Gần đến huyện lỵ, mương nước thải hai bên đường bị nước từ xưởng thuộc da và xưởng đồ hộp đổ ra đầy ứ một màu đen và thối inh, tất cả mọi người đều bịt mũi. Người cao cấp một tí thì dùng khăn tay trắng, thấp hơn thì dùng ống tay áo, tất nhiên anh nằm trong loại cấp thấp này. Anh vùi mặt vào ống tay áo như thể tránh né những trận gió lạnh mùa đông. Lại tắc đường! Ban đầu lái xe còn bóp còi inh ỏi và run rẩy chen, run rẩy nhích dần từng bước chậm chạp, cuối cùng thì dừng hẳn. Trước sau phải trái, còi xe hòa thành một khối âm thanh hỗn tạp, học sinh trên xe lo lắng kêu lên the thé, những đứa ngồi cạnh cửa sổ đều thò dầu ra khỏi khung cửa kính vỡ như những con gà vươn đầu ra khỏi lồng mà ngó ngược ngó xuôi hòng kiếm cái có thể ăn. Lái xe kéo mạnh cần hãm làm cho động cơ máy cà tàng thở dốc dở sống dở chết. Anh ta mở cửa nhảy xuống đất, hai chiếc bao tay lấm lem dầu mỡ từ dưới đất bay lên buồng lái. Hầu hết học sinh đều nhao nhao đứng dậy, chỉ còn một ít người có máu lạnh là điềm nhiên ngồi im, nhắm mắt, chỉ có cái miệng là chóp chép, hình như đang tranh thủ nhẩm bài, cũng có thể là đang nhai kẹo. Vương Cường đập mạnh vào mông Lưu Trường An, lo lắng hỏi : Chuyện gì thế? Lưu Trường An thụt đầu vào, đáp : Tắc đường! Thầy Phương, ngươi hướng dẫn đoàn, cong người đứng lên, nói : Yên lặng nào các em, bình tĩnh. Chiều nay ba giờ mới bắt đầu thi, thời gian vẫn còn đủ, các em hãy tranh thủ nghĩ về những kiến thức dã học. Lái xe leo lên buồng lái, mồm lẩm bẩm chửi, không biết anh ta chửi ai và chửi cái gì. Học sinh thấy anh ta lên xe, yên trí là xe đã có thể chạy nên vỗ tay định mở miệng hoan hô, nhưng tiếng hoan hô chưa kịp thoát khỏi cuống họng thì đã thấy lái xe tắt máy. Thầy Phương bước lên, hỏi : Bác tài, chuyện gì thế? Lái xe đưa tay dụi mũi, sống mũi anh ta biến thành màu đen, nói : Đằng trước đang sửa đường. Ai mà biết được là do sửa đường mà gây ách tắc hay là mấy thằng giao thông chết tiệt đang làm trạm để chặn xe lại bắt mua phí cầu đường mà gây ách tắc! Thầy Phương vén ống tay áo xem đồng hồ, lo lắng nói : Bác tài, bác biết rồi đấy, chúng tôi không thể muộn được! Lái xe trợn tròn đôi mắt nói : Tôi còn có cách nào khác đây, phải chờ thôi! Anh ta đốt thuốc, khói thuốc trắng xanh lởn vởn trên chiếc sống mũi đen sì của anh ta.
