VI
 
Năm ngoái, vào một chiều của mùa hè vĩnh cữu ở vùng này, hai hành khách của tàu buồm Nahandove đi sâu vào vùng núi của đảo Bourbon, bà ngày sau tàu khởi hành. Hai người dùng thời gian ấy để nghỉ ngơi, điều đó bề ngoài có vẻ hết sức lạ lùng so với dự định đã đưa họ đến vùng này. Nhưng chắc chắn là họ không suy xét như vậy; bởi vì sau khi cùng uống Faham ở hàng hiên, họ ăn vận đặc biệt cẩn thận, dường như định đến dự một tối vui ở thành phố, và theo con đường nhỏ trong núi, một giờ sau họ đến khi Bernie.
Tình cờ tối hôm ấy là một trong những tối sáng trăng đẹp nhất ở vung nhiệt đới. Thiên thể ấy, vừa ra khỏi những làn sóng màu đen, bắt đầu trả trên mặt biển một vệt dài trắng bạc, nhưng ánh sáng của nó không lọt vào khe núi và ven hồ chỉ lung linh ánh phản quang của mấy ngôi sao. Những cây chanh rải rác trên sườn núi cao nhất cũng chưa điểm những hạt kim cương mờ nhạt mà ánh trăng rắc lên những phiến đá bóng láng và giòn của nó. Những cây mun và liễu bách rì rào trong bóng tối; duy chỉ có mấy cây cọ khổng lồ thon nhỏ vươn cao vút tới 100 piê; và những chùm lá trên ngọn ngợi lên màu trắng bạc pha ánh xanh.
Những con chim biển im tiếng trong những khe đá, mấy con bồ câu xanh nấp sau những gờ núi cất lên tiếng gù buồn rầu và say mê. Những con bọ dừa đẹp, giống như vật trang sức bằng đá, loạt xọat trong những bụi cà phê, hay vù vù bay là là trên mặt hồ, và tiếng réo đều đều của dòng thác dường như trao đổi những lời bí ẩn với tiếng vang hai bên bờ.
Rẽ vào một con đường mòn dốc đứng, hai du khách cô đơn đến một chỗ cao trong hẻm núi, nơi dòng thác như một cột hơi nước trắng xóa và nhẹ đổ xuống đáy vực. Đám dây leo rũ xuống từ thân những cây cọ sợi tạo nên ở nơi này một cái nôi tự nhiên lơ lửng trên dong nước. Với thái độ bình tĩnh đáng khâm phục, sir Ralph chặt nhánh mấy cành lá có thể gây vướng khi họ lao xuống, rồi cầm tay cô em họ và kéo nàng ngồi xuống một tảng đá đầy rêu, từ chỗ này, ban ngày trước mắt hiện ra một cảnh ngoạn mục với tất cả vẻ duyên dáng hoang dã đầy sức mạnh. Nhưng lúc này, đêm tối và hơi nước dày đặc của dòng thác bao trùm mọi vật; khiến cho vực thẳm dường như sâu vô hạn và khủng khiếp.
- Indiana thân mến – anh nói với nàng – tôi lưu ý em rằng muốn cho dự định của chúng ta thành công, thì phải hết sức bình tĩnh. Nếu em lao xuống ở phía àm bóng tối dày đặc khiến em tương đấy là một khoảng trống thì nhất định em sẽ tan xác vì va vào đá, và em sẽ phải chịu đựng một cái chết chậm chạp và dữ dội. Nhưng nếu cẩn thận gieo mình vào dải nước trắng xóa đổ xuống thì em sẽ theo nó xuống ồ nước, dòng thác sẽ nhận chìm em xuống hồ. Hơn nữa, nếu em chịu khó chờ đợi một tiếng đồng hồ nữa, trăng sẽ lên khá cao, soi sáng cho em nhìn rõ.
- Em thấy như thế tốt hơn – Indiana trả lời – nhất là chúng ta phải giành những khoảnh khắc cuối cùng cho những ý nghĩ tôn giáo.
- Cô nói đúng, cô bạn tôi ạ - Ralph nói – Tôi cho rằng cái giờ cao cả này là giờ tĩnh tâm và cầu nguyện. Tôi không nói rằng chúng ta phải hòa giải với Thượng đến, như vậy là quên mất khoảng cách giữa chúng ta và Đấng tối cao toàn năng. Nhưng tôi nghĩ rằng chúng ta phải hòa giải với những người đã làm chúng ta đau khổ và gửi theo ngọn gió thổi về hướng tây bắc những lời nhân từ cho những người ở cách xa ta ba ngàn dặm.
Indiana tiếp nhận ý kiến đó mà không hề ngạc nhiên, không hề xúc động. Từ nhiều táng nay, nàng ngày càng tôn trọng ý kiến của Ralph theo với sự thay đổi của chính bản thân anh. Nàng nghe anh không còn như nghe một cố vấn lạnh lùng, nàng lẳng lặng theo anh như theo vị thần hộ mệnh nâng nàng lên khỏi mặt đất và giải thoát nàng khỏi mọi đau khổ.
- Em đồng ý – nàng nói – Em vui mừng cảm thấy em có thể tha thứ một cách dễ dàng, trong lòng em không hề có hận thù, luyến tiếc, tình yêu hay oán giận. Giây lút này, em hầu như không nhớ tới những đau buồn của cuộc đời sầu bi của em và sự vô ơn của những người xung quanh. Thượng đến cao cả! Ngài nhìn thấy đáy trái tim con; Ngài biết trái tim con trong sạch và hiền hòa, và mọi ý nghĩ tình yêu và hy vọng của con đều hướng về Ngài.
Ralph liền ngồi xuống dưới chân Indiana và bắt đầu cầu nguyện bằng một giọng mạnh mẽ át cả tiếng thác đổ. Có lẽ đây là lần đầu tiên từ khi anh ra đời, ý nghĩ cua anh hoàn toàn phù hợp với lời nói từ miệng anh thốt ra. Giờ chết đã điểm; tâm hồn này không còn bị trói buộc nữa, không còn bí ẩn nữa; nó chỉ còn thuộc về Thượng đế; xiềng xách của xã hội không còn đè nặng lên nó nữa. Sự nồng nhiệt của tâm hồn anh không còn là tội lỗi nữa, niềm hăm hở của nó hướng về bầu trời đang chờ đợi nó. Tấm màn che đậy bao nhiêu đức hạnh, sự cao cả và uy lực đã rơi hẳn xuống, và trí tuệ của con người này chỉ một lần nhảy đầu tiên đã lên ngang tầm trái tim anh.
Cũng như một ngọn lửa chói rực ngời lên giữa đám khói cuồn cuộn và làm khói tan ra, ngọn lửa thiêng vẫn ngủ yên, không ai biết từ đáy lòng anh tỏa ra ánh sáng rực rỡ. lần đầu tiên, ý thức nghiệm ngặt của anh được giải thoát khỏi nỗi lo sợ và những sợi dây ràng buộc anh, lời nói tự nó đến giúp sức cho ý nghĩ, và con người tầm thường suốt đời chỉ nói những điều chung chung, phút cuối cùng trở nên hùng biện và có sức thuyết phục hơn cả Raymon trước đây. Các bạn đừng chờ tôi nhắc lại với các bạn những lời lạ lùng mà anh đã gởi theo tiếng vang của sự cô đơn; bản thân anh, nếu có mặt ở đây, anh sẽ không thể nói lại với chúng ta những điều đó. Trong đời có những khoảnh khắc hào hùng và xuất thần mà ý nghĩ của chúng ta trở nên trong sạch, tin tế bay bổng. Những khoảnh khắc hiếm hoi ấy nâng chúng ta lên rất cao, đưa chúng ta đi rất xa khỏi bản thân chúng ta, đến độ khi rơi xuống đất chúng ta ngất đi và không còn nhớ được sự say mê trí tuệ ấy nữa. Ai có thể hiểu được những hình ảnh huyền bí mà nhà ẩn tu nhìn thấy? Ai có thể kể lại những giấc mơ của nhà thơ trước khi anh ta nguội lòng trở lại để viết ra cho chúng ta? Ai có thể nói với chúng ta những điều huyền diệu phơi mở trước tâm hồn bậc công chính vào giờ mà cửa trời mở ra đón nhận ông ta? Ralph bề ngoài có vẻ là một người tầm thường, nhưng thực ra là một người phi thường, bởi vì anh vững tin vào Thượng đế và bao giờ cũng hành động theo lương tâm của mình, bây giờ anh tổng kết toàn bộ cuộc đời mình. Rút cuộc, anh đã có thể là chính bản thân mình, có thể phơi bày thực chất bên trong của mình, và trước đấng phán xét tối cao, anh có thể gỡ bỏ cái vỏ ngụy trang mà người đời đã khiến anh phải dùng đến. Vứt bỏ lớp bó hành xác mà sự đau đớn đã quấn lấy xu7o7gn cốt anh, anh vươn thẳng người, cao cả và tươi vui như thể anh đã bước vào chốn thiên đường trời ân thưởng cho mình.
Nghe anh nói, Indiana không hề ngạc nhiên. Nàng không tự hỏi có phải là Ralph nói như vậy không. Ralph mà nàng biết không còn tồn tại nữa, và người àm giờ đây đang nói với nàng là một người bạn mà xưa kia nàng đã từng thấy trong những giấc mơ, những giấc mơ rốt cuộc đang thành sự thật bên rìa nắm mộ của nàng. Nàng cảm thấy tâm hồn trong trắng của nàng cũng bay bổng lên cùng với anh. Một tình cảm sùng kính đặc biệt gợi cho aàng cũng những xúc động như thế, những giọt lệ hân hoàn của nàng nhỏ xuống tóc Ralph.
Lúc ấy mặt trăng ở trên ngọn một cây cọ lớn và tia sáng trắng xuyên qua khe hỡ giữa đám dây leo trùm lên Indiana một luồng sáng nhợt nhạt và ẩm ướt, khiến cho nàng, với bộ áo dài trắng và những bím tóc dài buông trên hai vai, nom giống như bóng một trinh nữ lạc giữa hoang mạc.
Sir Ralph quỳ trước nàng và nói:
- Indiana, bây giờ em phải tha thứ cho anh tất cả những đau khổ mà anh đã gây ra cho em, như vậy anh mới có thể tha thứ điều đó cho ản thân anh.
- Than ôi! – nàng trả lời – em mà lại phải tha thứ cho anh ư, Ralph tội nghiệp của em. Trái lại, em phải cầu phước cho anh trong ngày cuối cùng của em, như em đã buộc phải làm trong tất cả những ngày bất hạnh đã đánh dấu cuộc đời em mới đúng chứ?
