Phần một

Chương 1

Bắt đầu bằng cái chuyện tôi đang đứng trước một tình huống khá nan giải là bỏ qua hoặc đấm vỡ mặt nó ra.

Tôi,- hai mươi mốt tuổi, nặng gần tám mươi cân, cao một thước bảy sáu, chỉ số cân đo này trong bất kỳ hoàn cảnh, thời gian nào cũng hầu như không thay đổi, từ nhỏ chưa biết ốm đau là gì, cái chuyện cho mặt nó vỡ hay rạn ra thì quá dễ. Nó đang ở trước mặt tôi, cũng quân phục, cóm róm, mắt lấm lét như quạ vào chuồng lợn, thỉnh thoảng lại nhớn nhác nhìn quanh quất như muốn cầu cứu ai. Cầu cứu cái chết tiệt, thằng khốn nạn! Thằng phản bội! Nếu tao không đánh mày thì không có nghĩa là mày không đáng bị đánh mà chỉ đơn giản là tao không thể đánh, chưa thể đánh. Vì là đảng viên ư? Đúng, tao được tiếng là một đảng viên vào đảng thuộc loại trẻ nhất trung đoàn, mới vừa hai mươi tuổi do những thành tích dũng cảm bảo vệ an ninh Tổ quốc ở biên cương phía Bắc mặc dù cách đây mươi phút tao đã được người ta khoác cho một danh xưng khác khá nhục nhã: khai trừ lưu lại. Hay là vì bộ quân phục, thứ quân phục mà mấy năm qua cả tao với mày đều điêu đứng, lăn lóc và đều tự hào về nó? Hoặc cái thằng tao nhát sợ kỷ luật một khi tung nắm đấm mà bạn bè thường kêu là nặng đến hàng tạ lên? Có thể có ráo trọi mọi lý do nhưng cũng có thể chả có lý do nào hết, đơn thuần là tao chán, tao khinh, mà thói thường ở đời nếu khi đã khinh đã tởm một ai quá thái thì chán, buồn nôn, chả thèm nghĩ đến nữa là đánh.

Thế đấy. Không đánh được thằng bên ngoài thì tôi tự đánh vào thằng bên trong là tôi bằng cách lững thững bỏ ra sông, tìm một vạt cỏ ít sương nhất, nằm xuống, khoanh tay dưới gáy, mắt mở thao láo nhìn lên trời cao như nhìn ngược về quá khứ, một quá khứ chả hay ho gì nhưng cũng chưa đến nỗi quá tệ...

*

Làng tôi thật nghèo. Quá nghèo! Nghèo đến nỗi đi qua nhau, chỉ cần ngửi mùi là biết ngay. Một thứ mùi mốc mốc, nhàn nhạt, gây gây như cứt chó phơi ba nắng. Nhà tôi còn nghèo hơn. Bố là công nhân khu gang thép bị cho thôi việc đột ngột sau một tai nạn do kẻ khác tạo nên nhưng do hắn biết chạy vạy lo lót nên thoát. Mẹ là cô gái Hà Nội đi kinh tế mới rồi ở lại đây chấp nhận nghề làm ruộng. Bố chán đời hay cấm cảu. Mẹ âm thầm chịu đựng như bất kỳ một người đàn bà đa đoan nào nhưng thỉnh thoảng tôi lại bắt gặp mẹ thả một cái nhìn mênh mông về phía sườn núi ở bên kia sông Công, khẽ thở dài.

Khi tôi sinh ra nước lũ láng vào tận nhà. Bà mụ nói:
“Số trầm thuỷ, rồi là khổ nhưng sẽ ăn nên làm ra”.

Chả biết ăn nên làm ra thế nào nhưng đúng là khổ, khổ quá, khổ từ bé đến lớn. Hồi nhỏ đi học chỉ có củ khoai lang nhũn nhoẵn bằng đúng cái b... thằng đánh giậm hay miếng cháy độn sắn đen xì mà chiều hôm trước mẹ đã có ý để dành cho. Lớn lên một chút, ngoài giờ đi học trường huyện phải cuốc bộ tới hơn chục cây số, chiều về lại phải ra đổng phụ giúp việc lúa má với mẹ y hệt một lực điền, cũng cày bừa, gieo cây, gặt đập, hốt phân trâu, cắt cỏ... đủ cả, hoặc lên rừng đốn củi với bố để kiếm thêm chút tiền còm ngoài chợ.

Vậy mà vẫn phông phao như ngỗng bột, mới mười bốn tuổi tôi đã kềnh càng như gã hai mươi, lại khoẻ nữa, khoẻ đến nỗi có lần khi mang củi xuống chợ, đụng một thằng cùn đinh ăn quỵt tiền, thế là óc một cái, thêm ọc cái nữa, tôi đã cho thằng cha râu ria vẻ mặt bặm trợn đó xuống con mương đầy phân trâu phân người ở cạnh đường. Một ông già chống gậy đi qua, xói cái nhìn đục cùi nhãn vào mặt tôi, phán một câu lạnh như l... ma:
“Thằng bé này lớn lên rồi sẽ thành anh hào hoặc trùm trộm cướp.”

Nghe, tôi chỉ cười vào cái mũi có rất nhiều lông trắng bạc thòi ra khỏi lỗ của lão, vậy mà không dè cái câu đó đã ám quẻ vào tôi suốt trong một khoảng thời gian dài, tất nhiên là ở cái vế thứ hai, vế trộm cướp.

Mẹ chỉ đẻ ra tôi và đứa em gái kém tôi ba tuổi. Tôi thương nó lắm. Có miếng gì ngon tôi cũng mang về cho nó khi quả ổi, trái chuối, khi củ giong riềng, con tôm, cái cá... Biết nó tong teo, yếu ốm, tôi thường cõng nó đi học.

Khác hẳn với tôi, nó là con bé thông minh, học rất giỏi, năm nào cũng đứng đầu lớp. Đáng ra nó sẽ học hết cấp ba, vào đại học rồi sẽ trở thành một kỹ sư, bác sĩ, cô giáo gì đó làm mát mặt cả dòng họ cả làng nếu như lần ấy tôi không cõng nó đi củi. Đường trơn, dốc trượt, cậy khoẻ tôi cứ phóng phăm phăm. Thế là ngã. Tôi thì không sao nhưng nó lại sưng tẩy một bên vai. Sợ bố mắng thì ít mà sợ mẹ buồn thì nhiều, tôi chỉ âm thầm cõng nó đi trạm xá. Tại đây, bà trạm trưởng có cánh tay lông lá như tay đàn ông hay mặc một cái quần phíp chật ních hằn cả múi cả khe ra nói một câu ráo hoảnh:
“Nặng đây con trai ạ! Phải đưa lên bệnh viện tỉnh cho người ta mổ. ra, nắn lại, bó bột thì mới mong khỏi được”.

Toát mồ hôi lanh. Mổ, nắn, bó... bà ta nói toàn những từ to tát mà tỉnh bơ như đang cầm miếng bánh đúc chấm mắm tôm nhét vào mồm kia. Trong nhà đến khoai sắn còn không đủ ăn huốhg chi lấy tiền đâu ra mà mổ với nắn, sư khỉ! Nhưng tôi cứ đưa nó đi. Lên buổi sáng buổi chiều là về luôn, ở đó người ta nói rõ, một ca mô nắn như thế phải mất ít nhất là năm trăm ngàn, tức là bằng đồng tiền bố mẹ tôi kiếm cả đời cũng không có. Cuống lên, tôi nằn nì với bất cứ người nào mặc áo choàng trắng đi qua, bác ơi, chú ơi, cô ơi, xin các bác các chú cứu em cháu với, cháu sẽ ở lại đây đổ bô đổ cứt mười năm để bù lại... Chả ai thèm trả lời một câu, thậm chí còn nhìn tôi như nhìn thằng điên ngày ngày bóc lá bánh ăn ngoài chợ. Vậy thì về, đành phải về.

Con em thấy tôi vò đầu khổ sở, nó chùi nước mắt, cố nhoẻn cười:
“Em đỡ rồi, không đau nữa đâu, chỉ mai là khỏi.”
Và mấy ngày sau chỗ sưng của nó tẹt đi thật, thậm chí còn lõm xuống. Nhưng cả nó cả tôi đâu có biết rằng đó chỉ là khỏi giả vì mấy tháng sau nữa, khi nó đau phát sốt phát rét buộc phải đưa đi khám mới té ngửa ra rằng, nó bị rò tuỷ. Nhưng bố rồi mẹ hỏi thế nào nó cũng chỉ nói tại đu cành ổi bị ngã chứ không nói ra tên tôi. Tôi càng thương nó đến quặn thắt gan ruột. Nhìn nó suốt đêm ngồi tong teo ở bậu cửa ngóng mẹ đi cấy đêm về, tôi chỉ muốn gào lên một tiếng như chó dại cho xé toang lồng ngực. Trời ơi! Nếu lúc ấy có tiền đưa nó đi bệnh viện thì đâu đến nỗi nó phải mang một cái án tử hình tức tưởi như thế. Lần đầu tiên tôi thấm thía cái khốn nạn tột cùng của phận nghèo. Thấm thía đến nỗi đi qua một đám ăn nhậu mừng thôi nôi con lão phó chủ tịch huyện kéo dài suốt từ sáng đến tối với rượu thịt ê hề, với đủ những lời chúc tụng cóm róm, xu phụ, một tý nữa không nhịn được tôi đã chạy về nhà ôm cả cái thùng phân hắt thẳng vào giữa cái đám người ngả ngớn đó.

Và thế là, vào cái tuổi mười bốn, cùng với lần đầu mộng tinh sáng ra ngầy ngật cả người, tôi quyết đinh bỏ học, bắt đầu nghĩ cách để kiếm ra đồng tiền lo thuốc men cho em. Xa là ra sông bắt cá câu tôm mang đi chợ bán, tìm đến bất cứ chỗ nào có công trường, công trình là lăn xả vào đòi gánh thuê, xúc mướn. Gần là lấy gỗ ổi đẽo quay, gọt khăng, làm súng cao su bán cho trẻ con trong xóm ngoài làng. Sau đó; thấy chả ăn thua, tôi liền lao vào các cuộc đỏ đen cờ bạc, thì cũng chỉ là đổ đen lặt vặt với những lá bài tam cúc quăn queo hôi mùi cóc chết thôi chứ vốn liếng đâu mà đánh to đánh lớn.

Tiền kiếm được đâu chưa thấy nhưng cái máu giang hồ hảo hớn thích làm thủ lĩnh, thích mạo hiểm, thích chỉ huy, thích nổi bật trong đám đông đã ngấm vào lục phủ ngũ tạng tôi từ lúc nào. Trời cho tôi sức khoẻ, cái nghèo cho tôi sự phẫn chí, và cái rò tuỷ chết tiệt của con em gái cho tôi chút ít cơ mưu để một gã thiếu niên quê kệch là tôi bỗng chốc trở thành một thứ đại ca của xóm núi. Ai cần đánh nhau ư? Có tôi. Ai cần đòi nợ, xiết nợ ư? Có tôi. Và ai muốn tranh chấp đất đai, bờ thửa, gò đồi ư? Cũng có tôi. Tôi bỗng biến thành nỗi kinh hãi cho một đám đông dân cư đồng thời cũng là cái nợ cái tội cho gia đình, đến nỗi không ngày nào là không có người đến mách bố tôi chuyện này chuyện khác khiến người cha cục tính của tôi đánh đấm miết vào cái thân thể rắn câng của thằng con cũng chán tay rồi cuối cùng chỉ còn biết ngồi im thở phì phì như rắn hổ ngoài rừng. Sau này mẹ tôi mới nói, bố đánh mày là đánh vào chính cái khổ cái nhục của ông ấy cho nên đánh mà đau.

Một lần muốn tỏ ra hiếu thảo, tôi đã lặn một hơi sang bên kia sông, dùng súng cao su nã chết tươi hai con gà, một chú chó rồi hớn hở mang về cho bố tôi đãi khách nói dối là đi làm mướn được người ta trả công. Nhưng miếng thịt gà béo ngậy, ướp lá chanh vàng ươm chưa kịp đưa lên miệng khách thì nhà chủ họ đã lần theo dấu chân dấu máu mà xộc đến, gậy gộc khua vang ngõ. Bố tôi gần như phải quỳ xuống van lơn, họ mới thôi sau khi gói ghém, vơ vét tất cả đống thịt trên mâm, dưới bếp lại, mang về. Họ còn nói: “Có đứa con như ông, thà bóp mũị chết đi còn hơn.” Bố tôi ngồi chết lặng, mặt mày chỉ sần sượng, lát sau gập người thổ ra một búng máu.

Đứng thụt ló sau nhà, nghe được, biết rằng phen này bố tôi sẽ đánh tôi đến chết, tôi dông một mạch ra đường cái, nhảy xe tên lửa của bộ đội về thẳng Hà Nội, ngủ còng queo một đêm ở ghế đá Hồ Gươm, rồi tìm đến nhà bà ngoại ở ngõ Mai Hương thú tội một lèo với ý định nung nấu nhân lần này sẽ bỏ quách xóm nghèo. Bà ngoại chỉ thở dài sườn sượt, dắt tôi ra phố mua một bát phở bò thơm nhức mũi bảo tôi ăn, nhét vào túi tôi một đồng, một đồng hồi đó là mua được một con gà, mua được năm bát phở, rồi thở dài tiếp, nói một câu y hệt tôi đã nghe đến chán tai từ miệng mẹ tôi:
- “Ở đời dù thế nào cũng lành cho sạch rách cho thơm cháu ạ!”
Và khuyên tôi trở về kẻo thằng bố con mẹ mày nó mong, gì thì gì cũng là cốt nhục, cha nào lại đi ăn thịt con.

Thì về. Bà già rồi, lại yếu nữa, phải sống nhờ vào mấy cô mấy cậu cũng chả khá giả gì, cái nhìn thân thiện thì mỏng, cái nhìn ghẻ lạnh thì dày, ở lại chỉ thêm khổ cho bà. Ý tưởng về một cuộc sống lập thân lập nghiệp ở giữa lòng thủ đô phút chốc vỡ tan tành, về nhưng tôi đâu có dám về nhà ngay mà mò lên núi Ngạn làm người rừng trốn tránh. Quả núi Ngạn này có một hiện tượng lạ lắm cho đến nay vẫn chưa có ai giải thích được. Đó là sau một đêm mưa to, sấm chớp nổ ngang trời, tảng đá to bằng cả cái nhà kho hợp tác long chân lăn xuống ruộng và biến mất tăm, dù cho nó vẫn để lại dấu vết mờ mờ trên mặt ruộng. Người nói thế này, người nói thế kia nhưng rút cục lại đều thống nhất cho rằng hòn đá là con vua thuỷ tề nên nhà vua đưa nó về thuỷ cung.

Đến ngày thứ ba đói quá không chịu được, bèn mò xuống núi kiếm cái nhét bụng thì lại chẳng may đụng người quen trong làng đi lấy củi. Thế là lộ. Sáng hôm sau, người lên tìm tôi không ai khác mà lại chính là con Nết, con em gái bị rò tuỷ. Gặp tôi nó khóc oà bảo mấy ngày vừa rồi đêm nào mẹ cũng ra ngồi ngoài cửa chờ anh đến sáng, bố thì uống rượu tỳ tỳ, bảo nó mà về thì tao giết, tao giết, nhà này không có cái giống trộm cắp, lừa đảo ấy nhưng uống chán lại khóc. Thương mẹ một phần, thương em nhiều hơn, tôi đành cun cút đi theo nó về làng.

Lúc ây đang chiến tranh, cái mà lão thông tin xóm ra rả mỗi sáng trên chạc cây đa già gọi là cuộc chiến tranh phá hoại của Mỹ ấy đã làm cho cuộc sống cư dân làng tôi căng như dây đàn. Nhưng vui. Ít nhất, ngoài cái nghèo truyền kiếp ra, con người cũng có những điều to tát hơn để đặt ước vọng, gá lắp vui buồn vào chứ nếu không thì cuộc sống này buồn đến chết mất.

Và tôi, bom đạn cũng kịp lôi tôi ra khỏi cõi u tỳ du đãng mà đẩy thốc vào những bổn phận của cư dân thời loạn. Cái tinh lực và khí lực dư thừa của tôi được phen dồi dào phát tiết vào những việc hàn đê, vá đê nặng nề do bom thù tàn phá. Một mình tôi xốc vác bằng ba người. Một chiếc xe cút kít lèn chặt đất đá nặng vài tạ chỉ mình tôi kéo chạy băng băng. Một cây cọc to cần cắm sâu xuống đáy sông làm bờ làm lũy, cũng chỉ mình tôi lặn hụp nhoáng cái là xong. Từ lòng nước đục ngầu ngoi lên, có mỗi chiếc quần đùi ướt sũng bết vào háng, tôi thoáng gặp một cái nhìn con gái dính vào người nhớp nháp. Cái nhìn của Hiền, cô con gái rượu của ông bí thư xã, em gái cưng của trưởng công an huyện và là con bé bạn học cùng trường rất khó chịu của tôi. Khó chịu không phải vì nó đẹp, nó học giỏi, nó thích nhìn bọn con trai bằng nửa con mắt mà khó chịu vì nó đã khiến cho tôi và thằng bạn cùng bàn, thằng Khánh tây suýt nữa thì nện nhau một trận chí tử giữa sân trường.

Gọi là Tây vì nghe người già nói ông nội nó là người Tây đi theo đội quân lê dương sang đây từ giữa thế kỷ trước đã đem lòng si mê bà nội nó, một cô thôn nữ đẹp và lắng tình quê nhất làng. Chuyện này chả biết đúng được mấy phần nhưng nhìn cái mũi ghồ ghồ, cái cằm nhòn nhọn, con mắt to to, vóc dáng dong dỏng, nước da trắng hồng nổi bật giữa đám đông của nó là người ta không thể không ngờ ngợ tin. Thì nó là tây hay ta cũng mặc xác nó nếu như lần ấy, giữa sân trường nó không buông lời chọc ghẹo cô con gái của lão quan đầu xã kia. Mà lại chọc rất đểu, rất sát sạt theo đúng kiêu Tây cà lồ, đại khái nó bảo:
-" Đằng ấy ơi, đằng ấy đẹp thế, nõn thế thì đi học làm gì cho nó phí, cứ ở nhà, tắm rửa sạch sẽ, dạng chân nằm sẳn ở trên giường đợi tớ về có phải sướng hơn không?".
Nghe câu này, đáng lẽ con bé phải sửng cồ lên, phải văng vào mồm nó một cái tát hoặc ít nhất là cũng chửi tốc váy vào giữa mặt nó một trận, đằng này nó lại chỉ nguýt nhẹ một cái rồi chúm chím cười làm duyên. Thằng đểu được đà, phun tiếp:
- “Nhé! Tối nay ra bờ sông nhé! Tớ sẽ cho đằng ấy biết thế nào là... là...”.
Chưa hết câu, cái miệng nham nhở của nó đã lệch vẹo đi vì nắm đấm khá nặng của tôi. - - - “Mày về mày rủ con mẹ mày ra sông ấy, thằng dê củn!”

