<Bài viết được chỉnh sửa lúc 10.01.2016 05:41:02 bởi Heoconmtv>
Ðôi mắt
Tác giả: K.T. Mohamed (Ấn Ðộ)
Vài dòng về tác giả:
K.T. Mohamed, sinh năm 1929 tại Manjeri bang Kerala, làm thư ký Sở Bưu Ðiện tại Calicut, là một trong các nhà văn hàng đầu của Ấn Ðộ về kịch và truyện ngắn. Truyện “Ðôi Mắt” này đã đọat giải thưởng văn học Ấn Ðộ và các nước nói tiếng Malayalam năm 1950.
Những người có mắt để nhìn đều cười mỗi khi gặp tôi. Một số cười một cách chế diễu, độc ác. Họ nhạo báng với nhau nhiều chuyện về tôi.
Bây giờ họ càng được dịp cười nhiều hơn nữa bởi vì xấu xí như tôi mà cũng có người yêu, và tiến xa hơn, lại sắp cưới nàng làm vợ! – Làm cách nào tôi quen với nàng? Làm thế nào tôi sẽ trở thành chồng nàng? Ðó là điều họ rất ngạc nhiên. Họ cười với nhau và cười vào mặt tôi. Nhưng một điều lớn hơn hết họ không chịu hiểu: Dù xấu xí cách mấy chăng nữa chung quy tôi vẫn là một con người!
Tôi biết thân hình tôi ngắn ngủn, lưng còng, đầu to, khuôn mặt dị hợm gần như không có trán, chân thấp do bị tàn tật từ lúc mới sinh. Nhiều người bảo trông tôi giống con khỉ hay con đười ươi. Nhưng không ai cười khi thấy con khỉ mà họ cười một con người giống với con khỉ. Ðã một lần tập tễnh đi trên đường phía sau mấy người lạ có vẻ học thức, tôi nghe một người nói với các bạn:
- Kìa trông thằng kia giống hệt nhân vật chính trong phim Thằng Gù trên gác chuông nhà thờ Ðức Bà!
Tôi không phải thằng gù nhà thờ Ðức Bà nên không cần phải đôi co, dù tranh luận cũng vô ích. Nhưng điều đó khiến mặc cảm trong tôi tăng lên. Tôi buồn bã chán ngán cho thân phận mình.
Ra đường, tôi thường tránh để các bà các cô gặp tôi. Bởi vì nếu gặp, họ sẽ ghê tởm quay mặt đi giống như những người theo đạo Bà La Môn bất ngờ gặp con cú báo hiệu điềm gở. Nói tóm lại: đối với mọi người, tôi không được quyền có mặt trên cõi đời này!
Gia đình tôi tương đối khá giả. Cha tôi mất sớm khi tôi còn nhỏ nên tôi không biết trông ông thế nào. Cái gì khiến diện mạo, thân hình tôi khó coi đến thế? Di truyền chăng? Lỗi tại cha tôi chăng, hay tại mẹ tôi? Không, tôi chưa từng nghe ai nói rằng cha tôi xấu. Mà dù có xấu chăng nữa tôi cũng không oán trách cha mẹ. Tại sao lại oán trách? Lỗi sinh tôi ra ư? Nói cho cùng, cả cha lẫn mẹ tôi đều không có quyền định đoạt khi tôi là cái bào thai còn nằm trong bụng và cả cha lẫn mẹ tôi đều không trông đợi sinh ra một đứa con rất đáng ghê tởm.
Bây giờ chỉ còn lại mẹ tôi. Dù sao tôi cũng là kẻ nối tiếp dòng dõi gia đình. Chẳng lẽ một cái cây xấu thì nó không được quyền đâm chồi nẩy lộc hay sao?
Ðiều đó khiến mẹ tôi rất lấy làm suy nghĩ bởi vì càng ngày tôi càng lớn tuổi. Một hôm, bà than thở:
- Con trai của mẹ, dẫu thế nào chăng nữa mẹ cũng mong mỏi có người con dâu và những đứa cháu nội. Mẹ đã già rồi!
Lòng tôi nặng trĩu, giá buốt. Tôi trả lời gượng gạo:
- Vâng con cũng nghĩ thế!
Sức tôi không làm gì được, mẹ tôi bèn năn nỉ nhờ cậy một bà hàng xóm tóc bạc vẫn quen mai mối.Hai bà thì thầm bàn tính với nhau, đi đi về về tất bật, nét mặt có vẻ thất vọng. Tôi dò hỏi: “Chuyện đó ra sao hả mẹ?”, mẹ tôi lắc đầu: “Không có gì đâu”. Những tiếng “có gì đâu” như giấu giếm ấy tôi hiểu mang theo cả nỗi trắc ẩn của người mẹ. Và những kẻ lâu nay không có chuyện gì để cười, bây giờ tha hồ mai mỉa: “ Ôi,cái con khỉ đột đó cũng muốn lấy vợ!”. Tôi buồn lắm. Bà cụ hàng xóm thành thật khuyên nhủ: “ cháu phải biết công cho mẹ cháu. Ta với mẹ cháu dã hết sức tìm kiếm khắp nơi nhưng chẳng chỗ nào họ bằng lòng”.
Tôi bắt đầu ăn mặc chải chuốt, bỏ khăn mùi soa vào túi, xức nước hoa mỗi khi ra đường. Kết quả, những lời đàm tiếu lại càng cay độc. Mọi người bảo nhau: “Dù có tắm đến nước ngũ vị thì con quạ đen cũng chả có cách nà đổi lốt biến thành con chim thiên nga!”, và họ nhổ nước miếng: “Rõ thật rởm đời!”
Mấy năm sau thì mẹ tôi mất. Tội nghiệp mẹ tôi, cho đến lúc chết vẫn không thực hiện được niềm mong mỏi cuối cùng là có được một nàng dâu. Ðàn bà con gái chẳng ai thèm lấy một con “khỉ người”.
Một hôm tôi bỗng nghe ở cửa có tiếng gậy lọc cọc và một giọng phái nữ rên rỉ, cầu khẩn:
- Trăm lạy quý ông quý bà! Xin quý ông quý bà làm ơn làm phước bố thí cho kẻ đui tối tật nguyền này miếng cơm manh aó...