Xe trên đường mỗi lúc một dày đặc, những chiếc xe cọc cạch gầm lên từng tràng âm thanh đinh tai nhức óc. Anh cùng tất cả mọi người từ từ chìm trong mê muội, mơ hồ; khuôn mặt nào cũng như bị bao phủ một lớp mây mỏng màu tro. Thầy Phương xem đồng hồ liên tục, những giọt mồ hôi lạnh đọng trên má thầy trông như những giọt sương trong suốt rồi lăn tròn xuống phía dưới. Thầy ơi, không đi được là không kịp nữa rồi! Thầy ơi, chúng ta chạy bộ đi, em biết đường! Ồn ào, náo động như một bầy ong vỡ tổ. Anh ngồi yên lặng; không phải yên lặng để mà bột phát mà là yên lặng để mà diệt vong. Thầy Phương lau mồ hôi trên mặt bằng chiếc khăn tay trắng nõn, lắp bắp thật đáng thương hỏi lái xe : Bác tài, lúc nào thì xe có thể chạy được đây? Lái xe nói : Chờ đi! Trước tết dương lịch phải mua bảo hiểm rồi! Thầy Phương lẩm nhẩm tính toán rất căng thẳng rồi kêu lên : Thế này không được. Nay mới là ngày 9 tháng 7, đến tết dương lịch vẫn còn hơn bốn tháng! Thầy ơi, chờ đến tết dương lịch thì sinh viên đã đến kỳ nghỉ đông! Dưa chuột bắt đầu lạnh, mà nào phải chỉ lạnh, e rằng đã đóng thành băng! Thầy Phương, chúng em yêu cầu thầy cho phép chạy bộ về huyện, trễ buổi thi chiều nay thầy phải chịu trách nhiệm. Mà thầy chịu không nổi trách nhiệm này đâu! Lái xe ấn công tắc, chiếc xe ngật ngưỡng vọt lên trước, học sinh nháo nhào chen nhau xuống xe. Các em! Chú ý an toàn! Chú ý an toàn! Thầy Phương gào lên. Anh bị cuốn theo dòng người lăn xuống xe, không điều khiển nổi chính mình, chỉ cuốn theo dòng người co giò chạy về phía trước. Xe kéo rơ móc, xe khách, xe con với những người đàn ông béo trùng trục trên xe, xe ngựa, xe lừa, xe cọc cạch, xe tải, xe Jeep Bắc Kinh, xe đẩy, xe đạp, xe Mercedes hình chiếc bánh bao... Chiếc xe bánh bao này có phải là được mua từ những khoản tiền phạt trong chương trình sinh đẻ có kế hoạch không? Trước mắt anh là những tấm thép đủ màu sắc lấp lóa, nhập nhoạng, là những bánh xe to nhỏ trắng đen trùi trũi... Tai anh lùng bùng mớ âm thanh hỗn tạp của đủ loại động cơ, đủ loại còi xe, tiếng bò rống, tiếng ngựa hí, tiếng người văng tục chửi bới. Mũi anh đầy nghẹt mùi thối của cống rãnh, mùi khét của xăng dầu bị đốt cháy, mùi của đủ loại mồ hôi, mùi của đủ loại rắm, mùi đàn bà đẹp thơm ngát, mùi mồ hôi chua loét lợm giọng của nông dân. Rắm của người sang giàu thơm ngát, rắm của kẻ nghèo hèn thối inh (Rắm của người giàu sao thơm lạ, âm thanh réo rắt tựa oanh ca. Ngựa gầy đầu gục bờm xơ xác, Tiếng nói dân nghèo chẳng thiết tha). Mồ hôi thối mồ hôi thơm, rắm thối rắm thơm... hỗn tạp tạo thành một thứ mùi lạ lùng, phong phú nhiều sắc thái bảng lảng bao trùm đằng trước đằng sau trên đầu dưới chân anh.
Anh biết tất cả đều đã bị hủy hoại, đều đã kết thúc; đây là lần phấn đấu cuối cùng nhưng chuyện tắc đường nghiêm trọng trước mắt lại là vận hạn của tất cả học sinh trung học tham dự đợt thi tại huyện này, hơi thở anh đứt đoạn, ngực co thắt dữ dội, đầu choáng mắt hoa, trong cổ họng như có một con giun đũa đang bò làm anh có cảm giác buồn nôn. Chúa ơi! Tay tín đồ đạo Gia Tô Lưu Thánh Anh đang lê một chân què vừa chạy vừa cầu Chúa : Chúa Gia Tô cha ở trên trời, có nhiều pháp thuật, xua đuổi yêu nghiệt, Amen! Trong lòng anh cũng thì thầm : Thượng Đế của con, Amen! Thượng Đế bảo ngày thứ ba có ánh sáng là có ánh sáng, Thượng Đế bảo có sự cố giao thông là có sự cố giao thông. Thượng Đế cũng chính là anh! Những suy nghĩ rối rắm ẩn hiện trong đầu anh. Lũ học sinh đang kề vai sát cánh bên anh trông như một bầy thỏ hoang hoảng loạn, lại vừa như một bầy chim non chưa đủ lông cánh len lỏi chạy ở những