Đến bây giờ tôi cũng không hiểu tại sao lúc ấy tôi lại hành động, lại nói năng không kém phần đểu giả như thế. Có lẽ tại do cái cười đồng loã của cô ta hoặc cũng có thể tôi chạnh nhớ tới con em tội nghiệp của tôi nếu chẳng may một lần cũng bị tụi khốn buông lời cợt nhả như thế. Thế là nện nhau. Nện tung bụi. Nện trong tiếng hò reo náo nhiệt như trên võ đài Kungfu được xem trong phim. Tôi đánh một nó trả một. Tôi đánh hai nó trả hai. Ngang sức ngang tài. Mẹ, cái dòng máu Tây lai trong nó khoẻ thật! Vậy thì phải cho bọn đế quốc sài lang biết mặt, coi như đây là một cuộc trả thù dân tộc. Tôi lia một đòn chân quét đất thật mạnh, thằng con không kịp trở tay đã ngã dúi đầu dúi mặt xuống ngay dưới chân cô ta. Bật lên một tiếng cười khúc khích. Tôi bỏ đi. Ngày hôm sau cả hai được gọi lên phòng thầy hiệu trưởng. Thấy bộ dạng rúm ró của nó, tôi nổi máu hiệp sĩ nhận tất cả lỗi về mình. Hôm sau nữa, tôi ê ẩm nhận được một cú cảnh cáo toàn trường nhưng để bù lại, thằng con giời đó lại trở thành một thằng bạn chí cốt, trung thành của tôi. Nó có việc gì cần đến nắm đấm, có tôi. Tôi cần gì đến bài vở, có nó. Cứ thế hai thằng cặp kè đi gần hết bậc trung học.

... Cái nhìn ấy vẫn bám dính vào thân thể tôi, bỏng buốt. Thoạt đầu còn dán vào lằn ngực mà tôi biết là rất vuông vức, sau dần nó truội xuống bụng, xuống nữa và bối rối dừng lại ở cái vật thể chết người kia, cái vật thể lúc ấy tôi biết chắc do ngâm nước lâu, nó cũng nhũn nhẽo, xun xoăn như... của thằng đánh giậm.

Cái nhìn đó rồi cũng sẽ qua đi như con nước thuỷ triều Ồng ộc tràn đê rồi lại được bít hàn nếu như đêm ấy phần vì vốn nhút nhát chuyện gái trai khi phải nằm chung trong căn điếm thốc gió, phần vì nhớ mẹ nhớ em giờ này ở nhà không biết có gì nhét bụng, tôi lững thững ra gốc gạo ngồi vẩn vơ một mình. Cái nhìn đi đến, ngồi xuống cạnh tôi nhẹ như tiếng cựa mình của cỏ rồi một giọng nói còn nhẹ hơn:
- “Nóng quá, tớ không ngủ được”.
Tôi cũng thấy nóng rực cả người, bèn ngồi nhích sang một bên. Lại một tiếng cỏ cựa mình khác:
- “Sao cậu lại bỏ học? Một người như cậu mà bỏ thì phí lắm”.
Tôi im lặng. Nói đúng hơn tôi không thích đám đàn bà con gái đái không khỏi ngọn cỏ như bà nội tồi vẫn nói săm soi vào ba cái chuyện chán ngắt này. Cái nhìn buông ra một tiếng thở dài nghe như có cả mùi vị rơm rạ tro trâu ngái ngái nồng nồng trong đó:
- “Cậu ghét tớ lắm à?”
Tôi vẫn im lặng và nói chung từ trước đến nay và mãi cho đến sau nàv, cứ mỗi khi phải ngồi trước họ, ngồi trước cái đám nói nhiều hơn nghĩ ấy là tôi lại thường im lặng. Chẳng dè cái thứ im lặng do vụng thối, do đần độn ấy sau này lại được một cô gái thì thào bên tai: - “Bọn con gái chúng em chết vì cái vẻ xa cách, lạnh lẽo của anh”.

Chả biết lúc ấy Cái nhìn kia có chết không nhưng rõ ràng là tiếng thở của nó cứ nặng dần, đứt quãng dần để rồi sau đó là một loạt những cái hôn vừa âm rượt, vừa nóng bức phủ lên khắp mặt, khắp miệng tôi. Từ bé chưa được hôn ai và cũng chưa được ai hôn nên cái đầu lưỡi nhọn hoắt, nóng hỉm của nó cứ như một thứ nọc rắn truvền rần rật vào thân thể, truyền nhoi nhói xuống cái của tội của nợ ở phía dưới háng kia khiến nó cũng trở nên rần rật như của một ai khác gắn vào. Nhưng hỡi ôi, đúng vào lúc Cái nhìn cuống cuồng đè tôi xuống, vật tôi lên, đụng nghiến ngấu vào cái ấy của tôi thì phựt một cái, sau một cú rùng mình dã man là tiếng nói của em như rên lên:
- “Thôi, ướt hết quần tớ rồi..”
Vừa ngượng vừa nhục, tôi lóp ngóp bò dậy, lắp bắp:
- “Tớ... tớ xin lỗi. Tớ... tớ chưa làm chuyên này bao giờ”
Cái nhìn ôm chầm lấy tôi, lại lưỡi lại môi lia rát rạt, bỏng buốt:
- “Không sao. Tớ càng quý cậu mà nói thật nhé, cái của cậu sao nó... ấy thế, to ơi là to, dài ơi là dài, khiếp quá!”
Lúc ấy thú thực tôi chả biết câu nhận xét “khiếp quá” đó là khen hay chê, cho mãi tới những pha cận chiến sau này, tôi mới thâu hiếu tôi đang sở hữu một thứ bảo bối cực kỳ quý giá mà không phải thằng đàn ông nào trên đời cũng có được và chính cái bảo bối đó đã đưa tôi vào những cuộc tình khốn khổ có muốn giằng dứt cũng chẳng ra.

Những ngày sau đó, tôi và Cái nhìn thỉnh thoảng vẫn có dịp được ở gần nhau, đè lên nhau, làm đủ trò đủ chuyện nhưng riêng cái việc ấy thì không. Một lần be bét ra quần em là đủ rồi, tôi, một đấng nam nhi không thể be bét thêm ra một lần nào nữa. Em cũng không cố nài, thậm chí còn nói như thế lại hoá hay, nếu trời phật cho hai đứa là vợ là chồng thì đêm tân hôn mới thật sự là tân hôn. Em nói vậy nhưng tôi biết em rất buồn, mỗi lần đỡ em dậy, kéo xốc lại quần áo cho em, thấy da thịt em cứ nóng bỏng lên như sốt cao là tôi biết em khổ lắm, phải nén kìm lắm. Bỗng thấy biết ơn em, biết ơn cái thứ nước nhờn nhờn thơm thơm kín đáo chảy ra từ thân thể em mà tôi không thể làm cho nó khô đi được.

Đến mùa đông năm sau, khí gió bấc thổi hun hút từ chân núi vào những thửa ruộng mới ải thì tôi có lệnh nhập ngũ. Sướng tỉnh người. Ai cũng vậy, cứ có dịp được rời cái làng quê buồn thảm này là sướng cái đã rồi mọi sự tính sau.

Tốì đó, hai bố con lần đầu tiên ngồi với nhau làm hết chai rượu như hai người đàn ông. vẻ rút ruột, bố bảo đời bố đời mẹ mày nhục lắm, cả cái làng này đều nhục, nhục lắm, giờ chỉ còn biết trông vào mày làm sao thì làm, sống sao thì sống nhưng tuyệt nhiên không giẫm chân trở lại cái hố nhục đó. Mẹ tôi thì ngồi dưới bếp nước mắt vắn dài như tôi sắp chết đến nơi. Chỉ có con bé Nết là vui. Nó bảo anh đi ba năm nghĩa vụ rồi về lấy chị Hiền, em bế cháu cho. Tôi hỏi cái vết đau của nó độ rày sao rồi, nó chỉ lắc đầu không trả lời nhưng tôi biết nó đang mang một nỗi buồn thăm thẳm, nỗi buồn cuối cùng khi không biết thần chết gọi đi bất cứ lúc nào. Tôi chỉ thì thầm trong đầu mà không dám nói ra: Bằng giá nào mày cũng phải chờ anh về đây, hiểu chưa?

Và tất nhiên Cái nhìn đã ngồi chờ sẵn tôi ở ngoài bãi sông. Tuy lần đi này không sinh tử mất còn như lần vượt Trường Sơn vào Nam của những đấng bề trên trong làng đã ra đi những biên cương lịch xịch, choảng nhau chí tử không kể đêm ngày, ai biết điều gì sẽ xảy ra nên tôi quyết định đêm nay cũng sẽ... choảng em một trận thật lực.
Trời đêm, gió lạnh, áo quần quăng ra, tất cả được quăng ra, chỉ còn da thịt quấn cuộn, ghì xiết, nuốt chửng, xé rách, lăn qua lăn lại, ngồi lên, vật xuống, xuyên thấu đến tận cùng...
Chỉ đến khi em hét lên một tiếng man dại làm chao nghiêng cả mặt nước thì tôi biết tôi đã hoàn thành xong sứ mệnh vĩ đại muôn thời của một con đực. Em nhe răng ra như răng chó cái nhai cắn tôi đến bật ca máu tươi, nói như khóc:
- “Thế này thì làm sao em quên mình được, mình ơi!”

*

Tôi ngồi dậy.
Sương đêm, gió lạnh, thiên nhiên khoáng đạt, bầu trời hư không đã làm cho cú đấm ngược vào dĩ vãng trong tôi dịu nhẹ đi phần nào. Dẫu rằng tiếng côn trùng rỉ rả kia đã thầm mách bảo cho tôi hay rằng, từ sự phản bội của thằng khốn nạn ấy sẽ bắt đầu ở tôi một cuộc hành trình giông gió còn gặp vô số những kẻ phản bội ghê gớm khác mà vì đó tôi đã dần dà trở thành một nhân cách, một con người hoàn toàn khác như lời thiên hạ đồn thổi.

*

Thực ra sự phản bội ấy cũng chẳng có gì ghê gớm, đơn thuần nó chỉ mang bản chất một sự phản bội thôi nhưng lại khiến cuộc đời tôi rẽ ngoặt sang một ngả hoàn toàn khác.

Chiến tranh biên giới kết thúc nhanh như lúc nó đến. Đói và tan hoang. Đang không phải đánh nhau, phải xông lên cấu xé, băm vằm, phải chết chóc với một đội quân mới ngày hôm nào còn khắng khít như môi răng thì làm sao không tan tác! Nhưng thôi, đó là chuyện của các đẳng cấp vĩ mô, của những mối quan hệ rối rắm và mù mờ ở những tầng cao chót vót, là thằng lính tốt đen, bảo đánh thì đánh, bảo nghỉ thi nghỉ, bảo đi học một khoá công binh ra làm tiêu đội trưởng thì đi. Khoá học chỉ diễn ra có ba tháng. Học xong về làm bạn với thao trường tẻ ngắt, tối ngày chỉ nghe tiếng con chim bắt cô trói cột gọi nhau thảm thiết ở mé đồi mà nhão cả người.

Xong một khoá huấn luyện với thành tích siêu ưu: ba điểm mười tác xạ cho cả súng dài lẫn súng ngắn, ném lưu đạn vào loại xa nhất sư đoàn, thao tác quả nổ, kíp nổ, bắc cầu, làm hầm, phá cống... đều đạt điểm tối ưu, đang ngất ngây trong ánh hào quang hư ảo đó thì mẹ tôi khăn gói lên tìm bảo con ơi, con xin phép đơn vị về cưới vợ ngay đi kẻo con bé nó đổi lòng vì hàng ngày có cơ man nào là người tìm đến nhà nó. Tôi bảo chưa về được, con sắp vào Đảng rồi, về là lại làm lại từ đầu. Mẹ bảo không đảng thì đừng, tao với bố mày bây giờ chỉ mong có thằng cháu đích tôn cho ấm nhà ấm cửa. Tôi vẫn lắc đầu, tất nhiên cái chuyện vào Đảng chỉ một phần, phần khác quan trọng hơn là tôi còn muốn bay nhảy cho thoả chí trai, đút đầu vào chuyện vợ con coi như đút đầu vào quan tài. Đó là chưa nói đến cái khía canh thầm kín nhất là quan hệ giữa tôi và cô gái có bộ ngực no nê, căng mọng ấy mới chỉ dừng lại ở sự thèm muốn xác thịt, lòng tự trọng của con đực bị tổn thương chứ hình như chưa có cái mà người ta hay gọi bằng hai từ mỹ miều là tình yêu. Yêu gì mà tôi chả thấy mong, thấy nhớ gì sất và nếu thi thoảng có nhớ đến thì lại toàn nhớ những tiếng rên tiếng thở tiếng cào cấu điên loạn khiến cho căng cứng cả đũng quần.

Mẹ lủi thủi ra về, tấm lưng còng xuống sườn đổi, tóc bạc bay bay... Hai tháng sau mẹ lại lên nữa. Lần này thì khóc lóc hẳn hoi. Cáu sườn, tôi hỏi:
- “Thế cô ấy đâu mà cứ để mẹ vất vả đi một mình thế này?”
- “Người ta là con nhà,người ta phải giữ giá chứ’' .
Giá, giá quái gì, tôi nghĩ thầm, khi vào cuộc cứ rú lên như con lợn bị chọc tiết mà lại còn
giá với giá, vẽ chuyện.

Trần Lai, đại đội trưởng của tôi, một sĩ quan công binh thời đánh Mỹ có dáng người thấp đậm, nước da đen xì, nóng tính kinh khủng, nóng đến nỗi có lần đã tạt tai chí tử một chiến sĩ bộc lộ sự hèn nhát ngay trong hàng rào địch khiến cho cả trận đánh bị bại lộ và tất nhiên người tát phải chấp nhận một kỷ luật giáng cấp tái tê nhưng ngược lại, anh lại thương lính đến lạ lùng, tối đó đến chơi, nghe chuyện đã nổi cáu mắng té tát:
- “Cậu là thằng vô cảm! Cưới hay không kệ xừ cậu, nhưng cậu không được để bà cụ đi lại khổ sở thế. Ngày mai xuống quản lý lấy phụ cấp, lấy công tác phí đưa bà cụ về.”
Xong, anh kéo tôí ra đầu hồi, dúi vào tay tôi năm chuc ngàn, nói khẽ:
- “Tao chỉ còn thế này, cầm về mà lo việc. Cho tao hỏi thăm cô ấy và chúc vui vẻ, hạnh phúc!”.
Tý nữa thì tôi oà khóc. Đời lính gian truân, cơm không đủ no, áo không đủ ấm, quanh năm chỉ có canh toàn quốc, nước mắm đại dương với tiếng gãi ghẻ sồn sột qua ngày, năm chục ngàn là cả nửa chỉ vàng của người ta chứ có ít ỏi gì đâu, vậy mà...

Nhưng lời chúc của đại trương đã thành thừa, về đến nơi, con em gái lúc ấy đã tròn mười tám tuổi nhưng tong teo, xanh dớt chỉ bằng đứa bé mười ba đã chạy ra tận đầu làng đón với một cái tin khá là bất ngờ:
- “Nhà chị ấy hôm qua có đám ăn hỏi rồi!”
Thay vì trợn trừng con mắt, tôi lại cười:
- “Thế à? Ai đó?”
- “Nghe đâu như ở Hà Nội, dân thuế má hay thương nghiệp gì đó, giàu lắm, cưỡi cả ô tô về”
“Giàu lắm à? Vậy mừng cho cô ta!”
Không biết mừng cho ả hay mừng cho tôi. Vậy là thoát, khoảng trời trước mặt như có gió thổi mênh mang. Tôi đưa cho con bé năm chục ngàn bảo để thuốc thang, tẩm ổ. Nó nói: “Em không cầm đâu. Bộ đội nghèo thế mà tháng nào anh cũng gửi tiền về rồi.”
Tôi ôm mái tóc khét nắng của nó vào lòng, nói qua nước mắt:
“Nhất định sau này anh sẽ kiếm nhiều tiền, thật nhiều tiền để đưa em đi khắp nơi chửa bệnh.”

Tối hôm đó thì Cái nhìn xuất hiện. Mẹ tôi hứ một tiếng rồi phủi đít bỏ đi vào nhà trong. Cái nhìn vẫn đau đáu nhìn tôi như nhìn người từ cõi chết trở về rồi nghẹn giọng:
“Em muốn gặp anh... Gặp lần cuối. Em chờ ở chỗ cũ”
Thì gặp, mất mát gì mà không gặp, để xem nó nói gì nào?

Trời đất, vừa ra đến nơi, lập tức mặt mũi, mồm .miệng, thân thể và cả cái chỗ ấy của tôi chìm ngập trong những cái hôn, cắn, bóp nắn bỏng rát cùng với tiếng nói nhớt nhợt: “Hùng ơi! Đừng hận em. Đời con gái mười hai bến nước, kiếp này em không lấy được anh thì xin hẹn đến kiếp sau em sẽ hầu hạ anh...”
Tôi đẩy mạnh cô ta ra, nặng giọng:
“Nổ mồm! Vậy còn ới tôi ra đây làm cái mốc khỉ gì?”
“Vì em còn thương anh... nhớ anh.. Em muốn trước khi về nhà người ta được một lần cuối dâng hiến cho anh... Ôm lấy em đi, cho em đi, một lần này nữa thôi...”
Kể ra cô ta đừng lảm nhảm những câu vô nghĩa như thế thì tôi đã đè sấn lên cái thân hình nóng nhức kia rồi bởi vì cái của nợ đã nằm im trong quần tôi giữa biên cương côi cút khá lâu giờ cũng đang muốn được sổ lồng tung cánh lắm chứ. Nhưng tôi lại lạnh băng, từ từ bước đến, đưa tay xé tung tất cả quần áo của con cái, xé luôn chiếc quần lót chả biết màu gì đã ướt nhem nhép quăng bừa ra cỏ, đặt như ném cái khúc thịt trắng nhễ nhại kia xuống cát cho nó nằm ngửa tênh hênh rồi chỉ đứng nhìn. Khúc thịt chấp chới đưa hai tay lên, run rẩy:
“Kìa, nằm xuống với em đi... Em... em thèm anh... Em chỉ thích làm chuyện ấy với mình anh thôi...”
Không hiểu sao lúc ấy tôi lại bật lên một tiếng cười khô khốc như xương gãy mà sau này đám đàn em nó bảo là cái cười lạnh buốt, cái cười tử thần rồi vạch quần ra đái một bãi ra đái tưới đều lên khắp khúc thịt kia, tưới cả lên cái miệng mà ngày nào còn ngậm, nuốt, nhai cái của tôi choàm ngoạp như nhai chuối, nói một câu không định nói và cũng chưa bao giờ biết cách nói:
“Mày thèm một người nhưng mày lại lấy một người chỉ vì nó giàu thì mày chỉ đáng một bãi nước đái! Thà tao đổ vào bụng con điếm đứng đường còn hơn đổ vào bụng mày, phí!”
Tôi bỏ đi, để lại một tiếng khóc bật lên cũng nhớt nhợt ở phía sau. Nó khóc vì nhục hay vì không được cong mông lên hứng khoái có trời mà biết nhưng còn tôi, trong trời đêm thăm thắm, tôi bỗng rã rời cả đầu óc trong nỗi thấu hiểu ê chề: Nghèo là nhục, nhục tới tận xương tuỷ, nhục đến nỗi cái cục thịt kia của mày có cường tráng, có tuyệt vời đến mấy
thì bọn đàn bà cũng chỉ coi mày như một thằng đĩ đực không hơn, Hùng ạ!