- Anh không biết anh có lỗi đến mức nào – Ralph nói tiếp – Nhưng trong một thời gian dài như thế và một cuộc đấu tranh khủng khiếp như thế với số phận của mình, lẽ nào anh lại không có lỗi rất nhiều lần mà không biết.
- Anh nói về cuộc đáu tranh nào kia? – Indiana hỏi.
- Chính đó là điều em phải giải thi1vch cho anh trước khi chết; đấy là bí mật của đời em. Anh đã hỏi em trên con tàu đưa chúng ta đến đây, và em đã hứa sẽ bộc lộ với anh trên bờ hồ Bernia, khi lần cuối cùng mặt trăng mọc lên soi sáng cho chúng ta.
- Thời điểm ấy đã đến – nàng nói – em nghe anh đây.
- Hãy kiên nhẫn, bởi vì anh có cả một câu chuyện dài để kê với em, Indiana ạ, và đây là câu chuyện của anh.
- Em tin rằng em biết chuyện ấy, vì em hầu như chưa bao giờ lìa xa anh.
- Em không biết đâu, em không biết lấy một ngày một giờ - Ralph nói với vẻ buồn rầu – Có lúc nào tôi có thể nói với em đâu? Trời đã muốn rằng khoảnh khắc duy nhất cuối cùng của đời tôi và đời em. Nhưng nếu như trước đây sự thú nhận đó là điên rồ và tội lỗi, thì hôm nay nó cũng trong trắng và chính đáng như thế. Đấy là một sự thỏa mãn cá nhân mà không ai có quyền trách tôi, vào giờ phút này của chúng ta, em sẽ dành cho tôi niềm vyui ấy, cũng như từ trước tới giờ em vẫn kiên nhẫn và dịu dàng đối với tôi. Vậy hãy nghe cho hết câu chuyện nặng nề về số phận hẩm hiu của tôi. Nếu lời nói của tôi làm em mệt mỏi bực tức thì hãy nghe tiếng thác đổ hát bài ca đưa đón tôi.
Tôi sinh ra để yêu; không một ai trong những người xung quanh muốn tin điều đó, và sự khinh miệt đó đã quyết định tính cách tôi.Quả thật là thiên nhiên, khi phú cho tôi một tâm hồn nồng cháy, đã làm một việc ngược đời lạ thường. Nó đã đặt lên mặt tôi tấm mặt nạ bằng đá và làm cho lưỡi tôi trở nên nặng trịch. Nó đã không cho tôi cái mà nó ban cho những kẻ thô thiển nhất, năng lực biểu hiện tình cảm bằng ánh mắt hay bằng lời nói. Điều đó khiến tôi trở thành kẻ ích kỷ. người ta xét đoán về bản chất tinh thần qua cái vỏ ngoài, và như một quả cây cằn cỗi, tôi phải héo quắt đi dưới cái vẻ thô cứng mà tôi không thể vứt bỏ được. Vừa mới ra đời, tôi đã không được hưởng cái tình cảm mà tôi cần nhất trên đời. Mẹ tôi ghét bỏ không cho tôi bú, vì khuôn mặt tôi không biết tươi cười đáp lại sự âu yếm của mạ. vào cái tuổi mà ta khó phân biệt được một ý nghĩ với một nhu cầu, tôi đã héo hắt đi vì bị gọi là đứa ích kỷ, cái tên gọi đáng ghét.
Khi ấy người ta đã quyết định rằng sẽ chẳng ai yêu tôi, vì tôi không biết nói lên tình cảm với ai cả. Người ta làm cho tôi thành kẻ bất hạnh, tôi gần như bị đẩy ra khỏi mái nah2 mẹ cha, tôi phải sống trên các mỏm đá như con chim biển. Em biết thời thơ ấu của tôi như thế nào rồi đấy, không có một người mẹ lo lắng dò theo dấu chân đi tìm tôi, không có lấy một tiếng nói thân thiện vang lên trong khe núi vắng lặng gọi tôi về nhà vì đêm đã xuống. Tôi đã lớn lên một mình, tôi đã sống một mình; nhưng trời khôn để cho tôi bất hạnh đến cùng, vì tôi sẽ không chết một mình.
Nhưng từ đó, trời đã cho tôi một món quà, một niềm an ủi, một hy vọng. Em đến trong đời tôi như thể em sinh ra là để cho tôi. Một đứa trẻ đáng thương! Em cũng bị bỏ rơi như tôi, cũng như tôi, em bị ném vào cuộc đời không có tình yêu và không được che chở, dường như số phận dành em cho tôi, ít ra tôi cũng tự mơn trớn mình như thế. Tôi có tự phụ quá không? Trong mười năm, em al2 của tôi, của tôi, không chia sẻ với ai hết, không có người cạnh tranh, tôi không bị giày vò. Khi ấy tôi chưa hiểu thế nào là ghen tuông.
Thời gian ấy, Indiana ạ, là thời gian ít đen tối nhất trong cuộc đời tôi. Tôi coi em là em gái, là con gái tôi, là người bạn gái của tôi, học trò của tôi, bạn giao du của tôi. Việc em cần có tôi làm cho cuộc đời tôi không phải là cuộc đời một con vật hoang dại. Vì em mà tôi thoát khỏi tình trang chán chường mà sự khinh miệt của người xung quanh đã đểy tôi vào. Tôi bắt đầu tự coi trọng mình, vì thấy mình có ích cho em. Cần nói thật hết, Indiana ạ. Sau khi đã vì em mà gánh lấy gánh nặng của cuộc sống, trí tưởng tưỡng của tôi hy vọng được đền bù. Tôi đã quen (tha thứ chó tôi vì những từ tôi vừa dùng, ngay cả hôm nay tôi vẫn không thể dùng những tiếng đó mà không run), tôi đã quen nghĩ rằng em sẽ là vợ tôi; còn nhỏ tuổi, tôi đã coi em như vợ chưa cưới của tôi; tôi đã tưởng tượng ra về sự duyên dáng của em ở tuổi thanh xuân; tôi nón glo2ng chờ đợi em lớn lên. Anh tôi, người đã chiếm mất tình cảm của gia đình đối với tôi, thích chăm sóc việc nhà, đã gây trồng một khu vườn trên ngọn đồi mà ban ngày ở đây có thể nhìn thấy; khu vườn ấy đã bị chủ mới biến đổi thành ruộng lúa. Việc chăm sóc hoa đem lại cho tôi những phút êm đềm nhất, và sáng sáng, tôi đến xem những cụm hoa lớn lên bằng con mắt nôn nóng, và do còn trẻ con, tôi ngạc nhiên thấy qua một đêm chúng không phát triển được như tôi chờ đợi. Đối với tôi, Indiana ạ, em là tất cả sự bận tâm của tôi, tất cả niềm vui của tôi, tất cả sự giàu có của tôi; em là cái cây non mà tôi vun trồng, cái nụ mà tôi nóng lòng muốn nở thành hoa. Mỗi sáng tôi cũng rình xem một lần nữa vầng mặt trời mọc đã gây hiệu quá như thế nào đối với em. Bởi vì tôi đã là một thanh niên, mà em vẫn còn là đứa trẻ. Trong tôi đã dậy lên những dục vọng mà hồi ấy em chưa biết đâu. Tuổi mười lăm của tôi dày vò trí tưởng tượng của tôi, và em ngạc nhiên thấy tôi thường buồn rầu, tham gia các trò chơi với em mà không lấy gì làm thích thú. Em không quan niệm được rắng đối với tôi, một trái cây, một con chim không phải là của quý như đối với em, và em đã coi tôi là kẻ lạnh lùng và kỳ quặc. Nhưng em vẫn yêu tôi, mặc dù tôi như vậy. Bởi vì tôi tuy u sầu, nhưng không có khoảnh khắc nào là không dành cho em. Nhưng đau khổ của tôi càng làm cho em d9a1ngf quý với trái tim tôi hơn; tôi nuôi một hy vọng điên rồ rằng sẽ có một ngày, em biến đau khổ của tôi thành niềm vui.
Than ôi! Hãy tha thứ cho ý nghĩ ngạo ngược nó là lẽ sống của tôi trong mười năm: thật tội lỗi khi một thiếu niên đàng nguyền rủa lại ao ước một cô sơn nữ đẹp và giản dị như em. Lỗi chỉ tại Thượng đến đã làm cho ý nghĩ táo tợn ấy thành ý nghĩ của đời tôi. Trái tim bị giày vò, không được ai biết đến của tôi đi tìm tình thương ở khắp nơi và không tìm thấy một nơi nương náu, vậy thì nó có thể sống bằng cái gì? Tôi có thể chờ mong một cái nhìn, một nụ cười yêu thương của ai, nếu không phải là của em, mà tôi là người yêu cũng gần như người cha của em?
Nhưng em đừng sợ là em đã lớn lên dưới cánh một con chim đáng thương bị tình yêu vò xé. Chưa bao giờ môt ham mê không torng sạch, một ý nghĩ tội lỗi chợt đến tạo nên mối nguy hiểm cho sự trong trắng của tâm hồn em, chưa bao giờ môi tôi hái đi bông hoa thơ ngây phủ trên má em, giống như những trái quả buổi sáng phủ một làn hơi ẩm. Những cái hôn của tôi là cái hôn của người cha, và khi cặp môi ngây thơ và tinh nghịch của em gặp môi tôi thì em không hề cảm thấy ngọn lửa cháy bỏng của sự thèm muốn của một chàng trai. Không, không phải tôi say đắm một co bé mắt xanh. Hồi ấy, ôm em trong tay, nhìn nụ cười thơ ngây và những cử chỉ âu yếm dễ thương của em, tôi coi em chỉ như đứa con của tôi, quá lắm là em gái tôi; nhưng tôi mê em khi em sẽ là cô gái mười lăm tuổi, và thả mình theo sự hăng say của tuổi trẻ, tôi nhìn tương lai bằng con mắt thèm khát.
