phun nắm mùi tây đã nhai nát xuống đất. Ngay tức khắc, một bàn chân đạp thẳng vào giữa lưng tôi. Ai đó quăng một hòn đá to bằng nắm tay vào mặt tôi khiến môi tôi và má trái tôi sưng tướng lên. Tôi ngã đập mặt xuống đất. Một hòn đá nữa chọi về phía Yves. Anh giơ tay lên vừa che đầu che mặt vừa giữ cho vũng mùi tây bầy nhầy không dính vào mắt.
Khuôn mặt của những kẻ trong đám đông mập mờ ẩn hiện trước mắt tôi. Một cú đá mạnh nữa vào mạng sườn khiến tôi muốn ngưng thở. Cơn đau nhói như từ một con dao hay cái dùi chọc đá, nhưng khi tôi sờ tay xuống thì không thấy máu chảy ra. Cuộn tròn người lại, tôi cố gắng lẩn tránh những cú đấm cú đá điên cuồng. Tôi kêu thét lên, trong giây phút tuyệt vọng tưởng như sắp chết. Tiếng thét của tôi làm bọn chúng chậm lại đôi chút. Nhưng sau một hồi lâu thì tôi cũng không còn đủ sức lực để tiếp tục la hét nữa. Tai tôi rung lên, và tôi cố che mặt mình bằng hai bàn tay. Cả người tôi tê dại. Tôi vẫn cảm thấy cơ thể mình rung lên trước những cú đánh, nhưng tôi không còn cảm thấy đau đớn nữa. Miệng tôi be bét đầy máu. Tôi cố sức nuốt những mẩu mùi tây đắng ngắt trong cổ họng. Một vài bó mùi tây đã được nhúng vào ớt cay trước khi bọn họ nhồi chúng vào miệng chúng tôi. Có thể bọn họ đã tẩm độc chúng cũng nên. Vậy thì tôi còn cố gắng kháng cự làm gì nữa?
Tôi nghe loáng thoáng tiếng kèn gióng lên, tiếng nổ của pháo đại bác, rồi lại đến tiếng kèn. Dàn nhạc của Presidente Trujillo cũng đã ngừng chơi.
Không khí rung chuyển trong loạt đạn bắn chào mừng của hai mươi mốt khẩu súng trường. Đám đông vỗ tay hoan hô, vừa dậm chân vừa hát bài quốc ca của Dominicana. “Quisqueyanos valientes,” (1) họ bắt đầu hô vang. Có lẽ Señor Pico đang ở đâu đó trong đám đông, quan sát, lắng nghe, đưa hiệu lệnh, và tham gia. Tôi nghe thấy tiếng còi huýt lên kèm với tiếng hoan hô, và những bàn chân thi nhau dẫm đạp lên đầu, thỉnh thoảng lên tay và lên vai tôi.
(1) Tiếng Tây Ban Nha: Những người Quisqueya dũng cảm. Quisqueya là tên của hòn đảo Hispaniola trong tiếng thổ dân Arawak.
Generalissimo đang đi ra khỏi nhà thờ. Những tiếng còi lại vang lên. Những giọng nói huyên náo. Tiếng ầm ầm của động cơ xe tải quân đội, rồi một tràng hai mươi mốt phát súng bắn chào mừng nữa. Những tiếng hoan hô cổ vũ nổ ra ầm ĩ khi chiếc xe của Generalissimo phóng đi với một đội quân bảo vệ và dàn nhạc nối gót đằng sau.
Tôi cố gắng ngồi dậy nhiều lần, nhưng đều bị dúi ngã trở xuống bởi những người đang chen chúc nhau để được nhìn thấy cái gáy của Generalissimo hay được hít một chút bụi khói còn sót lại từ chiếc ô tô của ông ta.
Cuối cùng, đám đông cũng bắt đầu tan rã, chỉ còn lại một vài gương mặt quạu cọ, lầm bầm tức tối vì đã bỏ lỡ cơ hội được diện kiến Generalissimo, hay được đón ánh mắt, thậm chí là một cái liếc ngang thôi, mà ông ta dành cho họ.
“Ngồi dậy ngay.” Hai bóng người xuất hiện trước mặt chúng tôi. “Đứng dậy đi nào.”