khoảng trống trên đường. Mấy đống vôi nằm rải rác hai bên vệ đường bị những bàn chân vội vã hất tung lên, bụi vôi mù mịt che lấp tầm nhìn, xộc vào mũi, không nhận ra người dối diện. Ống khói xe cọc cạch phun những hạt lửa đỏ lòm bằng hạt đậu. Một học sinh ngã úp mặt xuống một đống khoai tây ven đường, đây đúng là minh chứng cho thất bại của sự nhảy vọt vượt cấp nóng vội. Cậu ta lăn một vòng và lóp ngóp bò dậy giữa đống khoai tây, không kịp xác định phương hướng đã co giò chạy tiếp, đâm sầm vào người anh. Ngực của cậu ta bị va đập mạnh, còn mũi anh thì cay xè lên. Như hai con gà chọi, anh và cậu ta đứng gườm gườm nhìn nhau đến mấy giây. Đ. mẹ! Anh buột miệng chửi, nhưng không phải là chửi cậu ta, nhưng cậu ta lại cực kỳ thô lỗ và giận dữ chửi anh : Đ. mẹ mày! Anh bị hàm oan lắc lắc đầu, đi vòng qua những củ khoai tây lăn đầy trên mặt đất, tiếp tục cuộc hành trình chạy về phía trước. Thùng của chiếc xe kéo 55 mã lực bị vỡ do va chạm, những củ khoai tây chen nhau đổ xuống mặt đường. Anh chạy vòng qua một chiếc xe máy, người ngồi trên xe đội mũ bảo hiểm to đùng trông giống như người ngoài hành tinh đang ngô nghê lắc đầu. Một con bò kéo xe đang đứng giữa càng xe cong đuôi đái, nước đái văng đến tận đầu gối của người ngồi trên xe máy nhưng anh ta vẫn không hề hay biết. Một chiếc xe con trang hoàng rực rỡ đang chúi xuống mương thoát nước, mũi xe may mắn là húc thẳng vào một gốc cây nằm sát mép bờ mương. Anh trông thấy chữ "song hỷ" to tướng màu đỏ dán ở phía đuôi xe. Anh cắn chặt môi chửi thầm trong bụng : Đúng là cái gốc cây chết tiệt! Nhất định đây là một cậu ấm cưới vợ hoặc một tiểu thư con nhà hiển đạt nào đó lấy chồng. Cô dâu mặc chiếc áo khoác lụa hồng đẹp đến nhức mắt, đầu giắt không biết bao nhiêu là ngọc ngà châu báu nhưng trên mặt thì lấm lem khói bụi.
Anh và mọi người chạy, chen lấn, xô đẩy, chẳng khác nào những làn khói, những đám bụi, những thứ mùi hỗn tạp. Dùng năm mươi phút để thoát khỏi trận đồ xe cộ dài đến ba nghìn mét, anh và mọi người, giống như những con giun đũa vừa chui ra khỏi sự cản trở của ruột già, tất cả đều vàng vọt, xám ngoét, chẳng còn một chút huyết sắc nào trên mặt. Mọi người tựa lưng vào những gốc dương liễu bên vệ đường thở dốc; một học sinh có đồng hồ đưa lên nhìn, nói : Đừng vội, mới có mười hai giờ, hãy còn ba tiếng nữa. Trường đã đặt phòng, đặt cơm ở nhà trọ, chúng ta chờ thầy Phương đã! Một số học sinh không đồng ý chờ, một số lại kiên quyết chờ, hai nhóm bắt đầu cãi nhau. Anh ôm chặt lấy gốc dương liễu, như một con cá mắc cạn, thở gấp một cách khó khăn, tim anh nhảy như quả bóng bàn đang đập lung tung trong lồng ngực, mồ hôi xuyên qua áo sơ mi, mỏi mệt, miệng khô đắng. Lần thứ hai anh nghĩ đến chuyện này : Tất cả thế là hết rồi! Lần thứ tư đi thi này tám phần mười là tiêu rồi! Vừa nghĩ đến chuyện thất bại, một nỗi lo sợ ập đến, anh cảm thấy cơ vòng ở hậu môn mình đang rung động, một vật âm ấm đùn ra. A! Bệnh tả lại hoành hành rồi. Anh bị trĩ vòng đã lâu lắm rồi. Bốn phía trống hoác, không có chỗ nào có thề che chắn, nhà vệ sinh tất nhiên lại càng không, chẳng còn cách nào khác anh dùng lực khép chặt đôi mông, chẳng dám nhìn ai, làm như tất cả học sinh đang săm soi vào bí mật của anh. Một con kiến màu đỏ đang cố gắng lôi một con sâu màu xanh lớn hơn nó mấy chục lần trên cành cây. Thi thể con sâu bị dính chặt vào vỏ cây, con kiến lôi mãi mà chẳng thể nào xê dịch được, cuối cùng nó luyến tiếc từ bỏ con mồi, vừa bỏ đi vừa ngoái đầu nhìn lại, chiếc râu rung rung như muốn nói : Thằng oắt con! Mày hãy chờ đấy, tao về nhà gọi bố đến xử lý mày!