Khi tôi đọc cho em nghe chuyện Paul và Verginie, em chỉ hiểu có một nửa. Em khóc, nhưng em coi đó là chuyện của người anh và em gái, còn tôi run lên vì thông cảm với nỗi khắc khoải của đôi tình nhân. Cuốn sách ấy làm tôi đau khổ, nhưng nó lại làm em vui. Em thích thú nghe tội đọc về tình quyến luyến của con chó trung thành, vẻ đạp của những cây dừa và tiếng hát của anh da đe Domingue. Tôi chỉ đọc lại một mình những cuộc chuyện trò giữa Pal và bạn gái anh ta, những nghi ngờ dữ dội của người này, những đau khổ thầm kín của người kia. Ôi, tôi hiểu rõ lắm những xao xuyến đầu tiên ấy của tuổi trẻ đang tìm trong lòng mình lời giải thích cho những bí ẩn của cuộc đời và hân hoan chiêm ngưỡng mối tình đầu của mình. Nhưng hãy công bằng với tôi, Indiana, không có lấy một ngày nào tôi phạm vào cái tội hối thúc dòng tuổi thơ êm đềm của em, tôi không hề thốt ra một lời nào có thể khiến em biết rằng trong đời có những sự giày vò và nước mắt. Năm em mười tuổi, tôi vẫn để em không hay biết gì, em vẫn yên ổn như trong ngày người vú nuôi đặt em vào tay tôi, ngày mà tôi quyết định không sống trên đời này nữa.
Thường xuyên một mình, ngồi trên mỏm đá này, tôi điên cuồng văn hai tay vào nhau khi nghe tiếng nói của mùa xuân và tình yêu vang vọng trong núi, khi nhìn những con chim đuổi nhau và trêu ghẹo nhau, những con sâu ôm nhau ngủ ngon lành trong lâu đài hoa, khi hít phấn hoa thơm bay từ cây cọ này sang cây cọ khác, một sự vận chuyển trên không trung, một trò chơi thú vị, tin tế của làn giá nhẹ mùa hè. Khi ấy tôi say sưa, tôi điên rồ; tôi đòi tình yêu của hoa, của chim, của tiếng thác reo. Tôi như điên như dại gọi cái hạnh phúc mà chỉ nghĩ đến nó thôi tôi đã đâm ra mê sảng. Nhưng hễ nhìn thấy em nghịch ngợm và tươi cười chạy đến với tôi trên con đường nhỏ, nhìn từ xa em nhỏ bé quá và vuột qua các mỏm đá hết sức vụng về, với bộ áo trắng và mái tóc nâu của em, có thể ngỡ em là con chim cộc châu Úc. Khi ấy máu tôi dịu lại, môi tôi không bốc nóng hừng hực nữa. Trước Indiana bảy tuổi, tôi quên Indiana mười lăm tuổi mà tôi vừa mơ ước. Tôi mở rộng cánh tay đón em với niềm vui trong trắng, sự âu yếm của em làm cho trán tôi mát rượi; tôi hạnh phúc, tôi là người cha.
Chúng ta đã có báo nhiêu ngày tự do và êm đềm dưới cái khe này! Bao nhiêu ngày tôi đã nhúng đối chân bé bỏng của em trong làn nước trong veo này! Bao nhiêu lần tôi đã nhìn em ngủ trong bụi cây dưới bóng một cây cọ che chở cho em như một cái ô! Chính lúc bấy giờ mấy lần lòng tôi quằn quại. Tôi rầu lòng thấy em còn bé quá. Tôi tự hỏi, với nỗi lòng sầu khổ như thế, liệu tôi có còn sống được tới ngày em có thể hiểu tôi và đáp ứng tình cảm của tôi không. Tôi dịu dàng nâng mái tóc mượt mà như lụa của em lên và hôn tóc em, lòng tràn ngập tình yêu. Tôi so sánh làn tóc ấy với những búp tóc mà tôi đã cắt trước trán em từ những năm trước và tôi vẫn giữ nó trong ví của tôi. Tôi vui thích thấy rõ mỗi mùa xuân lại làm cho tóc em sẫm hơn. Rồi tôi nhìn trên thân cây chà là bên cạnh, những dấu mà tôi đã vạch lên đó để ghi nhận sức lớn cao của em trong bốn hay năm năm. Thân cây ấy vẫn còn mang những vết sẹo. Indiana ạ. Tôi đã lại tìm thấy những dấu vết ấy lần cuối cùng tôi đến đây để đau khổ. Than ôi, em đã lớn lên, sắc đẹp của em nẩy nở đúng như dự đoán, tóc em đen như mun, nhưng uổng công tôi mong chờ, em lớn lên không phải danh cho tôi, vẻ đẹp mê người của em không phải dành cho tôi; lần đầu tiên trái tim em rộn rực là vì một người khác.
Em có nhớ chúng ta nhẹ nhàng như những con chim cu len lỏi qua những bụi cây gioi không? Em có nhớ đôi khi chúng ta lạc trong những trảng cỏ ở trên núi cao không? Một lần chúng ta định lên tận những đỉnh cao đầy sương mù của Salaze. Nhưng chúng ta không biết rằng càng lên cao trái cây càng hiếm, suối nguồn càng khó đến gần, gió kinh khủng và càng ác liệt hơn.
Khi em thấy cây cối lẩn trốn ở sau lưng chúng ta, em muốn quay trở lại. Nhưng khi chúng ta đã vượt qua khu vực toàn dương xỉ, chúng ta tìm thấy một đám dâu tay, và em mải mê hái đầy lẳng quả của em đến mức không nghĩ đến chuyện rời khỏi chốn này. Chúng ta chỉ đi trên những mỏm đá núi lửa chấm sắc lục như mặt chiếc bánh bích quy, và rải rác những cụm cây có lông mượt mà. Lớp cỏ tội nghiệp ấy, rạp mình trước gió, khiến chúng ta nghĩ đến lòng nhân từ của Thượng đế dường như đã cho chúng ta bộ áo ấm để chống lại sự vùi dập của không khí. Rồi sương mù dày đặc đến nỗi chúng ta không định hướng được nữa và phải trở xuống. Tôi bế em trên tay, thận trọng đi trên sường núi dốc. Đêm xuống khi chúng ta đến rìa khu rừng đầu tiên nở hoa ở khu vực thứ ba. Ở đây tôi hái cho em những quả thạch lựu, và để đỡ khát, chỉ cần bẻ gẫy cành của nó là nước m,át chảy ra ròng ròng. Lúc ấy chúng ta đã nhớ lại cuộc phiêu lưu của các nhân vật ưa thích của chúng ta bị lạc trong khu rừng ven sông. Nhưng khác với họ, chúng ta không có những người mẹ dịu hiền, không có những gia nhân sốt sắng, không có những con chó trung thành đi lùng tìm chúng ta. Thế đấy! Tôi hài lòng, tôi tự bảo: Tôi là người duy nhất trông nom em, và tôi thấy mình hạnh phúc hơn Paul.
Phải, đấy là một tình yêu trong trắng, một tình yêu sâu sắc và chân thành mà em đã gợi lên cho tôi. Noun, năm cô ấy 10 tuổi, cao hơn em hẳn một cái đầu; là dân Creole theo nghĩa ro65g nhất của từ đó, cô ấy đã phát triển sớm, ánh mắt ươn ướt của cô ấy đã có một vẻ ắc sảo giàu biểu cảm khác thường, cung cách và tính cách của cô ấy cho thấy cô ấy đã là một thiếu nữ. Thế đấy! Nhưng tôi không yêu Noun, hay đúng hơn chỉ vì có em mà tôi yêu cô ấy, vì cô ấy là bạn chơi đùa với em. Tôi chăng bao giờ tự hỏi cô ấy có đẹp không và ít lâu nữa cô còn đẹp hơn nữa không. Tôi không để mắt đến cô ấy. Dưới mắt tôi, cô ấy còn trẻ con hơn em. Ấy là bởi tôi yêu em. Tôi trông cậy vào em: em là người bạn đời tôi, là mơ ước thời tưởi trẻ của tôi…
Nhưng tôi hy vọng hão huyền. cái chết của anh tôi buộc tôi phải lấy vợ chưa cưới của anh ấy. Tôi sẽ không nói gì với em về đoạn đời ấy của tôi; đấy chưa phải là đoạn đời cay đắng nhất, Indiana ạ, tuy nhiên, tôi là chồng của một người vợ căm ghét tôi và tôi không thể yêu người phụ nữ ấy. Tôi đã làm cha, và tôi đã mất đứa con trai, tôi góa vợ, khi ấy tôi biết em đã lấy chồng!
Những ngày lưu đày ở Anh, thời kỳ đau đớn này, tôi không kê với em đâu. Nếu tôi có lỗi với ai đó thì không phải là với em; và nếu một người nào đó có lỗi với tôi thì tôi không muốn than phiền về điều đó. Thế là tôi càng trở nên ích kỷ hơn, nghĩa là càng buồn và hoài nghi hơn bao giờ hết. Người ta nghi ngờ tôi, nên tôi buộc phải tỏ ra kiêu ngạo và quen chỉ tin ở bản thân. Trong những thử thách ấy, tôi chỉ biết nương tựa vào trái tim mình. Người ta buộc tội tôi vì tôi không yêu một người phụ nữ chỉ vì bị ép buộc mà phải lấy tôi, và bao giờ cũng chỉ tỏ ra khinh miệt tôi. Sau đó, người ta rằng một trong những nét chính biểu hiện thói ích kỷ của tôi là tôi không ưa trẻ em. Raymon đã có lần chế nhạo một cách tàn ác khuynh hướng đó của tôi, anh ta nhận xét rằng những sự quan tâm cần thiết cho việc giáo dục trẻ em ít ăn nhập với những thói quen đã thành hệ thống nghiêm ngặt của một ông mãnh già. Tôi cho rằng anh ta không biết tôi đã từng làm bố và chính tôi đã từng dạy dỗ em. Nhưng không một ai trong các người muốn hiểu rằng kỷ niệm về con trai tôi, sau bao nhiêu năm, vẫn làm tôi xót xa đau đớn như ngày đầu tiên, và trái tim mưng mủ của tôi sưng tấy lên khi nhìn thấy những mái đầu vàng hoe khiến tôi nhớ đến thằng bé. Khi một người bất hạnh, người ta tìm cách quy cho người đó đủ thứ lỗi lầm, vì sợ phải thương hại người đó.