Yves đã chống được chân lên và gắng gượng đứng dậy. Anh loạng choạng bám vào thành của đài phun nước để giữ thăng bằng. Mặt Tibon bị dí sấp xuống mặt đường và trên lưng anh đầy những vết chân.
Một bàn tay đỡ tôi lên và tôi cảm thấy người mình tựa vào một bờ vai mềm mại.
“Chúng ta đã đến gần con sông lắm rồi,” tiếng một người đàn bà thì thầm vào tai tôi.
“Chúng ta đã đến gần bên con sông rồi,” tiếng một người đàn ông nhắc lại.
Tôi nhận ra giọng nói của họ và lập tức cố gắng lên tiếng hỏi, “Odette, Wilner, có thật là hai người đấy không ?”
Chỉ có những tiếng rên rỉ phát ra từ miệng tôi. “Cô hãy giữ sức đi,” Odette khuyên bảo.
“Chúng tôi đã đợi cô và Wilner, Odette,” tôi cố cất tiếng nói, nhưng một lần nữa chỉ thốt lên một tràng dài những tiếng rên vô nghĩa.
“Hãy bình tĩnh lại nào,” Odette nói. “Trong lúc đám người này đang chạy theo Generalissimo của họ, chúng ta sẽ đi đến nhà một người quen của Wilner. Sáng mai chúng ta sẽ đi tới con suối. Nó không còn cách chúng ta bao xa nữa đâu.”
“Liệu họ có đánh chúng ta nữa không, Odette?” Tôi cố hỏi tiếp. Cô tưởng tôi đang hỏi về Yves và Tibon.
“Chỉ có mình Yves sẽ đi cùng chúng ta thôi,” cô nói.
Xác Tibon nằm ngửa bên cạnh đài phun nước giữa quảng trường. Hai người bọn họ kéo tôi và Yves vào một ngõ tối nằm giữa hai căn nhà. Những cử chỉ đầy lo âu của Odette làm cho tôi cảm thấy như mình sắp bị tấn công thêm lần nữa. Khi tôi thốt lên một tiếng rên vì đau, cô tưởng rằng tôi đang hỏi về Tibon.
“Chúng ta phải để những người chết lại phía sau,” cô đáp. “Tibon đã chết rồi.”
“Chúng ta không nên bỏ mặc anh ấy lại,” tôi cố gắng nói. “Ai sẽ chôn cất anh ấy? Hơn nữa, chính anh ấy là người muốn ở lại để đợi cô và Wilner.”
Odette dừng lại và nhìn vào mặt tôi. Lần này tôi nghĩ rằng cô ấy hiểu được những gì tôi vừa nói.
“Chúng ta không thể mang anh ấy đi cùng được,” cô đáp. “Anh ấy đã chết rồi. Hãy để cho miệng của cô được nghỉ ngơi. Môi cô sưng vều lên như hai quả dưa vậy.”
“Nhưng làm sao cô chắc chắn là anh ấy đã chết chứ Odette?” Tôi tiếp tục phản đối.
“Ôi wi, môi của cô sưng lên như hai quả dưa ấy,” cô trả lời, “và cô sẽ chỉ mất máu thêm thôi nếu cô cố gắng tiếp tục nói đấy.”
Họ kéo chúng tôi vào một căn phòng nhỏ xíu đằng sau một căn nhà ở phía bên kia quảng trường. Căn phòng gần như trống trơn, ngoại trừ một vài bao tải xi măng ở góc tường.
Wilner đi quanh phòng, cố gắng tìm kiếm thứ gì đó trong bóng tối. Anh bỏ cuộc, đi ra ngoài, và mang vào một cốc đầy nước muối. Odette đưa cái cốc lên kề miệng tôi. Nước muối làm môi tôi xót vô cùng. Tôi nhổ ngụm nước vừa nhấp ra và nó rớt lên chiếc váy xơ xác của tôi.
“Chúng ta sẽ nghỉ ở đây tối nay,” Wilner nói, tiếng anh vang vọng trong bóng tối của căn phòng. “Ngày mai, chúng ta sẽ đi tới con sông.”