Thầy Phương len lỏi chạy ra từ đống xe cộ, cái trán trắng xanh không biết đã va vào thùng chiếc xe nào mới sơn chưa kịp khô nên lưu lại một vết sơn mầu xanh lục, trông vừa buồn cười vừa đáng sợ. Thầy đứng thở dốc, móc túi lấy danh sách và gào to điểm danh từng đứa. Lại một đoàn xe ùn ùn chạy đến nối vào đuôi của đoàn xe cũ. Tiếng động cơ rú, tiếng còi xe lấn át tiếng gào của thầy Phương. Không thể biết là thiếu ai, nhưng đương nhiên là không thể thừa. Chạy thôi! Chạy thôi! Một học sinh dẫn đầu và toàn nhóm chen chúc chạy theo sau, xuyên qua kẽ hở giữa những chiếc xe khiến nhiều tay lái xe kinh sợ đến độ mặt mày nhăn nhúm lại, vội vàng hãm phanh. Như những cái trứng kiến đen lùi lũi, đoàn học sinh chạy, bò, lăn. nhắm về phía huyện ly. Chân anh rã rời, tinh thần anh hoang mang, nhưng vẫn cắn răng đuổi theo, lòng ruột anh như bị ai bóp mạnh, đau đớn không thể tả.
Đột nhiên anh phát hiện ra rằng, trong bộ não của tất cả các học sinh lúc này đều có chung một suy nghĩ là, trong cuộc thi chạy việt dã này, ai là người về đích đầu tiên, người ấy sẽ đạt số điểm cao nhất trong kỳ thi này, ai là người đặt bước chân đầu tiên ở địa điểm thi, người ấy sẽ là người đầu tiên bước chân vào cổng trường đại học. Vì thế tất cả chẳng khác nào viên đạn bắn ra khỏi nòng, như mũi tên bật khỏi dây cung, như sao băng, liều chết chạy như một bầy thỏ hoang. Lần thứ ba anh biết tất cả thế là hết rồi, không hết mới là chuyện lạ. Anh ruột chị dâu chửi mắng nhục mạ tôi, mẹ hận tôi không có chí khí, kẻ giàu thì khinh khi, người bần hàn thì đố kỵ, bệnh trĩ hành hạ tôi, bụng đau đầu choáng, mồ hôi tôi chảy, chân tôi yếu, cổ họng ngứa ngáy muốn ho, muốn nôn... Trong hàng trăm mũi tên cùng bắn ra kia, riêng tôi thân mang trăm bệnh, không chấm hết mới là chuyện kỳ quái! Anh cúi đầu, tay ôm lấy bụng chạy xéo qua một bên đường, cong người nôn thốc nôn tháo, hai con giun đũa đang uốn éo quẫy đạp trong đống tạp vật xú uế do anh nôn ra. Một cảm giác chán ngán chưa từng có ập đến. Anh nhắm mắt, há mồm thật to và cảm nhận được từng con giun đũa kéo thành đàn như những sợi miến loằng ngoằng chui ra từ cuống họng anh. Trong chán ngán anh cảm thấy có một chút hạnh phúc, một chút thư thái, một chút vui sướng, một chút hoan lạc như vừa thoát khỏi một cơn bệnh trầm kha. Nôn xong, anh mở mắt nhìn, vẫn chỉ là hai con giun cũ đang uốn éo trong đống tạp vật. Ngay lập tức, anh thấy mình chịu đựng hết nổi nữa rồi. Hình như anh đã nhìn xuyên thấu dạ dày, ruột non ruột già của mình, trong đó có hàng nghìn hàng vạn con giun đũa đang chen chúc nhau, quấn chặt lấy nhau và cản trở sự lưu thông của các chất trong ruột, chẳng khác nào hàng trăm chiếc xe đang tắc nghẽn trên con đường ở phía sau lưng. Anh ngồi bệt xuống nền đường, trừng trừng nhìn hai con giun đũa, phát hiện trên làn da nhờn nhờn của nó đang phản chiếu ánh sáng lấp lánh như vàng.
