Hai vợ chồng Villefort bước vào căn buồng của người cha, và sau khi bảo người lão bộc Barrois đi ra, họ ngồi xuống bên cạnh ông già bại liệt. Ông Noirtier ngồi trong một chiếc ghế lăn đặt trước một tấm gương lớn phản chiếu toàn bộ căn buồng, và với tư thế đó, mặc dù không cử động được, ông già cũng có thể nom thấy những người ra vào và làm gì xung quanh. Ông già ngồi cứng đờ như một cái xác chết, nhưng ông vẫn nhìn con trai và con dâu bằng đôi mắt còn rất tinh khôn. Cả hai chào ông một cách rất trang trọng, báo hiệu một sự kiện bất thường sắp xảy ra.

Trong cái thể xác đã bị hủy diệt ba phần tư ấy của ông già chỉ còn có đôi mắt và đôi tai là như hai đốm lửa lóe lên từ cõi xa xăm đen tối, dường như muốn nói với khách bộ hành bị lạc trong sa mạc rằng một con người hãy còn sống sót trong cảnh hoang vu, lặng lẽ.

Trong đôi mắt đen, nằm dưới mớ tóc trắng xóa, dài chấm vai, đã tập trung tất cả cái năng lực, cái minh mẫn, cái tài năng còn lại của thể xác và tâm hồn, dùng để thay thế những giác quan đã mất. Không có gì đáng sợ bằng đôi mắt sinh động trong bộ mặt bất động. Khi đôi mắt ấy ánh lên sự căm hờn hay mừng rỡ, thì chỉ có ba người là: Valentine, Villefort và lão bộc Barrois có thể hiểu được tiếng nói kỳ dị đó. Vì Villefort hãn hữu lắm mới đến gặp cha, nên ông già chỉ yêu quý có một mình cháu gái Valentine, vì cô tượng trưng cho sự hy sinh, tận tụy, kiên trì và lòng thương yêu. Nhờ đó, cô ta thông hiểu được thứ ngôn ngữ thầm lặng và khó khăn của ông già. Còn người lão bộc đã làm việc hai mươi lăm năm với chủ nên biết rõ những thói quen của ông già Noirtier, chẳng cần ông già phải bảo ban gì.

- Thưa cha! - Villefort nói. - Bây giờ, chỉ còn vợ chồng con trong phòng, con muốn thưa với cha một chuyện chắc là cha sẽ đồng tình.

Mặt ông già vẫn không biến sắc và đôi mắt vẫn lờ đờ, bất động. Villefort nói tiếp:

- Chúng con muốn gả chồng cho cháu Valentine và hôn lễ sẽ cử hành trong ba tháng nữa.

Đôi mắt của ông già vẫn bất động, không biểu lộ một sự hưởng ứng nào. Villefort phu nhân tiếp lời:

- Con nghĩ rằng cuộc hôn nhân này sẽ có lợi cho cha vì cha rất yêu quý Valentine. Hơn nữa, vị hôn phu của cháu lại là người có của, có danh vọng, có tài ba, đức hạnh là Franz De Quesnel, nam tước D'Épinay là người thế nào chắc cha cũng đã biết rõ.

Khi nghe đến tên đó, đôi mắt ông già mở to, mi mắt chớp chớp, dường như cặp môi mấp máy muốn thốt nên lời.

Nhìn thấy sự bối rối và xúc động của cha, Villefort nói thêm:

- Cháu Valentine vừa đúng mười chín tuổi, đến tuổi lập gia đình rồi. Cháu rất quý mến ông, không muốn sống xa ông, đã yêu cầu chồng chưa cưới đến sống chung với ông. Nhờ đó, ông không phải chỉ có một, mà là hai người để chăm sóc, hầu hạ ông.

Đôi mắt của ông già như muốn nẩy lửa, rồi một tiếng kêu đau đớn và giận dữ như muốn thoát ra khỏi cuống họng, nhưng vì bị kìm hãm nên làm cho bộ mặt ông đỏ gay, đôi môi tím bầm. Villefort đứng lên thưa tiếp:

- Cuộc hôn nhân này sẽ làm vừa lòng Franz và gia đình anh ta. Vả lại, anh ta chỉ còn một ông chú và một bà thím. Mẹ anh chết sớm, cha anh bị ám sát từ năm 1815, mãi cho đến nay vẫn chưa tìm ra thủ phạm. - Villefort hình như đã đoán ra được ý nghĩ của ông già qua cặp mắt hoảng sợ của ông nên y nói tiếp. - Những kẻ đã nhúng tay vào vụ án bí mật này chưa bị Thượng đế và con người trừng phạt, có lẽ rất sung sướng khi đứng vào địa vị chúng ta đem con gái gả cho Franz D'Épinay để đánh lạc hướng mọi nghi vấn.

- Phải! Ta cũng hiểu như thế. - Đôi mắt miệt thị và tức tối của ông già dường như muốn nói lên điều đó.

Villefort nhún vai, bảo vợ đứng lên. Villefort phu nhân nói:

- Bây giờ, chúng con xin từ biệt cha, cha có muốn cho cháu Édouard đến chúc sức khỏe cha không?

Ông già nháy mắt, tức là không ưng thuận.

- Vậy con sẽ bảo Valentine đến với cha.

Ông già nhắm mắt, tức là ưng thuận.

Hai vợ chồng Villefort cúi đầu chào rồi đi ra và cho người đi gọi Valentine. Thiếu nữ chạy vào phòng hãy còn xúc động. Chỉ cần nhìn thấy đôi mắt ông già là cô đoán được ngay tình hình ra sao. Cô hỏi ông:

- Ôi! Ông thân yêu, có phải cha và mẹ ghẻ cháu vừa nói chuyện với ông về việc hôn nhân của cháu không?

Đôi mắt ông già nói: phải.

Valentine quỳ xuống ôm cổ ông già, nũng nịu:

- Cháu không ưa anh chàng ấy đâu.

Đôi mắt ông già ánh lên một nét vui mừng và ngước lên trời, tức là muốn gì. Valentine bèn dùng cách đối thoại quen thuộc giữa hai người, nghĩa là cầm một tờ giấy có viết những chữ cái rồi chỉ vào từng cho một, chữ nào đúng, ông già liền nhắm mắt lại. Sau một lúc cô đã ghép được chữ quản khế.

- Ông muốn viết chúc thư sao? - Valentine hỏi.

- Phải! - Đôi mắt trả lời.

Valentine kéo chuông gọi người lão bộc bảo đi gọi ông bà Villefort. Khi Villefort bước vào phòng, Valentine thưa:

- Thưa cha! Ông muốn cho mời người quản khế đến.

Villefort ngạc nhiên nhìn cha, nhưng đôi mắt của ông già vẫn bất động, có vẻ cả quyết.

Barrois, người lão bộc trung thành lúc nào cũng muốn làm vui lòng chủ, nói:

- Nếu đó là ý muốn của cụ, tôi sẽ đi mời một người quản khế.