Nhưng điều mà không bao giờ có ai hiểu được là sự phẫn nộ sâu sắc, sự thất vọng tăm tối chiếm lấy tâm hồn tôi, khi tôi bị dứt ra khỏi nơi này, tôi, đứ trẻ tội nghiệp của xứ sở hoang vu, đứ atre3 không được ai ban cho một cái nhìn thương hại, để rồi choàng lên tôi những ràng buộc của xã hội, người ta bắt tôi phải chiếm một chỗ trống trong cái thế giới đã gạt bỏ tôi; ngườii ta muốn tôi phải hiểu rằng tôi có những bổn phận phải làm tròn đối với những người không thèm biết đến bổn phận của họ đối với tôi. Có gì là lạ! Không một ai trong số những người ruột thịt của tôi muốn làm chỗ nương tựa cho tôi, còn bây giờ mọi người đều nhắc tôi nhớ đến vô số lợi ích của họ để bắt tôi phải bảo vệ những lợi ích đo. Thậm chí người ta không muốn để tôi an hưởng cái mà người ta không hề tước đoạt của kẻ cùng đjnh: sự cô đơn! Trong đời tôi chỉ có một tài sản, một hy vọng, một ý nghĩ: em bao giờ cũng là của tôi, người ta lấy đi mất của tôi, người ta bảo rằng em không đủ giàu có để làm vợ tôi. Sự nhạo báng cay đắng! Tôi, kẻ được núi non nuôi dưỡng và bị đẩy ra khỏi mái nhà mẹ cha! Trươc đây, người ta đã không cho tôi biết cách dùng của cải giàu có, còn bây giờ người ta bắt tôi phải làm tài sản cho những người khác giàu thêm lên!
Tuy nhiên tôi phục tùng. Tôi không có quyền cầu khẩn người ta rộng lòng đừng độn đến cái hạnh phúc mỏng manh của tôi; tôi bị khinh miệt khá đủ rồi, tôi mà chống lại thì người ta coi tôi là kẻ bỉ ổi. Đau đớn khôn nguôi về cái chết của người con trai kia, mẹ tôi dọa sẽ chết nếu tôi không chịu phục tùng số phận cua mình. Cha tôi đổ tội cho tôi không biết an ủi Người, dường như là tại tôi nên Người dành ít tình yêu cho tôi. Người sẵn sàng nguyền rủa tôi nếu tôi tìm cách thoát khỏi cái ách của người. Tôi cúi đầu. Nhưng điều làm tôi đau khổ thì ngay cả em, dù rất bất hạnh, em cũng không thể hiểu được tôi. Nếu như tôi, bị dồn ép, bị áp bức, mà tôi không lấy oán trả oán, thì có lẽ nên kết luận rằng, trái tim tôi không cằn cỗi như người ta trách tôi.
Khi tôi trở lại đây, tôi thấy người đàn ông mà người ta đã đem gả em cho ông ta… tha thứ cho tôi, Indiana, chính khi ấy tôi trở thành kẻ hoàn toán ích kỷ, khi mà ngay cả trong tình yêu của tôi cũng có cái thói đó. Tôi cảm thấy một niềm vui có thể nói là độc ác khi nghĩ rằng cuộc hôn nhân về hình thức là hợp pháp ấy đã cho em một ông chủ, chứ không phải một người chồng. Em ngạc nhiên thấy tôi có vẻ mến ông ấy. Ấy là bởi tôi không coi ông ấy là tình địch của tôi. Tôi biết rằng ông già này không thể khơi gợi tình yêu, cũng không cảm nhận được tình yêu, và trái tim em vẫn là trái tim trinh nữ trong cuộc hôn nhân này. Tôi biết ơn ông ấy về sự  lạnh lùng và buồn rầu của em. Nếu như ông ấy còn ở đây, có lẽ tôi có lỗi nhiều lắm, nhưng em đã bỏ tôi ở lại một mình, mà tôi không thể nào sống thiếu em được.
Trôi thử đèn nén mối ti2nhkho6ng thể chế ngự được lại bùng lên trong tôi với sức mạnh mới khi tôi lại nhìn thấy em xinh đẹp và u sầu như tôi đã từng mơ ước từ những năm em còn trẻ tuổi. Nhưng sự cô độc chỉ làm tôi càng khổ tâm thêm, và tôi không chống nổi ý muốn gặp lại em, sống chung dưới một mái nhà với em, luôn luôn say sưa nghe giọng nói êm ái của em. Em biết tôi đã gặp phảu những trở ngại như thế nào, đã phải chống lại sự ngờ vực như thế nào. Tôi không thể ở chung môt nhà với em mà không làm cho chồng em yên tâm bằng một lời thề thiêng liêng, mà tôi chưa hề bao giờ biết nói dối. Tôi dùng hết trí tuệ và trái tim để không bao giờ quên vai trò người anh của mình và em hãy nói với tôi đi, Indiana, tôi có phản lại lời thề của tôi không?
Tôi cũng hiểu rằng tôi sẽ gặp khó khăn, có lẽ không thể nào làm tròn được cái nhiệm vụ nghiệt ngã ấy nếu tôi vứt bỏ cái mặt nạ nó loại trừ mọi quan hệ thân thiết, mọi tình cảm sâu sắc đối vối tôi. Tôi hiểu rằng tôi không nên đùa với nguy hiểm, bởi vì niềm say mê của tôi quá mãnh liệt, có thể bột phát ra ngoài. Tôi cảm thấy phải dựng lên xung quanh mình một bức tường bằng ba lớp để khiến em không ứa thích gì tôi nữa, mà đấy la 2ca1i chết của tôi. Tôi tự bảo rằng ngày mà em thương tôi là tôi đã phạm lỗi rồi, tôi bằng lòng sống dưới sự đè ép của lời buộc tội ghê gớm rằng tôi khô khan và ích kỷ, và ơn trời, em cũng nghĩ về tôi như thế. Sự giả vờ của tôi đã đem lại kết quả vượt quá sự mong đợi; em đã dành cho tôi một tình thương nhục nhã, như người ta thương những kẻ bệnh hoạn. Em coi như tôi không có tâm hồn và cảm giác, em chà đạp tôi dưới chân và tôi không có quyền bộc lộ sự tức giận và trả thù cũng mạnh mẽ như thế, bởi vì như vậy là tự lộ hình tích và khiến em hiểu rằng tôi vẫn còn là một người đàn ông.
Tôi phàn nàn về người đời, chứ không phải về em, Indiana ạ. Em bao giờ cũng tốt và nhân từ; em chịu đựng tôi, mặc dù tôi đội cái lốt đáng ghét để được tới gần em; em không bao giờ làm tôi đỏ mặt về vai trò của tôi, đối với tôi em là tất cả, và đôi khi tôi tự hào nghĩ rằng nếu em vẫn tốt đếi với tôi, mặc dù tôi đang mang cái lốt giả để giấu mình, thì em sẽ có thể yêu tôi, nếu một ngày kia em biết rõ tôi. Than ôi! Ngoài em ra thì có người phụ nữ nào không ghét tôi? Có người phụ nữ nào lại chìa tay cho một gã đần độ chả biết nói năng gì? Trừ em ra, tất cả đều khinh ghét xa lánh kẻ ích kỷ! Chao ôi, trên đời này chỉ có một người đủ rộng lượng để không gạt phăng sự trao đổi không có lợi; chỉ có một tâm hồn đủ rộng lớn để tỏa ngọn lửa thiêng tạo sức sống của mình sưởi ấm tâm hồn hẹp hòi và giá lạnh của một kẻ khốn khổ bị ruồng bỏ. Đấy phải là một trái tim có thừa thãi những gì mà tôi không có. Dưới bầu trời chỉ có một Indiana có thể yêu một Ralph như thế.
Sau em, có một người rộng lượng với tôi nhất, đó là Delmare. Em lên án tôi thiên vị người đó hơn em, hy sinh sự bình yên của em để đổi lấy sự yên ổn cho bản thân bằng cách không can thiệp vào những xích mích trong gia đình em. Emt hật bất công và mù quáng! Em không thấy rằng tôi đã làm cho em tất cả những gì có thể được, nhất là em không hiểu rằng tôi không thể lên tiếng bênh em mà không làm lộ tình cảm của mình.Em sẽ ra sao nếu Delmare không cho tôi ở nhà ông nữa? Ai sẽ che chở cho em một cách kiên nhẫn, thầm lặng, nhưng với sự cương quyết trước sau như một của tình yêu không bao giờ phai nhạt? Hẳn không phải là Raymon rồi. Lại nữa, tôi yêu ông ấy do lòng biết ơn, thú thật với em đấy, con người nghiệt ngã và thô bạo ấy có thể tước bỏ của tôi chút hạnh phúc cuối cùng tôi còn có được, nhưng ông ta đã không làm, ông ta có cái bất hạnh là không được em yêu, sự rủi ro của ông ta và sự rủi ro của tôi có mối đồng cảm thầm kín với nhau. Tôi còn yêu ông ấy vì ông ấy không bao giờ khiến tôi bị giày vò lâu vì ghen tuông…
Nhưng bây giờ tôi đã có dịp nói với em về nỗi đáng sợ nhất của đời tôi, cái thời kỳ ác hại mà tình yêu của em – điều tôi mơ ước bao lâu – đã thuộc về một người khác. Chính lúc bấy giờ tôi mới hoàn toàn hiểu được loại tình cảm mà tôi đèn nén từ bao lâu nay. Chính hồi ấy sự hằn thù đã rót thuốc độc vào tim tôi và sự ghen tuông ngốn hết sức khỏe còn lại của tôi. Cho đến lúc ấy, trí tưởng tượng của tôi vẫn ấp ủ hình ảnh em trong trắng, tôi tôn trọng em đến mức em được bao bọc bởi một tấm màn mà những giấc mơ táo bạo nhất của tôi cũng không dám vén lên. Nhưng khi tôi khiếp sợ nghĩ rằng môt gã đàn ông khác đã lôi cuốn được em, tách em ra khỏi quyền lực của tôi và sya sưa hưởng cái hạnh phúc mà tôi không dám mơ tưởng thì tôi tức điên lên. Tôi muốn nhìn thấy cái gã đáng căm ghét ấy ở dưới đáy cái vực này, để tôi dùng đá đập nát đầu hắn ra.
Nhưng nỗi đau khổ của em quá lớn, đến nỗi tôi quên mọi đau khổ của tôi. Tôi không muốn giết hắn, bởi vì em sẽ khóc thương hắn. Đã mấy chục lần tôi muốn – cầu trời tha thứ cho tôi – làm một kẻ xấu xa bỉ ổi là phản bội ông Delmare và phục vụ kẻ địch của tôi. Phải, Indiana ạ, tôi hối hận vì đã tìm cách mở mắt cho em, tôi muốn hiến dân sinh mạng tôi, nếu lam được cho hắn có trái tim cua tôi! Ôi, tên bất lương! Cầu trời tha thứ cho hắn những đau khổ mà hắn đã gây ra cho tôi, nhưng hãy trừng phạt hắn về những đau khổ mà hắn đã dồn lên đầu em! Chính vì những đau khổ mà hắn gây ra cho em  mà tôi căm thù hắn; bởi vì tôi chẳng còn bận tâm đến đời tôi nữa khi tôi thấy hắn đã làm cho đời em trở nên như thế. Hắn là kẻ mà lẽ ra xã hội phải đóng dấu lên trán ngay từ khi hắn ra đời! Xã hội đáng phải bêu nhục và trục xuất hắn như một tên nhẫn tâm nhất và xảo quyệt nhất. Nhưng trái lại, xã hội đã nâng niu quýtrọng hắn. A, tôi biết quá rõ người đời và lẽ ra tôi không nên phẫn nộ. Bởi vì khi tâng bốc những quái thai đạo đức thường phá hoại hạnh phúc và danh dự của người khác, người đời chỉ tuân theo bản chất của mình.
