Dương Tiễn cười ha ha nói: "Mang đến rồi, chính là bài thi kia."
Triệu Cát liền cười nói: "Giai nhi lại là người biết hàng, được rồi, ngươi đến xem bài thi Thẩm Ngạo trước."
Triệu Cát xuất ra bài thi niêm phong của Thẩm Ngạo, giao cho Triệu Giai, liền nhặt lên phần bài thi khác để xem.
Triệu Cát nhíu mày, phần bài thi thứ nhất chính là Ngô Bút, hắn đột nhiên đưa con mắt lên: "Ngô Bút kia, hẳn chính là con trai Lễ bộ chủ khách lang trung?"
Triệu Cát vừa lạnh nhạt hỏi, Dương Tiễn vội vàng nói: "Đúng vậy, mấy ngày trước đây hoàng thượng còn triệu kiến hắn."
Triệu Cát thở dài, nói: "Hổ phụ không sinh khuyển tử, Ngô Bút này, làm văn vẻ hoạ từ rất khá. Phụ thân của hắn cũng rất tốt, gần đây đã làm khó hắn."
Dương Tiễn liền lặng yên không lên tiếng, đi châm trà vì Triệu Cát và Triệu Giai, cẩn thận từng li từng tí mà hầu hạ.
Triệu Cát tiếp tục xem, mấy lần không nhịn được nói chữ tốt, trong chốc lát nói: "Trình Huy này quả nhiên không phụ kỳ vọng của Trẫm, hắn viết thiên kinh nghĩa này, có thể nói là tuyệt đỉnh, chỉ sợ là Giới Vừa còn trên đời, cũng phải sừng sững thán phục."
Giới Vừa chính là nhũ danh Vương An Thạch, Vương An Thạch để xướng thủ sĩ kinh nghĩa, thủ đoạn kinh nghĩa của hắn tự nhiên là làm vô cùng tốt, thế cho nên đời sau, rất nhiều học sinh hái sao bốn phía, phỏng đoán tinh diệu trong bài văn mẫu của hắn. Triệu Cát so sánh kinh nghĩa của Trình Huy và Vương An Thạch, ngay cả Triệu Giai ở một bên xem bài thi Thẩm Ngạo cũng không khỏi động ý.
Lập tức, Triệu Cát hơi có chút thất lạc nói: "Đáng tiếc, thi văn Trình Huy không thấy tiến bộ, khiếm khuyết chỗ cân nhắc, nếu không người này chắc chắn ổn thỏa đứng tên đầu."
Dương Tiễn ở một bên cười nói: "Nhắc tới cũng kỳ quái, Quốc Tử Giám này làm thơ lợi hại, ở phía trong Thái Học làm kinh nghĩa lợi hại, nô tài ở trên phố còn nghe xong một tiết mục ngắn, nói là Thư Sinh nào đó, bởi vì tư chất không đủ, bị vợ con của hắn quở trách, vợ hắn nói như thế này: Ngươi đọc sách gì, chỉ làm ra thơ Thái Học, kinh nghĩa Quốc Tử Giám, cũng dám đeo khăn chít đầu rêu rao mình học giỏi..."
Hai người Triệu Cát, Triệu Giai đều buồn cười mà nở nụ cười, Triệu Cát nói: "Ngươi thật là, chỉ nhanh mồm nhanh miệng."
Dương Tiễn cười nói: "Hoàng thượng nói như vậy lại oan uổng nô tài, nô tài hầu hạ hoàng thượng, đã không biết làm thi từ, càng không cần đi đọc kinh nghĩa văn vẻ, chỉ cần để cho hoàng thượng thoải mái một ít, nô tài liền cảm thấy thỏa mãn."
Một câu nói kia lại trả lời cực kỳ vừa vặn, bề ngoài đã nói ra sự trung tâm của mình, lại ngăn cản nụ cười trách cứ kia của Triệu Cát trở về.
Triệu Giai cười nói: "Dương công công có thể có phần tâm này, chính là vô cùng tốt."
Hai người tiếp tục xem bài thi, Triệu Cát xem cực nhanh, thoáng cái, hơn mười phần bài thi liền bình luận không sai biệt lắm, vuốt râu nói: "Đại Tống tài tử quả nhiên không giống bình thường, vài phần bài thi này, đều là tác phẩm thượng giai."
Miết mắt thấy Triệu Giai lại mang vẻ mặt si ngốc xem bài thi của Thẩm Ngạo, nhân tiện nói: "Giai nhi, thi từ kinh nghĩa của Thẩm Ngạo như thế nào?"
Liên tục kêu mấy lần, Triệu Giai mới lấy lại tinh thần, vẻ mặt mờ mịt mà ừ một tiếng, nâng con mắt lên, khóe mắt đã có nước mắt.
Triệu Cát âm thầm kỳ quái, nói: "Giai nhi, cầm bài thi tới để Trẫm nhìn xem."