*

Chết nỗi, tôi lại lan man rồi! Từ ngày ra khỏi tù đến giờ tôi bắt đầu sinh ra cái tật lan man của người già, tôi đang nói đến một sự phản bội kia mà.

Vâng, biên cương im ắng không còn đánh nhau nữa, cánh lính muốn tránh khỏi cái tiếng la một đám đông vô tích sự ắt phải chuyển sang làm cái gì đó cho giảm bớt đi tiếng gào trống rỗng của những chiếc dạ dày. Vì vậy tôi được lệnh dẫn trung đội hành quân xuống một xã ở đổng bằng giúp dân canh tác. Từ núi cao khô cằn bỗng một ngày được xuống với ruộng đồng ngút ngát thì có khác chi xổng tù. Sướng mê người. Ba cái việc gặt hái, phát bờ, gánh gồng tuy có vất vả thật song đã thấm gì so với việc đào hầm, khênh bê tông, vác nước leo cả chục cây số lên điểm chốt. Lại còn có cơm gạo mới, cá ngoài đồng, rau trong vườn... nhét bụng hàng ngày. Mới chỉ mươi bữa làm cái gã nông phu ngày mùa mà thằng nào thằng ấy béo đỏ ra. Hoan hô hoà bình! Vạn tuế nhân dân. Thì ra cái sướng cái khổ của con người của kiếp người cũng chỉ phụ thuộc vào những thứ tưởng chừng rất ư là nhỏ nhặt, là bình dị, là ngái nồng mùi phân tro lúa má như thế này.

Trong trung đội có thằng Hoán, cái thằng phản bội đó đang hiện diện thiu thối trước mặt tôi đó, rất xấu trai nhưng dẻo mỏ, văn hoá hết lớp 12, giữ chân A trưởng, có tiếng là sát gái, nghe đâu là cháu họ xa của ông trung đoàn phó.
Thường là, đóng quân nhà dân buổi sáng thì buổi tối hắn đã vật được con người ta ra rồi. Vật trên giường, vật dưới bếp, vật ngoài bụi cây, vật ngay trên bờ ruộng... cứ chỗ nào có thể đặt được cả cái lưng hay nửa cái lưng con đàn bà xuống là hắn vật tất. Hỏi bí quyết tại sao, hắn chỉ cười, răng lợi đen xì như cải mả. Hỏi nữa, hắn mới thủng thẳng như một triết nhân chuyên về tĩnh dục:
- “Ôi dào, lòng vả như lòng sung, đàn bà cũng như đàn ông, đều thèm nhau hết, thèm rỏ rãi, chỉ có điều tinh ý biết lúc nào nó thèm mà gãi một cái, nhân một cái thế là xong.”

Kệ, không sao, tốt thôi, đời thằng lính thua thiệt, ngấu đói lâu rồi, giờ nó có quá đục đi một chút cũng là chuyện thường, cũng mừng cho nó, miễn là ăn vụng phải chùi mép cho sạch và riêng cái khoản chùi chịt đó thì hắn đáng được tôn làm sư phụ. Nhưng thằng này, riêng cái tật lười nhác, đạo đức giả của nó là không chịu được. Đêm đi mò gái, sáng ra trưa trầy trưa trật mới dậy, loạng quạng ra đồng nhấc chân nhấc tay được dăm cái là lại lỉnh vào một chỗ kín ngoẹo đầu ngoẹo cổ ngáy khò khò, rớt dãi chảy lòng thòng cả xuống ngực. Nhìn nó ngủ mà lạ cho cái giống đàn bà tại sao lại có thể đi ăn nằm, yêu đương, hôn hít được với một thằng nửa người nửa ngợm như thằng này? Hay chính vì cái chất nửa người nửa ngợm đó mới làm cho cái con đàn bà cuồng nộ trong họ được sướng hả? Chịu! Chỉ bực rằng có một thằng A trưởng như thế thì chướng lắm. Nhắc nhở, nó thề sống thề mái sẽ sửa đổi. Nhắc nữa, nó làm thinh. Và nhắc nữa, nó câng mặt bảo hãy trả nó về trung đoàn. Thôi vậy. Đất không chịu trời thì trời đành chịu đất. Vả lại nó cũng là đứa dễ thương, có nó trong những đêm giao lưu văn nghệ với dân, trung đội cũng được mát mặt.

Những tưởng cái thằng đã biết mê gái, tức là mê cái đẹp thì trong lòng nó vi vu, thoáng rộng như một ông đạo diễn sân khấu râu ria hôm nào xuống thâm nhập trung đoàn đã gật gù triết lý, nhưng thằng khốn này lại có rất nhiều nọc độc trong tâm hồn mà ba cái tinh khí đêm đêm được tháo ra đều đặn kia không làm cho nó vơi nhẹ đi được. Bắt đầu là sự ghen ghét, đố" kỵ. Thì cũng là vì gái cả thôi. Trong xã có một cô giáo không thật đẹp nhưng rất có duyên. Nghĩ rằng có thể ăn sống nuốt tươi được ngay, hắn giở lại cái bài cũ lòng vả như lòng sung ra, táo tợn kéo xếch cô sang bên này bờ dục tình. Chỉ có điều bờ dục cô không qua mà bờ môi của hắn lại sưng vếu lên bởi một cái tát trời giáng của ái nữ một sĩ quan quân đội. Nhưng cô ta lại có vẻ thiện cảm với tôi, thậm chí còn dấm dúi mua cho tôi gói thuốc, lạng chè Thái nhờ đứa em gái mang qua. Hôm sau nữa, buổi tốì, khi tôi đi họp với đội sản xuất về, cô đón tôi ngay tại bìa suối và dấm dứt nói tuốt tuột mọi khúc nhôi trong lòng, nào là cô đã để ý tôi từ lâu, cô thấy tôi đứng đắn, đẹp trai, cao lớn và đặc biệt là có cái miệng cười rất hiền... Cô bảo từ nhỏ đến giờ cô chưa đem lòng thương ai cho đến khi gặp tôi, tôi như tiếng sét đánh ngang trời vân vân... Toàn là ngôn từ nhà giáo tôi nghe tiếng được tiếng mất, nói chung là không hiểu gì nhưng rõ ràng có một điều tôi hiểu rằng lúc này thằng lính đang có giá, thời thế càng loạn lạc cái giá càng cao, chẳng qua tôi chỉ ăn theo cái giá đó mà thôi. Và tôi ăn thật, ăn ngốn ngấu, ăn cả nghĩa đen lẫn nghĩa bóng, ăn ngay tại khu ruộng ngô xôn xao bốn hướng lá cành.

Ranh mãnh như con rận, hắn theo dõi và biết được. Biết chuyển thành hận. Hận vì mất con mồi ngon hay hận vì chủ thuyết gãi nhấn của hắn bị phá sản toang hoang tôi cũng chẳng thèm để ý, Mà hận cũng chẳng làm cái đếch gì nếu như sau đó trung đội không được lệnh đi mở một đoạn đường qua núi xuyên đến cảng cá theo một hợp đồng kinh tế ký với bên giao thông. Khổ! Lâu nay chỉ nước sông công lính, vô tư, nay bỗng nghe mùi hợp đồng hợp đẹt, thế là cái máu tự do, láu cá và tất nhiên có cả tham lam trong tôi nó trồi lên. Thiên hạ người ta tham ối ra kia kìa, thằng lính khổ mãi có tham một chút đã sao, mà tham cho đơn vị, tham cho đồng đội chứ chả tham riêng cho cái mõm đói của mình. Thế là, đáng lẽ chỉ cần một lượng chất nổ thế này thế này thì tôi lại báo khống lên là thế kia thế kia rồi sử dụng chỗ dư đó đi đánh cá mang về cải thiện bữa ăn hoặc đổi gà, đổi vịt nhậu thả dàn. Nhiều nữa thì cho lính hoá trang dân thường lén lút tông ra chợ bán lấy tiền chia nhau. Chưa hết, một trung đội ba chục nhân mạng, nhiều quá, chả cần thiết, thì bớt một tổ lên rừng khai thác gỗ làm kinh tế với lâm trường, lờ lãi chia đôi. Cuộc đời lính thế là sang. Sang liên tục bởi được biệt phái cũng liên tục.

Ngàv nọ, mới hôm trước trung đội vừa nhận được cái bằng khen thơm nức mùi vô bổ, hôm sau một đoàn thanh kiểm tra tay dao tay thước của trung đoàn đã ập xuống rồi. Hỏi han một hồi, soát xét giấy tờ một chập, kiểm tra biên lai, hoá đơn chứng từ một chập nữa, tức khắc cái gì cần lòi ra thì đã lòi sạch. Gã trung đội trưởng, con át chủ bài trong mọi cuộc biệt phái lớn nhỏ là tôi lập tức được điệu về ban chỉ huy. Nhận hết. Mà có chối cũng chả được. Lại được điệu trở lại tiểu đoàn cứng người ngồi chẵn một ngày, ngồi thêm buổi tối cho các đảng viên trong chi bộ phân tích mổ xẻ như mổ gà mổ vịt để rồi cuối cùng, thêm cái tội hủ hoá ngoài hôn nhân với con em bộ đội nữa, đành cắm mặt nhận một cái khai trừ đảng lưu lại.

Lúc ấy mới thấy đau, đau rã rời, bao công sức mồ hôi nước mắt và cả máu tươi phút chốc đổ sông đổ biển sạch trơn. Khổ thân cái thằng tôi, cũng là vì mọi người, vì anh em quá ư lao lực cần có cái bổi bổ chứ có phải vì muốn ấm cật riêng mình đâu. Càng đau hơn khi ông đại đội trưởng Trần Lai lúc ra sau vườn ghé tai nói nhỏ trong tiếng nước đái chảy nhát gừng, kiểu chảy của bất kỳ một thằng đàn ông nào đã lâu rồi không được thông khí với đàn bà:
- “Mày ngu quá thế! Ở đời ăn chia phải cho đều, chúng mày làm thế nào để cho thằng Hoán nó phun ra hết thế hả? Mà thôi, không sao, đời có vấp mới là đời. Người ta treo mày thì có nghĩa người ta vẫn tin mày, vẫn để cho mày một cửa, làm sao thì làm.”

Một ngọn lửa xanh lè phực cháy trong đầu. Ngọn lửa của máu giang hồ điên khùng còn sót lại đã khiến cho tôi nửa đêm đi tìm nó, tóm ngực lôi thẳng nó ra ngoài đồi với ý định trừng trị thắng cẳng. Cái ý định này sẽ được thực hiện nếu như thằng khốn vẫn tỏ ra rắn mặt như nó đã từng rắn mặt nhưng nó lại sụm xuống như một con chó bị rút hết xương, lẩy bẩy quỳ xuống xin tha tội. Thì tha. Và cũng nhân dịp này tự tha luôn cho mình ra khỏi cái đời quân ngũ thời bình chán ngắt.
- “Mày nghe đây: Cuộc đời còn tao còn mày, với tính khí của mày, mày có thể sẽ còn làm đủ trò tồi tệ nữa nhưng dứt khoát điều này thì phải tránh này, đó là sự phản bội, ganh ghét, đố kỵ, ăn người hại người.”
Nói xong câu đó nhẹ người như ỉa xong một bãi cứt to, tôi khăn gói lên trung đoàn chấp nhận một thân phận lao công đào binh mà nói nhẹ hơn là treo giò, nhẹ hơn nữa là làm trực ban chuyên nghiệp, gác cổng chuyên nghiệp, đánh kẻng chuyên nghiệp.

Chỉ có điều tôi không ngờ rằng cú kỷ luật bắt nguồn từ một sư phản trắc đe hàn này đã ám vào tôi, đã làm cho tâm hồn tôi nhiễm thạch tín, mất tin vào con người, vào cuộc đời, đã là điểm khởi đầu để tôi trượt dài sang một phần đời khác lúc nào cũng chênh chao bên miệng cá sâu.




Chương 2


Cái phần đời này lại được bắt đầu bằng một thứ bệnh chỉ cần xướng lên đã bốc mùi thum thủm: bệnh trĩ. Cao to, tráng kiện, sức sống tràn trề, hoài bão mênh mông thử hỏi làm sao tôi có thể chấp nhận được cái công việc gác cổng, đánh kẻng chỉ dành cho tuổi già hay phế nhân ấy.

Báo cáo thủ trưởng, em xin đi viện điều trị bệnh trĩ ạ! Trĩ! Làm gì mà trĩ? Dạ, do thời kỳ ở chốt không có rau nên cả đại đội đều bị trĩ hết ạ! Biết rồi, thì chính tôi cũng đang bị trĩ đây. Nhưng trĩ nội hay trĩ ngoại? Dạ, cả nội cả ngoại ạ! Gay nhỉ?... Thôi được rồi, tôi ký giấy cho cậu đi viện 110 nhưng chỉ được 15 ngày thôi đây nhé! Ông trưởng ban quân y trung đoàn vốn dễ tính và rất ngại dính vào ba cái thứ khám nghiệm có liên quan đến các bộ phận bài tiết, tiêu hoá lùng nhùng của lính đã hành xử với tôi rất chi là nhân văn và trễ nải như thế.

Khốn khổ, nào tôi có trĩ triếc gì đâu, còn lâu mới trĩ, thân thể kềnh càng, vâm vam như trâu đất thế này có muốn trĩ cũng chả được, thực chất đây chỉ là một thứ mẹo vặt mà lính rất hay dùng để được thoát khỏi ít ngày cái tiếng kẻng doanh trại nhức óc đến chó cũng phải cong mình ăng ắng sủa theo, thế thôi.

Nhưng đời nào tôi lại chịu cái hạn 15 ngày ngắn ngủn như chim thằng bé con ấy. Đã xổng là phải xổng cho ra tấm ra món. Xổng ngay từ những con chữ mốc thếch, vô vị của lão bác sĩ trưởng ban bằng cách dùng lưỡi lam cạo xoá thật mịn, thật sạch, thật kỹ có nhìn nổ tròng cũng không thấy dấu vết rồi nắn nót từng nét điền chữ điền ý của mình vào. 15 ngày biến thành 45 ngày, điều trị nội trú thành ngoại trú, một bệnh biến thành nhiều bệnh... Cho nên gọi là đi viện nhưng tôi lại toàn ở nhà, cuối tháng mới mò lên ghi danh, bao nhiêu tiêu chuẩn, chế độ bán sạch đem tiền về cho con Nết. Hết 45 ngày, tôi lại dùng chính một phần cái tiền chùa đó làm động tác ngoại giao, tức là san sẻ tiêu chuẩn với bộ phận điều trị để nới thêm nửa tháng nữa, rồi nửa tháng nữa. Ha ha! Sao cuộc đời lại lắm cái nửa tháng, lại lắm kẽ hở thế này? Ngoài hở, giữa hở, trong càng hở hơn, chỉ cần để ý một tẹo là mọi kẽ hở mở ra tênh toang, quá đã!

Đấy cũng là thời gian tôi được gần con bé em tôi dài nhất. Tất cả những gi có thể làm cho nó vui, nó hạnh phúc là tôi đều làm hết vì mẹ nói qua nước mắt là chắc nó không còn sống được lâu nữa. Không lâu là bao nhiêu? Tôi hỏi. Mẹ trả lời: bác sĩ bảo sớm là một năm, chậm có thể hai, ba năm. Ba năm! Lằn mức thời gian khắc nghiệt đó đã nung nấu trong tôi một điều cần phải làm ngay, đó là tìm cách ra quân và lao vào kiếm tiền.

Đời sống bộ đội đang quá sức chật vật, càng giảm người càng tốt, lại là cái loại người vừa bệnh tật vừa đang mang cái án đảng như tôi. Thế là tôi được giải ngũ trước ba tháng, giải toẹt luôn cả cái án treo lưu đảng. Tất nhiên là ông đại đội trưởng tốt bụng cũng tỏ ra hít hà: -“Mày nán lại nửa năm nữa sẽ hồi phục đảng, sẽ xin cho mày đi học sĩ quan, về bây giờ hơi phí’.
Rồi ông lại nói tiếp:
- “Mà thôi, có khi mày làm thế lại hay. Các giá trị tưởng bất biến nhưng giờ đây lại đang rủ nhau xê dịch đếch hiểu nổi. Có ai thương mình ngoài mình đâu. Tao định ở nốt năm nay rồi cũng tìm cách dông.”

Ôi, cuộc đời sao buồn thế nhỉ? Ở nhà buồn, đi bộ đội cũng buồn, gặp ai cũng có hoàn cảnh buồn, buồn từ trong ra, buồn từ ngoài vào, buồn tới xương tới tuỷ, không hiểu ngày mai cái vui hay cái buồn nó đón đợi mình ở đằng trước đây?

*

Phục viên hôm trước, hôm sau tôi đã âm thầm mở cuộc đua với bệnh tình của em tôi, với số phận của chính tôi, với số phận của cả cái mảnh đất cằn cỗi đã sinh ra tôi.

Lộ trình cuộc đua ấy ban đầu còn khá lương thiện, lương thiện như chính cái cội rễ bản ngã gốc của tôi. Năm năm ở lính hoá ra không hề phí khi tôi được đi nhiều thấy nhiều vùng đất nhiều cảnh sống khác nhau, trong đó mức sống quá chênh giữa miền xuôi miền ngược đã thúc ép tôi trở thành một gã buôn chuyến, tất nhiên còn ở dạng cò con nhưng rất ráo riết, năng động.