Thứ lỗi cho tôi, Indiana, thứ lỗi cho tôi! Than vãn với em có lẽ là tàn ác, nhu7gn đây al2 lần đầu tiên và là lần cuối cùng: cho phép tôi nguyền rủa kẻ bạc bẽo đang đẩy em xuống mồ. Phải có bài học kinh khủng đó thì mới mở mắt được cho em. Tiếng nói của Delmare và của Noun báo em trước khi chết: “Hãy coi chừng con người đó, gã sẽ làm hại đời em!” Không có tác dụng gì, em bỏ ngoài tai hết. Vị hung thần của em đã lôi cuốn em, và bây giờ em bị bêu xấu như thế, dư luận vẫn lên án em và miễn tội cho hắn ta. Hắn đã làm đủ mọi điều ác, vậy mà mọi người không để ý gì đến. hắn đã giết Noun, vậy mà em quên cả chuyện ấy. Hắn đã làm hại đời em, vậy mà em tha thứ cho hắn. Ấy là bởi hắn biết làm người ta lóa mắt và đánh lừa lý trí. Ấy là vì lời nói khéo léo và nham hiểm của hắn thôi miên người ta. Ấy là vì thiên nhiên, khi ban cho hắn một bộ mặt kim loại và trí óc trì độn của tôi, đã làm cho hắn thành con người hoàn hảo.
Ồ, vâng! Cầu Trời trừng phạt hắn, hắn đã tàn ác với em; hoặc cầu trời tha thứ cho hắn, bởi vì có lẽ hắn đần đôn hơn là độc ac! Hắn không hiểu em, hắn không đánh giá đúng hạnh phúc mà hắn có thể được hưởng. Ôi, em yêu hắn biết chừng nào! Hắn có thể làm cho cuộc sống của em đẹp xiết bao. Ơ địa vị hắn, tôi sẽ bất chấp đạo đức, tôi sẽ đưa em trốn vào vùng núi hoang vu, tôi sẽ giật em ra khỏi xã hội để em chỉ là của tôi thôi, tôi sẽ chỉ sợ có một điều là em chưa bị rủa sả, chưa bị ruồng bỏ đến mức đối với em tôi có thể thay thế cho tất cả. Tôi ghen với địa vị được quý trọng của em, nhưng theo một nghĩa khác với hắn ta: tôi muốn phá hỏng tình trạng đó để thay thế nó bằng tình yêu của tôi. Tôi đau khổ thấy một người đàn ông khác đã đem đến cho em môt chút hạnh phúc, một khoảnh khắc vui thú, đấy là người ta đã ăn cắp của tôi, bởi vì hạnh phúc của em là bổn phận của tôi, tài sản của tôi, cuộc đời của tôi, danh dự của tôi! Ôi, tôi có thể lấy khe núi hoang vu làm nhà ở, coi những cây mọc trên núi kia là cả sự giàu có, nhưng sẽ chỉ là vô ích nếu trời không cho tôi tình yêu của em cùng với những thứ đó!... Hãy để tôi khóc, Indiana, đây là lần đầu tiên trong đời tôi khóc. Trời không muốn tôi chết mà không được biết cái lạc thú buồn rầu ấy.
Ralph khóc như một đứa trẻ. Quả thật, đây là lần đầu tiên tâm hồn kiên cường ấy cho phép mình tự thương cảm với mình. Hơn nữa, anh khóc vì đau đớn cho số phận của Indiana hơn là cho số phận của mình.
-  Đừng khóc về tôi – anh thấy nàng cũng chan hòa nước mắt – Đừng thương hại tôi. Tình thương của em xóa nhòa tất cả quá khứ, và hiện tại đâu có cay đắng hơn. Bây giờ tôi có gì phải đau khổ kia chứ? Em không yêu hắn nữa kia mà?
- Nếu em biết rõ anh, Ralph, em sẽ không bao giờ yêu anh ta – Bà Delmare kêu lên – Chính đức hạnh của anh đã làm hại em.
- Thêm nữa – Ralph nói và nhìn nàng với một nụ cười đau đớn – tôi có nhiều lý do khác để vui mừng. Trong thời gian chúng ta tâm sự với nhau ở trên tầu, em đã vô tình thố lộ với tôi một điều. Em đã cho tôi biết rằng Raymon chưa được hưởng cái hạnh phúc mà hắn cả gan mưu cầu, em đã giải thoát cho tôi sự cắn rứt lương tâm là đã không giữ gìn được em; bởi vì tôi đã ngạo mạn muốn bảo vệ em chống lại sự cám dỗ của hắn. Như vậy là tôi đã bất công với em, Indiana ạ, tôi đã không tin ở sức mạnh của em: đây là một tội nữa mà em phải tha thứ cho tôi.
- Than ôi – Indiana nói – Anh xin em tha thứ. Trong khi đó em làm hại đời anh, em đã đáp lại mối tình trong trắng và cao quý như thế bằng sự bạc bẽo quá quắt, quá quắt không sao tưởng tượng nổi. Chính em phải quỳ xuống đây xin anh tha thứ mới đúng.
- Vậy ra tình yêu của anh không làm em ghê tởm, tức giận, Indiana!... Trời đất ơi! Anh cảm ơn em! Anh sắp chết trong hạnh phúc! Indiana ơi, anh không trách em về những đau khổ của anh nữa đâu. Giờ này, anh không lấy làm tiếc về một niềm vui nào nữa của Raymon, va anh cho rằng số phận anh hẳn phải khiến hắn ghen tỵ nếu hắn còn một trái tim người. Bây giờ anh là anh của em, chồng của em, người tình của em mãi mãi. Từ cái ngày em nguyện sẽ từ giã cuộc đời cùng với anh, anh đã ôm ấy cái kỷ niệm êm đềm rằng em là của anh, em đã được trả lại cho anh để không bao giờ lìa xa anh nữa. Anh lại bắt đầu thì thầm gọi em là vợ chưa cưới của anh. Có được em trên trái đất này, như thế là úa hạnh phúc, hay có thyể là chưa đủ hạnh phúc. Những hạnh phúc vô cùng lớn lao àm thưở bé anh hằng ao ước đang chờ đợi anh ở trên trời. Ấy là em sẽ yêu anh, Indiana ạ. Ở đấy trí tuệ thần thánh của em, rũ bỏ được tất cả những ảo tưởng lừa dối của cuộc đời này, sẽ đền bù cho anh về những hy sinh, đau khổ và quên mình mà anh đã trải qua. Ở đấy em sẽ là của anh. Nếu anh đáng được cứu rỗi thì anh xứng đáng được có em. Chính với những ý nghĩ ấy mà anh đã cầu xin em mặc bộ đồ trắng này. Đây là bộ áo cưới, và mỏm đá nhô về phía hồ này là cái bàn thờ đang chờ đợi chúng ta.
Anh đứng dậ, sang khoảnh rừng bên kia, hái một nhánh hoa cam, trở lại đặt nhánh hoa lên mái tóc đen của Indiana, rồi quì xuống:
- Hãy đem lai hạnh phúc cho anh – Ralph nói với nàng – Hãy nói với anh rằng em chấp thuận cuộc kết hôn ở thế giới bên kia. Hãy ban cho anh sự vĩnh cữu; đừng bắt anh đi tìm hư vô.
Nêu câu chuyện kể về đời sống nội tâm của Ralph không gây được ấn tượng nào với ac1c bạn, nếu nó không làm cho các bạn yêu mến con người đức độ ấy thì đấy là tại tôi không khéo diễn giải những kỷ niệm của anh, tôi không thể truyền đến các bạn những uy lực tiếng nói của một người hết sức chân thật trong niềm say mê của mình. Lại cũng không có cả ánh trăng u sầu, không có tiếng hót của những con chim Senega, hương thơm của cây đinh hương, không có tất cả những đám cỏ ủy mị và ngây ngất của moi65t đêm nhiệt đới đối với trái tim và khối óc của bạn. Có lẽ các bạn cũn gkho6ng có kinh nghiệm về việc những cảm giác ma5nhme4 và mới me3nhu7 thế nào bừng tỉnh trong tâm hồn trước khi tự sát, và những sự vật trong đời hiện ra duối bộ mặt thật của nó sẽ như thế na2olu1c ta vĩnh biệt cuộc đời. Ánh sáng bất ngờ và không thể tránh được ấy tràn ngập mọi ngóc nghách trong tâm hồn của Indiana. Tấm vải che đã lỏng ra từ lâu, trượt hẳn khỏi mắt. Tở lại với sự thật, với bản tính tự nhiên, nàng nhìn thấy trái tim Ralph đúng như thực trạng của nó. Nàng còn nhìn thấy những nét mà chưa bao giờ nàng nhìn thấy. Bởi vì cường độ của một tình huống cao cả như thế đã ảnh hưởng đến anh như tác dụng của pin Volta đối với những chi đã tê cứng của con ếch. Nó đã giật thoát anh khỏi trạng thái tê liệt làm cho mắt và tiếng nói của anh mất khả năng hoạt động. Thẳng thắn và đạo đức, anh đẹp hơn Raymon nhiều, và Indiana cảm thấy nàng phải yêu anh mới đúng.
- Hãy là chồng của em trên trời và dưới trần – nàng nói với anh – và cái hôn này sẽ gắn bó hai chúng ta mãi mãi thành vợ chồng.
Môi họ gần với nhau, và chắc chắn rằng tình yêu nảy sinh từ trái tim là thứ tình yêu có sức mạnh bất ngờ không thể có được trong sự cuồng nhiệt ham muốn nhất thời. Đối với họ cái hôn đó trên ngưỡng của một cửa cuộc đời khác, là sự tổng kết mọi niềm vui của cuộc đời trần thế.