Tôi chân thấp chân cao bước ra, đứng vịn trên thành cửa nhìn nàng. Ðó là một người con gái xa lạ, chưa từng đến đây bao giờ. Tuy nàng ăn mặc rách rưới nhưng ngó kỹ thấy gương mặt trái soan, thân hình cân đối với cặp mắt nhiu nhíu, đục lờ lờ, tay chống cây gậy. Có lẽ nàng còn trẻ lắm, kém tôi đến năm sáu tuổi và nếu không mù thì có thể gọi là đẹp.
- Lạy quý ông quý bà, xin quý ông quý bà làm ơn làm phước...
“Tội nghiệp, con gái thế này mà mù, lang thang hành khất kiếm ăn”. Tự nhiên tôi thấy thương hại, bèn tập tễnh bước xuống, dắt tay nàng:
- Cô ngồi lên đây! Lên trên hè này!...
Người con gái quờ quạng kẹp cây gậy vào nách, cặp mắt nhấp nháy, ngạc nhiên có vẻ không hiểu.Một tay tôi cầm tay nàng, một tay đỡ lưng nàng, giúp nàng ngôì lên trên hiên. Chao ôi, dù sao tôi cũng là đàn ông, lần đầu tiên tiếp xúc với da thịt phụ nữ lòng tôi xốn xang, tay tôi run run, mặt tôi vô tình gần với mặt nàng...Ngoại trừ đôi mắt đục lờ lờ, khuôn mặt nàng sao xinh xắn đến thế, đúng là gương mặt trái soan, hiền lành, cam chịu.
Tôi dặn nàng ngồi đấy rồi vào trong nhà lấy đồ ăn đem ra và cầm tay nàng, đặt vào đấy một đồng ru-pi. Người tôi nóng bừng. Nàng có biết rằng tôi hồi hộp, giọng run rẩy, miệng khô khốc. Tôi kéo chiếc ghế con nhỏ xíu ngồi bên cạnh nàng.
Người con gái vừa ăn vừa kể cho tôi nghe nàng tên là Li-la, hành khất kiếm tiền nuôi mẹ già bị liệt một chân. Hai mẹ con trú ngụ trong một chiếc chòi ở ngoại ô, dựa vào một bức tường của một xưởng máy chế tạo gì đó mà nàng không biết, hình như rất rộng.
Khi nàng đi, tôi năn nỉ nàng thỉnh thoảng trở lại. Mỗi lần nàng đến, chúng tôi ngồi bên nhau, nói với nhau đủ thứ chuyện. Những lúc có nàng tôi cảm thấy đời mình đỡ cô đơn và những mặc cảm lâu nay vẫn đè nặng trong lòng nhẹ bớt phần nào. Ðối với tôi, cuộc sống trở thành có ý nghĩa, tôi thấy rõ tôi là một con người, không phải là một con vật bị thiên hạ ghê tởm. Cặp mắt Li-la! Nếu Li-la có một cặp mắt bình thường trong sáng như mọi người con gái khác thì nhan sắc nàng sẽ tăng lên rất nhiều.Nhưng nếu Li-la có cặp mắt bình thường chưa chắc nàng phải làm nghề hành khất, và giả thử chẳng may phải làm nghề hành khất thì với đôi mắt sáng, nàng sẽ trông thấy gương mặt tôi, trông thấy thân hình tàn tật của tôi và nàng cũng sẽ khinh bỉ, ghê tởm, không thèm chấp nhận bất cứ một cái gì khác nơi tôi ngoại trừ chút của bố thí! Không, cặp mắt sáng sẽ ngăn cản, không cho tôi được phép gần nàng.
Tôi suy nghĩ vị kỷ như vậy bởi vì tôi là con người khốn khổ, hèn kém, bị cuộc đời ruồng bỏ trong khi vẫn có trái tim, vẫn có tình cảm của một con người. Vậy thì, từ sự thèm khát đó, có gì xấu xa trong những ý nghĩ của tôi?
Thiên hạ để ý đến sự liên lạc giữa hai chúng tôi nhưng không ai thèm ghen tỵ. Một con “khỉ-người” giao du mật thiết với một cô ả hành khất đui mù, điều đó khiến đa số thích thú, họ thấy khôi hài như một sự nhạo báng độc ác của Thượng đế đối với những kẻ bị đời khinh miệt, ở dưới tận cùng đất đen.
Một hôm tôi cầm tay người con gái:
- Li-la, em nghĩ thế nào về anh?
Nàng cúi mặt, mỉm cười e lệ. Tôi năn nỉ:
- Nói đi em, Li-la! Hãy nói cho anh biết em nghĩ thế nào...
Li-la ửng hồng gò má giống tất cả mọi người con gái khác mặc dù đui mù. Tại sao người mù không có quyền e lệ như người sáng? – Nàng hóm hỉnh trả lời nho nhỏ, đâu đây vương vấn nụ cười:
- Chẳng lẽ em lại có thể nói rằng anh đối xử không tốt với em, một kẻ đui khó tật nguyền?
- Nhưng em có yêu anh không?
Người con gái không trả lời, chỉ im lặng mỉm cười trông mới dịu hiền làm sao!
Sau khi nàng đã đi khỏi, tôi ngồi im lặng thưởng thức niềm vui đang tràn ngập trong lòng như say,như mơ. Li-la, Li-la..., tôi thầm gọi tên nàng. Li-la, Li-la..., ít nhất thì cuối cùng tôi cũng đã có cái tên một người con gái để gọi, để mà yêu thương và có một người con gái biết thương yêu tôi để đắp đổi cho nhau trong cuộc đời nghiệt ngã thiếu tình người này. Cuộc sống từ nhỏ tới lớn tôi đã chịu đựng, bây giờ trở thành ngọt ngào thắm đượm. Cuộc đời, ôi mới thân ái làm sao!