Hồi này biên giới hai nước vẫn chưa mở cửa thông thương, vẫn còn hầm hè, đề phòng nhau nên hàng hoá hết sức khan hiếm. Khoét vào đặc điểm ấv, sáng tinh mơ tôi đã trở dậy mò ra chợ mua vét các loại quần áo, thuốc men, pin đèn, nhu yếu phẩm... tống tất cả vào bao tải, nhảy xe hàng lên bán hoặc đổi cho bà con ở các bản làng xa xôi, lẻ khuất nhất. Xong, tôi lại dùng luôn cái số tiền cả gốc lẫn lãi đó mua vét măng tươi măng khô, thổ cẩm, chè, các vị thuốc nam dân tộc... tóm lại là mua tất tật những gì dân Kinh đang chuộng mang về đổ cho các mối hàng quen. Có lãi. Nhưng vẫn là thứ lấy công làm lãi, không nhiều mà lại quá chừng vất vả. Sau tôi chuyển sang buôn xe đạp. Buôn thứ này cồng kềnh, nặng nề nhưng mỗi lần chỉ cần ba chiếc là bằng cả một tháng lận đận với mớ hàng khô kia.
Mẹ tôi bảo buôn có bạn bán có phường nhưng tôi chỉ thích lầm lũi một mình, phường gì, bạn gì, va chạm đồng tiền dễ làm con người ta nảy thói tham mà chơi nhau, hại nhau như cái thằng Hoán thối tha kia. Cứ một mình. Lãi mình hưởng, lỗ mình chịu, nhàn thân mà đỡ nhọc tâm. Còn trong quá trình bươn chải, thằng nào định chơi xỏ, định cạnh tranh, muốn độc quyền, muốn làm cai, muốn dèm pha nói xấu à? Dằn mặt luôn. Dằn mặt miệng nó còn nhờn, đến khi dằn mặt bằng nắm đấm, cú đá ra hồn thì cánh cùng đi mới bắt đầu kiềng nể, bố bảo không dám hỗn hào. Thậm chí có đứa còn xin nhận làm đàn em, làm đệ tử nhưng dại gì nhận, rách việc.

Cứ vậy, ngày đi buôn, đêm về nai lưng nhào đất đóng gạch. Đóng đến đâu xếp đầy hiên nhà đến đó. Kế hoạch của tôi là phải tranh thủ sao đó đóng được ít nhất vài vạn gạch mới đủ làm lại cái nhà đã mục nát từ lâu. Lúc này bố tôi đã yếu lắm, đêm nằm chỉ nghe tiếng ho rút ruột từ giường trong vọng ra và cộng thêm tiếng thở dài cố nén của mẹ tôi từ giường ngoài vọng vào. Em gái tôi thì thế, đau đớn âm ỉ suốt đêm ngày. Mọi công việc đồng áng chỉ còn biết trông vào một mình mẹ tôi. Có mấy năm mà nhìn mẹ đã già đi hàng chục tuổi. Con Nết thấy tôi vất vả mấy bận đinh lọ mọ ra giúp anh nhưng tôi đều bắt nó phải trở lại giường nằm nghỉ.

Một lần đang mồ hôi nhễ nhại đánh vật với những tảng đất dẻo nhẫy như kẹo mạch nha, thằng Khánh Tây đột nhiên mò đến. Càng sau này nhìn nó càng đẹp, một nét đẹp khá phong trần không còn vẻ ẻo lả, nhung lụa như ngày xưa nữa. Nó nhìn tôi như nhìn vật thể lạ:
- Gạch à?
- Gạch.
- Người như ông mà lại... gạch?
- Gạch thì sao? Nó giống cứt à?
- Ây, ai lại dám ăn nói hỗn hào thế.

Nó cười. Một cái cười rất đĩ, nhớt nhợt. Mẹ, chả thay đổi gì, thằng con trời lại đinh giở giọng xếch mé trịch thượng đây. Tôi hỏi ngược cho qua chuyện:
- Sao nghe nói mày theo ông chú đi Sài Gòn làm ăn phất lắm rồi?
Nó cũng hỏi ngược:
- Cứ tưởng với cái máu thích làm thủ lĩnh như ông bây giờ ông đã tá tướng gì cơ. Không hợp với quân đội à?
- Có thuốc không? - Tôi cười, một kiểu cười trừ chán ốm có được từ những ngày ở lính.
- Thuốc men gì. Rửa tay, lên phố, nhậu, tôi đãi, muốn gì có đó.
- Nhậu à? Được thôi. Lâu lắm tớ chưa nhậu.

Tôi, một thằng lấm lem bùn đất, lẽo đẽo theo nó, một gã bảnh chọe thơm phức mùi nước hoa bước vào một nhà hàng khá sang có rất nhiều váy ngắn váy dài. Tôi chưa kịp định thần thì nó đã gọi ào ào hàng đống món, món nào cũng có vẻ đắt tiền cả, thì là tôi cũng đoán thế chứ từ bé đã được động đũa bao giờ đâu. Một chai rượu có cái mác gì lạ hoắc được mang ra. Bắt đầu uống. Càng uống càng thấy nhạt phèo, hôi hắc, chua chua ngòn ngọt như nước siro chữa ho trẻ con chả ra cái thống ná gì hết. Tôi gạt sang bên:
- Gọi cho tớ chai rượu trắng, loại nặng ấy, uống thứ này nhờ nhợ như ngủ với đàn bà không vú.
Nó cười hấc một tiếng:
- Sướng không biết đường sướng, số ông khổ rồi ông ơi! Khổ mãn kiếp.
Rồi nó cũng chiều tôi. Thế là hai thằng, mỗi thằng một thứ rượu, uống cứ tỳ tỳ. Khi đã ngà ngà rồi, nó mới quay lại câu hỏi của tôi hồi nãy bằng cái giọng đã pha một chút âm tiết miền Nam:
- Ở Sài Gòn đúng ba năm. Thoáng, dễ làm ăn nhưng nóng thấy mẹ, đàn bà con gái lại xấu òm, sểnh ra là son phấn, động tý là bập phải răng giả, mất hứng. Chạy xe Ben buôn gỗ được hai năm thì con mụ chủ xe phải lòng không cho chạy nữa, cứ bắt ngồi nhà hầu hạ mụ, hầu đủ thứ. Khốn nạn!
- Đẹp không? - Tôi cũng bắt đầu nhừa nhựa.
- Cái gì đẹp?
- Mụ chủ gỗ.
- Đẹp. Quá đẹp nữa là khác. Gần bốn sọi rồi mà cái gì ra cái đây, cuộn sóng cuộn bão, ngổi gần đã muốn nhểu nước miếng. Đặc biệt là món làm tình, hệt trong Ciné, mỗi lần làm xong là ruột gan phổi phèo mình như bị rút hết.
- Thế sao lại khốn nạn?
- Nhưng đứa con gái mụ đẹp hơn. Mười bảy tuổi, đùi dài miên man, ngực nhu nhú, mới động vào nước nôi đã lênh láng, có thể nhai được cả xương lẫn da.
- Tức là cậu sử dụng hết công suất cái mã ngoài ông nội cho để nhai cả hai?
- Ô kê! (Chết cha, nó còn giở cả ngoại ngữ ra nữa!) Nhai cả hai, nhai đều đặn, nhai mỗi bên một nửa. Và sẽ còn nhai lai rai, sống như ông hoàng nếu như hai mẹ con không ghen nhau. Mà cái giống đàn bà đã ghen là phiền lắm. Thế là bỗng chốc bị tống ra ngoài đường. Đi làm bậy bạ mấy cái việc lơ xe, giao hàng, chặt cây... dính thêm mấy cô ả đa tình nữa là làm nước mã hồi thẳng tuốt ra đây.
- Và lúc này đang thất nghiệp? Nhưng sao thấy cậu có vẻ rủng rỉnh ăn tiêu thế?
- Vẫn là đàn bà. Ả cuối cùng là một triệu phú có cả một cái đồn điền hơn trăm héc ta Café ở Buôn Mê. Chồng đi cải tạo, đang đói, gặp mình cái mê ngay. Mê thì đáp ứng, tiếc gì của bọ. Ba tháng sau, khi quen mùi rồi, ả bảo mình ở lại hắn, chỉ việc ngày ngày cưỡi xe đi thăm vườn, tối về hú hý, lương tháng muốn bao nhiêu cũng được. Ô kê! (Lại ô kê!) Được gần một năm, ớn quá, đêm nào cũng phải ngập ngụa vào cái xác thịt đã có phần bây bấy ấy, không lên nổi, quá bị tra tấn, bèn đánh bài chuồn với kịch bản đúng kiểu Cave là mẹ già, bố ốm, đàn em nhỏ, phải về. Nghe vậy, ả khóc sùi sụt như mưa tháng bảy Tây Nguyên ba ngày thêm một đêm nữa rồi mở két lấy đưa cho mình một cục tiền, nói: “Cái số em với mình không ở được với nhau, đành vậy, thôi thì mình cầm đỡ một chút này về lo việc gia đình, hết, em gửi nữa, ổn, mình lại vô đây, em chờ” Chờ! Chờ để thằng chồng sĩ quan biệt kích trời gầm của bà sắp về nhai sống tôi ý à? Cám ơn, còn lâu nhé! Nghĩ vậy nhưng đâu có dám mở mồm, mở để mà trắng tay vô sản à? Thế là về.

Đang nhai miếng vịt tần chua lòm trong miệng chút nữa tôi đã ói ra. Đến khi nó hỏi có chung vốn làm ăn không, làm gì cũng được, miễn là kiếm ra đồng tiền càng nhanh càng nhiều càng tốt, tôi đã lắc đầu ngay với lý do làm gì có vốn. Nó bảo, không vốn thì bỏ sức, tôi đang cần cái sức trâu mộng của ông, ví như ta hành quân lên một bãi vàng nào đó đang nổi lên chẳng hạn. Tôi vẫn lắc đầu bảo gia đình đang có chuyện, phải trụ ở nhà. Nó hỏi bệnh tình con Nết phải không? Tôi gật. Nó móc đưa tôi một xếp tiền ước cũng phải tới gần nửa triệu nói tôi mang về tìm thầy tìm thợ chữa trị cho nó. Tôi lắc đầu tiếp. Làm sao có thể gật đầu khi để chữa bệnh cho con em lại phải đi dùng ba cái đồng tiền đĩ đực hôi mùi cóc chết này. Nó chửi tôi là sỹ, là khùng là dở hơi, là cuộc đời còn lận đận. Tôi đứng dậy bỏ ra về. Nó gọi giật lại, đến lúc ấy mới để lộ cái mục đích thật nó mời tôi ra đây:
- Khoan hẵng! Cô ta dạo này thế nào?
- Ai?
- Cái nhìn mà nghe nói ông đã định lấy làm vợ đó.
- Nó vác l... đi theo giai rồi. Đủ chưa? Giờ về nhá. Tao còn đống gạch đợi ở nhà.

*

Không dừng lại ở đó, trò đời cũng như làm ăn, thoả mãn là chết, dừng lại là tiêu, được nửa năm, nhà cửa tạm xong, bắt đầu có chút ít vốh liếng, tôi chuyển sang... buôn trâu. Nói cho sang cho oách vậy chứ thực chất cũng chỉ là góp vốn buôn theo người ta thôi. Người ta nhiều vốn buôn trâu thì mình ít vốn buôn nghé, người ta buôn bò thì minh chơi bê. Cùng một giống cả chỉ to nhỏ khác nhau. Buôn chung, viết giấy chung, biên lai chung. Tức là dẫu muốn hay không, tôi lại phải nhún mình làm theo cái câu đúc kết ngàn năm của ông bà: buôn có bạn bán có... Đúng là phi thương bất phú thật.

Mỗi chuyến đi ít nhất phải mất bốn, năm ngày, lại toàn đi đêm, đi lén, đi băng rừng băng ruộng chứ làm gì có đường, mà có cũng dại gì đi. Một chú bê mua tại Na Rì ba trăm ngàn, về đến chợ lãi gấp rưỡi, có khi gần gấp đôi. Mỗi chuyến đi chịu khó làm được ba chú coi như đại thắng... mùa trâu. Do vậy, mới trót lọt được chuyến đầu đã đủ tiền mua gạo ăn nửa năm. Chuyến thứ hai tôi dành ra nhờ người lên tận Hà Giang cắt thuốc cho bố. Và chuyến thứ ba tôi dốc tất cho con em đi ra tận Hà Nội khám chữa bệnh. Rồi chuyến thứ tư, thứ năm... bắt đầu đủ hầu bao buôn to hơn. Tức là buôn trâu buôn bò đàng hoàng. Một con trâu trên ấy giá chừng non triệu, về đến nhà đã có người đến tận nhà đặt triệu sáu, triệu bảy, ngon ơ. Coi như một vốn đôi lời.

Tôi trở thành một gã lái trâu chính cống, một gã lái trâu tướng vóc to lớn, mặt mày lầm lì, dữ tợn đã khiến cho không ít các cánh lái khác ghen tỵ, nể sợ, trong đó có cả những cánh lái sừng sỏ, có thâm niên bươn chải giang hồ.
Và bỗng vỡ ra một điều: Thường khi nghĩ đến cánh lái trâu đường dài là người ta dễ nghĩ đến một cái gì như là giang hồ, thảo tặc nhưng càng chơi với họ càng thấy họ đàng hoàng, sòng phẳng, không bị đống tiền làm cho loá mắt, cái gì cần cưu mang nhau là cưu mang hết lòng, kể cả trắng tay, kể cả hiểm nguy đến tính mạng. Như cái đận đàn trâu bốn con của tôi đi trước bị công an giữ lại vì đã vi phạm đến chính sách ngăn sông cấm chợ của nhà nước mới ban hành, tưởng phen này mất cả chì lẫn chài thì một người trong số họ đã chạy thục mạng về huyện, dùng hết số tiền trong túi mình để kiếm được cho tôi một cái giấy của cơ quan vật tư cho phép buôn, thế là thoát. Lần khác, đụng một đám cướp phục ở cửa rừng, chúng giơ dao giơ gậy xông đến bắt chúng tôi phải để trâu lại, phải nộp hết tiền bạc trong người cho chúng thì mới tha mạng. Tất nhiên là tôi đánh luôn, một mình đánh sáu thằng to cao, lực lưỡng lại có hung khí thành ra sức cũng đuối dần. Đang lúc nghĩ mình sẽ bỏ mạng ở đây thật thì cánh lái của tôi, có cả đàn bà con gái thay vì đánh trâu bỏ chạy và hoàn toàn có thể bỏ chạy thì họ lại nhất loạt xông đến dùng gạch dùng đá giải vây. Lại thoát.

Làm cái anh lái trâu đến năm thứ hai thì bắt đầu chán. Nó có cái gì không sang, người đời dễ nhìn bằng con mắt miệt thị. Hơn nữa, kiếm đồng tiền như thế cũng ê chề, nhục nhã lắm, vẫn là cái cảnh chui nhủi bờ bụi, đêm nằm giật mình thon thót, sợ cả đến tiếng đánh rắm của trẻ con. Kiêm lại vốn liếng thấy cũng khá khá, sức khoẻ của bố tốt hơn, con em gái cũng tạm ngưng một đợt điều trị, tôi bàn với mẹ đầu tư mua một chiếc máy xát nhãn Ba Lan chạy bằng dầu Diezen sẽ làm công việc kinh doanh xay xát ngay tại nhà. Mẹ tỏ ý ngần ngại, liệu có làm nổi không hay được ba bảy hai mốt ngày lại để xó, vả lại làng mình xưa nay đã có ai dám động đến cái thứ máy tốn cả đống tiền ấy đâu. Tôi phân tích:
-“Cả xã mới chỉ có một cái, cả huyện cũng chỉ có mấy cái, vào ngày mùa, lúa cứ xếp hàng ùn ùn xát không xuể. Thêm cái nữa, mình lấy giá rẻ hơn một chút, người ta sẽ đổ xô đến mình.”
Con Nết ngồi trong nhà, cười khúc khích nói ra:
- “Anh Hùng nói cứ như là nhà kính tế ấy. Cứ để anh ấy làm thử xem mẹ ạ! Nếu được, con cũng sẽ có việc làm, đỡ buồn”
Mẹ hỏi, việc gì? Con Nết vẫn cười:
“Thu tiền”.

Tôi biết nó nói đùa nhưng không dè, máy mới vận hành có mươi ngày mà tiền đã trôi vào nhà ào ào thật. Con bé thích lắm, đêm nào cũng chong đèn đếm tiền xột xoạt buốt cả tai. Vậy là được. Miễn là nó vui nó thích, nó không khóc dấm dứt bởi cái mặc cảm là con gái lớn trong nhà phải nuôi báo cô. Cùng với tiếng máy nổ vang lên ròn rã suốt từ sáng sớm đến tối mịt, không khí, cảnh sắc gia đình cũng thay đổi hẳn. Đầu năm nhà tranh cuối năm đã nhà ngói, sang năm sau là nhà mái bằng. Mẹ tôi ít ra đồng hơn, nếu có ra thì cũng chỉ vì nhớ bờ nhớ ruộng. Bố phe phảy cái quạt nan giúp tôi trông coi thợ. Còn tôi, khỏi phải nói, từ thằng lên ông, từ du cư chuyên sang an cư, từ gã lái trâu hôi rình thành ông chủ xay xát, đầu chẻ ngôi, áo sơ mi Popelin trắng muốt, quần bò Levis phong trần, trên môi lúc nào cũng vắt vẻo điếu thuốc lá thơm đắt tiền. Nếu có điều gì phải băn khoăn thì điều đó chính là căn bệnh của con em gái tôi chỉ tạm chững lại chứ không hề thuyên giảm. Cái án tử nó vẫn treo lơ lửng ở phía trước. Muốn khỏi, người ta bảo phải sang bên Singapore. Mà sang đó, chao ôi, tiền viện phí không chỉ dừng ở vài chục triệu như trên Hà Nội mà phải tới tiền trăm triệu, tiền tỷ kia mà giả dụ có xoay ra đủ tiền thì con bé cũng không đời nào chịu đi. Nó giống tính mẹ, thà có chết cũng không bao giờ làm lụy đến người thân. Thế thì chịu. Một cái máy xát chứ mười cái máy cũng chịu. Thôi thì còn nước còn tát, kéo dài thêm ngày nào hay ngày ấy, nếu tới đây có đủ tiền cho nó sang Sing mà vẫn không xong thì đành chấp nhận số phận vậy.





Chương 3

Đành bó tay chấp nhận số phận cô em gái nhưng tôi lại không biết dừng lại ở phận số đã được tạm coi là an bài của tôi.