Tinh thần Triệu Giai chấn động, đem bài thi giao cho Triệu Cát, trong lòng Triệu Cát lại có chút chờ mong, bài thi có thể làm cho Giai nhi thất thố như thế, quá kỳ quái rồi, liền tập trung tinh thần mà xem kinh nghĩa trước.
'Cổ nhân dùng là lễ làm lễ, mà chúng ta hôm nay tự nhiên dùng lễ, chưa hẳn là phù hợp cổ lễ, cổ nhân dùng là nghĩa vì nghĩa, mà chúng ta hôm nay tự nhiên dùng nghĩa, chưa hẳn là phù hợp cổ nghĩa'
Chứng kiến phần khai mở đề này, Triệu Cát không nhịn được, vịn bàn nói: "Khai mở đề như thế, lại có phần có ý tứ, có vẻ rất độc đáo."
Tiếp tục nhìn xuống, cả bài kinh nghĩa vô cùng hoàn chỉnh, toàn bài văn chăm chú triển khai chung quanh phần khai mở đề, cách thức thể hiện cũng không tỳ vết, Triệu Cát liền không nhịn được, cười nói: "Thẩm Ngạo người này lại là kẻ dối trá, kinh nghĩa là của hắn quá tốt, cũng không biết học được phương pháp xử lý từ nơi nào, làm ra được văn vẻ như vậy."
Nhắc tới kinh nghĩa, quả nhiên là cẩn thận, kín không kẽ hở, không tìm được chút sai lầm nào, nhưng một bài văn đọc xuống, Triệu Cát cảm giác, cảm thấy Thẩm Ngạo viết nhiều như vậy, ngoại trừ cái khai mở đề này, tất cả còn lại đều là nói nhảm.
Kỳ quái nhất chính là biết rất rõ ràng hắn nói nhảm, lại không tóm ra chỗ sai, nói thông suốt trên đạo lý, mặc dù có một chút ngữ điệu kinh thế hãi tục, rồi lại điểm đến là dừng, văn phong chuyển tiếp, lại chạy tới nhân nghĩa lễ trí tín.
Kinh nghĩa như vậy, nếu nói hắn không phải là kẻ dối trá, thực sự không có thiên lý.
Triệu Giai nói: "Nghe nói trước khi Thẩm Ngạo vào Quốc Tử Giám, thậm chí ngay cả Tứ thư Ngũ kinh cũng chưa từng đọc qua, chỉ nửa năm thời gian, có thể làm ra kinh nghĩa như vậy, đã là kinh thế hãi tục rồi."
Triệu Cát gật gật đầu, trong lòng không khỏi suy nghĩ: "Giai nhi hình như cũng rất có hào hứng đối với Thẩm Ngạo này, chỉ sợ là chuyên môn đến chỗ tiến sĩ đến hỏi thăm việc học của Thẩm Ngạo." Hắn cười nói: "Nhớ tới kẻ dối trá này, Trẫm cũng liền liên tưởng đến bốn chữ kinh thế hãi tục, kinh nghĩa như vậy, cũng chỉ có hắn có thể làm ra được."
Tiếp tục vùi đầu nhìn thi văn kia, đề thi văn là hai chữ tương tư, cái khai mở đề này, lại làm khó không ít Thái Học sinh, nhất là tài tử như Trình Huy, cả ngày vùi đầu khổ đọc, học vấn tự nhiên là nhất đẳng, nhưng hết lần này tới lần khác, chỉ nhớ rõ đọc sách, lại sơ hở sự tình yêu đương với nữ tử.
Không có nữ nhân để yêu, lại làm gì có tương tư? Cho nên Trình Huy lúc này đây mất đề trước trận, kinh nghĩa làm vô cùng tốt, ngay cả Triệu Cát cũng động ý theo đó, hết lần này tới lần khác, cái bài thơ kia không nhập vào pháp nhãn của Triệu Cát.
Lễ bộ tuyển những đề kiểu này rất khôn khéo, lúc này đây khai mở đề, làm khó một đống người, Thư Sinh khắc khổ không biết tương tư là vật gì, chính là giám sinh Quốc Tử Giám, tuy cảm tình phong phú, tình thương khá cao, nhưng làm văn lại vướng chân vướng tay. Bọn hắn bình thường làm chút ít thi từ mập mờ, đó là dễ như trở bàn tay, hết lần này tới lần khác, đây là cuộc thi, là trường thi, chấm bài thi đều là quan viên, tiến sĩ bình thường, các bản mặt nghiêm túc, ai dám ghi thứ vô cùng mập mờ trước mặt bọn họ?
Bởi vậy, kinh nghĩa trong hơn mười phần bài thi đều là làm vô cùng tốt, nhưng không có một bài thơ từ nào, có thể làm được việc đánh động nhân tâm, tuy từ ngữ trau chuốt, hết lần này tới lần khác, lại thiếu đi mấy cái điểm gì đó làm cho người ta rung động.