Yves ngồi tựa lưng vào những bịch xi măng, áo anh ướt đẫm máu. Anh nhìn Odette đắp một tấm chăn bằng vải thô sần sùi lên người tôi trong lúc một cơn sốt từ trong xương tuỷ làm cả người tôi run lên từng nhịp. Hàm răng sứt mẻ của tôi va đập vào nhau và cà lên những vết thương hở bên trong miệng, nhắc tôi nhớ lại cảm giác đau đớn từ những cú đánh đầu tiên. Tôi đưa tay lên sờ nắn khuôn mặt gần như biến dạng của mình. Odette vội vàng phủi tay tôi đi. Wilner đi lại quanh phòng và lầm bầm điều gì đó với chính mình. Khi anh đặt tay lên trán tôi, tôi có thể ngửi thấy mùi của những nắm mùi tây trên tay anh. Quần áo của Odette cũng nồng mùi lá mùi tây. Tôi nhắm mắt lại và tuột dần vào trong một vùng tối ngự trị bởi những cây mùi tây.
“Anh nên ngồi xuống nghỉ đi,” Odette nói với Wilner khi anh bắt đầu đi đi lại lại một cách lo lắng. “Alberto nói rằng bọn họ sẽ không khám xét khu vực này tối nay đâu.”
“Anh cần phải tìm một chỗ an toàn để tất cả chúng ta có thể vượt sông ngày mai,” Wilner đáp, “một nơi mà chúng ta có thể tránh đụng mặt đám lính ở gần cây cầu.”
“Liệu anh có thể tin tưởng được người cho chúng ta mượn chỗ nghỉ tối nay không ?” Yves hỏi Wilner và Odette. Lưỡi anh sưng húp lên choán hết khuôn miệng làm giọng nói của anh lúng búng trong cổ họng. “Làm sao anh có thể chắc chắn rằng hắn sẽ không chỉ điểm cho bọn lính tìm đến đây?”
“Tôi đã trả tiền cho anh ta để làm việc này,” Wilner cam đoan. “Điều đó đâu có bảo đảm được gì?” Yves tiếp tục.
“Chúng ta chưa bao giờ sống một cuộc đời chắc chắn cả,” Odette nói.
“Nói cho tôi biết đi, tại sao chúng ta không nổi dậy và chống lại việc này chứ?” Câu hỏi của Yves dường như dành cho cả anh và chúng tôi. “Tại sao tổng thống của chúng ta không đấu tranh cho chúng ta chứ?”
Wilner không đáp lại Yves ngay lúc đó, nhưng anh tiếp tục lầm bầm như thể nếu có nhiều thời gian hơn thì hẳn anh sẽ nghĩ ra câu trả lời.
Yves, Wilner, và Odette ngừng nói chuyện và ngồi lắng nghe tiếng đêm. Tôi vẫn có thể nghe thấy tiếng người cười đùa la hét, tiếng những tên lính của Quân đội ra lệnh cho những kẻ say khướt đi về nhà. Những bước chân đi vào những con ngõ nhỏ hẹp giữa các căn nhà. Chúng tôi chờ đợi, nín thở lắng nghe tiếng những bước chân lớn dần lên rồi sau đó nhỏ dần đi, như những bước chân trước đó.
Chợt có tiếng ai đó gõ nắm đấm lên cửa.
“Alberto đây,” một giọng nói thì thầm qua khe cửa. Một ánh trăng mỏng như sợi chỉ len lỏi qua khe hở vào trong căn phòng. “Bọn quân đội sắp đi tới chỗ này đấy.”
Wilner quýnh quáng chạy ra mở cửa. Người đàn ông phía bên cánh cửa đang cầm một cây đèn dầu hỏa. Khi anh ta giơ cây đèn vào bên trong, cả căn phòng bỗng sáng bừng lên, như thể mặt trời đột nhiên hiện lên giữa phòng. Wilner cảm ơn người đàn ông và chúc anh ta một buổi tối tốt lành. Ánh sáng từ cây đèn biến mất khỏi cánh cửa ngay khi anh ta quay đầu chạy đi.
Tôi có thể nghe thấy tiếng những tên lính nói chuyện với nhau từ đằng xa, tiếng cười the thé của những ả đàn bà chúng trêu ghẹo, và tiếng những nụ hôn gió chùn chụt mà họ thổi lại.