Tôi muốn có nhiều tiền hơn nữa, nhiều tiền hơn cái bọn khí lực, đầu óc bã đậu, củ chuối không bằng tôi mà lại giàu có hơn tôi. Vô lý! Cuộc đời ngổn ngang đang mở ra biết bao cánh cửa hấp dẫn để cho con người có cơ hội lật đời, đổi đời và đã ối kẻ lật, đổi đến kinh thiên động địa rồi kia kìa. Thế mà tôi, một thằng đầy khát vọng vươn lên và đang vươn lên lại ngồi im thúc thủ cho tro trấu bay mù mịt cuộc đời ư? Không! Câu nói nhừa nhựa hơi men của ông nhà văn già phố núi bất đắc chí đã ám vào tôi đến khổ sở: “Suy cho cùng, con người ta có ba loại kiếm tiền. Loại thứ nhất là làm ra tiền, loại này vất vả, mồ hôi mồ kê lắm. Loại thứ hai khá hơn là nghĩ ra tiền và loại thứ ba, loại này mới thật siêu, là chơi ra tiền.”
Tôi tự nhận đang ở loại thứ nhất, loại trâu bò cày bừa cho nên bằng mọi cách phải nhảy lên loại thứ hai, loại nghĩ ra tiền, còn loại ba, chịu, chắc nó chỉ giành cho đẳng cấp siêu nhân mà tôi trước sau vẫn là kẻ dung tục, ăn nhiều ỉa bãi cứt to. Đó là chưa kể cái máy xát của tôi gần đây cũng không còn là của độc nữa. Trong xã bây giờ đã có đến bốn chiếc, vậy là đồng tiền thu nhập của tôi cũng tự nhiên phải chia ba chia bốn, tới đây còn chia mấy nữa, xót ruột như mất trộm, như bị ăn cướp.

Mẹ khỉ! Thì ra, ba cái cái mớ triết lý hổ lốn và sặc men rượu rẻ tiền của mấy tay văn chương quán cóc ấy nhiều khi cũng trở thành ám ảnh ra phết. Thảo nào ngày xưa vua chúa rất ghét họ cũng phải. Và bây giờ, nói dại, có khi cũng vậy. Kẻ cầm quyền nào mà chịu được những cái mồm cứ xoi xói nói vào giữa mặt mình, mà lại nói hay, nói đúng mới bỏ mẹ chứ.

Là một kẻ thích hành động hơn là ngồi im suy nghĩ, vậy mà tôi cũng bắt đầu sinh bệnh mất ngủ để tìm ra một chương trình hành động. Tìm được là mần luôn, không oong đơ gì hết.

Giống như cái lần tôi đang ngồi trước xe máy xỉa răng thì một chiếc xe máy loại sang trờ tới, dừng lại, ngự nồng nàn trên yên là một khuôn mặt bịt kín, một bộ ngực cong vênh, một đường eo hiểm nghèo, một cặp đùi nhức nhối và khi chiếc khăn được thả xuống thì là một đôi mắt hun hút, giằng xé, giễu cợt, thách thức và cả đau đớn, thèm thuồng hiển linh. Đôi mắt của Cái nhìn. Đôi mắt làm tôi căng cứng cả người, một sự căng cứng xuất thần mà không phải với con đàn bà nào tôi cũng có được, nếu không muốn nói cô ta là duy nhất. Và, tuổi mới trên hai nhăm nhưng trường tình và sự va đụng với đàn bà bằng lão đa tình bảy mươi, tôi đã đọc được đôi mắt kia nó muốn gì.

Đọc được thì thủng thắng đi ra, thủng thắng cầm lấy tay lái và cũng thủng thẳng rồ ga bon đi. Đi đâu nhỉ? Thời ấy làm gì đã có cơ man nào là những nhà nghỉ hôi mùi nước rửa Toalet như sau này, muốn yêu nhau, muốn nhai nuốt, cấu xé nhau, muốn xuyên thủng nhau chỉ còn cách nhoài ra chìm vào thiên nhiên hoang vắng hay chờ bóng đêm rủ xuống đóng vai trò đồng loã. Nhưng thế mới ngon, sự đói ngấu nào chả ngon, miếng nào ra miếng đó, sần sật, cồn cào. Còn bây giờ, chuồng trại tha hổ, chưa đói đã ăn, chưa thèm đã quăng nhau nằm tênh hênh trên giường, chán ồm! Nghĩ thế, tôi nhấn ga đưa thẳng Cái nhìn ra hổ Cốc mà chẳng cần biết đối tượng có đồng ý hay không. Suốt đường đi gần sáu mươi cây số, cô ta cứ cà cà răng vào lưng vào vai tôi, ngửi hít đến nhột nhạt mùi mồ hôi của tôi, thỉnh thoảng lại cắn một cái đau điếng. Tôi ngửa mặt đón gió, nhe răng cười. Đến nơi trời vừa tối. Không nói không rằng, tôi tha cô ta xuống ven hồ, bảo tháo quần áo rồi... tòm, cả hai nhào xuống nước. Chao, không hiểu đã có ai được nếm náp cái huyền diệu được làm tình trong lòng nước chưa? Nó hơn tất cả những cuộc giao hoan ở trên bờ. Nước đây ra, nước hút vào, có mà không, không mà có, nhọc nhằn, rối rít, nước tràn vào mặt, nước len vào miệng, nước làm nhoè cái hôn, nước tinh khiết, nước van đục, rên rỉ, hồng hộc, cắn cấu... anh ơi em chết... em nhớ anh quá... nằm dưới cái bụng bia của thằng chồng em, em toàn mường tượng ra anh... thật đấy... ôi trời, anh đang làm gì em thế này... anh giết em đi... cho em chết đi... ghì em chặt vào... thế thế thế... trời ơi, vân và vân vân.
Đàn bà lạ không? Cứ tưởng sau lần tưới sũng nước đái như tưới rau ấy, cô ta sẽ thù tôi suốt đời vậy mà... thì ra, chỉ cần làm cho họ hứng khoái tột cùng là họ sẽ tha thứ cho anh hết, sẽ lẽo đẽo đi theo anh cả đời dù anh có thô bạo, lanh lẽo với họ thế nào, thậm chí càng lanh cái sự lao theo càng manh. Chịu, chả biết tại sao!

*

Nhưng sau những đêm không ngủ đó, có dè đâu cái chương trình hành động làm giàu tắt của tôi lại nhúng chân vào vòng cương toả lạnh lùng của luật pháp. Nói cho đúng là tôi có biết, mang máng biết, làm sao lại không biết nhưng cái siêu lợi nhuận của nó đã làm cho tôi mù loà, câm điếc hoàn toàn.

Tội lỗi nào chả có nguyên do, hành vi nào chả có nguyên cớ. Cái nguyên cớ chết người của tôi lại bắt đầu ngay từ cái lần đi cắt trĩ không có thật ấy. Đáng lẽ chuyện đã qua là qua luôn nếu như để phục vụ cho cái máy nổ khát dầu như khát nước ấy, ngày ngày tôi không đi qua khu bệnh viện ra thị xã để phải chứng kiến cái hình ảnh các chú lính già lính trẻ, ốm yếu có đỏ đắn có, mồ hôi mồ kê, ba lô xộc xệch lũ lượt kéo đến cổng viện, ngơ ngác làm các thủ tục ra viện nhập viện.

Theo thói quen vốn có của thằng đã từng là lính, tôi bỏ một buổi đi trinh sát thực địa trước xem bịnh tình ra sao rồi mới có thể đưa ra được quyết định cuối cùng. Thì ban đầu cũng xuất phát từ một chút tò mò, kể cả từ một chút thương người thử ghé vào xem có giúp gì được cho các chiến hữu không, tất nhiên là giúp bằng cái thủ thuật tẩy xoá, viết khống để gia hạn, gia bệnh, để được ở nhà như chính cái thằng tôi đã trải qua, đã thực hiện có hiệu quả từ hồi xà xẻo chất nổ đi đánh cá.
- Ê! - Tôi vẫy một cậu lính trẻ có nước da xanh rớt lại gần - Nhập viện hả? Đơn vị nào?
- Dạ, em ở E2, sư 3, quân đoàn 29 ạ!
- Tốt! Quân đoàn 29, quân đoàn biên giới, tốt. Tớ cũng ở 29 đấy.
- Anh... thủ trương cũng ra viện ạ? - Cậu lính nhìn tôi có vẻ tin cậy hơn.
- Không. Nhập rồi, ra rồi, phó thường dân rồi. Giờ hỏi thật nhé, chú mày muốn chui đầu vào đây hay về nhà nghỉ ngơi?
- Dạ...
- Đừng ngại, nếu muốn, tao sẽ giúp. Là lính biên cương khổ cực, chú đáng được như thế.
- Nhưng em...
- Nhưng nhiếc gì, người ta không có tình với mình thì minh phải tự điều chỉnh, cũng là lẽ công bằng. Đưa giấy đây tao xem.

Chàng lính ngần ngại móc túi ngực lấy ra tờ giấy ướt mồ hôi. Cầm tờ giấy có con dấu tròn quen thuộc tôi thoáng gai người như thấy cả một quãng đời năm năm làm lính nhọc nhằn hiện về. Tôi dắt cậu ta đến một cái quán vắng bảo ngồi đó chờ rồi sang bên kia đường mua một quả chanh, một lọ mực tím, đúng cái màu mực ghi trên giấy rồi trở lại, ngồi khuất vào cái bàn trong cùng. Do đã từng làm, lại thuộc loại khéo tay, tỉ mỉ nên mọi thao tác của tôi diễn ra ngọt lắm. Giọt a xít chanh lan đến đâu, chữ nghĩa biến mất như mơ đến đó, chỉ trừ con dấu là để lại, rồi thổi khô, viết những con chữ khác vào. Những con chữ mà đối với bất kỳ thằng lính xa nhà nào cũng trở thành vàng bạc kim cương hết:
- “Đồng chí... do suy nhược thần kinh, sức khoẻ không đảm bảo công tác và chiến đấu nên đơn vị đề nghị Quân y viện tạo điều kiện cho đồng chí... được điều trị cơ bản”.
Tôi đưa mảnh giây cho hắn, giọng rất cha chú:
- ‘’Mang vào đi! ít nhất họ sẽ cho chú thời hạn một tháng đến một tháng rưỡi thay bằng một tuần như đơn vị đã ghi, chú chỉ cần cắt lại toàn bộ phụ cấp, chế độ là có thể yên tâm ra về.’’
- Vâng, em sẽ để lại hết - Giọng cậu chàng run lên vì sung sướng - để lại thêm nữa cũng được miễn là em được về nhà. Mẹ em ở nhà yếu lắm... Nhưng anh cho phép em...
- Cái gì nữa?
- Cho em xin được trả tiền.
- Tiền gì? - Tôi trợn mắt - Tôi mà thèm lấy tiền của chú à? Vào đi!
Chú chàng líu ríu cám ơn xách ba lô định đi thì tôi chợt gọi lại:
- Này, hỏi tý cho vui, thế người ta nói thế nào mà chú lại định tiền nong với tớ?
- Dạ thưa... em nghe nói muốn có một bộ giây tờ như thế này, ít nhất phải ba mươi nghìn.

Ba mươi nghìn một bộ, đà này ngày có thể làm được bốn, năm bộ, vị chi là trăm rưỡi. Một tháng nhân ba mươi là... Cha cha! Đến lượt giọng tôi run lên:
- Tầm bậy tầm bạ nào, đi đi! Nghìn nghiếc gì, vớ vẩn!
Tôi đi như thằng say nắng về nhà. Cái máy xát giỏi
lắm một tháng cũng chỉ được chừng trên triệu lãi ròng mà cả nhà vất vả, còn việc này chả mất đồng vốn quái nào lại nhét túi gấp ba gấp bốn. Vậy thì chơi cả hai. Xay xát để bố lo. Giấy tờ nhập viện, ra viện để tôi mần, chỉ mình tôi.

Ai ngờ cái trĩ ảo nó lại có duyên thật với tôi đến nhường ấy. Cám ơn quân y viện, cám ơn những chiếc ba lô lính không lẫn vào đâu được, cám ơn vị chanh chua đã làm nên trò ảo thuật. Cám ơn cả những ngày tháng quân ngũ đã tạo nên cho tôi vốn sống, kỹ xảo và năng lực ma quái này, cám ơn!

Để đẩy nhanh tiến độ và đảm bảo sự kín đáo, tôi bỏ tiền mua sẵn một số bộ, tẩy xoá trước ở nhà, đến khi gặp mối chỉ việc lấy ra điền vào, rất nhanh rất gọn.

Làm được ít ngày thì mới nảy nòi ra một điều bất khả kháng: Hoá ra cái anh a xít chanh này chả ăn thua gì với cái anh bút Bi cả. Càng chua chữ càng nhoè. Chuyển sang dùng lưỡi lam thì chậm lắm mà cũng không an toàn, dễ phát hiện.
Vậy chỉ còn cách là làm riêng, in riêng hẳn ra một bộ.
Nhưng mà làm thế nào? Xứ núi lành hiền, thị trấn nhà quê, kiếm đâu ra cái năng lực thuộc hạng tội phạm thế kỷ như thế?

Nằm lơ mơ một lúc, chợt nhớ đến ông bạn vong niên cùng cánh lái trâu ngày nào có lần khoe thằng con tên Thịnh đang là công nhân nhà máy in ở Hà Nội, lương lậu khá lắm! Lão còn khoe thêm: Vừa rồi chả biết làm ăn thế nào mà tý nữa đi tù, may có người quen ở trên uỷ ban nên mới thoát.

Tù à? Tốt! Một thằng in ấn mà tý nữa đi tù là dứt khoát chỉ có dính đến chuyện in bậy in bạ. Tôi đang rất cần cái sự bậy bạ tuyệt vời đó đây. Vậy dông ra Hà Nội luôn. Dông bằng chiếc xe máy CD150 phân khối đen trũi, kềnh càng mới tậu rẻ lại được của thằng cha chủ lò gạch ở phố huyện. Cuộc đời hay thật! Mới có mươi năm mà hai lần về là hai lần khác hẳn. Lần trước là cái thằng ăn mày gặm bánh mỳ ở ghế đá bờ Hồ. Lần này bò cả cây, ria mép, cưỡi phân khối lớn rõ ra cái dáng ông chủ.

Xe nổ máy pành pành vào tận cửa nhà bà ngoại, kính cẩn đặt trước mặt bà một gói sâm Cao Ly to tướng, dúi vào túi bà ít tiền nữa để tưởng nhớ lại tô phở ngọt ngào năm xưa, nhận từ bà một tiếng chửi yêu: “Cha sư bố anh, tiêu tốn vừa chứ” rồi tiến thắng đến nhà in. Ai bảo có tiền không sướng? Mới có thế thôi mà nhân cách nhân quyền đã lên vù vù. Tiền vào thêm nữa thì nhân cách sẽ thăng hoa tới đâu? Tới trời!

Thịnh là một thanh niên nhỏ con, mắt toàn nhìn xéo, kiểu nhìn của một kẻ chứa nhiều phần tối trong đầu, da mặt ăn hơi chì nên lam nham như chó nướng dở. Như cái đểu của hầu hết những cư dân thành phố, nghe có người ở quê lên là mặt chảy ra sợ bị làm phiền, nhờ vả. Biết, tôi xưng là bạn làm ăn của ông bố đẻ ra Thịnh rồi kéo thếch hắn sang một quán ăn thuộc loại sang trên đường Tràng Thi, lớn tiếng gọi toàn những món độc, rượu độc đến nỗi thằng cha từ tôi tôi ông ông đã chuyển phắt sang em em anh anh từ lúc nào. Kiểu này nếu tôi chơi đẹp thêm một chút nữa thì có khi hắn lại chú chú cháu cháu nữa cũng chưa biết chừng.

Chờ cho miếng gỏi cá ướp theo kiểu Nhật óng mịn, ánh hổng chui ực qua cái cần cổ nổi cục của hắn, tôi tấn luôn:
- Tôi cần in một số bộ giấy, mỗi bộ hai tờ, một tờ cung cấp, một tờ tài chính, có con dấu, ông có làm được không?
Thịnh im lặng một lúc rồi mới nhìn lên, vấp váp:
- Được nhưng... đắt đấy.
- Đắt là bao nhiêu?
- Phải hai bát chữ, phải thuê thợ sắp chữ, thợ in. Mỗi giấy một chỉ, hai con dấu hai chỉ nữa.
- Tức là bốn. Được, tôi trả cả năm, miễn là nhanh, có độ chính xác cao. Giờ tôi đưa trước một nửa, xong, tôi đưa nốt.

Hắn nhìn tôi xanh lét một cái như phực lửa ga rồi nhét tọt mấy chỉ vàng vào túi như nhét miếng gỏi cá còn nguyên máu vào họng.

Còn tôi, sau chuyện này tôi đã trở thành một tên giả mạo giấy tờ chuyên nghiệp. Cũng biết lơ mơ rằng tội giả mạo là tội bị xử khá nặng nhưng khốn nạn, cái số tiền thu về hàng ngày lại còn nặng hơn. Nặng đến nỗi tôi đã quyết đinh bán rẻ cái máy xát để giải phóng sức lao động cho gia đình. Xát xiếc gì, với công việc này, chỉ vảy tay một cái là tôi đã có một khoản thu gấp mười lần, thu rất đều đặn, nguồn thu gần như độc quyền không có kẻ cạnh tranh mà chả ai dại dột lại đi cạnh tranh với tôi, kẻ được biệt danh là Hùng băng giá, Hùng liều, Hùng Manbro. Băng giá hay liều thì rõ rồi, nó đã được định hình ngay từ cái ngày tôi còn đi buôn chuyến, buôn trâu phong trần và nguy hiểm, còn Manbro là mới xuất hiện gần đây, xuất hiện từ khi tôi bắt đầu ghiền cái thứ thuốc nồng nặc mùi Cao bồi Têch Zat đó cũng như cái mũ của anh chàng chăn bò kia luôn được gắn lệch lệch, ngang tàng trên đầu tôi.
- Anh, nhà mình đang có việc làm vui vẻ, sao anh lại bán đi?
Con em tôi rớm rớm nước mắt hỏi. Tôi xoa đầu nó, cười:
- Để cho cả nhà được vui vẻ hơn mà không phải suốt năm suốt tháng ù tai, váng óc vì cái tiếng nổ chết giẫm của nó. Anh muốn mai mốt đi ữị bệnh về, em sẽ là một bà chủ thật sự, một bà chủ tiệm vàng hay tiệm cầm đổ gì đó.
- Em có khỏi được bệnh thật không, anh?
- Nhất định sẽ khỏi. Có tiền là có tất. Tháng sau anh sẽ gửi em sang bên kia và lúc trở về, em sẽ thành một người hoàn toàn khác, sẽ lấy chồng đẻ con, cả nhà mình sẽ chuyển về Hà Nội sinh sống.