Tự dưng tôi thấy sợ hãi những kẻ vẫn nhạo báng tôi. Liệu họ có cho Li-la biết rằng tôi cực kỳ dị hợm? Nếu đúng như vậy thì độc ác quá, họ coi sự xấu xí mà tôi không muốn là một kẻ thù, không dành cho tôi lấy một điểm tựa cuối cùng để sống. Tôi có đụng chạm gì tới họ đâu? Tại sao mọi người lại căm ghét tôi về cái tội “xấu” tôi không hề được quyền quyết định?
Liệu Li-la có thiên kiến về cái xấu cái đẹp như mọi người khác không? Ðã một lần nàng kể với tôi rằng nàng bị mù từ lúc mới ra đời. Theo tôi hiểu, những người bị mù bẩm sinh như vậy không có khái niệm gì về cái xấu cái đẹp. tôi không dám nói rằng sự bất hạnh của nàng là sự may mắn cho tôi, nhưng thành thật mà nói, dẫu sao nó cũng khiến tôi bớt băn khoăn lo lắng phần nào.
Tôi suy nghĩ về sự kết hợp giữa hai chúng tôi. Gia đình tôi theo Hồi giáo, thuộc đẳng cấp khác, cao hơn. Còn nàng, nàng thuộc Ấn Ðộ giáo, thuộc đẳng cấp khác, thấp hơn. Những cuộc hôn nhân khác tôn giáo, khác đẳng cấp như vậy hoàn toàn không được chấp nhận, cả đẳng cấp lẫn tôn giáo sẽ không có vị chức sắc nào đồng ý đứng ra hành lễ. Hết sức khó khăn!
Như thườnglệ, hôm sau Li-la đến, tôi cầm tay nàng:
- Li-la, em có bằng lòng lấy anh không?
Nàng im lặng suy nghĩ:
- Anh nói sao? Anh không nghĩ rằng hai đứa chúng ta khác tôn giáo, khác đẳng cấp?
Người tôi run lên. Tôi tha thiết giải thích với nàng:
- Không em ạ, anh chỉ cần ý kiến của em thôi. Thượng đế đã cho chúng ta gặp nhau, em công nhận anhlà một con người, bằng lòng lấy anh, vậy là đủ. Tôn giáo, đẳng cấp chẳng qua chỉ là những gì do con người đặt ra, không thể vì nó mà hai chúng mình đánh mất hạnh phúc.
Sau đó tôi năn nỉ:
- Nói đi em, Li-la. Hãy nói rằng em thương anh, không nỡ làm anh đau khổ.
- Vâng, em nói. Gần đây em bị mọi người nhạo báng khủng khiếp. Họ bảo: “Ðấy, sắp làm cô chủ, vợ cho khỉ đột rồi đấy!”. Theo họ, anh không được đẹp.
- Ðúng vậỵ Ðối với những người mắt sáng, anh không được đẹp, có thể nói là thân hình dị hợm, rất xấu. Nhưng riêng em, em nghĩ thế nào?
Người con gái lặng lẽ lắc đầu:
- Em không hiểu gì về cái xấu cái đẹp, không biết rõ nét mặt con người mà cũng chưa từng biết con khỉ hay con khỉ đột hình dáng ra saonữa. Ðã không biết thì em không cần để ý đến. Thế giới của em là lòng tốt của con người. Em nhìn thấy lòng tốt đó bằng trái tim. Ðối với em, anh là người đàn ông đẹp nhât trên đời. Gia đình anh theo Hồi giáo, đẳng cấp của anh cao hơn em gấp bội. Người cần suy nghĩ là anh chứ không phải em, vậy mà anh không chê em hèn kém, tật nguyền...
Tôi im lặng. Nàng nói tiếp:
- Em không có gì để đền đáp tình yêu của anh kể cả điều bình thường nhất là đôi mắt mà người con gái nào cũng có. Em thua kém tất cả mọi người. Ðã có những ngày xin ăn không được, hai mẹ con em đành nhịn đói. Ban đêm, nằm co quắp với mẹ trên chiếc ổ rơm trong chiếc chòi trống trải, dù sao cũng thân con gái, em lo sợ lắm. Cuộc đời em tất cả chìm trong biển bóng tối dầy đặc, em khao khát tình cảm con người, lòng tốt con người chứ có nhìn thấy đâu mà biết họ xấu hay đẹp? Hầu hết những đàn ông ở đẳng cấp cao như anh đều giữ danh giá của họ, không thèm hạ mình ném xuống chiếc bát của đứa con gái hèn hạ lấy một đồng xu nhân danh lòng từ thiện. Lần đầu tiên gặp anh, em rất ngạc nhiên, anh thương xót em khác hẳn mọi người. Em biết ơn anh. Từ sự biết ơn ấy em yêu kính anh như thần thánh. Em chỉ ân hận không có gì đền đáp tấm lòng của anh thôi, còn việc hôn nhân do anh định liệu. Em không cần biết anh xấu hay đẹp vì em có biết xấu đẹp là thế nào đâu mà phải thắc mắc về những điều người ta nhạo báng Chỉ có một điều rằng em yêu mến anh, kính trọng anh, điều đó quá hạnh phúc cho em!
Người tôi run lên. Tôi ứa nước mắt nắm chặt tay nàng:
- Li-la, đừng buồn nữa em. Từ nay trên cuộc đời này mình đã có nhau, nương dựa vào nhau để sống.
Người con gái cúi đầu im lặng.
Ít lâu sau, “đám cưới” của hai đứa tôi diễn ra: không có người dự, không có tôn giáo, đẳng cấp; chỉ có tôi, Abdulla một con khỉ đột và Li-la, cô gái hành khất đui mù. Nhân danh Thượng đế chung cho cả đạo Hồi và đạo Ấn Ðộ, hai con người tận cùng dưới đáy xã hội loài người chúng tôi thề nương tựa vào nhau chung sống trọn đời.
Li-la đưa mẹ về ở chung, thiên hạ lại càng đàm tiếu: “Thật đúng một nhà tàn tật!”.
Tôi không dám nói chúng tôi hạnh phúc, nhưng Li-la là người phụ nữ hiền dịu, được ăn mặc đầy đủ, không phải lang thang bữa đói bữa no, người nàng có da có thịt, hồng hào trông thấy, chỉ tội một nỗi là vẫn mù loà.