Wilner nhảy ra ngoài trước rồi giữ cửa hé mở cho Odette. Yves tập tễnh đi theo sau cô, không quên đưa tay ra để dắt tôi đi qua lằn cửa. Khi đã ra ngoài rồi, tôi bám tựa vào vai Odette như một cây gậy chống.
Tiếng những tên lính tắt dần đi dưới tiếng ồn ào của những chiếc xe tải ngoài quảng trường. Wilner dắt chúng tôi đi theo đường vòng xuống một con hẻm cắt ngang qua những dãy nhà xi măng xây dang dở. Tôi nghe thấy tiếng bọn lính gõ rầm rầm lên cửa những ngôi nhà phía xa gần quảng trường. Chúng tôi chạy nhanh qua một mảnh sân bóng đá, rào xung quanh bởi một bức tường bằng những khối bê tông xỉ than. Wilner liên tục quay đầu nhìn quanh rà soát để chắc chắn rằng chúng tôi không bị theo đuôi.
Chúng tôi chạy tới một đồng cỏ xavan trống, nơi những con bò đang quỳ gối nằm ngủ. Một vài con đứng dạt qua một bên khi chúng tôi chạy ngang qua. Chúng tôi băng qua những bụi cây thấp mọc tản mát trên xavan và đi vào một vạt rừng cọ. Tiếng gió thổi xào xạc qua những tán lá cọ trên cao, mặc dù tôi không thể cảm nhận được cơn gió nào dưới mặt đất. Có lẽ cả người tôi bây giờ không còn có thể cảm nhận được điều gì, không thể được chữa lành nữa.
“Tôi nghĩ chúng ta đã bỏ xa bọn chúng rồi,” Wilner thông báo. Tôi không muốn quay đầu nhìn lại. Tán lá cọ rậm rạp bảo vệ chúng tôi khỏi những đôi mắt bên ngoài. Ngay cả khi bọn chúng tới, chúng tôi có thể chạy tản ra đủ xa để làm chậm cuộc truy đuổi của bọn chúng. Chúng sẽ không thể nào bắt được tất cả chúng tôi.
“Làm sao chúng ta có thể tìm được Sebastien và Mimi? Họ có thể ở đâu?” Tôi thì thầm một cách chậm rãi để mọi người có thể hiểu được.
“Cô ấy biết rằng Tibon đã chết rồi đúng không ?” Wilner hỏi. “Cô ấy biết,” Odette trả lời hộ tôi. “Cô không biết sao cưng ?
Cô biết Tibon đã chết rồi đúng không ? Những người chết không thể tiếp tục đi theo chúng ta trên hành trình dài như vậy đâu.”
Tôi cố gắng giải thích. Tôi muốn tới pháo đài nơi Mimi và Sebastien có thể bị giam giữ. Nhưng những câu chữ của tôi líu lại, móc vào nhau, và trở nên vô nghĩa. Họ quyết định không nghe tôi nói nữa, cho rằng mỗi câu tôi cố gắng nói chỉ là một lời than phiền về việc chúng tôi đã bỏ Tibon lại phía sau.
Khi ra khỏi rừng cọ, chúng tôi tìm thấy một con đường nhỏ dẫn xuống suối được cây cối che phủ sum suê. Từ đằng xa, dòng sông trông thật tối và sâu, và bờ sông nhìn dốc hơn trong trí nhớ của tôi. Cỏ mọc cao đến tận cằm xung quanh chỗ mà Wilner đã chọn để dẫn chúng tôi qua sông. Cây cầu nằm ở xa phía đầu nguồn con sông, với những ánh đèn lốm đốm dọc theo dầm cầu bằng sắt. Những tên lính gác cầm đèn đi tuần tra từ đầu này qua đầu kia cây cầu. Trông bọn chúng giống những con đom đóm khổng lồ đang bay lượn lờ.
Chúng tôi ngồi đợi một lúc để chờ xem có tên lính gác nào đi về hướng này không, nhưng có vẻ như không có ai ở gần bờ sông ngoại trừ những tên đang đứng trên cầu.
“Có lẽ bây giờ chúng ta có thể vượt sông được rồi,” Wilner nói. Có một tiếng tõm lớn từ phía đầu nguồn. Một vật gì đó đã bị vứt từ trên cầu xuống nước.