Con Nết không hỏi gì nữa, chỉ cầm lấy tay tôi, khẽ cười. Lâu lắm tôi mới thấy nó cười, một cái cười tồi tội nhưng chứa chan hy vọng. Mẹ tôi đứng đằng sau, dựa vào cánh cửa, nghe câu chuyện của hai đứa con, bà khe khẽ đưa vạt áo lên lau mắt.

Giây phút đó, cả mẹ cả tôi lẫn nó đều đâu có biết rằng, một hiểm hoạ khôn lường đang chờ tôi ở phía trước.

*
Hiểm họa được khởi nguồn từ chính thói ăn tạp của cái gã có đôi mắt xanh lè lửa ga kia. Thì ra tôi không phải là đối tác làm ăn duy nhất của gã, gã còn bành trướng cái bát chữ nhẫy dầu và khả năng khắc dấu sang cả các mặt hàng khác như nhãn bia nhãn rượu, nhãn bánh kẹo giả. Ở đời tham thì thâm, ấy là tôi đang nói cả tôi, một khi cái giả vừa phải, giả lén lút thì còn chịu được nhưng cái giả lại đòi cưỡng hiếp cái thật, muốn trở thành cái thật, giả công khai, giả nhâng nháo thì những người cầm cân nảy mực, dẫu cái sự cầm đó nói chung có lỏng lẻo đi nữa thì cũng thấy chướng mắt mà đã chướng là phải chặt, phải bẻ. Bẻ cái này ắt lòi ra cái kia, lòi luôn ra cả những bộ giấy mang hình dấu Quân y viện chết tiệt chưa kịp tiêu huỷ của tôi. Đã là kẻ lá nem, lấy cái sự giả mạo làm nhẽ sống thì làm gì có lòng trung thành, có lý tưởng, có sự khí khái của dân giang hồ bạt tử sẵn sàng lấy máu để bảo vệ nhau nên chưa hỏi gã đã phun ra phè phè như rắn bị thít cô rằng bộ giấy này là của ai, tên gì, đang cư trú tại đâu. Xong. Hết chối cãi. Bằng chứng, dấu vết sờ sờ ra đấy còn chối cãi cái nỗi gì. Ngu! Khi bị dẫn ra xe rồi tôi vẫn còn tự chửi mình. Đáng lẽ tôi không nên lộ diện, tôi không cho nó biết tên tuổi, địa chỉ, tôi chỉ nên núp đằng sau, chỉ cho phép nó cái quyền được quan hệ một chiều, tôi phải chuẩn bị số lùi để nếu cần xoá phát sach ngay. Đằng này... mẹ, ngu cho chết, cứ tưởng đồng tiền dễ kiếm là có thể nhơn nhơn coi trời bằng cái bánh đúc. Ôi, Hùng băng giá, Hùng liều, Hùng Manbro lúc này cũng chỉ như cái giẻ rách đính cứt, chỉ như cái thằng nghiện dặt dẹo trước con mắt của bàn dân thiên hạ khi chiếc xe công an chuyên dụng xộc đến trước cửa nhà tôi lúc nửa đêm.

Mà cái dân làng tôi cũng lạ. Ơ hay, đáng lẽ thấy tôi như thế họ phải mở cờ trong bụng theo đúng cái thói đố kỵ, ghen ăn ghét ở nơi xó quê, vậy mà họ lại nhìn tôi đầy ái ngại, có người còn thở dài và có người còn vô tình để lọt vào tai tôi một câu chả đâu vào đâu:
“Làm ăn lâu thế mà giờ mới bị bắt Giỏi! Đứa khác có muốn làm cũng chả được”.

Khi chiếc còng hình số 8 cụp mạnh vào cổ tay tôi, mẹ tôi khóc vật vã, hai tay cứ chắp vào nhau, rên rỉ:
“Tôi xin các anh, xin chính quyền, em nó trót dại, em nó mới phạm lần đầu, xin các anh tha cho, tôi cắn rơm cắn cỏ...”
Bố tôi vẫn ngồi giữa phản, mặt lạnh như hoá đá, gầm lên trong cổ:
“Nhục! Nhục quá con ơi! Những tưởng mày kiếm được đồng tiền sạch sẽ chứ ai ngờ mày lại lừa đảo, bẩn thỉu như thế, nhục!”
Tôi muốn quay lại vặc một câu, đại ý là:
“ Không nhục lắm đâu ông bố nhu nhược của tôi ạ! Còn khối những kẻ lừa đảo bẩn thỉu hơn nhiều kia, lừa đảo cả thể chế, lừa mị cả xã hội chỉ chưa bị vạch mặt thôi,”
nhưng nghe tiếng đờm rò rè trong cổ ông, nghĩ tội, lại nuốt vào.

Cái làm cho tôi buốt nhói nhất là đôi mắt của con em. Từ lúc chiếc xe hòm lao vào sân, nó không nói, không khóc, chỉ nhìn, một cái nhìn ngỡ ngàng, đau đớn lạ lắm, như đôi mắt con chim sẻ tôi bắn bị thương nát ngực hồi nào, cái nhìn đến suốt đời tôi không thể quên được. Chỉ đến khi chiếc xe nổ máy, nhìn lại, tôi mới thoáng thấy miệng em mấp máy: “Anh ơi... đi nhanh về với em... Em mệt lắm rồi!”
Tôi ghì trán vào cạnh sắc thành xe đến rớm máu. Nết ơi, anh làm khổ em rồi. Anh vùi đầu vào kiếm tiền một phần cũng là vì em, vì cuộc sống của em nhưng như thế này là anh giết em rồi...



Chương 4

Vào tuổi hai mươi tám, tôi bắt đầu biết thế nào là mùi tù ngục.

Thì ra lực lượng bắt tôi chính là công an quận Đống Đa, Hà Nội. Hà Nội... mới hôm nào về đây tóc còn tung bay trong nắng bụi đô thành, ngẩng mặt nhìn trời xanh mà thấy cả những đám mây rực rỡ của tương lai, của niềm vui sống bay ngang đầu, để bây giờ phải cắm mặt bước vào phòng tối. Chao ôi, cũng ánh mắt con gái mới chiều qua còn nhìn lên tôi nồng nàn, khiêu khích như nhìn về một mẫu đàn ông thời thượng như thế mà giờ đây cái nhìn đó lại dửng dưng, ác cầm, ghẻ lạnh biết bao.

Cảm giác mất tự do khiến toàn thân tôi tê dại. Mới có mấy giờ đồng hồ cấm cố thôi mà nghe cái âm thanh đời thường xôn xao ngoài khung cửa cứ như âm thanh của cuộc đời khác, của thế giới khác, lùi xa lắm rồi. Bỗng thấy cô đơn như một mình bị bỏ rơi trên hoang đảo mịt mù không có ngày trở lại. Đêm ấy, một đêm nằm còng queo giữa lòng Hà Nội, tôi, một kẻ vốn khinh ghét tận cùng sự yếu đuối, lại để mặc cho nước mắt âm thầm chảy ra.

Sáng hôm sau cuộc hỏi cung diễn ra thật nhẹ nhàng, suôn sẻ. Không nằn nì xin xỏ, cũng không rắn mặt rắn mày, cũng không quanh co đổ tại, có cái gì tôi nhận tất. Thậm chí còn nhận dư ra. Ít nhất cái câu “Có gan ăn cắp có gan chịu đòn” bố tôi thường nói cũng có tác dụng với tôi trong trường hợp này. Nhưng khi đặt bút ký tên vào cuối tờ giấy mới bỗng thấy tan rã cả người. Tên mình đấy ư? Cái tên do cha mẹ đặt cho đấy ư? Cũng cái tên này đã có lần tôi ký vào lá đơn xin vào Đảng, ký mua vật tư, ký nhận huân chương dũng cảm, cũng mấy chữ cái quá ư quen thuộc ấy mà sao lúc này nó lại quăn queo, thảm hại đến thế? Cái tên của một thằng tù.

Thoáng một cái nhìn của cô thượng uý khẽ dừng lại trên mặt tôi. Một cái nhìn thương hại, như thể mặt mày đâu đến nỗi, thậm chí còn dễ ưa mà sao lại khốn khổ thế? Vâng, tôi khốn khổ thật, khốn khổ mới phải vào đây để cho các người nhìn tôi như nhìn một thằng nửa người nửa ngợm như thế này. Cám ơn! Nhưng của đáng tội, đàn bà con gái mặc sắc phục đẹp thật, vừa oai vừa đẹp. Lạ chưa? Trong lúc đầu óc lễnh loãng, căng thẳng như thế mà cái thói đa tình chắc là đến chết không bỏ được vẫn cho tôi có được cái nhận xét vô duyên, lạc lõng này.

Cảm nhận được cái nhìn của tôi, cô thượng uý có đôi mắt lá dăm và nước da trắng hồng sa sầm mặt xuống và gấp mạnh cuốn sổ lại. Sau cuốn sổ là cánh cửa xe thùng cũng dập mạnh không kém để đưa thẳng tôi về Hoả Lò.

*
Hoả Lò! Cái tên mới nghe đã thấy nóng bức, chật chội, cái tên tôi cũng đã được nghe mang máng từ lâu nhưng khi vào rồi mới thấy hết cái ngột ngạt ghê hồn của nó.

Phòng 150 mét vuông phải chứa 180 người, tức mỗi người chưa được một mét vuông, cảm giác đầu tiên bước vào phòng là thoắt rùng mình bởi một mùi hôi khẳm xộc lên. Cái mùi được bốc lên từ một căn hố xí nửa kín nửa hở ngự ở góc phòng mà lúc nào cũng có người ra người vào, đều đặn, nườm nượp. Mùi hôi thối tạm qua thì mùi mồ hôi người chua nồng ập đến. Có lúc cả hai thứ mùi đều tồn tại, đan cài, trộn ngào, dâng đều như nhau để tạo thành một thứ mùi tổng hợp giống như mùi sông Tô Lịch mùa cạn mà tôi đã có dịp đi qua. Cảm giác tiếp theo là những khuôn mặt người đặt vẹo vọ trên những tấm thân kềnh càng ghẻ lở và những cái nhìn lờ đờ có bày rận đen li ti bò ở mi mắt, quết vào gỉ mắt.

Cái cảm giác ghê rợn thoạt đầu ấy chưa qua thì một cú đòn sống tay rất ác vào gáy đã làm tôi ngã xấp mặt xuống một vũng nước nhầy nhậy. Loáng quáng chưa kịp hiểu gì, lập tức lại bị lôi xềnh xệch đến một cái bục xi măng nhỉnh hơn nền nhà một chút mà sau này tôi mới biết nó có tên là
Quẫy, nơi dành riêng cho nhân vật đại ca, đại bàng gì đó chuyên để hành sự với tù mới.

Hai ống chân trắng bệch như hai lườn cá chết, gầy guộc như của một hình nhân trong tranh nhà chùa đã trấn ngay trước mũi.
- Ê, tên gì? - Giọng hỏi the thé
- Hùng.
- Mẹ mày! - Một cú gót chân thúc xoáy vào sống lưng làm tôi oằn người lên - Mẹ mày dạy mày ăn nói trống không với các bố mày vậy hả?
- Trần... Văn Hùng - Tôi cố nín nhịn.
- Ngoan! Quê quán?
- Tôi đã trả lời ban giám thị rồi.
Lại một cú buốt xoáy nữa, lần này thì vào giữa đỉnh đầu, khá mạnh khiến tôi gần như ngất xỉu đi một lúc.
- Mày trả lời đâu kệ mẹ mày, nhưng ở đây mày phải làm luật, hiểu chưa? Quê đâu?

Làm luật! Chả lẽ luật bên ngoài khác luật bên trong khác ư? Mà luật gì đây? Luật rừng, luật giang hồ trong tù mà ở ngoài kia tôi đã được nghe loáng thoáng đây ư? Như vậy trước mặt tôi đích thị là một gã đại bàng có cái giọng eo éo nửa nam nửa nữ rồi. Một điều nhịn chín điều lành, cái câu mẹ hay nói suốt những năm tháng tuổi thơ đã ghìm tôi lại.
- Quê tôi ở Sông Công, Thái Nguyên.
- Ngoan! Tội gì?
- Giả mạo giấy tờ.
Phịt ra một tiếng cười mũi:
- Mẹ, nhìn tướng tác con tưởng con phạm tội gì oách lắm kiểu như trấn cướp, giết người chứ tội giả mạo giấy tờ, vặt, không đáng. Coi như bài học nhập môn với chú mày xong, từ nay trở đi muốn yên thân hãy tỏ ra biết điều và bỏ ngay cái lối nhìn đểu ấy đi! Giờ về chỗ!

Gã nhổ một bãi nước bọt chua loét vào giữa mặt tôi rồi quay đi, nằm khểnh cho một tên đàn em sà xuống đấm bóp, mân mó vào cái chỗ không hiểu là đang tồn tại cái thứ của con đực hay con cái. Lại một cú thở ra thật mạnh trong ngực tôi để tôi khỏi tiến đến cho hắn một đòn chí tử vào chính cái chỗ đang làm cho hắn lịm dim đó. Không sao, rồi sẽ có dịp tao dạy cho mày một bài học thằng đồng cô ạ, còn lúc này thì chưa, tao đang cần làm quen và thăm dò trước cuộc sống mới mẻ này, rất mới mẻ.

Chỗ của tôi là một khoảnh nền chỉ đủ nằm nghiêng và kinh khủng hơn là nằm sát ngay chuồng xí. Cả đêm đó tôi không hề chợp mắt một phần vì chấy rận đốt nhoay nhoáy khắp người, phần khác quan ưọng hơn là bởi những âm thanh và mùi vị lộn mửa từ cái hố đó thốc ra. Sư khỉ, ở trong này có cái chó gì ăn mà ỉa lắm thế, lại còn rắm rít ầm ầm nữa chứ? Tôi rủa thầm nhưng gần về sáng, chính tôi cũng lọ mọ chui vào đó...

Ngày tù đầu tiên của tôi đã trôi qua giống một cơn ác mộng như thế. Ngày thứ hai, thứ ba cũng vậy, cơn ác mộng còn khốc hại hơn. Nhưng đến ngày thứ tư thì bắt đầu quen. Khả năng thích nghi của con người lạ thật! Có những cái tưởng không bao giờ có thể quen nhưng rồi cũng quen. Như cuộc sống trong cái hoả lò này: Con người bị rơi xuống đáy cùng của sự bẩn thỉu, hôi thối và của sự chèn ép, xúc phạm của bất kỳ một gã bạn tù nào.

Tôi cười nhạt. Đến tháng thứ hai thì tôi đã bắt đầu biết cười nhạt. Lên voi xuống chó, đời là vậy. Từ một người lính can tràng đến một thằng buôn chuyến, đến một gã lái trâu, một ông chủ xay xát, một tên giả mạo giấy tờ và giờ đây là một thằng tù nhũn như chi chi. Khớ! Từ một thằng đàn ông đẹp mã, thơm tho, chỉ cần một cái búng tay là các loại đàn bà con gái như thiêu thân nhào tới đến một tấm thân sần sùi bị gãi cào toạc máu và đêm đêm phải nằm trơ khấc mà chứng kiến đám bạn tù lên cơn đói tình cứ cọ mông cọ đùi sột sệt vào nhau.

*

Vào một ngày cuối tháng người ta gọi tôi lên thông báo thời hạn tam giam đã hết, biên bản hỏi cung cũng đã xong, Ổn, nói chung là không có vấn đề gì phức tạp phải xem xét lại, tôi sẽ được đưa về trại T, một trại giam có tiếng là chính quy, nghiêm cẩn mà nếu đã một lần bước chân vào đó là suốt đời không thể quên được.

Trời đất! Mới tạm mà đã ngốt người như thế này, còn thật thì sẽ sao đây, kéo dài bao lâu, liệu có chịu nổi không?
Thấy tôi nặng mặt, ông giám thị trưởng có cái tên rất khó gọi là Tuắc hay là Đoắc gì đó vốn là một sĩ quan quân đội chuyển qua vỗ vai tôi khá thân thiện, sự thân thiện duy nhất tôi được nhận từ khi bị tra tay vào còng:
- Hai tháng, vậy là nhanh đó. Có người còn sáu tháng, cả năm kia. Thôi, lần đầu phạm tội, cố mà tu tỉnh cải tạo rồi về nhà. Làm gì thì làm thỉnh thoảng cũng phải nhớ mình đã từng là lính, lính chiến đàng hoàng đó.
- Xin... xin cám ơn Ban!

Một chút xúc động hiếm hoi và muộn màng dâng lên, không muốn cho ông giám thị nhận thấy, tôi lí nhí nói rồi quay người đi trở lại phòng giam chuẩn bị đồ đoàn.

180 con người, 180 tính cách và nhân cách, 180 tội ác nặng nhẹ và cả oan sai, 180 nỗi niềm, 180 khao khát, thất vọng và cả hy vọng, một xã hội thu nhỏ có công bằng và có cả bất công, có cả đẳng cấp trên dưới, sang hèn. 180 mạng người cho 60 ngày khốn khổ nhưng với tôi bỗng đã thành kỷ niệm, thành đôi chút bịn rịn khi phải lìa xa. Mọi người thường bảo tôi là một kẻ lạnh lùng, dữ tợn nhưng đa tình đa cảm, ở trường hợp này có khi đúng.

Nếu có điều gì cấn cợn một chút thì đó chính là cái thân thế ẽo ợt và bãi nước bọt hôi hám của thằng Liễn ái, cái thằng độc địa nửa đực nửa cái kia. Sau lần đánh phủ đầu làm luật đó, gã có tử tế với tôi hơn tức là không bắt tôi nằm gần chuồng xí nữa nhưng lại là cái tử tế mang đầy tính thực dụng, bởi mấy ngày sau, nhằm một đêm trời trở lạnh gã đã mò đến chỗ tôi và không nói không rằng vục ngay mồm vào cái của nợ của tôi, ngấu nghiến. Bắt đầu tôi cố ý để yên, rồi chờ cho đến khi gã tụt quần ra, hổn hển định đặt cái thỏi sắt nhọn hoắt, nóng hực của gã vào cái lỗ dùng để tiêu hoá của tôi thì, póc một cái, cùng với bãi nôn từ trong dạ dày tôi phụt ra, gã ăn một cú đạp bắn xa tới ba mét. Nhục và ngượng, gã rít lên, đúng là tiếng rít của một con cái không được thoả dục:
“Mẹ mày, rồi mày biết tay ông!”
Và cái biết tay đó là tôi lại được điều chuyển về nằm cạnh hố xí để ngày ngày bụng dạ cứ cuộn lên buồn nôn buồn ói.