Thượng Đế! Amen! Tề Văn Đống tiên sinh! Ngồi ở đây làm gì? Bị làm sao vậy? Anh quay đầu lại, đôi mắt tuyệt vọng nhìn người đang hỏi mình. Lư Lập Chí, mười bảy tuổi, học lớp mười một, thành tích học tập ưa tú được đặc cách tham gia thi đại học. Anh biết, học sinh lớp mười một bây giờ phần nhiều đều đã học hết chương trình mười hai, nên khi bước chân vào mười hai là chúng chỉ dành thời gian cho việc ôn luyện, thầy trò đoàn kết nhất trí cùng nhau đối phó với kỳ thi đại học. Lư Lập Chí rất to cao, tướng mạo vô cùng anh tuấn, là con cưng của trường. Anh đã từng nghe người ta nói Lư Lập Chí hễ mở miệng ra thì toàn là những lời cuồng ngạo, đại khái như : Lư Lập Chí này mà thi không đậu đại học thì toàn huyện này chẳng có ai đậu cả! Nhất định cậu ta sẽ đậu, nhất định anh không thể đậu, hai chuyện này giống nhau ở chỗ mang tính tất nhiên! Bố mẹ cho cậu ta một cái đầu quá tốt, nhanh nhạy như một phản ứng hóa học, thiên biến vạn hóa. Còn anh, bố mẹ cho anh một cái đầu ngu độn, trí óc anh cứng như một khối đá hoa cương, vĩnh viễn chằng bao giờ thấm nhuần được bất cứ cái gì. Lư Lập Chí không vào đại học thì ai vào? Cậu ta tiến lên một bước, nói : Anh ốm rồi à? Rồi cúi đầu quan sát đống uế tạp mà anh đã nôn ra, nhảy dựng lên và né sang một bên, miệng lắp bắp : Anh đã nôn ra hai... hai con giun đất à? Lại một cô bé nhỏ nhắn duyên dáng trờ đến, dùng bàn tay nhỏ nhắn bụm lấy mũi, nói : Cái cậu này đúng là đồ mọt sách! Đây là giun đũa, có vẽ trong sách sinh vật đó thôi! Anh phờ phạc nhìn đôi mắt có hàng lông mi đen dài của cô bé, nhất thời nghĩ không ra tên của cô ta. Cô bé này cũng là học sinh mười một, thành tích xuất sắc nên được đặc cách tham gia thi đại học. Chỉ có học sinh xuất sắc mới có thể là đối tượng của sinh viên xuất sắc. Anh rất mẫn cảm nhận ra rằng, khi nói những lời trên với Lư Lập Chí, giọng nói của cô gái như có pha một chút mật ong và từ trong sâu thầm của tâm hồn, anh thầm chúc phúc cho hai cô cậu. Lư Lập Chí cùng cô bé có đôi lông mày đen dài đứng hai bên anh và xốc nách anh đứng đậy. Đột nhiên anh cảm thấy uất ức vô cùng, đôi hàng nước mắt lăn dài trên má. Từ ánh mắt nhìn nhau của hai cô cậu này, anh nhận ra có một sự thương hại; sự giúp đỡ này chính là biểu hiện lòng thương hại của kẻ bề trên đối với kẻ dưới. Anh tủi hổ, anh căm hờn nhưng anh chẳng có sức để mà giãy giụa nữa. Anh ngoan ngoãn treo người trên vai của Lư Lập Chí nhỏ hơn anh bảy tuổi và cô gái có hàng lông mi dài, thấp hơn anh năm phân, chẳng biết phải nói câu gì là hợp nhất trong hoàn cảnh này. Lư Lập Chí nói : Chạy làm quái gì? Chạy nhanh là thi tốt sao? Thi đại học đâu có phải là thi điền kinh! Mới có mười hai giờ năm mươi, thời gian vẫn dư dả kia