Truyện ngắn thứ hai của tôi trên tờ Gringoire xuất hiện rất đúng lúc. Mẹ vừa viết cho tôi một lá thư đầy phẫn nộ, bà kể đã cầm gậy định làm bẽ mặt một người ở khách sạn vì ông ta tự cho mình là tác giả của câu chuyện mà tôi đăng với bút danh André Corthis. Tôi hoảng quá: André Corthis đúng là có thật và quả thực ông ta là tác giả của truyện ngắn đó. Việc giúp mẹ tôi về mặt vật chất lúc này đang trở nên cấp bách. Người đàn bà nhỏ bé được in đúng thời điểm và kèn trống vinh quang lại tiếp tục vang lên ở chợ Buffa. Nhưng lần này tôi đã hiểu ra là mình không thể sống với ngòi bút không thôi, vì thế tôi bắt đầu đi tìm “việc làm”, hai từ mà tôi quả quyết nói lên với hơi chút bí hiểm.
Tôi lần lượt làm hầu bàn trong một quán ăn tại Montparnasse, giao hàng bằng xe ba bánh ở nhà hàng “Ăn trưa - Ăn tối - Những Bữa ăn Ngon”, tiếp tân cho một khách sạn hạng sang trên Quảng trường Ngôi sao, đóng vai phụ trong các bộ phim, rửa bát đĩa ở Larue, Ritz và ghi chép sổ sách ở Khách sạn Lapérouse. Tôi đã làm việc ở Rạp Xiếc Mùa đông, ở “Mimi Pinson”, tôi đã đi bán quảng cáo du lịch cho tờ Le Temps, tôi cũng làm việc cho một phóng viên tuần báo Voilà bằng cách đi điều tra thật kỹ về khung cảnh, không khí và nhân viên của hơn một trăm nhà thổ ở Paris. Tuần báo Voilà không bao giờ in cuộc điều tra đó và tôi phẫn nộ khi được biết mình đã góp công vào việc viết nên cuốn sách hướng dẫn mật dành cho khách du lịch của Gai-Paree mà không hề hay biết. Thêm vào đó, tôi lại không được trả công, tay “nhà báo” ấy đã biến mất không để lại dấu vết. Tôi còn làm công việc dán nhãn lên hộp và có lẽ tôi là một trong những người hiếm hoi đã vẽ hươu cao cổ, một công việc rất tinh tế trong xưởng sản xuất đồ chơi, tại xưởng này tôi cầm bút lông vẽ ba giờ mỗi ngày. Trong tất cả những nghề tôi làm thời đó thì công việc lễ tân ở một khách sạn hạng sang cỡ lớn trên Quảng trường Ngôi sao đúng là vất vả nhất. Tôi luôn bị lão trưởng quầy lễ tân đối xử trịch thượng bởi lão ta ghét “trí thức” - người ta biết tôi là sinh viên luật - trong khi nhân viên phục vụ thì đều pê đê cả. Tôi ghê tởm những đứa trẻ mười bốn tuổi chuyên tự tìm đến khách để đề nghị cung cấp những dịch vụ cụ thể nhất, bằng loại ngôn từ không thể nhầm lẫn được. Hóa ra, việc tới thăm các nhà chứa cho tạp chí Voilà chẳng khác gì một chuyến đi hóng mát.
Đừng tưởng ở đây tôi gạt bỏ những người đồng tính luyến ái. Tôi không việc gì phải chống lại họ - mà tôi cũng chẳng có gì cho họ. Những nhân vật đồng tính luyến ái cao siêu nhất thường kín đáo khuyên tôi đi khám phân tâm để xem tôi có thể vớt vát được nữa không và để tìm hiểu xem tình yêu của tôi đối với phụ nữ phải chăng là do hồi nhỏ tôi bị chấn thương tinh thần nào đó mà giờ có thể chữa được. Tôi phải tính hay trầm tư, hơi buồn, tôi khá hiểu là vào thời chúng tôi, sau tất cả những gì đã xảy ra, từ các trại tập trung đến chế độ nô lệ dưới hàng nghìn hình thức rồi bom khinh khí, thì không thực sự có lý do gì để con người không… thêm. Sau khi chấp nhận những gì chúng ta đã chấp nhận, chẳng hạn như sự hèn nhát và nhục nhã, con người ta không hiểu nổi vì lẽ gì mà bỗng nhiên mình lại tỏ ra vẻ khó tính, làm cao. Nhưng phải nhìn xa trông rộng. Tôi nghĩ tốt nhất là con người thời đại chúng ta ít ra thì cũng nên gìn giữ nguyên vẹn một góc nhỏ nào đó trong mình, để dành chút gì đó cho tương lai, để còn lại cái gì đó cho con cháu.