Thế rồi nàng có thai. Tôi mừng và nàng cũng mừng. Cám ơn Thượng đế tối đại tối cao, nhờ Người nên những kẻ khốn khổ dưới đáy xã hội đã có chút đất tình cảm dung thân.
Trước khi Li-la sinh gần một tháng, tôi thận trọng mời bác sĩ tới tận nhà để khám, đề phòng có gì trục trặc. Khám xong, bác sĩ gật đầu:
- Tốt lắm, cái thai rất mạnh. Nhưng tôi để ý tha6’y dường như bà ấy bị khiếm thị từ nhỏ?
- Vâng.
- Khiếm thị bẩm sinh?
- Vâng.
Bác sĩ coi lại mắt cho nàng:
- Cái này không phải mất thị giác mà là trường hợp đặc biệt, bị kéo màng mắt từ trong bào thai đấy thôi. Chữa rất dễ, chỉ cần giải phẫu chút đỉnh là xong chẳng tốn kém bao nhiêu đâu. Tại sao không chữa từ trước?
- Dạ thưa bác sĩ tôi cũngkhông hiểu.
- Nếu muốn chữa, đợi bà ấy sanh xong, khoẻ mạnh đưa đến bệnh viện tôi sẽ làm phẫu thuật, rất đơn giản.
- Vâng.
Bác sĩ ghi toa mua thuốc bồi bổ sức khoẻ cho Li-la, đồng thời dặn kỹ khi nào muốn mổ mắt cho nàng ông sẽ hướng dẫn rõ hơn.
Bác sĩ về xong, lời nói của ông khiến tôi suy nghĩ. Không phải tôi tiếc tiền. Sinh mạng của nàng,hạnh phúc của nàng tôi còn quý hơn của tôi nữa. Thế nhưng...
- Ôi, em sẽ chữa được mắt, sẽ thấy đường, sẽ thấy anh và trở thành người vợ bình thường như mọi người khác, anh có mừng không?
- Mừng.
- Thế sao anh không phấn khởi
- Có.
Buổi tối hôm đó tôi ra đầu nhà ngồi một mình suốt đêm, đầu óc ngổn ngang trăm ngàn ý nghĩ. Ðây là cuộc dằn vặt giữa lý trí và tình cảm. Tôi yêu Li-la hơn sinh mạng mình. Tình yêu của nàng đối với tôi là tất cả. Nhưng nếu chữa mắt cho nàng, tình yêu đó sẽ không còn nữa. Chao ôi, tôi đâu phải là người ích kỷ. Tôi muốn bảo vệ chút hạnh phúc đó trong khi tôi lại thương nàng. Tôi khóc.
Ít lâu sau, Li-la sanh đứa con tuyệt đẹp “Ô, nó có méo mó giống bố hoặc đui mù giống mẹ nó không?”, “Không, thật kỳ lạ, nó sáng mắt giống bố còn thân hình lại giống mẹ. Cái con ăn mày đó thân hình vẫn đẹp!”.
Con tôi hay ăn chóng lớn, dần dần chập chững biết đi. Ðối với tôi, nó là viên ngọc. Li-la thèm khát được nhìn thấy con, nàng luôn luôn nhắc lại lời ông bác sĩ hồi trước nhưng tôi vẫn cứ nấn ná. Chẳng phải tôi lười, tại vì tôi sợ.
- Em van anh, xin anh gặp ông bác sĩ để em sáng mắt, được nhìn thấy con.
- Ðược, nghe nói ông bác sĩ đó đã chết. Ðể thủng thẳng anh sẽ hỏi thăm kiếm bác sĩ khác.
Thế rồi tôi cứ hẹn lần hẹn lữa, không dám quyết định dứt khoát. Một hôm, tôi đi ra ngoài, đến nhà băng lãnh tiền lời hàng tháng, chi dùng hàng ngày ; Ở nhà nghe đâu đứa trẻ khóc vì ngã xuống sân, Li-la vội chạy ra, vô tình quờ quạng vướng phải chiếc gậy do thằng bé nghịch vứt ngòai cửa, vậy là nàng đâm sấp mặt xuống đất. Bà mẹ không làm gì được, nằm trên giường khóc lóc kêu gào. Hàng xóm tuy ghét nhưng cũng đem đến bệnh viện dùm.
Tôi hốt hoảng chạy tới bệnh viện. Bác sĩ nói: ”Bà ấy bị té hơi nặng, tôi cho phép ông vào thăm một lát thôi, không được ở lâu”.
- Vâng.
Tôi đến bên giường Li-la. Nàng nằm thiêm thiếp vì đau đớn, hơi thở mệt nhọc, đầu quấn đầy băng.
- Anh đã tới đấy ư? Chao ôi, ước gì em có mắt để được nhìn thấy anh thấy con một lần, chết cũng cam lòng...
Sau đó nàng lại mê man. Ðêm ấy tôi về, ngồi ôm đứa con trong tay, lòng tôi ngổn ngang trăm mối. Bà mẹ khóc than rằng con bà đã chết. Tôi lo phát điên lên được. Toà án lương tâm lên án tôi, dày vò tôi. “Li-la ơi, xin em đừng chết, xin đừng bỏ con thơ dại bơ vơ lạc lõng”. Tôi hiểu, nếu nàng chết, đó chính là lỗi tại tôi, nàng đáng thương quá, không có gì bù đắp lại được. Nhưng nếu nàng sống, với niềm ăn năn hối hận này, liệu tôi có đủ can đảm chờ khi nàng khoẻ sẽ đưa nàng đi bác sĩ giải phẫu chữa mắt? – Tôi không hiểu gì cả, không biết những việc tôi sẽ làm.
Than ôi, thiên hạ đã không thông cảm cho nỗi đau đớn của tôi khi có thân hình kỳ dị, họ cười cợt, nhạo báng mỗi khi nhìn thấy tôi. Còn tôi, tôi cũng mù loà: vì muốn bảo vệ hạnh phúc, tuy hết lòng thương Li-la nhưng tôi không dám làm tròn bổn phận của một người chồng.