“Bọn chúng đang ném xác người xuống sông,” Odette thì thầm. “Đừng chú ý tới chúng,” Wilner nói. “Chúng ta chỉ cần cảnh giác với những tên lính đang đi tuần. Anh sẽ vượt sông cuối cùng để canh chừng.”
Đầm lầy trước mặt chúng tôi dẫn thẳng xuống mép sông. Mực nước lập tức dâng lên tới ngực tôi và Odette khi chúng tôi trườn xuống nước. Odette quay đầu nhìn về phía bờ nơi Yves đang mò đường lội xuống sông và Wilner đang đưa mắt canh chừng cây cầu.
Mùi cỏ mục và phân ngựa xộc lên mũi khi chúng tôi lội ra xa hơn. Tôi cố gắng tìm điểm tựa để bước tiếp, lần mò bám chân xuống lớp cát dưới đáy sông. Nước sâu đến độ tôi cảm tưởng như mình đang bước đi trên không khí.
Khi chúng tôi gần như chìm bên dưới dòng nước, tôi giật tay mình ra khỏi tay Odette. Tôi nghe thấy tiếng cô thút thít, phần vì sợ, phần vì sốc. Nhưng lúc đó tôi chỉ nghĩ tới một điều duy nhất: nếu tôi chết chìm, tôi muốn chết một mình mà không lụy phiền tới ai cả.
Một chiếc váy đen bồng bềnh trôi ngang qua chúng tôi, căng phồng lên đầy bọt khí. Trôi đằng sau chiếc váy trên dòng nước là một mớ cành cây mục và ba bao tải từ sợi xi-đan. Xác một người đàn ông úp mặt xuống nước trôi ngang qua chúng tôi. Tôi bơi về phía cái xác và lật ngửa mặt anh ta lên.
Sebastien? Không phải.
Tôi úp mặt anh ta xuống, ước gì mình biết một lời cầu siêu để an ủi linh hồn người đàn ông xấu số.
Dòng nước dập dìu đưa Odette về phía hạ nguồn. Cô không đạp tay đạp chân để cố bơi, mà chỉ đơn giản phó mặc thân mình theo sóng nước. Đầu cô bập bềnh lúc chìm lên lúc ngụp xuống. Mỗi khi trồi lên khỏi mặt nước, cô lại há to miệng để hớp một hớp đầy không khí.
Tôi bơi theo Odette, một tay vòng quanh eo cô trong khi tay còn lại cố gắng quạt nước để bơi sang bên kia sông. Khi cô ngẩng đầu lên khỏi mặt nước, khuôn mặt cô lộ rõ vẻ kinh hãi. Nước ộc ra từ miệng cô, khiến những tiếng ho của cô nghẹn lại trong cổ họng.
Phía sau chúng tôi, trên bờ sông, có ai đó lên tiếng gọi Wilner. “¡He! ¡He!” (1)
(1) Tiếng Tây Ban Nha: Này! Này!
Chúng tôi lập tức ngừng chống cự và để mặc cho dòng nước đưa đẩy xuống hạ nguồn.
Tôi đưa hai tay bịt chặt miệng Odette lại khi chúng tôi nghe thấy tiếng súng nổ. Wilner thậm chí không có thời gian để trả lời lại tiếng gọi.
Trong khoảng lặng đờ đẫn sau phát súng đó, tên lính cất tiếng gọi trấn an bạn của hắn, rằng hắn là Segundo đây và hắn vẫn ổn. Odette cắn chặt răng vào lòng bàn tay tôi, hàm trên hàm dưới của cô nghiến vào thịt da tôi.
Đó là cách mà bạn làm tê liệt một con chim gần chết vẫn còn ra sức vẫy cánh, hay một con gà đã bị chặt đầu nhưng vẫn liều mạng chạy trốn ra đường. Tôi giữ một tay trên miệng cô và bịt tay còn lại lên mũi cô, vì an toàn của chính cô và của tất cả chúng tôi. Cô không chống cự mà chỉ buông xuôi theo dòng nước và không khí đang dần rời khỏi lồng ngực.
Sau khi bắn chết Wilner, tên lính tiếp tục đi về phía thượng nguồn. Nếu hắn muốn, hắn đã có thể trông thấy chúng tôi trên dòng nước. Nhưng mặc dù con sông là nơi tốt để tẩu táng xác chết, nó lại không phải là chỗ thuận tiện cho việc ngắm bắn.