Đứng trước 180 con người đã trở thành khá quen tính quen tật, chả biết cái gì dun dủi mà tôi lại nói như một người tù yêu nước trước khi ra pháp trường những năm ba mươi xa lắc:
- Chào các chiến hữu! Tôi đi trước đây. Chúc anh em ở lại khoẻ, hết ghẻ lở, không còn chấy rận và cuộc sống ở đây đã khổ quá rồi, cố đừng làm khổ nhau thêm nữa.

Họ im lặng, dùng mắt thay cho lời tạm biệt. Riêng thằng đồng cô lại nanh nọc quay đít lại, còn tru miệng huýt sáo. Đã định sẵn, tôi đi đến gần hắn, khẽ quay người hắn về phía tôi, nói vừa phải:
- Liễn, một trong những nguyên nhân tạo ra cái khổ là mày. Không quân tử. Vậy trước khi đi, tao xin lỗi buộc phải cho mày nếm qua cái khổ đó một chút để mà thôi đi.

Dứt lời, tôi dùng chính cái đòn sống tay dữ dội hắn đã nện vào gáy tôi hôm đầu quật hắn ngã sấp mặt xuống. Xong, tôi lại dựng dậy tung một đòn chân vừa đủ vào đúng chỗ đang chứa cái vật thể dị biệt của hắn. Lần này hắn ngã ngửa, đầu đập đánh cục một cái xuống nền xi măng, hai tay ôm ghì lấy háng, mặt quắt lại đau đớn, mắt thô lố nhìn lên không hiểu chuyện gì đang xảy ra với mình. Định ra một đòn nữa cho đủ bộ nhưng chợt nghĩ dẫu sao hắn cũng đã một lần tỏ ra có tình với mình, dù đó là thứ tình bẩn thỉu của bản năng thú vật, tôi thay bằng một búng nước bọt cũng vào giữa mặt hắn:
- Có hảo hớn thì vượt ngục, vượt rào hay ra ngoài kia mà làm đại ca, đại bàng, xưng hùng xưng bá. Bắt nạt kẻ yếu ở chỗ này, hèn lắm!

Nói xong, tôi nhấc túi quần áo nhẹ hều quay người đi ra cửa để mặc đôi mắt kia vẫn thô lố nhìn theo. Đôi mắt vừa tủi nhục vừa hận thù, hận thù hay hận tình quả thật tôi không rõ nữa, chỉ biết đó đúng là đôi mắt nửa đàn ông nửa đàn bà.

Cũng may mà không có ông quản giáo nào nhìn thấy. Bỗng thấy chán cho mình. Cú đòn vừa rồi thực ra là gì? Là đòn thù, là cũng tiêu nhân, thù dai chả hơn gì nó.

Phải chăng vỏn vẹn chỉ có 60 ngày mà chất độc hại của môi trường tù ngục đã nhiễm sâu vào lục phủ ngũ tạng tôi rồi chăng?

Chương 5

Nhiễm độc? Câu trả lời đã được xác đinh ngay từ ngày đầu tôi trở thành thành viên chính thức của trại giam T. Nhiễm độc tự thân, nhiễm độc từ cái triết lý cũ mèm, chán ngắt không biết đã nảy nòi trong tôi từ lúc nào:
“Được làm vua thua làm giặc, chân lý bao giờ cũng thuộc về... nắm đấm”.

Khác với Hoả Lò, ở đây mọi sự đều toát lên vẻ chính quy nghiêm ngắn mà bộ quân hàm trên ve áo các giám thị, giám quản đã là một chứng minh yên lòng nhất. Các dãy nhà cũng tạm gọi là rộng dài, khang trang nằm chìm trong cây lá với tỷ lệ 30 mạng trên 60 thước vuông có sạp, bệ, chăn chiếu, mùng màn đàng hoàng. Và đặc biệt khu nhà xí, cái khu vốn trở thành nỗi ám ảnh kinh hoàng đã, ôi, nhẹ nhõm làm sao, được đặt biệt lập với hơi thở con người.
Cũng khác với Hoả Lò, ở đó sự mới mẻ đã khiến cho tôi trở nên nín nhịn, trở nên im lặng đến nhu nhược, ở đây thoạt bước vào buồng giam tôi đã chủ đích giành thế thượng phong ngay. Chỉ cần đưa mắt quét qua một vòng là tôi đã biết thằng nào là Quẫy, tên thường gọi để chỉ đám trưởng buồng, thằng nào là Chip, tên gọi bọn đàn em thân tín, và lên giọng ngay:
- Thằng Liễn ái có lời hỏi thăm anh em!
Tôi nhấn manh chữ thằng bởi tôi biết ai đã qua Hoả Lò đều nghe danh nó mà lại có kẻ dám gọi nó bằng thằng một cách bề trên thì kẻ đó không đùa được. Quả nhiên cú nắn gân rẻ tiền ấy đã có tác dụng, hay ít nhất cũng tránh cho tôi khỏi một trận đòn phủ đầu be bét máu me. Vậy mà nhầm. Nhầm thảm hại. Kẻ mà tôi cho là Quẫy trưởng, là mục tiêu chính yếu của tôi kia trạc 40 tuổi, da tái, ở trần, để lộ bộ ngực lông lá có vết thẹo chém ngang cười một tiếng vô thanh, đi lại gần tôi, cười tiếng nữa rồi đặt lên vai tôi một cái vỗ chắc nịch, tiếng nói ôn hoà:
- Thì chú em cứ đặt đồ đoàn xuống đã, làm gì mà định chơi phủ đầu anh em thế? Ở đây, nói thật nhé, không ai làm cái trò trẻ con ma mới hoạnh hoẹ ma cũ như chú em tưởng đâu.

Tôi cũng cười nhạt thếch. Rõ chán, chuẩn bị mãi mới tung được một nắm đấm, cuối cùng lại tung thỏm vào không gian.

Anh tên là Khâm, Ngọc Đình Khâm, có biệt danh là Khâm rừng Sác, về sau tôi mới biết anh vốn là một tiểu đoàn trưởng đặc công, dân Cao Bằng, đã chuyển ngành sang lâm nghiệp, một lần nửa đêm về phép bắt quả tang cô vợ đang ngủ với giai trong nhà, thế là huỵch một cái, rắc một cái nữa, với hai ngón đòn hóc hiểm ngày trước chỉ dành cho kẻ thù bây giờ được sử dụng lại, thằng cha gian dâm lập tức bị văng ra khỏi cửa sổ, lao thẳng xuống vườn, sọ dộng vào đá kêu cái rốp, xong. Hắn xong cuộc đời, anh xong chức nghiệp, nhận gọn một án tù ngộ sát 12 năm, 11 năm rưỡi rồi, còn 6 tháng nữa là hết.
- Tao có định đánh chết đâu - Khi đã thân nhau rồi, anh kể - Nhưng cái số nó chết nó phải chịu.
- Còn vợ anh?
- Cái con đàn bà đít to hơn mặt ấy à? Tao đuổi thẳng. Hôm rồi nó lên đây, khóc khóc mếu mếu bảo rằng, đời nó chỉ thương có mình tao, cái chuyện nó ngủ với thằng kia là chuyện phải ngủ, như ăn cơm uống nước đi đái, đái xong vẩy mông cái là quên, lại chỉ nhớ một người. Mẹ, mày thấy nó nói vậy nghe được không? Ngửa l... với một thằng, lại bảo chỉ thương nhớ một thằng khác, nói thế đến con c... cũng mắc ói. Tao đuổi tiếp. Kể ra cái thằng chó dái kia cũng chết oan, cái đít con vợ tao nó núng nính toàn trứng như thế, đến chó cũng phải thèm.

Tôi chợt nhớ đến Cái nhìn, sao giống thế, chả lẽ cuộc đời chó chết này cứ bắt bọn đàn bà phải chia hai cảm xúc yêu và thèm khác hắn nhau mãi vậy ư?

*

Còn tôi, lúc đầu người ta tuyên án 18 tháng, sau xét thấy vì là lần đầu, lại có thành tích trong chiến đấu, thêm nữa trong thời kỳ tạm giam tôi đã tỏ ra là một phạm nhân có ý thức hối cải nên hội đồng nghị án giảm xuống còn 15. 15 tháng tức hơn một năm trời, khoảng thời gian ấy chả là cái gì so với cuộc đời dằng dặc của một con người nhất là người đó tuổi đời còn trẻ, còn có nhiều dịp làm lại như tôi nhưng tự trong tâm can, tôi vẫn thấy trống hoác, rã rời. Vậy là tôi, một gã chân quê nghịch ngợm, hiền lành đã có năm năm rèn luyện xuất sắc trong quân ngũ, đã từng là một đảng viên trẻ nhất trung đoàn, nếu cứ đà trớn đó trượt lên thì giờ đây biết đâu tôi đã trở thành một đại uý, một thiếu tá oai phong nắm một tiểu đoàn, một trung đoàn quân tinh nhuệ, vậy mà giờ đây lại là một thằng có tiền án. Tiền án, hậu án vốn dĩ chỉ là một khái niệm mờ nhưng nó sẽ đeo đuổi, sẽ day dứt, sẽ làm anh khổ sở trong sự mặc cảm đến suốt đời.

Song, tất cả những cái đó đều không thấm gì so với nỗi đau đớn, tủi nhục tôi phải nếm trải khi đứng trước toà, đứng trước cha mẹ, đứng trước con em gái tật nguyền của tôi. Mẹ tôi khóc suốt, nước mắt giàn giụa, bố tôi lại ngồi im, mắt nhìn cắm xuống đất, trống rỗng. Còn con Nết, tội chưa, sao nó lại gầy gò, vàng vọt thế kia, sao nó vẫn chỉ mở to mắt nhìn tôi mà không biểu lộ một tình cảm nào cả! Chao ôi, giá như nó cũng khóc, cũng nước mắt giàn giụa như mẹ tôi thì tôi còn có chút nhẹ lòng. Kết thúc phiên toà, toà hỏi bị cáo có muốn nói điều gì không? Muốn chứ. Tôi đứng bật dậy, và lạ chưa, đáng lẽ từ vòm miệng khô khốc của tôi, những lời ăn năn, xám hối, nghẹn ngào sẽ rơi ra thì ngược lại, nó loảng xoảng toàn những lời thách thức:
“Nghèo thì nhục lắm! Con phạm tội vì cũng muốn thoát cảnh nghèo. Bố mẹ và em cứ yên tâm, mãn hạn trở về tin rằng bố mẹ sẽ không bao giờ còn phải khổ vì con như thế này nữa, không bao giờ! Nết ơi, anh xin lỗi đã không kịp thực hiện được lời hứa với em, ở nhà em cố thuốc thang, chờ anh”.

Đến lúc đó con bé em mới khóc oà. Và cũng đến lúc đó tôi mới chợt thấy đôi mắt của Cái nhìn đang hướng về tôi ở tận góc khuất cuối khán phòng. Tôi bất giác mỉm cười, gật nhẹ đầu thay cho lời chào, và thay cho cả lòng biết ơn em đã có mặt bên tôi ở đây, lúc này, nơi đáo tụng đình, như một chút chia sẻ, một chút an ủi và biết đâu có cả cái thứ vô cùng xa xỉ là tình yêu mà bấy lâu tôi vẫn khinh mạn đổ riệt cho nó đơn thuần chỉ là tình dục.

Nhưng một lần nữa cái trí tưởng tượng khô cằn của tôi lại đánh lừa tôi. Bởi tôi đâu có hay rằng, đó rất có thể lầ lần cuối cùng tôi được gặp con đàn bà có thân hình nóng bỏng như nham thạch và có kiểu làm tình xoắn bện như trăn gió đói ấy. Nghe bảo sau đó, con trăn đã duỗi mình lết theo thằng chồng vào phương Nam hay đi sang nước ngoài sinh sống, chả còn nghe tin tức mô tê nào nữa. Vậy, tóm lại, cái vật thể bí hiểm kia vẫn hoàn nguyên là một vật thể mang đầy chất tình dục ngợp ngụa chứ làm qué gì có tình yêu tình iếc, vớ vẩn!


*

Tại trại T, có hai lý do để tôi, như thiên hạ đồn thổi, trở thành hung thần, thành nỗi rùng mình sợ hãi của các tù thường phạm đầu gấu, càn quấy và chây lười. Một, tôi muốn sử dụng cái môi trường đặc biệt khắc nghiệt này để rèn rũa chí khí, uy lực và phong độ thủ lĩnh bởi tôi biết dứt khoát rồi tới đây tôi sẽ phải làm một cái gì đó có liên quan đến vai trò thủ lĩnh, đầu đảng khi ra ngoài. Chỉ như thế tôi mới thực hiện được câu nói tôi đã nói rút ruột trước toà. Hai, tôi muốn rút ngắn thời gian tù đày được ngày nào hay ngày đó để tiếp tục chạy đua với căn bệnh của em tôi, muốn vậy tôi chỉ có cách phải trở thành một tên tù biết điều, gương mẫu và thành tâm hối cải.

Buồng trưởng Khâm một buổi tối gọi tôi ra một góc:
- Anh biết nhà em ở gần đây, báo địa chỉ để người nhà háng tháng chu cấp thêm chứ chỉ ăn đồ ăn trong trại chịu không thấu đâu.
- Em không muốn.
- Sao?
- Em sẽ tự cải thiện ngay trong trại này.
- Cải thiện cách nào, đi ăn cắp à? Hay đi làm đĩ đực cho mấy con mẹ sồn sồn đang ngứa l... bên nhà giam nữ?
- Không, chỉ cần anh nói với cán bộ cho em xuống phụ trách lò gạch.
- Thế mày có biết lò ấy là thế nào không? Cối xay thịt đấy, nơi dành riêng cho bọn đầu gấu, bọn bất trị, mày muốn ra bã hử?
- Em sẽ có cách, em đã nghĩ kỹ rồi.

Khâm không nói gì nữa, im lặng móc một nửa điếu thuốc quăn queo đã ố vàng ra, châm lửa rít một hơi lõm má rồi chìa cho tôi. Tôi nhìn xéo qua anh, thoáng một chút cảm kích. Trong cái nhà tù gồm đủ các loại tội phạm từ thập phương tứ xứ hội tụ này, cướp của giết người, tham ô tham nhũng, buôn lậu, buôn ma tuý, tổ chức mại dâm bán dâm chuyên nghiệp, bạo lực trẻ em bạo lực gia đình, hiếp dâm cưỡng dâm, ngộ sát mưu sát... có hết, có đậm đặc thì lọt một người như anh là một điều hiếm. Anh không dùng quyền Quẫy trưởng, một thứ quyền khá to trong trại để chèn ép, ăn chặn, đánh đập anh em nhằm lấy oai, nhằm thu vén cho mình mà ở các buồng khác hiện tượng này đã thành phổ biến, thành quy luật, đến nỗi phạm nhân nào có quà của người thân mang đến là phải nhồm nhoàm ăn bằng hết từ ở ngoài chứ dại dột mang vào là bị trấn ngay, còn tính kháng cự ư, cánh cửa kia sẽ sập lại, và anh sẽ lãnh đủ một trận đòn lên bờ xuống ruộng.
- Làm Quẫy như anh cũng hẻo nhỉ? - Tôi hỏi.
- Tao đã từng là thằng lính, ngọt bùi chua cay nếm đủ hết rồi. Đã vào đến đây đều là khốn nạn mà lại còn đi khốn nạn với nhau nữa thì không đáng con vật.

Tôi chợt nhớ đến một câu nói của ai đó một lần đã được nghe:
“Đã là thằng lính, dù cuộc đời có xô đẩy mình đến như con chó thì mình vẫn phải là con người.”

Vậy tôi phải là một con người, dù con người đó tạm thời lúc này có chó má đến mức nào đi nữa.

*
Hai tuần sau thì tôi được điều xuống đội gạch.

Thông thoáng cả người. Trời cao đất rộng, cảnh vật mênh mang, dòng sông bãi bồi, tha hồ đón gió đón nắng cho đẫm đừ cái cơ thể đang có chiều bủng beo, nhớt nhợt. Mức ăn cũng khá: 5 lạng gạo một ngày, rau cỏ xin được, trồng được, bữa nào cũng có chút thịt cá.

Bắt đầu chỉ là tổ viên, một tổ viên hiền lành, mờ nhạt, thậm chí bị coi thường, bị ghẻ lạnh nhưng chịu khó, chịu nghe, chịu nhìn. Kinh nghiệm những ngày làm thuỷ lợi ở quê đã giúp tôi rất nhiều trong cái công việc cũng liên quan đến đất này. Đến nỗi tay đội trưởng, một tay lùn choắn nhưng vâm vam, tính nết rất đồng bóng, thích xét nét và độc ác như dì ghẻ cũng phải thốt lên:
“Thằng ôn này đã làm gạch hồi nào chưa mà xeo đất thạo thế?”
Chính tay này khi tôi mới đến đã nhìn tôi một cách khinh miệt:
“Nhìn tướng tác ăn trắng mặc trơn, làm được thì làm, không được thì cút xéo ngay để bố mày khỏi bẩn tay, hả?”

Đến động tác nhào đất cũng vậy, nhờ có cơ tay cơ chân rắn chắc, lại tỉ mỉ, kỹ càng, những miếng đất đặc quánh, nặng chịch từ tay tôi chuyển vào máng chạy bao giờ cũng dẻo nhất, nhuyễn nhất, nhanh nhất. Lần này thì một bạn tù nhân giờ nghỉ giải lao, đã ghé tai tôi:
“Làm cái đ... gì mà làm hăng thế, từ từ thôi, hăng, chỉ béo thằng đội trưởng”.
Kệ, tôi đã có chủ đích nên càng mải hơn, mải như cái hồi tôi đóng gạch quên cả ăn ngủ ngày nào ở nhà.