Ralph bế vợ chưa cưới lên, đưa nàng lên mỏm đá cao để cùng nàng lao xuống thác…
 

ĐOẠN KẾT
 
Gửi J. Nero
Tháng Giêng năm ngoái, vào một ngày ấm áp và nắng đẹp, tôi đi Saint Paul để lang thang trong những khu rừng hoang vắng trên đảo Bourbon và mơ mộng. Ở đây, tôi nghĩ đến bạn, bạn của tôi ạ. Những khu rừng nguyên thủy ấy vẫn giữ cho tôi kỷ niệm về những chuyến đi và những công trình nghiên cứu của bạn; đất vẫn lưu giữ dấu chân bạn. Tôi lại tìm thấy ở khắp nơi những kỳ quan mà tôi đã đọc trong những chuyện kể thần diệu của bạn và xưa kia đã làm tôi say mê, và để cùng nhau chiêm ngưỡng những kỳ quan đó, tôi lại kêu gọi bạn ở châu Âu già lão, nơi bạn sống mai danh ẩn tích một cách nhũn nhặn và êm đềm. Một con người hạnh phúc, không một người bạn quỷ quyệt nào sẽ phơi bày trước thế giới trí tuệ và tài năng củ bạn.
Tôi đến một chỗ hoang vắng ở khu vực cao nhất đảo, được gọi là Mũi Khét của Saint Paul.
Một mảng rộng của núi bị sụt lổ trong một trận núi lửa phun đã đào trên ngực dãy núi chính một dải dài lởm chởm những mỏm đá bố trí hỗn độn đến kỳ quái, lộn xộn một cách đáng sợ. Ở đấy một khối đá tảng cực rộng nằm thẳng băng  trên những mảng vở mỏng mảnh; một bức tường tạo nên bởi những khối đá mảnh, nhẹ, xốp dựng lên cao vút, có khía răng cửa và đường thêu giua như một công trình xây dựng của người Morơ, ở đấy một tháp bìa bằng đá bazan, như thể đã được một nghệ sĩ đánh bóng và đẽo gọt tất cả các mặt, vươn cao sừng sững trên một pháo đài có lỗ châu mai; ngoài ra một tòa thành kiểu Gothicsụp đổ bên cạnh một ngôi chùa kỳ quặc, không ra hình thù gì cả. Đấy là nơi tụ hội các mầm mống nghệ thuật, các phác thảo kiến trúc. Ta có cảm giác như tất cả các thiên tài của tất cả các thế kỷ và tất cả các dân tộc đều đến đây lấy cảm hứng trong tác phẩm vĩ đại này của sự tình cờ và sự phá hoại. Chắc hẳn những kiến tạo thần kỳ ấy đã sản sinh ra ý tưởng của nền kiến trúc Morơ. Giữa lòng rừng, nghệ thuật đã tìm thấy một trong những mẫu hình đẹp nhất: cây cọ. Cây hoa lộ đầu, bám chặt lấy đất bằng hàng trăm nhánh rễ mọc ra từ thân, hẳn phải là vật đầu tiên gợi nên cảm hứng về bố cục một nhà thờ dựa trên một vòm chống nhẹ.. Trong Mũi Khét của Saint Paul, tất cả các hình dạng, các vẻ đẹp, các vẻ khôi hài, mọi sự táo bạo đều hội tụ ở đây, chồng chất lên nhau, được dựng nên trong một đêm giông bão. Hẳn là tinh thần của không khí và lửa giữ vai trò chủ đạo trong công việc ma quỷ này chỉ có tinh thần ấy mới có thể làm cho những tác phẩm đầu tay ấy có tính chát khủng khiếp, đồng bóng, bất toàn, khiến cho nững tác phẩm ấy khác hẳn tác phầm của con người. Chỉ có nó mới có thể chồng chất những khối hình đáng sợ như thế này, dịch chuyển những khối khổng lồ như thế, đùa bỡn với những trái núi như với những hạt cát, và ở giữa những sáng tạo mà con người đã thử sao chép, nó ném ra những ý tưởng nghệ thuật lớn lao, những tương phản cao cả không thể thực hiện được, tuồng như thách thức sự táo bạo của nghệ sĩ vào giễu cợt: “Hãy thử tái hiện cả cái này nữa xem!”
Tôi dừng lại dưới chân một khối bazan kết tinh, cao chừng 60 piê, các mặt chạm gọt như tác phẩm của một người thợ mài ngọc. Ở mặt rước của công trình kỳ lạ ấy, một hàng chữ lớn như một bàn tay bất tử viết ra. Những tảng đá núi lửa này thường cho thấy hiện tượng kỳ lạ như vậy. Xưa kia, chất đá mềm nhũn ra do tác dụng của núi lửa, lúc còn ấm và dễ nhào nặn, đã in lại dấu vết những vỏ sò và cây leo. Những sự gặp gỡ tình cờ ấy tạo nên những trò chơi kỳ quặc, những nét tượng hình bí ẩn, dấu ấn huyền bí như những chữ ký của một đấng siêu nhiên để lại ở đây, viết bằng ký hiệu bí thuật.
Tôi đứng đấy hồi lâu, với ý định ngây thơ cố tìm một ý nghĩa cho những ký hiệu lạ lẫm. Những tìm tòi vô ích ấy khiến tôi rơi vào trạng thái trầm tư sâu sắc đến quên cả thời gian.
Hơi nước dày đặc đã chồng chất trên những mỏm núi và tỏa xuống sườn núi, nhanh  chóng che lấp hết mọi hình thể. Tôi chưa kịp đến giữa cao nguyên thì dương mù đã tỏa khắp khu vực mà tôi vừa đi qua và trùm lên một tấm màn kín mít, lát sau gió đùng đùng nổi lên quét sạch sương mù trong náy mắt. Rồi gió lặng, sương mù lại bao phủ, để rồi lại bị một trận gió kinh khủng xua tan.
Tôi trú bão trong một cái hang, nhưng một tai họa khác ập tới. Mưa như thác đổ làm đầy ắp lòng những con sông mà tất cả đều có nguồn dự trữ trên đỉnh hòn đảo hình nón. Trong một giờ, tất cả đều tràn ngập, và những sườn núi chỗ nào cũng có những dòng suối chảy, tạo thành một thác nước mênh mông lao như điên về phía đồng bằng.
Sau hai ngày nhọc nhằn nhất và nguy hiểm nhất trong chuyến đi chơi, chắc là do tạo hóa run rủi, tôi đến cửa một ngôi nhà ở một chốn hoang vu nhất. Ngôi nhà này giản dị mà đẹp, đã chống chọi được với cơn bão, được che chở bởi một hàng vách đá như cái dù xòe ra ở phía trên. Dưới đó một chút, một luồng thác dữ dội đổ xuống đáy một cái khe và tạo nên ở đó một mặt hồ tràn đầy, còn trên bờ, những cụm cây đẹp vẫn còn vươn lên những ngọn xác xơ phờ phạc.
Tôi gõ cửa gấp. Nhưng con người xuất hiện trên ngưỡng cửa khiến tôi lùi lại ba bước. Tôi chưa kịp lên tiếng xin trú ngụ, ông chủ đã mời tôi bằng một cử chỉ thầm lặng và nghiêm trang. Tôi vào, và chỉ có tôi với sir Ralph Brown đối diện với nhau.
Đã hơn một năm qua kể từ ngày tầu Nahandove đưa Brown và người bạn gái của anh đến thuộc địa, người ta chỉ gặp sir Ralph ở thành phố có đôi ba lần. Còn bà Delmare thì mai danh ẩn tích kỹ đến mức sự tồn tại của bà là nghi vấn đối với nhiều người da6nh. Cũng vào khang ấy, tôi đến Bourbon lần đầu tiên, và cuộc gặp mặt của tôi với Brown lần này là lần thứ hai trong đời.
Cuộc gặp lần thứ nhất đã để lại ấn tượng không phai nhòa; lần ấy gặp ở Saint Paul, trên bờ biển. Vẻ ngoài và phong thái của nhân vật này thoạt đầu làm tôi hơi ngạc nhiêu, rồi sau đó, do thói tò mò vì nhàn rỗi, tôi hỏi những người ở thuộc địa về anh thì những câu trả lời của họ lạ lùng, trái ngược nhau đến nỗi tôi càng chú ý dò xét con người cô độc này ở Bernica.
- Đấy là một kẻ cộc cằn, thiếu giáo dục – một người nói với tôi – Một kẻ hoàn toàn không ra gì, chỉ có mỗi đặc điểm là luôn luôn ngậm miệng làm thinh.
- Đấy là một người học vấn rộng và sâu – một người khác nói với tôi – nhưng tự đánh giá mình quá cao, khinh người và tự phụ, đến mức coi việc nói chuyện với người trần thế là hoài công.
- Đấy là một người chỉ yêu bản thân – một người thứ ba nói – tầm thường và không đần, hết sức ích kỷ, nghe nói là không buồn giao du với ai.
- Vậy ra ông không biết ư? – một người trẻ tuổi ở thuộc địa nói với tôi, chàng trẻ tuổi này nhiễm đầy tinh thần chật hẹp của ngươi tỉnh lẻ - Đấy là một kẻ thảm hại, một kẻ bất lương, đã đầu độc bạn mình một cách hèn nhát để lấy vợ của bạn.
Câu trả lời ấy làm tôi ngạc nhiên đến mức tôi quay về phía một người khác nhiêu tuổi hơn mà tôi biết là có phẩn biết lẽ phải. Vì cái nhìn của tôi biểu lộ sự khao khát lời giải đáp cho tất cả những vấn đề ấy, ông trả lời tôi.
- Sir Ralph trước đây là một người phong nhã mà người ta không ưa vì tính ông ta không cởi mở, nhưng người ta kính trọng ông. Đấy là tất cả những gì tôi có thể nói với ông về ông ta, vì từ khi ông ta gặp chuyện không may ấy, tôi không có quan hệ gì với ông ta.
- Chuyện gì kia? – tôi hỏi.
Ông ta kể về cái chết đột ngột của ông Delmare, chuyện vợ ông Delmare trốn đi ngay trong đêm ấy, việc Brown ra đi và trở về. Toàn bộ những tình tiết ấy vẫn chìm trong bóng tối, cuộc điều tra của tòa án cũng không làm sáng tỏ được vấn đề. Không ai xác định được rằng người phụ nữ bỏ trốn có tội. Ông biện lý đình chỉ việc điều tra. Nhưng người ta biết các quan chức thiên vị ông Brown, người ta lên án họ không làm sáng tỏ dư luận về một việc khiến thanh danh của hai con người bị bôi nhọ ghê gớm.