(Trích trong 20 truyện ngắn hay nhất Châu Á do Phạm Huy Kỳ biên dịch)
(Bản dịch tiếng Anh từ tiếng Malayalam của bà Susheela Misra, người Ấn)
Tác giả: K.T. Mohamed (Ấn Ðộ)
Vài dòng về tác giả:
K.T. Mohamed, sinh năm 1929 tại Manjeri bang Kerala, làm thư ký Sở Bưu Ðiện tại Calicut, là một trong các nhà văn hàng đầu của Ấn Ðộ về kịch và truyện ngắn. Truyện “Ðôi Mắt” này đã đọat giải thưởng văn học Ấn Ðộ và các nước nói tiếng Malayalam năm 1950.
Những người có mắt để nhìn đều cười mỗi khi gặp tôi. Một số cười một cách chế diễu, độc ác. Họ nhạo báng với nhau nhiều chuyện về tôi.
Bây giờ họ càng được dịp cười nhiều hơn nữa bởi vì xấu xí như tôi mà cũng có người yêu, và tiến xa hơn, lại sắp cưới nàng làm vợ! – Làm cách nào tôi quen với nàng? Làm thế nào tôi sẽ trở thành chồng nàng? Ðó là điều họ rất ngạc nhiên. Họ cười với nhau và cười vào mặt tôi. Nhưng một điều lớn hơn hết họ không chịu hiểu: Dù xấu xí cách mấy chăng nữa chung quy tôi vẫn là một con người!
Tôi biết thân hình tôi ngắn ngủn, lưng còng, đầu to, khuôn mặt dị hợm gần như không có trán, chân thấp do bị tàn tật từ lúc mới sinh. Nhiều người bảo trông tôi giống con khỉ hay con đười ươi. Nhưng không ai cười khi thấy con khỉ mà họ cười một con người giống với con khỉ. Ðã một lần tập tễnh đi trên đường phía sau mấy người lạ có vẻ học thức, tôi nghe một người nói với các bạn:
- Kìa trông thằng kia giống hệt nhân vật chính trong phim Thằng Gù trên gác chuông nhà thờ Ðức Bà!
Tôi không phải thằng gù nhà thờ Ðức Bà nên không cần phải đôi co, dù tranh luận cũng vô ích. Nhưng điều đó khiến mặc cảm trong tôi tăng lên. Tôi buồn bã chán ngán cho thân phận mình.
Ra đường, tôi thường tránh để các bà các cô gặp tôi. Bởi vì nếu gặp, họ sẽ ghê tởm quay mặt đi giống như những người theo đạo Bà La Môn bất ngờ gặp con cú báo hiệu điềm gở. Nói tóm lại: đối với mọi người, tôi không được quyền có mặt trên cõi đời này!
Gia đình tôi tương đối khá giả. Cha tôi mất sớm khi tôi còn nhỏ nên tôi không biết trông ông thế nào. Cái gì khiến diện mạo, thân hình tôi khó coi đến thế? Di truyền chăng? Lỗi tại cha tôi chăng, hay tại mẹ tôi? Không, tôi chưa từng nghe ai nói rằng cha tôi xấu. Mà dù có xấu chăng nữa tôi cũng không oán trách cha mẹ. Tại sao lại oán trách? Lỗi sinh tôi ra ư? Nói cho cùng, cả cha lẫn mẹ tôi đều không có quyền định đoạt khi tôi là cái bào thai còn nằm trong bụng và cả cha lẫn mẹ tôi đều không trông đợi sinh ra một đứa con rất đáng ghê tởm.
Bây giờ chỉ còn lại mẹ tôi. Dù sao tôi cũng là kẻ nối tiếp dòng dõi gia đình. Chẳng lẽ một cái cây xấu thì nó không được quyền đâm chồi nẩy lộc hay sao?
Ðiều đó khiến mẹ tôi rất lấy làm suy nghĩ bởi vì càng ngày tôi càng lớn tuổi. Một hôm, bà than thở:
- Con trai của mẹ, dẫu thế nào chăng nữa mẹ cũng mong mỏi có người con dâu và những đứa cháu nội. Mẹ đã già rồi!
Lòng tôi nặng trĩu, giá buốt. Tôi trả lời gượng gạo:
- Vâng con cũng nghĩ thế!
Sức tôi không làm gì được, mẹ tôi bèn năn nỉ nhờ cậy một bà hàng xóm tóc bạc vẫn quen mai mối.Hai bà thì thầm bàn tính với nhau, đi đi về về tất bật, nét mặt có vẻ thất vọng. Tôi dò hỏi: “Chuyện đó ra sao hả mẹ?”, mẹ tôi lắc đầu: “Không có gì đâu”. Những tiếng “có gì đâu” như giấu giếm ấy tôi hiểu mang theo cả nỗi trắc ẩn của người mẹ. Và những kẻ lâu nay không có chuyện gì để cười, bây giờ tha hồ mai mỉa: “ Ôi,cái con khỉ đột đó cũng muốn lấy vợ!”. Tôi buồn lắm. Bà cụ hàng xóm thành thật khuyên nhủ: “ cháu phải biết công cho mẹ cháu. Ta với mẹ cháu dã hết sức tìm kiếm khắp nơi nhưng chẳng chỗ nào họ bằng lòng”.
Tôi bắt đầu ăn mặc chải chuốt, bỏ khăn mùi soa vào túi, xức nước hoa mỗi khi ra đường. Kết quả, những lời đàm tiếu lại càng cay độc. Mọi người bảo nhau: “Dù có tắm đến nước ngũ vị thì con quạ đen cũng chả có cách nà đổi lốt biến thành con chim thiên nga!”, và họ nhổ nước miếng: “Rõ thật rởm đời!”
Mấy năm sau thì mẹ tôi mất. Tội nghiệp mẹ tôi, cho đến lúc chết vẫn không thực hiện được niềm mong mỏi cuối cùng là có được một nàng dâu. Ðàn bà con gái chẳng ai thèm lấy một con “khỉ người”.
Một hôm tôi bỗng nghe ở cửa có tiếng gậy lọc cọc và một giọng phái nữ rên rỉ, cầu khẩn:
- Trăm lạy quý ông quý bà! Xin quý ông quý bà làm ơn làm phước bố thí cho kẻ đui tối tật nguyền này miếng cơm manh aó...
