Tại Rajasthan (ấn Độ), đền Karniji, hóa thân của nữ thần Durga, là nơi hành hương đầy dãy những "chuột thiêng" tự do bò đi khắp nơi và leo lên cả bàn thờ, cả người, ở đây, người ta cho rằng loài gặm nhấm ấy là sự tái sinh của đẳng cấp Charan - đẳng cấp của người phụ nữ thánh thiện ...

Nơi loài chuột trở thành con vật thiêng.

Lần đầu bước vào đền Deshnoke nằm trong vùng hoang vu của Jangal-Desh, Rajasthan, thuộc Tây Bắc ấn Độ, du khách sẽ không ngạc nhiên chút nào khi được yêu cầu để giày ở ngoài cửa: trong tất cả những ngôi đền Hindou, đó là điều bắt buộc. Nhưng du khách sẽ ngỡ ngàng trước sự trang trí lộng lẫy tại mặt tiền bằng đá cẩm thạch trắng. Tiến vào cái sân đầu tiên, người ta sẽ không thể không say mê khi ngắm nhìn những kiến trúc cổ kính và sự ngạc nhiên duy nhất là thấy một người đàn ông đang cắm cúi lau chùi những tấm đá cẩm thạch ở sân.

Cho tới khi vượt qua cái cửa bằng bạc khối với những hoa văn nổi để tiến vào cái sân thứ hai, du khách mới hiểu rằng người đàn ông ấy đang tẩy uế những cặn bã do chuột thải ra. Tại ấn Độ, có nhiều ngôi đền thờ những con vật thiêng, nhưng Deshnoke là ngôi đền duy nhất tôn thờ loài gặm nhấm luôn kêu chí chóe ấy. ở phía trong đền, chuột lúc nhúc khắp nơi, chui cả vào trong quần du khách và những người sùng đạo, mặc dù một bệnh dịch mới đây đã làm giảm dân số trong vùng. Người ra ước tính số chuột sống ở trong đền lên tới mấy chục ngàn con. Trở thành quen thuộc, chúng leo cả lên trên đầu người tu sĩ khi ông ta cho chúng ăn.

Thuộc loài Rattus rattus hoặc chuột đen ấn Độ, còn được gọi là chuột biển (bởi chúng lan tràn trên toàn hành tinh qua sự thông thương của những con tàu), loài gặm nhấm ấy bị quy kết tội làm lan truyền bệnh dịch hạch. Tuy nhiên tại Deshnoke, chưa có một trường hợp dịch hạch nào được loan báo. Lũ chuột đen đuôi dài này thường tụ tập chung quanh một cái đĩa lớn bằng kim loại chứa đầy hạt ngũ cốc không bao giờ vơi: hàng trăm khách hành hương tới cầu nguyện trước tượng nữ thần Karniji, mỗi lần qua đó lại bỏ vào đĩa một nắm ngô hay đậu.

Bàn thờ được trông coi thường trực bởi những người Hindou chịu trách nhiệm về sự an toàn của loài chuột thiêng. Tập tục truyền thống phạt ai vô ý giẫm bẹp một con thì phải bồi thường một con chuột bằng vàng ròng. Cần phải lùi lại 500 năm về trước để tìm hiểu tại sao chuột lại trở thành đối tượng được sùng bái như vậy.

Phép thần thông bảo vệ những người cùng khổ

Nguồn gốc của huyền thoại: nữ thần Karniji Mata qua đời năm 151 tuổi, được coi như hóa thân của Durga, nữ thánh của người Hindou và là vợ của thần Siva. Trong những năm 1430, bà ngự trị trong ốc đảo ở Deshnoke. Người Hindou tin rằng nữ thần mẹ tái sinh vào kiếp người mỗi thế hệ một lần.

Karniji được tôn sùng bởi hai lý do: trước hết là phép thần thông của bà đã chữa khỏi được nhiều bệnh tật, thứ hai, bà luôn bênh vực những người nghèo khổ. Bà tuyên bố rằng sự giáng trần của mình nhằm mục đích làm cho các lãnh chúa hiểu rằng họ phải có bổn phận đối với các thần dân của họ, bổn phận mà bấy lâu họ đã xao lãng. Deshnoke mau chóng trở thành nơi hành hương nổi tiếng của tất cả những ai muốn lành bệnh hoặc muốn được nữ thần bảo vệ chống lại sự áp bức của lãnh chúa thời ấy.

Có không ít huyền thoại khác nhau về sự hiện diện của loài chuột ở trong đền, nhưng tất cả đều căn cứ vào thời điểm Karniji ở trong hàng ngũ của đẳng cấp Charan - hội tụ những xích mích với tử thần Yama. Karniji muốn đầu thai làm con của một người trong họ nhưng không thành công. Khi Karniji hỏi, Yama bảo rằng đứa trẻ đã thác sinh rồi. Karniji nổi giận. Để chống lại Yama, bà quyết định từ nay các thành viên trong đẳng cấp của bà sẽ đầu thai dưới hình thù những con chuột đen.

Theo một giải thích khác, sự hóa kiếp sẽ tiếp tục giữa người và chuột cho tới khi người đạt tới cõi Niết bàn mới chấm dứt. Không có một huyền thoại nào giải thích tại sao Karniji lại chọn con chuột mà không phải những con vật khác. Nhưng người ta được biết Ganesa, vị thần đầu voi, con trai trưởng của Siva, đã cưỡi trên lưng một con chuột, do vậy nó trở thành một con vật thiêng khắp xứ ấn.

Ngoài quyền lực tôn giáo, Karniji cũng còn là một nhân vật chính trị. Năm 1459, bà ủng hộ việc thành lập tiểu quốc Jangal-Desh. Thời điểm ấy, thái tử Rao Bika bất đồng ý kiến với phụ vương Jodh Singh, một tiểu vương có thế lực ở Marwar. Tự hiểu rằng mình sẽ không bao giờ được thừa kế ngai vàng, Bika bèn quyết định thiết lập một vương quốc mới tại Jangal-Desh. Để chính thức hóa quyết định ấy và để được sự ủng hộ của dân chúng, ông ta áp dụng một chiến thuật đặc biệt: tới gặp Karniji và tuyên bố là một trong những đệ tử trung thành nhất của bà. Tiếp đó, ông ta công bố những dự trù của mình: miễn thuế cho Deshnoke và những vùng chung quanh nếu bà chấp thuận ủng hộ vương quốc mới.

Trong giai đoạn có nhiều rối loạn ấy, Karniji thấy rằng rất có lợi khi liên kết với một lãnh chúa có thế lực. Vương quốc Bikaner của Rao Bika ra đời từ đó. Nhưng câu chuyện không dừng lại ở đấy. Qua nhiều thế kỷ, việc tôn thờ Karniji đã tồn tại cùng với triều đại Bika. Mỗi tân vương lên nối ngôi vua cha đều tới bái yết nữ thần Karniji để nhận sự chúc lành của các tu sĩ và hiến dâng nhiều quà tặng. Các thành viên trong hoàng tộc còn góp tiền xây thêm các phòng ốc và tu bổ nơi thánh địa. Cho tới khi ấn Độ độc lập vào năm 1947, vương quốc Bikaner mới thực sự chấm dứt.

Nhưng cho dù Bikaner không còn nữa, dân chúng vẫn tiếp tục thờ phụng Karniji. Người ta có thể nhận thấy số khách hàng hương mỗi năm một tăng, nhất là vào dịp Mela, lễ hội lớn nhất trong năm đánh dấu sự kết thúc của mùa lạnh với sự tham dự của hơn 30.000 khách hành hương.