Một điều dường như xác nhận những nghi ngờ: ấy là hai kẻ bị kết tội lén lút trở về và nương náu ở một nơi bí ẩn trong khe Berica hoang vắng. Người ta bảo thoạt đầu họ trốn đi cho êm việc, nhưng ở Pháp dư luận gớm ghét họ đến mức họ đanh phải lánh về chốn cô quạnh để yên ổn hưởng tình yêu tội lỗi của họ.
Nhưng tất cả những giả thuyết ấy đều sụp đổ bởi một điều cả quyết mà tôi cho là của những người am hiểu nhất: người ta nói với tôi rằng bà Delmare luôn luôn xa lánh và gần như ghét cay ghét đắng ông anh họ Brown.
Lúc áy tôi chăm chú, có thể nói là xét nét nhìn nhân vật của vô số chuyện kỳ lạ như vậy. Anh ngồi trên một kiện hàng, chờ một thủy thủ trở lại, anh có việc mua bán gì đó với người thủy thủ này. Mắt anh xanh như nước biển, ngắm nhìn chân trời với một vẻ hết sức điềm tĩnh, chất phác, mọi đường nét trên mặt anh đều hài hòa. Thần kinh, cơ bắp, bầu máu, tất cả đều cân bằng, có quy củ, thanh thản ở con người khỏe mạnh, vạm vỡ này, đến nỗi tôi có thể thề rằng người ta đã vu cáo cho anh độc ác quá, con người này không thể mang trong ký ức môt tội lỗi nào, anh chẳng bao giờ có một ý nghĩ tội lỗi, trái tim và bàn tay anh trong sạch như vầng trán cua anh.
 Nhưng bất thình lình, cái nhìn lơ đãng của huân tước dừng lại ở tôi, tôi đang dò xét anh với một vẻ tò mò thèm thuồng và lộ liễu. Lúng túng như một kẻ ăn cắp bị bắt quả tang, tôi bối rối cụp mắt xuống, bởi mắt Ralph chứa đựng một sự trách móc nghiêm khắc. Từ lúc ấy, tôi tự dưng cứ thường xuyên nghĩ đến anh; anh hiện đến trong những giấc mơ của tôi; nghĩ đến anh; tôi cảm thấu một mối lo ngại mơ hồ; một cảm xúc không diễn tả được, dường như có một từ trường bao quanh con người có số phận lạ thường này.
Tôi muốn biết rõ về Ralph, mong muốn ấy rất thực và mạnh mẽ; nhưng tôi muốn quan sát anh từ xa và không bị nhận thấy. Tôi có cảm giác rằng tôi có lỗi với anh. Cặp mắt trong suốt như pha lê của anh làm tôi sợ lạnh người. Con người này hẳn phải có sự ưu việt về đạo đức hoặc hết sức bất lương, khiến cho đứng trước anh, tôi cảm thấy mình xoàng xi4ng và nhỏ bé quá.
Thái độ mến khách của anh không phô trương, không ồn ào. Anh dẫn tôi vào buồng anh, cho mượn quần áo và đồ lót, rồi dẫn tôi đến chỗ người bạn đời của anh đang chờ chúng tôi tới dùng bữa.
Thấy nàng đẹp như thế, trẻ như thế (nom nàng như mới gần mười tám tuổi), ngắm nhìn vẻ tươi tắn, duyên dáng của nàng, nghe cách nói dịu dàng của nàng, tôi xúc động đến đau lòng. Tôi lập tức nghĩ rằng người phụ nữ này rất tội lỗi hoặc rất bất hạnh, nàng phạm một tội ghê gớm hoặc bị dằn vặt vì một sự buộc tội ghê gớm.
Cả hai đều không hoàng nhoáng; tôi cho rằng họ ít dí dỏm, thậm chí chẳng dí dỏm tí nào; nhưng họ có cái gí khiến những lời nói của họ nói ra đều mạnh mẽ hoặc thú vị: họ có tấm lòng. Indiana ít học, nhưng không phải là sự ít học thô thiển cạn hẹp do lười nhac, chểnh mảng hay kém cỏi. nàng khao khát học hỏi những điều mà cuộc sống đầy lo toan khiến nàng không học được; và có lẽ nàng hơi làm duyên một chút khi hỏi Ralph điều này điều nọ, cốt để khoe với tôi kiến thức rất rộng của anh.
Tôi thấy nàng vui sướng, nhưng không hăm hở. Cử chỉ của nàng có vẻ gì chậm chạp và buồn rầu, nó là nét tự nhiên của những phụ nữ Creole, nhưng tôi thấy ở nàng có một sức hấp dẫn sâu hơn. Mắt nàng có một vẻ dịu hiền vô song, dường như kể về một cuộc đời đau khổ; và khi miệng nàng mỉm cười, ánh mắt nàng vẫn có vẻ u sầu, nhưng ưu sầu dường như suy tư về hạnh phúc hoặc cảm động và biết ơn.
Buổi sáng, tôi nói với họ rằng tôi sửa soạn ra đi.
- Đã đi rồi kia à! – họ nói với tôi.
Ở miệng họ thốt ra, câu ấy chân thực, cảm động đến mức tôi cảm thấy lưỡng lự. Tôi đã tự hứa với mình sẽ không từ biệt sir Ralph khi chưa hỏi cho rõ câu chuyện của anh; nhưng bởi vì người ta đã gieo vào óc tôi sự ngờ vực đáng ngại, tôi cảm thấy sự rụt rè không sao vượt qua được.
Tôi cố vượt qua sự rụt rè đó.
- Anh ạ - tôi nói với Ralph – người đời hết sức xấu bụng; họ nói với tôi nhiều điều xấu xa về anh. Tôi không lấy thế làm ngạc nhiên, bây giờ khi tôi đã biết anh. Đời anh hẳn là rất đẹp, một khi nó đã bị vu khống đến thế…
Tôi ngừng lời đột ngột khi thấy vẻ ngạc nhiên đầy hồn nhiên trên nét mặt bà Delmare. Tôi hiểu rằng nàng không biết những lời đồn độc địa về nàng mà người ta đang loan truyền, và tôi nhìn thấy trên mặt sir Ralph một vẻ kiêu kỳ và bực bội rõ rành rành. Tôi liền đứng lên để từ biệt họ, xấu hổ và buồn rầu, lòng trĩu nặng vì cái nhìn của Ralph làm tôi nhớ đến cuộc gặp gỡ đầu tiên của chúng tôi và cuộc chuyện trò thầm lặng cũng loại này đã diễn ra giữa chúng tôi trên bờ biển.
Thất vọng vì phải mãi mãi chia tay với con người này trong tình huống như thế, hối hận vì đã làm anh tức giận và phiền lòng sau những ngày hạnh phúc mà anh vừa đem đến cho đời tôi, tôi cảm thấy lóng thắp lại và nước mắt tuôn lã chã.
- Anh bạn trẻ ơi – anh vừa nói vừa cầm tay tôi – hãy ở lại với chúng tôi thêm môt ngày nữa. Tôi không thể để cho người bạn duy nhất của tôi trong cả vùng ra đi như vậy.
Rồi bà Delmare đi nơi khác.
- Tôi hiểu anh – Ralph nói với tôi – Tôi sẽ kể cho anh nghe câu chuyện của tôi, nhưng không phải trước mặt Indiana. Có những vết thương mà người ta không nên động đến làm nó đau lại.
Buổi chiều chúng tôi đi dạo vào rừng. Cây cối mười lăm ngày trước còn tươi tắn và đẹp như thế bây giờ đã trút hết lá, nhưng đã chi chít những lộc non căng nhựa. Chim chóc và sâu bọ đã chiếm lĩnh lại vương quốc của chúng. Những bông hoa tàn héo đã có những nụ non thay thế. Các dòng suối kiên trì dọn dẹp các chất lấp dòng suối. vạn vật trở lại với đời sống, với hạnh phúc, lấy lại sức khỏe.
- Anh xem – Ralph nói với tôi – thiên nhiên đẹp đẽ và màu mỡ bù đắp những mất mát của mình mau lẹ dường nào! Dường như nó xấu hổ vì đã bỏ phí thời gian, và muốn dùng tất cả sức mạnh và nhựa sống của mình, làm lại trong vài tháng tất cả các công trình của mình trong môt năm, phải không?
- Nó sẽ làm được – bà Delmare nói – Tôi nhớ những cơn giông bão năm ngoái, một tháng sau không còn dấu vết gì của nó nữa.
- Đấy là hình ảnh củ atra1i tim tan nát vì đau buồn – tôi nói với nàng – Khi hạnh phúc trở lại với nó, nó nẩy nở và mạnh mẽ rất nhanh.
Indiana chìa tay ra cho tôi và nhìn Ralph với vẻ âu yếm và sung sướng khôn tả.
Đêm đến, nàng lùi về buồng mình, và sir Ralph bảo tôi ngồi xuống cạnh bên anh trên chiếc ghế băng trong vườn, kể cho tôi nghe câu chuyện của anh đến chỗ mà chúng ta đã dừng lại ở chương trước.
Đến đây, anh im lặng hồi lâu và hoàn toàn quên sự có mặt của tôi.
 Háo hức về câu chuyện anh kể, tôi quyết định cắt đứt dòng suy tư của anh bằng câu hỏi cuối cùng.
Anh giật mình như người chợt tinh giấc, rồi cười đôn hậu:
- Anh bạn trẻ của tôi ơi – anh nói với tôi có những kỷ niệm mà đem kể lại thì mất cả hay. Anh chỉ cần biết rằng tôi đã quyết để Indiana cùng chết với tôi. Nhưng chắc hẳn sổ thiên tào chưa ghi nhận chúng tôi từ giã cuộc đời. Một bác sĩ có lẽ sẽ nói với anh rằng tôi đột nhiên chóng mặt không thể chịu đựng được và đi lạc đường. Tôi tuyệt nhiên không phải là bác sĩ theo nghĩa ấy, tôi muốn tin rằng một thiên thần của Abraham và Tobi, vị thiên thần trắng toát tuyệt đẹp mắt xanh, thắt lưng vàng mà bạn thường thấy trong những giấc mơ thời thơ ấu của bạn, vị thiên thần ấy theo môt luồng ánh trăng giáng lâm, và bồng bềnh trong làn hơi nước lung linh trên mặt thác. Người đang dõi đôi cánh bạc che chở cho người bạn gái dịu hiền của tôi. Đều duy nhất mà tôi có thể đoan chắc với anh là vầng trăng lặn xuống sau những đỉnh núi đồ sộ không gây nên một tiếng động hung sữ nào xen vào tiếng rì rào êm đềm của dòng thác; những con chim ở trong vách đá chỉ cất cánh bay lên khi một dải tắng trải ra ở chân trời giáp biển. Khi tia thắm hồn gđầu tiên chiếu xuống khoảng rừng cam thì tôi đang quỳ gối ca ngợi Thượng đế.