Việc tôi thích nhất là giao hàng bằng xe ba bánh. Tôi luôn thích nhìn thức ăn nên khoái chở những món ăn ngon chạy khắp Paris. Đi đâu tôi cũng được đón tiếp một cách vui vẻ và sốt sắng. Khi nào người ta cũng chờ đợi tôi. Một hôm, tôi phải giao bữa ăn nhẹ, gồm trứng cá muối, rượu sâm banh, gan ngỗng - một cuộc sống đích thực - đến quảng trường Ternes. Một phòng nhỏ trên tầng sáu. Tôi được một người đàn ông lịch sự, tóc điểm hoa râm, có lẽ bằng tuổi tôi bây giờ đón tiếp. Ông ta mặc thứ mà thời ấy người ta gọi là “áo vest trong”. Bộ đồ ăn được bày ra cho hai người. Người đàn ông mà tôi nhận ra là một nhà văn nổi tiếng ấy ngao ngán nhìn thức ăn tôi mang đến. Bỗng tôi để ý thấy ông ta có vẻ rất chán nản.
– Anh bạn ạ, ông ta nói, hãy luôn nhớ điều này: tất cả bọn đàn bà con gái đều là đĩ. Nhẽ ra ta phải biết điều đó. Ta đã viết bảy tiểu thuyết về họ.
Ông ta kinh hãi chăm chú nhìn trứng cá muối, rượu sâm banh và thịt gà nấu đông, ông ta thở dài.
– Anh có bồ chứ?
– Không, tôi trả lời. Tôi cháy túi mà.
Ông ta có vẻ đồng tình, xúc động.
– Anh còn rất trẻ, ông ta nói, nhưng anh có vẻ am hiểu phụ nữ đấy.
– Tôi biết một vài người gì đấy, tôi khiêm tốn nói với ông ta.
– Đĩ à? ông ta hỏi tôi, vẻ hy vọng.
Tôi thèm thuồng nhìn trứng cá muối. Món thịt gà nấu đông cũng không tồi.
– Ông đừng nói với tôi về phụ nữ nữa, tôi nói. Tôi quá khổ sở vì họ rồi.
Ông ta có vẻ thỏa mãn.
– Thế họ đã lừa anh à?
– Ôi! Chao ôi! tôi vừa nói vừa làm ra vẻ cam chịu.
– Dù sao thì anh vẫn còn trẻ và khá đẹp trai.
– Sư phụ ơi, tôi nói, cố gắng không nhìn vào món thịt gà. Tôi đã từng bị cắm sừng sư phụ ạ, bị mọc sừng một cách tệ hại. Hai người đàn bà tôi từng yêu thật lòng đã đá tôi để theo những ông năm mươi tuổi - tôi đang nói gì nhỉ? Năm mươi à? Một trong số hai ông này đã lục tuần rồi.
– Không phải thế chứ? ông ta nói, vẻ khoái chí. Kể nghe xem nào. Này, ngồi xuống đây. Giải quyết những món ăn chết tiệt này đi. Sao cho chúng biến mất càng sớm càng tốt.
Tôi lao vào món trứng cá muối. Còn món gan ngỗng và thịt gà nấu đông tôi làm một loáng là hết. Tôi mà ăn là ăn ra trò. Tôi không tỉ mỉ tẩn mẩn, không do dự băn khoăn. Tôi ngồi vào bàn rồi chiến đấu! Thường thì tôi không thích món thịt gà, lúc nào nó cũng hơi quỷ quyệt trừ phi được nấu với nấm mồng gà và ngải thơm. Nhưng mà dù sao vẫn cứ ăn được. Tôi kể cho ông ta việc hai cô gái trẻ đẹp có chân tay xinh xắn, có đôi mắt khó quên đó đã bỏ rơi tôi như thế nào để theo đuổi những ngưởi đàn ông chín chắn, tóc điểm hoa râm, trong đó có một người là nhà văn khá nổi tiếng.