Tôi chân thấp chân cao bước ra, đứng vịn trên thành cửa nhìn nàng. Ðó là một người con gái xa lạ, chưa từng đến đây bao giờ. Tuy nàng ăn mặc rách rưới nhưng ngó kỹ thấy gương mặt trái soan, thân hình cân đối với cặp mắt nhiu nhíu, đục lờ lờ, tay chống cây gậy. Có lẽ nàng còn trẻ lắm, kém tôi đến năm sáu tuổi và nếu không mù thì có thể gọi là đẹp.
- Lạy quý ông quý bà, xin quý ông quý bà làm ơn làm phước...
“Tội nghiệp, con gái thế này mà mù, lang thang hành khất kiếm ăn”. Tự nhiên tôi thấy thương hại, bèn tập tễnh bước xuống, dắt tay nàng:
- Cô ngồi lên đây! Lên trên hè này!...
Người con gái quờ quạng kẹp cây gậy vào nách, cặp mắt nhấp nháy, ngạc nhiên có vẻ không hiểu.Một tay tôi cầm tay nàng, một tay đỡ lưng nàng, giúp nàng ngôì lên trên hiên. Chao ôi, dù sao tôi cũng là đàn ông, lần đầu tiên tiếp xúc với da thịt phụ nữ lòng tôi xốn xang, tay tôi run run, mặt tôi vô tình gần với mặt nàng...Ngoại trừ đôi mắt đục lờ lờ, khuôn mặt nàng sao xinh xắn đến thế, đúng là gương mặt trái soan, hiền lành, cam chịu.
Tôi dặn nàng ngồi đấy rồi vào trong nhà lấy đồ ăn đem ra và cầm tay nàng, đặt vào đấy một đồng ru-pi. Người tôi nóng bừng. Nàng có biết rằng tôi hồi hộp, giọng run rẩy, miệng khô khốc. Tôi kéo chiếc ghế con nhỏ xíu ngồi bên cạnh nàng.
Người con gái vừa ăn vừa kể cho tôi nghe nàng tên là Li-la, hành khất kiếm tiền nuôi mẹ già bị liệt một chân. Hai mẹ con trú ngụ trong một chiếc chòi ở ngoại ô, dựa vào một bức tường của một xưởng máy chế tạo gì đó mà nàng không biết, hình như rất rộng.
Khi nàng đi, tôi năn nỉ nàng thỉnh thoảng trở lại. Mỗi lần nàng đến, chúng tôi ngồi bên nhau, nói với nhau đủ thứ chuyện. Những lúc có nàng tôi cảm thấy đời mình đỡ cô đơn và những mặc cảm lâu nay vẫn đè nặng trong lòng nhẹ bớt phần nào. Ðối với tôi, cuộc sống trở thành có ý nghĩa, tôi thấy rõ tôi là một con người, không phải là một con vật bị thiên hạ ghê tởm. Cặp mắt Li-la! Nếu Li-la có một cặp mắt bình thường trong sáng như mọi người con gái khác thì nhan sắc nàng sẽ tăng lên rất nhiều.Nhưng nếu Li-la có cặp mắt bình thường chưa chắc nàng phải làm nghề hành khất, và giả thử chẳng may phải làm nghề hành khất thì với đôi mắt sáng, nàng sẽ trông thấy gương mặt tôi, trông thấy thân hình tàn tật của tôi và nàng cũng sẽ khinh bỉ, ghê tởm, không thèm chấp nhận bất cứ một cái gì khác nơi tôi ngoại trừ chút của bố thí! Không, cặp mắt sáng sẽ ngăn cản, không cho tôi được phép gần nàng.
Tôi suy nghĩ vị kỷ như vậy bởi vì tôi là con người khốn khổ, hèn kém, bị cuộc đời ruồng bỏ trong khi vẫn có trái tim, vẫn có tình cảm của một con người. Vậy thì, từ sự thèm khát đó, có gì xấu xa trong những ý nghĩ của tôi?
Thiên hạ để ý đến sự liên lạc giữa hai chúng tôi nhưng không ai thèm ghen tỵ. Một con “khỉ-người” giao du mật thiết với một cô ả hành khất đui mù, điều đó khiến đa số thích thú, họ thấy khôi hài như một sự nhạo báng độc ác của Thượng đế đối với những kẻ bị đời khinh miệt, ở dưới tận cùng đất đen.
Một hôm tôi cầm tay người con gái:
- Li-la, em nghĩ thế nào về anh?
Nàng cúi mặt, mỉm cười e lệ. Tôi năn nỉ:
- Nói đi em, Li-la! Hãy nói cho anh biết em nghĩ thế nào...
Li-la ửng hồng gò má giống tất cả mọi người con gái khác mặc dù đui mù. Tại sao người mù không có quyền e lệ như người sáng? – Nàng hóm hỉnh trả lời nho nhỏ, đâu đây vương vấn nụ cười:
- Chẳng lẽ em lại có thể nói rằng anh đối xử không tốt với em, một kẻ đui khó tật nguyền?
- Nhưng em có yêu anh không?
Người con gái không trả lời, chỉ im lặng mỉm cười trông mới dịu hiền làm sao!
Sau khi nàng đã đi khỏi, tôi ngồi im lặng thưởng thức niềm vui đang tràn ngập trong lòng như say,như mơ. Li-la, Li-la..., tôi thầm gọi tên nàng. Li-la, Li-la..., ít nhất thì cuối cùng tôi cũng đã có cái tên một người con gái để gọi, để mà yêu thương và có một người con gái biết thương yêu tôi để đắp đổi cho nhau trong cuộc đời nghiệt ngã thiếu tình người này. Cuộc sống từ nhỏ tới lớn tôi đã chịu đựng, bây giờ trở thành ngọt ngào thắm đượm. Cuộc đời, ôi mới thân ái làm sao!
Tự dưng tôi thấy sợ hãi những kẻ vẫn nhạo báng tôi. Liệu họ có cho Li-la biết rằng tôi cực kỳ dị hợm? Nếu đúng như vậy thì độc ác quá, họ coi sự xấu xí mà tôi không muốn là một kẻ thù, không dành cho tôi lấy một điểm tựa cuối cùng để sống. Tôi có đụng chạm gì tới họ đâu? Tại sao mọi người lại căm ghét tôi về cái tội “xấu” tôi không hề được quyền quyết định?