mà, đi chậm thôi! Cô bạn lông mi dài nói : Đúng thế, đi từ từ thôi! Anh cùng đi với họ, cười cười nói nói, bình thản tự tại vô cùng. Lư Lập Chí nói : Tề Văn Đống, năm nay anh nhất định sẽ đỗ thôi! Anh giật mình lắc đầu thật mạnh - Kỳ thực anh học rất giỏi, nắm chắc những kiến thức cơ sở, những điều trọng yếu nhất là trong phòng thi anh phải phát huy như thế nào, không được căng thẳng, đảm bảo anh sẽ đỗ? Đúng thế không? Nam Ni! Đúng thế, đừng có căng thẳng! Nam Ni trả lời. Bây giờ anh mới nhớ ra tên của cô bé. Tên của cô rất gần với Na Ni, con của chị dâu anh. Anh chợt nghĩ đến Na Ni, con bé da trắng mắt lé. Nó là cháu gái của anh sao? Anh đâm ra hoài nghi. Anh trai gầy như khỉ cưới bà chị dâu béo tròn như tinh tinh là nguyên nhân cơ bản cho mọi chuyện ồn ào náo loạn trong gia đình. Bà chị dâu quá ghê gớm, chỉ cần anh nghĩ đến đầu lưỡi nhọn hoắt và đỏ chót, cái mặt nung núc của bà ta là chân anh đã mềm oặt đi. Anh đã từng chứng kiến một người đàn bà trong làng có lợi trên dài một cách kỳ lạ, vẩu ra khỏi môi trên, chửi nhau với chị dâu anh. Anh không hiểu vì nguyên nhân nào mà quê mình lại tập trung nhiều người đàn bà tính cách thất thường, tướng mạo xấu xí, chỉ cần nhìn liếc qua một lần là cả đời khó quên đến như thế. Do vậy mà anh thêm phần ghét bỏ mảnh đất này. Anh đã từng nghĩ rằng trời đất đã cố ý chọn mảnh đất quê anh để tiến hành cải cách, tạp giao nhân chủng chăng? Khi nhìn vào gương, anh cũng phát hiện ra mình chính là một minh chứng cho suy nghĩ của chính mình. Mụ đàn bà vẩu răng giống hệt một con lừa cái đang trong thời kỳ động tình, không biết trong mồm nhai cái gì mà bọt trắng đùn ra hai bên mép, chửi chị dâu : Tao thừa biết con Na Ni nhà mày là giống của lão Đỗ. Toàn thế giới ai cũng biết mày mượn giống người khác để gieo xuống ruộng mình! Chị dâu nhảy dựng lên, hai tay vươn ra nhảy bổ về phía mụ ta, hai người đàn bà như hai con chó cái quấn chặt lấy nhau lăn qua lăn lại...
Nam Ni nói :
- Tề Văn Đống, anh đoán thử đề văn năm nay sẽ rơi vào phần nào?
Anh lắc đầu, nói :
- Đoán không ra, e rằng cũng lại là xem tranh viết luận, đại loại như chết khát mới đào giếng, gà qué rồng rắn gì đó thôi!
Nam Ni cười nói :
- Anh cũng có khiếu hài hước đấy nhỉ!
- Hài hước tối tăm, có loại hài hước nào trong sáng không? - Anh hỏi.
Nam Ni nói :
- Thầy La chuyên cung cấp cho lớp ôn tập của các anh những kiến thức lổn nhổn, loạn xị bát nháo. Cô Nhiệm ở lớp tôi không như thế, những gì có lợi cho kỳ thi thì cô ấy dạy, không có lợi thì cho qua. Bộ óc của học sinh chỉ có chút xíu, nhét những kiến thức chính thống vào đã đầy.
Lư Lập Chí nói :
- Có lợi tức là có hại. Bất kỳ sự vật nào cũng có mâu thuẫn. Thầy La dạy cực kỳ sinh động...