– Chắc chắn là phụ nữ thích những người đàn ông có kinh nghiệm hơn, vị chủ nhà giải thích cho tôi. Khi đi với một người đàn ông lõi đời và đã thoát khỏi sự… ờ! nôn nóng của tuổi trẻ thì họ cảm thấy phần nào yên tâm.
Tôi vội vàng gật đầu hưởng ứng. Khi đó tôi đang ăn món bánh nướng nhỏ. Vị chủ nhà rót thêm một ít sâm banh cho tôi.
– Anh bạn trẻ ạ, anh phải kiên nhẫn một chút, ông ta độ lượng bảo tôi. Một ngày nào đấy, anh cũng sẽ trở nên chín chắn, khi ấy anh sẽ có cái gì đó để cho phụ nữ - cái mà họ cần nhất - quyền lực, khôn ngoan, một bàn tay bình tĩnh, tự tin. Tóm lại là sự chín chắn. Khi đó anh sẽ biết cách yêu họ và anh sẽ được họ yêu.
Tôi rót thêm rượu sâm banh. Không phải ngượng ngùng gì nữa. Không còn chiếc bánh nướng nào. Tôi đứng dậy. Ông ta lấy trong tủ sách ra một tác phẩm rồi đề tặng tôi. Ông ta đặt tay lên vai tôi.
– Đừng có thất vọng, anh bạn trẻ ạ, ông ta nói. Tuổi hai mươi là lứa tuổi đầy khó khăn. Nhưng không lâu đâu. Đó là thời điểm tồi tệ cần phải vượt qua. Khi bạn gái anh bỏ rơi anh để theo một người đàn ông chín chắn, hãy xem đó như là hứa hẹn tương lai. Một ngày kia, anh cũng sẽ trở thành một người đàn ông chín chắn.
“Mẹ kiếp”, tôi nghĩ bụng, lòng rất lo âu.
Bây giờ khi đã thành người đàn ông chín chắn, phản ứng của tôi vẫn như xưa.
Ông chủ nhà tiễn tôi ra tận cửa. Chúng tôi bắt tay nhau, nhìn vào mắt nhau rất lâu. Một chủ đề hay ho cho giải thưởng thành Rome: Khôn ngoan và Kinh nghiệm chìa tay cho Tuổi trẻ và Hão huyền.
Tôi cặp cuốn sách vào nách. Nhưng tôi không cần đọc nó. Tôi đã biết trong cuốn sách này có những gì. Tôi thèm được cười to, được huýt gió, được nói chuyện với những người qua đường. Rượu sâm banh và tuổi hai mươi của tôi chắp cánh cho chiếc xe ba bánh. Thế giới này thuộc về tôi. Tôi đạp khắp Paris hoa lệ đầy ánh sáng và những vì sao. Tôi huýt sáo, thả tay khỏi ghi đông rồi vung lên trong không khí, ném những nụ hôn gió cho mấy phụ nữ đi xe hơi một mình. Tôi vượt đèn đỏ và một tay cớm phẫn nộ thổi còi bắt tôi dừng lại.
– Này, gì thế? anh ta càu nhàu.
– Có gì đâu, tôi vừa nói vừa cợt nhả. Đời đẹp quá!
– Này, đi đi! anh ta nói, chịu nhường bước trước mật hiệu đó, với cương vị là người Pháp chính hiệu.
Thời ấy tôi còn trẻ, trẻ hơn tôi tưởng. Mặc dù vậy, sự ngây thơ của tôi đã già cỗi và vỡ mộng. Đúng ra phải là vĩnh cửu: tôi thấy lại sự ngây thơ này ở từng thế hệ trẻ, từ thế hệ những “con chuột” Saint-Germain-des-Prés vào năm 1947 đến beat generation ở California mà tôi đã có dịp giao lưu, để thích thú nhận ra, ở những nơi khác và trên những gương mặt khác, vẻ nhăn nhó của tuổi hai mươi đời mình.