Liệu Li-la có thiên kiến về cái xấu cái đẹp như mọi người khác không? Ðã một lần nàng kể với tôi rằng nàng bị mù từ lúc mới ra đời. Theo tôi hiểu, những người bị mù bẩm sinh như vậy không có khái niệm gì về cái xấu cái đẹp. tôi không dám nói rằng sự bất hạnh của nàng là sự may mắn cho tôi, nhưng thành thật mà nói, dẫu sao nó cũng khiến tôi bớt băn khoăn lo lắng phần nào.
Tôi suy nghĩ về sự kết hợp giữa hai chúng tôi. Gia đình tôi theo Hồi giáo, thuộc đẳng cấp khác, cao hơn. Còn nàng, nàng thuộc Ấn Ðộ giáo, thuộc đẳng cấp khác, thấp hơn. Những cuộc hôn nhân khác tôn giáo, khác đẳng cấp như vậy hoàn toàn không được chấp nhận, cả đẳng cấp lẫn tôn giáo sẽ không có vị chức sắc nào đồng ý đứng ra hành lễ. Hết sức khó khăn!
Như thườnglệ, hôm sau Li-la đến, tôi cầm tay nàng:
- Li-la, em có bằng lòng lấy anh không?
Nàng im lặng suy nghĩ:
- Anh nói sao? Anh không nghĩ rằng hai đứa chúng ta khác tôn giáo, khác đẳng cấp?
Người tôi run lên. Tôi tha thiết giải thích với nàng:
- Không em ạ, anh chỉ cần ý kiến của em thôi. Thượng đế đã cho chúng ta gặp nhau, em công nhận anhlà một con người, bằng lòng lấy anh, vậy là đủ. Tôn giáo, đẳng cấp chẳng qua chỉ là những gì do con người đặt ra, không thể vì nó mà hai chúng mình đánh mất hạnh phúc.
Sau đó tôi năn nỉ:
- Nói đi em, Li-la. Hãy nói rằng em thương anh, không nỡ làm anh đau khổ.
- Vâng, em nói. Gần đây em bị mọi người nhạo báng khủng khiếp. Họ bảo: “Ðấy, sắp làm cô chủ, vợ cho khỉ đột rồi đấy!”. Theo họ, anh không được đẹp.
- Ðúng vậỵ Ðối với những người mắt sáng, anh không được đẹp, có thể nói là thân hình dị hợm, rất xấu. Nhưng riêng em, em nghĩ thế nào?
Người con gái lặng lẽ lắc đầu:
- Em không hiểu gì về cái xấu cái đẹp, không biết rõ nét mặt con người mà cũng chưa từng biết con khỉ hay con khỉ đột hình dáng ra saonữa. Ðã không biết thì em không cần để ý đến. Thế giới của em là lòng tốt của con người. Em nhìn thấy lòng tốt đó bằng trái tim. Ðối với em, anh là người đàn ông đẹp nhât trên đời. Gia đình anh theo Hồi giáo, đẳng cấp của anh cao hơn em gấp bội. Người cần suy nghĩ là anh chứ không phải em, vậy mà anh không chê em hèn kém, tật nguyền...
Tôi im lặng. Nàng nói tiếp:
- Em không có gì để đền đáp tình yêu của anh kể cả điều bình thường nhất là đôi mắt mà người con gái nào cũng có. Em thua kém tất cả mọi người. Ðã có những ngày xin ăn không được, hai mẹ con em đành nhịn đói. Ban đêm, nằm co quắp với mẹ trên chiếc ổ rơm trong chiếc chòi trống trải, dù sao cũng thân con gái, em lo sợ lắm. Cuộc đời em tất cả chìm trong biển bóng tối dầy đặc, em khao khát tình cảm con người, lòng tốt con người chứ có nhìn thấy đâu mà biết họ xấu hay đẹp? Hầu hết những đàn ông ở đẳng cấp cao như anh đều giữ danh giá của họ, không thèm hạ mình ném xuống chiếc bát của đứa con gái hèn hạ lấy một đồng xu nhân danh lòng từ thiện. Lần đầu tiên gặp anh, em rất ngạc nhiên, anh thương xót em khác hẳn mọi người. Em biết ơn anh. Từ sự biết ơn ấy em yêu kính anh như thần thánh. Em chỉ ân hận không có gì đền đáp tấm lòng của anh thôi, còn việc hôn nhân do anh định liệu. Em không cần biết anh xấu hay đẹp vì em có biết xấu đẹp là thế nào đâu mà phải thắc mắc về những điều người ta nhạo báng Chỉ có một điều rằng em yêu mến anh, kính trọng anh, điều đó quá hạnh phúc cho em!
Người tôi run lên. Tôi ứa nước mắt nắm chặt tay nàng:
- Li-la, đừng buồn nữa em. Từ nay trên cuộc đời này mình đã có nhau, nương dựa vào nhau để sống.
Người con gái cúi đầu im lặng.
Ít lâu sau, “đám cưới” của hai đứa tôi diễn ra: không có người dự, không có tôn giáo, đẳng cấp; chỉ có tôi, Abdulla một con khỉ đột và Li-la, cô gái hành khất đui mù. Nhân danh Thượng đế chung cho cả đạo Hồi và đạo Ấn Ðộ, hai con người tận cùng dưới đáy xã hội loài người chúng tôi thề nương tựa vào nhau chung sống trọn đời.
Li-la đưa mẹ về ở chung, thiên hạ lại càng đàm tiếu: “Thật đúng một nhà tàn tật!”.
Tôi không dám nói chúng tôi hạnh phúc, nhưng Li-la là người phụ nữ hiền dịu, được ăn mặc đầy đủ, không phải lang thang bữa đói bữa no, người nàng có da có thịt, hồng hào trông thấy, chỉ tội một nỗi là vẫn mù loà.
Thế rồi nàng có thai. Tôi mừng và nàng cũng mừng. Cám ơn Thượng đế tối đại tối cao, nhờ Người nên những kẻ khốn khổ dưới đáy xã hội đã có chút đất tình cảm dung thân.