Nhưng đừng tưởng rằng tôi tiếp nhận được ngay tức khắc cái hạnh phúc bất ngờ vừa làm tôi đổi đời. Tôi sợ hãi không dám tưởng tượng trước cảnh tương lai huy hoàng đã đến với tôi, và khi Indiana mở mắt ra cười với tôi, tôi trỏ dòng thác và nói với nàng về cái chết.
- Nếu em không lấy làm tiếc rằng đã sống đến ngày hôm nay – tôi nói với nàng – chúng ta có thể thú nhận với nhau rằng chúng ta đã được biết hạnh phúc trọn vẹn; đấy lại thêm một lý do nữa để từ giã cuộc đời, bởi vì ngày mai có thể ngôi sao hạnh phúc của anh lại lụi đi. Ai mà biết được, có thể sau khi rời khỏi chốn này, ra khỏi rạng thái ngây ngất mà ý nghĩ về cái chết và tình yêu đã đem đến cho tôi, tôi lại chẳng trở thành tên súc sinh đáng ghét mà trước đây em khinh bỉ? Biết đâu em lại chẳng hổ thẹn với chính bản thân em khi lại thấy tôi như em đã từng biết trước kia?... A, Indiana, hãy tránh cho tôi nỗi đau kinh khủng ấy; đấy sẽ là dòn bồi thêm vào số phận tôi.
- Anh hồ nghi trái tim anh ư, Ralph? – Indiana nói với một vẻ dịu dàng, tin cậy và đáng yêu lạ lùng – Hay trái tim em chưa đủ đảm bảo với anh?
Liệu tôi có nên nói thật với anh không? Những ngày đầu tôi không cảm thấy hãnh phúc. Tôi nghi ngờ sự thành thật của nàng, nhưng tương lai làm tôi hoảng sợ. Hết sức thiếu tự tin từ ba mươi năm nay, đâu phải một ngày tôi đã có thể vững tâm hy vọng mình sẽ được ưa thích và được yêu? Tôi có những lúc ngờ vực, khiếp sợ và chua xót. Đôi khi tôi tiếc là đã không gieo mình xuống hồ, khi chỉ một lời của Indiana đã làm tôi hạnh phúc đến thế.
Hẳn nàng cũng có những lúc lại buồn rầu. Nàng phải khó khăn mới bỏ được thói quen đau khổ, bởi vì tâm hồn quen với bất hạnh, bắt rễ vào đó và phải cố gắng lắm mới bứt ra được. Tuy nhiên, tôi phải công bằng mà nói rằng nàng không hề luyến tiếc Raymon; thậm chí nàng không thể nhớ đến hắn để mà căm thù.
Cuối cùng, như thường tình khi người ta có tình cảm sâu sắc và chân thực với nhau, thời gian không làm suy giảm tình yêu của chúng tôi, mà bồi đắp và làm cho nó bền chặt thêm. Mỗi ngày tình yêu lại càng mạnh thêm, bởi vì mỗi ngày cúng tôi càng quý trọng và hạnh phúc vì nhau hơn. Mọi nỗi e sợ của chúng tôi lần lượt tan biến; và khi thấy những nguyên nhân ngờ vực ấy để gạt bỏ như thế, chúng tôi vừa cười vừa thú nhận với nhau rằng chúng tôi đón nhận hạnh phúc của mình như những kẻ hèn nhát và chúng tôi không xứng đáng với nhau. Từ đó chúng tôi yên tâm yêu nhau.
Ralph im lặng, rồi, sau một lúc mà cả hai chúng tôi đều trầm ngâm suy nghi trong trạng thái sùng kính.
- Tôi không nói với anh về hạnh phúc của tôi – anh vừa nói vừa xiết chặt tay tôi – nếu có những nỗi đau không bao giờ bộc lộ ra và nó bọc lấy tâm hồn như tấm vải liệm thì cũng có những niềm vui sướng vùi sâu trong đáy tim vì không lời nói trần thế nào diễn tả được. Vả chăng, nếu có một thiên thần từ trên thượng giới xuống đậu lên một nhành hòa và kể với anh những điều đó bằng ngôn ngữ thượng giới thì anh cũng không hiểu được, anh bạn trẻ của tôi à, bởi vì anh chưa hề bị dông bão cuộc đời vùi dập. Hỡi ôi! Một tâm hồn chưa bao giờ đau khổ có thể nào hiểu được hạnh phúc? Còn về tội lỗi của chúng tôi, thì… - anh mỉm cười nói thêm.
- Ồ! – tôi kêu lên, mắt đẫm lệ.
- Xin hãy nghe đây – anh lập tức ngắt lời tôi – anh mới chỉ ở vài giờ với hai kẻ tội lỗi ỡ Bernica, nhưng chỉ cần một giờ là anh biết được toàn bộ cuộc đời của họ. Ngày nào của chúng tôi cũng giống ngày nào, tất cả đều êm đẹp. Chúng qua nhanh và trong trẻo như những ngày tuổi thơ của chúng tôi. Mỗi tối chúng tôi tạ ơn trời, sáng sáng chúng tôi cầu khẩn, cầu xin vầng dương và bóng tối như hôm trước. Phần thu nhập lớn nhất, chúng tôi dùng để chuộc những người da đen nghèo khổ ốm đau. Đấy là nguyên nhân chính khiến những người chính quốc ở thuộc địa nói xấu chúng tôi. Tiếc rằng chúng tôi không đủ giàu có để giải phóng tất cả những người đang sống trong tình cảnh nô lệ! Gia nhân của chúng tôi là bạn của chúng tôi; họ chia sẻ niềm vui của chúng tôi, chúng tôi chăm lo đến những khó khăn vất vả của họ. Cuộc đời chúng tôi trôi qua như vậy, không buồn phiền, không ân hận. Chúng tôi ít khi nói về dĩ vãng, cũng ít khi nói về tương lai. Chúng tôi nói về tương lai àm không hề sợ hãi, nói về quá khứ không chút xót xa. Nếu đôi khi mắt cúng tôi rưng rưng lệ thì đấy là những giọt lệ hạnh phúc vô biên; khi lâm vào cảnh nguy khốn cùng cực người ta không khóc như thế.
- Bạn ơi – tôi nói với anh sau một lúc im lặng sâu – nếu những lời kết tội của thiên hạ đến tai các bạn, hạnh phúc của các bạn sẽ là câu trả lời đích đáng.
- Bạn còn trẻ - Ralph trả lời – đối với bạn, lương tâm hồn nhiên và trong trẻo chưa bị thế tục vấy bẩn; hạnh phúc của chúng tôi là bằng chứng về đức hạnh của chúng tôi; thiên hạ cần coi là chúng tôi phạm tội. Được thôi, sự cô đơn thật là tốt đẹp và người đời chẳng có gì đáng cho ta luyến tiếc.
- Không phải tất cả mọi người đều lên án các bạn – tôi nói - Nhưng ngay cả những người quý trọng các bạn cũng chê trách các bạn coi thường dư luận và những người thừa nhận đức hạnh của các bạn thì bảo các bạn kiêu ngạo và cao kỳ.
- Hãy tin tôi – Ralph trả lời – Lời trách móc đó chứa đựng nhiều kiêu ngạo hơn là thái độ khinh thị mà người ta gán cho tôi. Còn về dư luận thì cứ xét những người được nó đề cao, ta sẽ thấy phải chăng ta nên luôn luôn chìa tay ra đón những người bị nó chà đạp? Người ta bảo cần được dư luận khen ngợi thì mới có hạnh phúc; những người nào tin như vậy thì phải tôn trọng dư luận. Còn về tôi, tôi thành thật thương cho thứ hạnh phúc bấp bênh hoàn toàn tùy thuộc vào tính bốc đồng của dư luận.
- Một số nhà đạo đức chê trách lối sống biệt tịch của các bạn, họ cho rằng mỗi người đều thuộc về xã hội, xã hội có quyền đòi hỏi ở con người. Người ta còn nói thêm rằng các bạn nêu cho mọi người một tấm gương nguy hiểm.
- Xã hội không có quyền gì đòi hỏi ở một người không chờ mong gì ở nó – Ralph trả lời – Còn về việc tôi nêu tấm gương có thể lây nhiễm thì tôi không tin. Phải có ngg]hị lực lắm mới đoạn tuyệt nỗi với người đời, phải qua rất nhiều đau khổ mới có đươc nghị lực đó. Vậy, hãy để yên cho chúng tôi hưởng hạnh phúc, cái hạnh phúc chẳng ai biết đến và chẳng có giá trị gì với bất cứ ai, và nó phải ẩn mình vì sợ người ta ghen tức. Này, anh bạn trẻ ơi, hãy đi con đường số phận định đoạt cho anh; hãy kiếm cho mình những người bạn, một địa vị, thanh danh, tổ quốc. Tôi thì có Indiana. Đừng phá vỡ những dây xích ràng buộc anh với xã hội, hãy tôn trọng luật pháp nếu nó bảo vệ cho anh, hãy đánh giá đúng sự phán xét của nó khi đấy là sự phán xét công minh; nhưng nếu một ngày nào đó nó vu khống anh và ruồng bỏ anh thì hãy có đủ lòng kiêu hãnh mà bất cần nó.
- Vâng – tôi nói với anh – một trái tim trong sạch có thể giúp ta chịu đựng sự luư đày; nhưng muốn làm cho ta yêu mến cuộc sống lưu đày ấy thì phải có một người bạn gái như người bạn đời của anh.
- À! – anh nói với một nụ cười không sao tả được – nếu anh biết tôi thương hại chừng nào cái xã hội mà tôi khinh miệt!
Hôm sau, tôi từ biệt Ralph và Indiana. Anh ôm lấy tôi, nàng nhỏ mấy giọt nước mắt.
“Vĩnh biệt! – họ nói với tôi – Hãy trở lại với người đời; nếu đến một ngày nào đó, họ trục xuất bạn thì hãy nhớ đến túp lều nhà thổ dân bản xứ của chúng tôi”.
 
HẾT

Chỉ còn lại tình yêu - GEORGE SAND
 
Đã mang vào thư viện
 
Cảm ơn và chúc HanAn nhiều an lành
 
Thân