Tôi lấy người mình che chở cho Odette và giữ chặt cô trong vòng tay trong lúc Yves và tôi bơi về phía bờ bên kia.
Yves là người đầu tiên chạm tới bãi cát bên kia dòng sông. Anh bò sấp bụng lên bờ và kéo Odette ra khỏi ngực tôi. Bám lấy một hòn đá tảng lớn, tôi từ từ rướn người ra khỏi dòng nước.
Chúng tôi đặt Odette nằm sấp xuống. Mặc dù vẫn còn thoi thóp thở, Odette không tỉnh lại. Dường như cô ấy đã quyết định rồi. Odette sẽ không tiếp tục cuộc hành trình này với chúng tôi nữa.
Tất cả những gì tôi muốn chỉ là cô ấy giữ yên lặng, và giúp chúng tôi sống sót.
Yves nhìn xuống Odette và dường như thấy cả tương lai của chúng tôi trong đôi mắt nhắm nghiền của cô ấy. Cô đã cứu chúng tôi ở quảng trường, nên chúng tôi cũng muốn làm điều tương tự cho cô.
Anh bế cô lên và đưa cô vào bụi rậm trong đêm tối mịt mùng. Lần theo con đường dẫn vào khu rừng, chúng tôi đi đến chỗ một bụi cây mỏ vẹt với những tán lá như những bàn tay mềm mại rủ xuống, mời gọi chúng tôi tới nằm nghỉ dưới tán cây.
Trong lúc chúng tôi nằm đó với Odette dưới tán cây giữa một thảm cỏ, cô bắt đầu nôn hết ra chỗ nước sông mà cô đã nuốt vào ngực. Trong giây phút cuối cùng của mình, Odette ngửa mặt và nói rành rọt bằng tiếng Kreyòl, “pèsi” (1) . Cô không nói một cách chậm rãi và bình tĩnh như cách cô hỏi mua mùi tây ở vệ đường hay ở một khu chợ, không chất vấn như đang đòi hỏi trời xanh một lời giải thích về ý nghĩa sâu xa đằng sau những việc làm phi nghĩa, không một chút cố gắng nói “perejil” để cầu xin mạng sống của cô. Que diga armor? (2) Tình yêu ư? Mối hận ư? Tại sao các người không hỏi chúng tôi về những điều vẫn còn là bí ẩn với thế giới này, hay ý nghĩa của mỗi tiếng kêu của các loài chim, hay những suy nghĩ bí mật của trẻ thơ trong bụng mẹ, của nhịp thở lên xuống đều đặn tự nhiên giữa người đàn ông và người đàn bà, của những gam màu rực rỡ trong lòng của mặt trăng, của những phép nhiệm màu to lớn hàm chứa trong những thứ bé nhỏ đời thường, của những bí ẩn sâu xa. Tại sao các người lại chọn cây mùi tây? Có phải vì nó được dùng quá nhiều, quá phổ biến, quá dồi dào đến độ bất cứ ai muốn cũng có thể có được một nhánh? Chúng tôi luôn dùng mùi tây để nấu ăn, pha trà, nấu nước tắm, và để gột rửa cả bên trong lẫn bên ngoài cơ thể. Có lẽ theo cách nào đó, Generalissimo cũng đang làm điều tương tự cho đất nước của ông ta.
(1) Tiếng Creole ở Haiti: cây mùi tây.
(2) Tiếng Tây Ban Nha: Bạn nói về tình yêu như thế nào?
Có thể, bên trong đầu óc Generalissimo cũng tối tăm như cái chết. Nhưng nếu ông ta nghe thấy cách từ “pèsi” bật ra khỏi miệng Odette, ông ta chắc hẳn phải giật mình. Không một giọt nước mắt hay lời cầu xin như ông ta những tưởng, không một tiếng la thét vì hoảng sợ, mà là một câu thách thức, một lời tuyên chiến. Ta nguyền rủa quỷ sứ kéo cả thế giới của ngươi, cỏ của ngươi, gió của ngươi, nước của ngươi, không khí của ngươi, những câu chữ của ngươi xuống địa ngục. Ngươi muốn perejil ư? Ta sẽ ném trả lại vào mặt ngươi còn nhiều hơn thế.