Trước khi Li-la sinh gần một tháng, tôi thận trọng mời bác sĩ tới tận nhà để khám, đề phòng có gì trục trặc. Khám xong, bác sĩ gật đầu:
- Tốt lắm, cái thai rất mạnh. Nhưng tôi để ý tha6’y dường như bà ấy bị khiếm thị từ nhỏ?
- Vâng.
- Khiếm thị bẩm sinh?
- Vâng.
Bác sĩ coi lại mắt cho nàng:
- Cái này không phải mất thị giác mà là trường hợp đặc biệt, bị kéo màng mắt từ trong bào thai đấy thôi. Chữa rất dễ, chỉ cần giải phẫu chút đỉnh là xong chẳng tốn kém bao nhiêu đâu. Tại sao không chữa từ trước?
- Dạ thưa bác sĩ tôi cũngkhông hiểu.
- Nếu muốn chữa, đợi bà ấy sanh xong, khoẻ mạnh đưa đến bệnh viện tôi sẽ làm phẫu thuật, rất đơn giản.
- Vâng.
Bác sĩ ghi toa mua thuốc bồi bổ sức khoẻ cho Li-la, đồng thời dặn kỹ khi nào muốn mổ mắt cho nàng ông sẽ hướng dẫn rõ hơn.
Bác sĩ về xong, lời nói của ông khiến tôi suy nghĩ. Không phải tôi tiếc tiền. Sinh mạng của nàng,hạnh phúc của nàng tôi còn quý hơn của tôi nữa. Thế nhưng...
- Ôi, em sẽ chữa được mắt, sẽ thấy đường, sẽ thấy anh và trở thành người vợ bình thường như mọi người khác, anh có mừng không?
- Mừng.
- Thế sao anh không phấn khởi
- Có.
Buổi tối hôm đó tôi ra đầu nhà ngồi một mình suốt đêm, đầu óc ngổn ngang trăm ngàn ý nghĩ. Ðây là cuộc dằn vặt giữa lý trí và tình cảm. Tôi yêu Li-la hơn sinh mạng mình. Tình yêu của nàng đối với tôi là tất cả. Nhưng nếu chữa mắt cho nàng, tình yêu đó sẽ không còn nữa. Chao ôi, tôi đâu phải là người ích kỷ. Tôi muốn bảo vệ chút hạnh phúc đó trong khi tôi lại thương nàng. Tôi khóc.
Ít lâu sau, Li-la sanh đứa con tuyệt đẹp “Ô, nó có méo mó giống bố hoặc đui mù giống mẹ nó không?”, “Không, thật kỳ lạ, nó sáng mắt giống bố còn thân hình lại giống mẹ. Cái con ăn mày đó thân hình vẫn đẹp!”.
Con tôi hay ăn chóng lớn, dần dần chập chững biết đi. Ðối với tôi, nó là viên ngọc. Li-la thèm khát được nhìn thấy con, nàng luôn luôn nhắc lại lời ông bác sĩ hồi trước nhưng tôi vẫn cứ nấn ná. Chẳng phải tôi lười, tại vì tôi sợ.
- Em van anh, xin anh gặp ông bác sĩ để em sáng mắt, được nhìn thấy con.
- Ðược, nghe nói ông bác sĩ đó đã chết. Ðể thủng thẳng anh sẽ hỏi thăm kiếm bác sĩ khác.
Thế rồi tôi cứ hẹn lần hẹn lữa, không dám quyết định dứt khoát. Một hôm, tôi đi ra ngoài, đến nhà băng lãnh tiền lời hàng tháng, chi dùng hàng ngày ; Ở nhà nghe đâu đứa trẻ khóc vì ngã xuống sân, Li-la vội chạy ra, vô tình quờ quạng vướng phải chiếc gậy do thằng bé nghịch vứt ngòai cửa, vậy là nàng đâm sấp mặt xuống đất. Bà mẹ không làm gì được, nằm trên giường khóc lóc kêu gào. Hàng xóm tuy ghét nhưng cũng đem đến bệnh viện dùm.
Tôi hốt hoảng chạy tới bệnh viện. Bác sĩ nói: ”Bà ấy bị té hơi nặng, tôi cho phép ông vào thăm một lát thôi, không được ở lâu”.
- Vâng.
Tôi đến bên giường Li-la. Nàng nằm thiêm thiếp vì đau đớn, hơi thở mệt nhọc, đầu quấn đầy băng.
- Anh đã tới đấy ư? Chao ôi, ước gì em có mắt để được nhìn thấy anh thấy con một lần, chết cũng cam lòng...
Sau đó nàng lại mê man. Ðêm ấy tôi về, ngồi ôm đứa con trong tay, lòng tôi ngổn ngang trăm mối. Bà mẹ khóc than rằng con bà đã chết. Tôi lo phát điên lên được. Toà án lương tâm lên án tôi, dày vò tôi. “Li-la ơi, xin em đừng chết, xin đừng bỏ con thơ dại bơ vơ lạc lõng”. Tôi hiểu, nếu nàng chết, đó chính là lỗi tại tôi, nàng đáng thương quá, không có gì bù đắp lại được. Nhưng nếu nàng sống, với niềm ăn năn hối hận này, liệu tôi có đủ can đảm chờ khi nàng khoẻ sẽ đưa nàng đi bác sĩ giải phẫu chữa mắt? – Tôi không hiểu gì cả, không biết những việc tôi sẽ làm.
Than ôi, thiên hạ đã không thông cảm cho nỗi đau đớn của tôi khi có thân hình kỳ dị, họ cười cợt, nhạo báng mỗi khi nhìn thấy tôi. Còn tôi, tôi cũng mù loà: vì muốn bảo vệ hạnh phúc, tuy hết lòng thương Li-la nhưng tôi không dám làm tròn bổn phận của một người chồng.
(Trích trong 20 truyện ngắn hay nhất Châu Á do Phạm Huy Kỳ biên dịch)
(Bản dịch tiếng Anh từ tiếng Malayalam của bà Susheela Misra, người Ấn)
HẾT