Khi đi qua những đám ớt, anh nhớ lại hai người bạn nhỏ tốt bụng. Lư Lập Chí và Nam Ni đều đã thi đỗ, lúc này có lẽ họ đang hoan hỷ sắp xếp hành trang, chuẩn bị đến trường đại học nhập học. Anh thầm chúc phúc cho cả hai. Ngày ấy, nếu không có hai người bạn nhỏ ấy, nhất định anh đã ngồi như ngây như dại trước hai con giun đũa, ngay huyện ly cũng không đến được chứ đừng nói là tham dự kỳ thi. Với sự giúp đỡ của họ, anh đã đến được huyện ly đúng vào hai giờ chiều. Vẫn còn một tiếng đồng hồ nữa. Anh chạy vào nhà vệ sinh, khi đi ra da mặt anh còn trắng bệch hơn trước. Thầy Phương lo lắng nhìn anh, hỏi anh có thể cố gắng được không, anh nói được. Thầy Phương dẫn anh đi ăn cơm, mỗi người một đĩa bánh mì chiên. Tất cả học sinh ăn xong thì chạy ào về nhà trọ nghỉ ngơi. Lư Lập Chí và Nam Ni, mỗi người cầm một chiếc bánh ga tô, đứng dưới bóng râm cây ngô đồng gốc Pháp vừa ăn vừa trao đổi điều gì đó rất say sưa. Anh cắn một miếng bánh mì chiên, vừa nuốt trôi xuống khỏi cổ họng là đã thấy bụng mình bắt đầu nhộn nhạo cả lên, hàng trăm hàng nghìn con giun đũa đang kêu réo om sòm, cắn nhau, giết nhau để tranh đoạt miếng bánh mì. Anh buồn nôn nhưng cố không nôn vì anh đã lập tức dùng hai ngón tay ấn mạnh vào làn da chỗ cuống họng mình. Thầy Phương dùng cái bát đen sì múc một miếng nước đưa cho anh, ý bảo anh uống nhưng anh lắc đầu xua tay không uống. Thầy Phương dùng bông thấm cồn lau tay, lầm bầm : Quá mất vệ sinh! Quá mất vệ sinh! Đúng là quá mất vệ sinh! Anh khom người đứng dậy, thầy Phương đỡ anh đi vào phòng nghỉ. Hai giờ ba mươi phút. Tất cả học sinh đều bò dậy chạy vội ra vòi nước công cộng rửa mặt. Khi đứng sắp hàng chờ rửa mặt, một vài đứa vẫn lẩm nhẩm đọc gì đó. Lâm trận mài thương, không sắc cũng sáng! Hai đứa ăn mặc bảnh bao đang ăn nhân sâm tẩm mật ong chúa, ba đứa đang mở hộp Não linh đan bỏ vội vào miệng, một đứa - nhất định là tín đồ đạo Thiên Chúa - đang làm dấu thánh giá, làm xong thánh giá lại đọc một câu Nam mô A Di Đà Phật, sao mà lộn tùng phèo! Không ai còn có khả năng cười lấy một tiếng, dường như từ xưa tới nay chẳng ai biết cười là gì. Đây là cuộc đấu tranh sinh tử! Đỗ thì thành người trên người, đi ra có xe, ăn có cá, gạo hiềm không ngon, thịt hiềm không thái nhỏ, trong sách tất có cái nhà vàng, học mà lo lắng tất làm quan! Không đỗ ắt sẽ rơi vào “địa ngục trần gian”, bán mặt cho đất bán lưng cho trời, tìm được một người đàn bà răng vẩu làm vợ e rằng còn khó hơn đường vào xứ Thục, khó hơn chuyện lên trời. Cậu học sinh đem Thiên Chúa giáo và Phật giáo hỗn hợp làm một thể đã khiến những gương mặt lo lắng đến thất thần nhếch lên được một nét cười khắc khổ nhưng lập tức tan biến. Những học sinh sắp hàng rửa mặt xong lại tiếp tục sắp hàng để vào nhà vệ sinh. Anh biết, vào nhà vệ sinh lúc này là do nhu cầu tâm lý nhiều hơn là nhu cầu sinh lý. Anh cũng biết trong mười học sinh đã từ nhà vệ sinh trở ra kia có đến chín đứa không tiểu được giọt nước nào, một đứa có tiểu được cũng chưa phải là đến lúc cần phải tiểu. Qua một hồi bận rộn, anh bám theo đội ngũ đi vào trường thi.