Triệu Cát hơi có chút hào hứng, đem hi vọng cuối cùng đặt ở trên bài thi của Thẩm Ngạo, vừa xem xét, quả nhiên ngây ngẩn cả người, thì thào nhắc tới: "Hỏi thế gian tình là chi, để đôi lứa thề nguyền sinh tử. Tốt, tốt..." Mở đầu như vậy, tuy dễ hiểu, nhưng lại đọc lanh lảnh, một ngụm nói toạc ra ý tương tư, thẳng thắn khiển trách lòng người.
Xuống chút nữa xem, toàn bộ bài thơ viết: "Trời nam đất bắc xa cách trùng trùng, không khí vài lần nóng lạnh. Sung sướng lý thú, ly biệt khổ ải, ở giữa càng có nhi nữ si tình. Người xứng đáng mà nói, cho dù tầng mây ngàn dặm, núi tuyết nghìn trùng, một mình vẫn bước đi.
Hoành Phần đường, tịch mịch năm đó, mây mù dày đặc như trên biển. Chiêu Hồn sơn vắng bóng người, sơn quỷ ám gà gáy trong mưa gió. Trời qua trời, không có thư từ, con chim yếu lượn trên đất vàng. Thiên thu muôn đời, tạm gác lại trong thơ, cuồng ca nâng ly, tới chơi nơi chim nhạn đứng."
Triệu Cát im lặng mà nhìn chằm chằm vào bài thi, tâm tư không thể khống chế.
Từ khúc dạo đầu, liền xoay quanh mình tự hỏi, phá không mà đến. Cái bài thơ này tên là « Nhạn khâu từ ».
Thì ra tưởng rằng đã dùng nhạn làm đề, khúc dạo đầu vốn là vịnh về chim nhạn, nhưng bài thơ dùng "Thế gian" để viết, dùng cách người nghĩ mô phỏng chim nhạn, giao phó tình cho nhạn, dùng để siêu việt ý nghĩa tự nhiên, tưởng tượng cực kỳ mới lạ. Cũng vì ghi về chim nhạn bên dưới để làm sắp xếp.
Tình đến nơi cực điểm, "Kẻ sống có thể chết, người chết có thể sống", "Sinh tử gặp nhau" là thâm tình cực hạn bực nào?
Đến câu thứ hai, bút chuyển hướng, lại miêu tả hai con nhạn rồi, "Trời nam đất bắc" đông về phía nam, qua đông đến mùa xuân lại về bắc, "không khí vài lần nóng lạnh", hai con vẫn bay cùng một chỗ, sống nương tựa vào nhau, mối tình thắm thiết. Đã có đoàn tụ sung sướng, lại có ly biệt chua xót, nhưng không có bất kỳ lực lượng nào có thể tách chúng ra. Mà "con chim yếu lượn trên đất vàng", người yêu đã qua đời, sao có thể sống một mình, vì vậy "cuồng ca nâng ly", đau nhức hạ quyết tâm đi theo xuống dưới cửu tuyền, "tới chơi nơi chim nhạn đứng".
Đây là một câu chuyện nhỏ, sau lưng câu chuyện, lại có một loại rung động đến mức tâm can ôm ấp tình cảm.
Sau đó thi từ lại bắt đầu biến đổi, mượn nhờ cảnh vật chung quanh phụ trợ sự đau khổ sau khi chim nhạn tự tử. Tại chỗ chim nhạn an nghỉ, thời điểm năm đó Hán Vũ đế đánh Hạng Vũ, tiếng tiêu huyên náo, ca khúc quê hương nổi lên bốn phía, ngày nay bình yên, mây mù dày đặc như dệt, tiếng tiêu trống tuyệt tích, thành chỗ tiêu điều. Cổ và nay, người và nhạn, càng cảm thấy chim nhạn tự tử thật thảm thương. Nhưng người chết không có thể sống lại, chiêu hồn không làm nên chuyện gì, sơn quỷ cũng rên rỉ vô ích, ở chỗ này, tả cảnh và ghi tình tan ra làm một thể, càng gia tăng không khí bi kịch.
Từ cuối cùng, đúng tán là dương chim nhạn tự tử, nói rất đúng, chim nhạn đã chết, tình nghĩa cực cao, trời cao cũng sẽ ghen ghét, mặc dù không thể nói nặng như Thái Sơn, cũng không thể cùng chim nhạn đã chết cùng chôn trong đất vàng. Vẻ đẹp của nó ở chỗ "thiên thu muôn đời", về sau được nhà thơ tán dương.
Thi từ, từ ngữ trau chuốt hoa lệ như vậy, đồng thời chỉ trích nhân tâm, làm cho thời điểm người ta đọc chậm, không kìm lòng được mà cảm thấy bị tổn thương, phảng phất bên tai có tiếng chim nhạn quanh quẩn, thanh âm chim nhạn như gọi bạn đời, kể ra tình cảm phiền muộn ôm ấp tương tư, không nói đến Triệu Giai, cho dù là Triệu Cát, thưởng thức tình ý ở phía trong từ ngữ này, đôi mắt cũng đột nhiên mơ hồ. Aì!!!