Cũng hai tuần sau nữa tôi được phân làm tổ trưởng tổ xeo. Công việc thái đất, tước đất này đòi hỏi kỹ thuật nhưng cũng nhàn, không đến nỗi trâu bò khốn nạn như tổ chuyển gạch. Một đội gạch có ba lò, mỗi lò một tháng phải nung được 7 vạn viên, ba lò là 21 vạn, một số lượng không đùa trong khi nhân công vận chuyển lại rất hạn chế, đâu như chỉ có năm, sáu người thì phải. Như vậy mỗi ngày mỗi người phải cõng đủ hơn một ngàn viên vào lò, cõng theo chiều dốc chếch lên. Quá sức. Chính vì thế, sau khi làm tốt ở tổ xeo, tay đội trưởng lại chuyển tôi qua tổ vận chuyển. Cá nhân tôi thì dễ rồi, một ngàn chứ hai ngàn sức tôi vẫn có thể kham được, giống như ngày ấy trên bờ đê thuỷ lợi, mình tôi một chiếc cút kít nặng cả mấy tạ kéo cứ phăm phăm. Nhưng còn anh em, hầu hết là sức đuối, thái độ lại cầm chừng nhìn ngó nên tôi luôn luôn phải cõng thay cho phần việc của hai người.
“Làm nhiều chỉ béo thằng đội trưởng”
Công việc ổn ổn rồi tôi mới để ý đến câu nói chứa đựng đầy ẩn ý chua cay ấy. Thì ra hắn bắt anh em làm nhiều không phải để cho trại mà để bán bớt ra ngoài kiếm tiền cải thiện, tuy nhiên tiền bao nhiêu, anh em được hưởng như thế nào, chỉ mình hắn được quyền biết và quyền quyết. Đã nghe xì xèo: Thằng cha này ăn dày, thu được mười, nó nhét túi chín, chỉ nhè cho anh em một. Thằng nào hở ra chút nghi kỵ, nó đánh ngay hoặc đề nghị chuyên sang bộ phận khác khốn nạn hơn như dọn cầu tiêu, dọn chuồng lợn.

Nếu quả thật như vậy, tôi quyết đinh phải dằn mặt hắn một lần. Dằn không phải vì nó, cũng không phải vì anh em mà vì chính tôi. Tôi muốn tập dượt, rà soát lại cái khí chất thằng con trai trong người mình xem nó đến đâu, nó sẽ ra sao, nó còn không. Vì thế khi mấy người ngoài xã lén lút dắt xe thồ vào mua gạch, để im cho mua xong tôi mới kín đáo chặn đường hỏi vừa rồi các ông phải trả bao nhiêu tiền một chục? Sợ sệt, không ai dám trả lời. Tôi liền túm lấy ngực cái tay có vẻ là nhóm trưởng, nhấc khỏi mặt đất mấy phân, gằn giọng:
- Mày không nói, tao sẽ tố cáo mày tội tiếp tay cho kẻ gian trong trại, rồi mày cũng sẽ vào đó mà bóc lịch. Hoặc tao sẽ cho mày ăn đất ngay tại đây, lúc này. Sao?
Thế là hắn phun ngay. Hoá ra số tiền gã đội trưởng thu về không nhỏ, ít nhất cũng trên ba trăm ngàn mà lúc đó tôi nhớ chỉ có hơn một trăm ngàn một chỉ vàng. Rồi, với ba trăm này, gã sẽ chia cho mọi người bao nhiêu? Trở lại đội, tôi coi như không biết gì, nói năng, ăn uống bình thường, thậm chí còn kiếm một gói thuốc Du Lịch biếu hắn.

Hôm sau, hắn tập họp toàn đội lại, tuyên bố một cách hào phóng:
- Chiều nay tao sẽ đãi các chú một chầu rượu thịt chó thật nhoè.
- Lý do gì, thưa đại ca? - Tôi mỉm cười, hỏi.
- Tiền bán gạch, tiền mồ hôi nước mắt của các chú, được chưa?
- Giá gạch bây giờ rẻ thế thôi ạ?
- Mày biết bao nhiêu mà rẻ? - Hắn nheo mắt.
- Nhưng ít nhất cũng bằng hai mươi lần bữa thịt chó này.
- Mày nói vậy có ý gì? - Bây giờ là trừng mắt.
- Đâu có ý gì, đại ca - Tôi vẫn tưng tửng - Một chầu thịt chó cho 12 người ăn thả ga cùng lắm cũng chỉ hai mươi ngàn theo giá chợ, còn số gạch hôm qua, cũng theo giá chợ, ít nhất cũng phải... ba trăm ngàn.

Hắn quật chát cái chén uống nước xuống đất, chỉ thẳng mặt tôi, rít lên:
- Thằng khốn! Tức là mày bảo tao ăn chặn của anh em?
- Dạ, em đâu dám - Tôi vẫn nhũn nhặn - Em chỉ muốn nói đại ca ăn thế là hơi dày, khó trôi.
- Mẹ mày! Số mày tới rồi, con ạ!


Hắn xộc đến và tôi cũng chỉ chờ có vậy, quả đấm gân guốc như cục gạch già lửa của hắn vừa vung lên, cái quả đấm đã làm vỡ hàm, gẫy răng không biết bao mặt người, tôi đã bắt gọn, bẻ quặt ra sau, chỉ nghe đến rắc một tiếng là cái thân xác lùn choắn kia đã ngã xấp mặt xuống đất. Đây là ngón đòn tôi học được từ cánh lái trâu giang hồ có chú ý nâng cao chút ít. Đè chặt đầu gối lên tấm lưng nhẫy nhụa mồ hôi loang lổ những vết xăm hình đàn bà cởi truồng của hắn, tôi mới nói thủng thắng:
- Quảng lùn! (Tên hắn) Chưa ai dạy mày bài học vỡ lòng hại người thì người hại hả? Vậy bây giờ tao thay mặt anh em dạy mày chắc là chưa muộn, đúng không? Một mẻ gạch mày ăn ba trăm ngàn, mày đã ăn bao nhiêu mẻ rồi? Mày có biết ăn vậy là mày ăn máu mủ của mọi người không?

Nằm dưới, trước những cái nhìn sợ hãi và kinh ngạc của anh em, hắn thở hộc một tiếng bay cả cát, điên loạn định quặn người vùng dậy, tôi bèn dùi xiết ngón tay trỏ vào chỗ lõm dưới bả vai hắn, gần cổ, miếng điểm huyệt này lại là tôi học được từ anh Khâm rừng Sác, thằng con trời lập tức nằm đờ ra, hai mắt nhìn lên tôi lộn tròng như mắt chó dại.
- Ở ngoài kia thiên hạ ăn cắp ăn nhặt, tham ô tham nhũng đã ra một nhẽ, ở trong này mày cũng định bày cái trò xấu xa ấy ra à?

Hự! Cứ sau mỗi câu nói là tôi lại đệm bằng một cú đòn khá nặng, cú sau nặng hơn cú trước khiến thằng trời đánh chỉ có thể quằn lên quặn xuống tối tăm mặt mày mà không kịp phản ứng lại một chút gì. Khi toàn thân nó bất động, nhão ra như cái giẻ khoai tôi mới dừng lại. Đến thế là vừa đủ, cuộc đời đã dạy cho tôi mọi sự chớ nên đi quá đà rồi không lấy lại được. Tôi phủi tay đứng dậy, nhìn một lượt những khuôn mặt cũng đang đờ ra ở xung quanh, bắt đầu nhuốm cái thứ giọng thủ lĩnh khàn khàn, trễ nải, các âm tiết được phát ra đều đều như thầy chùa nhưng rất nặng:
- Bài học này cũng là để dành cho các chú, từ nay các chú chỉ có một con đường là làm ăn chăm chỉ, thật thà, chú nào định giẫm theo vết chân nó thì sẽ bị trừng trị như thế này. Giải tán, về chỗ làm việc đi!

Chương 6

Sau lần ấy, nghiễm nhiên tôi lên chức đội trưởng. Một phần vì thằng Quảng quá muối mặt, không thể ở lại được nữa, một phần vì người phó giám thị phụ trách nội vụ sau khi biết chuyện đã quyết định điều chuyển nó sang bộ phận chăn nuôi ở cuối trại. Vị giám thị này cũng là bộ đội chuyen sang nên cung cách nói năng, đối xử với tù cũng không đến nỗi. Trong công việc ông rất nghiêm, nhiều khi nghiêm đến lanh lẽo ví như cái lần có một tù sổng kia, đáng lẽ lùng sục vài ngày không thấy sẽ thôi, sẽ ngồi yên trông nhờ vào thông tin của các đơn vị bạn hay các đầu mối cơ sở báo về nhưng ông lại một mình một chó, thứ chó nghiệp vụ bụng thon ức nở răng dài như răng cọp mất hút đi đâu cả tuần rồi lúc trở về cả người cả chó đều rộc rạc râu ria, già cằn hắn đi như mới làm cuộc hành trình vượt qua Bắc cực. Chỉ có điều đi sau là gã, tên tù sổng, mặt mày tiều tuỵ, thất thần, có một vòng băng ố bẩn quấn quanh bụng. Sau hỏi ra mới biết, chính chú chó giống lai Phú Quốc đã lôi được gã ở trong hang ra sau khi đã buộc gã phải ứa ra một khúc ruột ở bụng. Nhưng ngoài giờ ông lại hiền như một anh xã đội trưởng hay một đội trưởng thuỷ lợi chân lấm tay bùn nào đấy. Những lúc đó ông hay dẫn chó đi dạo và la cà xuống các trại, các đội tán chuyện.

Còn thằng lùn kia, thỉnh thoảng do công việc buộc phải chạm trán nhau, nó chỉ nhìn tôi gườm gườm, miệng lẩm bẩm hình như là:
“Mẹ mày... Thằng bố mày...”
Y hệt cái đứa đang lên cơn thần kinh mãn tính. Tôi quay đi, không thèm chấp, tý ty nữa thì phá ra cười. Hô hô! Cái câu chân lý luôn thuộc về... quả đấm ngẫm ra đúng thật.

Và tôi áp dụng quả đấm đó xuống ngay đội gạch của mình. Để đảm bảo tôn ti trật tự, để năng suất không ngừng được nâng cao, để cho thiên hạ biết mặt và cả để lấy lòng quản giáo, tôi đã thi hành một loạt những biện pháp rắn căng mà không một nhà quản lý kinh tế nào trên đời dám thực thi.

Thứ nhất, phạt phải làm thêm giờ, thêm việc với tất cả những lỗi thuộc về kỹ thuật như xeo đất không đạt yêu cầu, nung gạch không đủ tiêu chuẩn, vận chuyển sản phẩm bị hỏng, vỡ...

Thứ hai, phạt nặng kinh tế đối với những sai pham thuộc về chây lười, trốn việc, giả ốm, kèn cựa, đánh nhau, cãi chửi nhau có ảnh hưởng đến công việc... Kinh tế đây là cắt bớt khẩu phần ăn, cắt tiền cải thiện được, cắt cả quà cáp do người nhà mang đến để sung vào quỹ công.

Và thứ ba, cái này kinh đây, sẽ bị trói gốc cây phơi nắng, đeo nặng chạy bộ lên đồi xuống đồi, bị nhịn đói, thậm chí bị quất roi đến bầm tím, đến tan nát thịt da nếu giở trò cắp trộm, kích động chống đối, cố tình tự do vô kỷ luật, trốn trại, lẻn vào nhà dân phá phách, lừa đảo, hiếp đáp con gái nhà người ta...

Nhưng ngược lại cũng có thưởng khá hào phóng nếu ai làm tốt, làm đầy đủ trách nhiệm. Khổ! Thân tù tội thì thưởng gì? Thì thưởng kiểu tù tội, ví như xuất ăn được nhiều hơn, ngon hơn, được chiều chiều thả bộ vào xóm chơi, thậm chí được lén nhảy xe về thăm nhà một, hai ngày.

Ngày đầu tung thể chế này ra, ai nấy đều hổ nghi, ngơ ngác. Ngày thứ hai đã có những ánh mắt nhìn lên tôi chất chứa oán thán và ngày thứ ba không phải những nữa mà tất cả đều phóng đến tôi những tia mắt oán thù. Được, cứ oán đi, cứ thù đi, miễn là chạy việc, miễn là các chú không tìm cách hãm hại tôi như đã có lần hãm hại độc địa với những đội trưởng hà khắc khác.
Và của đáng tội, công việc chạy thật. Không phải chỉ 21 vạn viên nữa mà đã nâng dần lên 22... 23... rồi 25 vạn viên.

Những viên gạch vuông vắn, thăng thớm, nuột nà chảy ra khỏi miệng lò nhìn thật sướng cả mắt. Mắt sướng rồi cái bụng đòi hỏi phải sướng theo. Tôi trích ra hai người thể lực yếu nhất tách khỏi đội hình nặng nhọc để chỉ chuyên lo chăn nuôi gà lợn, trồng rau trên một vuông đất kín đáo cách lò một đoạn vừa đủ để che mắt đứa tò mò.

Nhưng gà sắp được ăn, rau sắp được hái thì cái sự oán thù mà tôi cứ chủ quan cho rằng đã bị dập tắt bỗng đột ngột bùng ra. Đó là vào một đêm mùa đông lạnh tê tái, gạch trong lò đang nướng, cha con chui hết vào lều trùm chăn ngủ thin thít để chuẩn bị sáng mai dậy sớm dỡ lò thì bỗng nghe ầm một cái như có bom nổ gần. Quáng quàng chồm dậy chạy ra thì hỡi ôi, cả cái lò đã bị phá bung, sụp xuống, nát vụn. Gần ba chục vạn viên gạch mồ hôi nước mắt trong đó cũng nát theo. May mà không ai bị sao. Không ai bị nhưng cái thằng tôi chắc chắn sẽ bị một cú kỷ luật ra trò rồi sau đó là, a lê hấp, mời chú mày trở lại buồng giam, đồ vô tích sự, thằng phá hoại. Và như vậy bao nhiêu ý đồ, bao nhiêu kế hoạch bỗng chốc đổ hố xí, đổ chuồng heo hết trọi.

Mà sao lại nổ được nhỉ? Một cái lò gạch dù xếp chật cứng thế nào, dù nhiệt độ có tăng ra sao thì cũng không thể tự nổ được trừ khi nó bị bịt tắc lỗ thông, bị đặt chất nổ vào. Ai? Thằng nào? Thằng bên trong hay thằng bên ngoài? Chán ngán, tôi ngồi bệt xuống không thèm nhìn, thèm nghĩ gì nữa.
Đã thế, cái thằng oắt con phạm tội cướp tiệm vàng có nhiệm vụ trực lò đêm qua lại cứ quỳ sụp xuống chân tôi, run bắn:
“Đại ca... Đại ca, lỗi không phải tại em... Em vẫn thức, em không ngủ gật tý nào cả...” .
Tức mình, tôi đá cho nó một cái:
“Cút cha mày đi! Tại mày thì tao đã chôn sống rồi!” .
Chính lúc đó tôi chợt nhớ đến cái hình hài run bắn của thằng Cộ, thằng đàn em thân thiết của gã đội trưởng tiền nhiệm khi tôi cho thằng này cạp đất hôm rồi, chỉ khác đó là một cái run bắn điên giận, điên giận chứ không phải sợ hãi. Và sau lần đó, nó trở thành một thằng âm thầm, âm thầm làm việc, âm thầm ăn uống, chỉ đôi lúc vô tình tôi bắt gặp tia mắt của nó cũng âm thầm hướng về tôi lạ lắm.

Một suy nghĩ loé lên:
" Tại sao lại không thể là nó một khi mối thù của chủ nó vẫn treo trước mặt." Hơn nữa, tôi để ý hai buổi trưa nay nó đều không ngủ, ăn xong là biến mất, đến giờ làm mới thấy mặt. Đi đâu? Đi kiếm thuốc nổ ư? Thuốc gì? Loại nào? Sau xung đột biên giới, các loại hợp chất nổ đang được bán trôi nổi đầy rẫy ngoài thị trường đó thôi.

Tôi quyết định làm một cuộc kiểm tra mang đầy tính nghiệp vụ. Kiểm tra ngay bây giờ chứ không thể để muộn hơn. Cái gì có thể qua mắt chứ ba cái thứ thuốc đắng nghét, vàng ệch đó thì tôi đã quá rành. Dù có lau tay, rửa tay kỹ càng thế nào đi chăng nữa thì nhất đinh những cái vụn bột li ti của nó vẫn dính giắt ở kẽ móng tay, ở nếp nhăn của da tay phải vài ba ngày mới sạch, mới hết vị đắng được. Đó là chưa nói nửa đêm nửa hôm chắc gì nó đã kịp rửa mà có kịp cũng không thể rửa cẩn thận.

Tập hợp! Tôi hét lên một câu lạnh buốt và đi đến trước mặt từng người. Lúc ấy trời đã ràng rạng nên nhìn mặt thằng nào cũng mưng tấy như quả nổ, như sắp nổ cả. Tôi lạnh lẽo cầm từng bàn tay, ngón tay lên săm soi tận mắt. Một bàn... hai bàn... ba bàn... bảy bàn tay vẫn không có gì ngoài cái vẻ đen đúa, bẩn thỉu, sần sượng của nó. Đến trước thằng Cộ, tôi giả bộ đi qua coi như đã chán nhưng rồi đột ngột quay ngoắt lại, nhìn thẩng vào mắt nó, gần như vồ lấy cả hai bàn tay của nó đưa sát mắt... Rõ ràng những ngón tay gầy guộc kia khẽ rung lên. Chết cha mày rồi con ơi! Phải thế chứ. Cái tao cần tìm đã nhỡn tiền hiện ra, mày có chạy đằng trời. Tôi xiết chặt những ngón tay ấy, xoắn lại, không cho nó rụt vào.
- Cái gì đây, Cộ? - Tôi cười một cách cay độc - Cái gì vàng vàng ở kẽ móng tay mày đây? Bụi gì đây?
- Dạ, cái đó là... là... chắc là bụi gạch ạ! - Giọng nó cũng run bắn.
- Câm mồm! - Bụi gạch à? Bụi gạch đẹp quá nhỉ? - Tôi quay qua một thằng vẻ thư sinh vốn phạm tội ngộ sát bạn trai vì... ghen - Thằng Thư, mày thử nếm xem nó có đúng là bụi gạch không?

Thằng bé rụt rè bước đến, run rẩy cầm mấy đầu ngón tay của thằng khốn đưa lên miệng, thè lưỡi ra nếm rồi thả xuống. Tôi quát:
- Sao? Mùi vị nó thế nào? Nói!
- Dạ... nó... nó đắng ạ.
- Gì nữa? Nói!
- Thưa... cả khét nữa ạ.
Chỉ cần thế, bằng một thế đòn đã chuẩn bị sẵn, tôi quật tên phá hoại ngã ngửa ra đất rồi lại dựng lên, lại quật ngã, lại dựng lại quật... cho đến khi cái thân thể kia nằm oặt ra như mẻ bún ngậm nước tôi mới dừng tay.
- Cộ! Thằng nào xui mày, đứa nào đứng đằng sau mày, nói!
- Dạ, đại ca... Không có ai xui em đâu ạ!
- Vậy tại sao mày làm, mày thù gì tao, thù gì anh em?
Mỗi câu hỏi là một cú đá dộng xuống. Tới cú đá thứ ba thì thằng khốn khóc rống lên, giọng rất mất dạy:
- U thì tôi thù ông đấy, thù vì ông đã hành hạ, đã bắt chúng tôi làm như lao công khổ sai, đã coi chúng tôi không bằng con vật, có giỏi ông cứ đánh chết tôi đi. Tôi thách đấy.

Cái đế giày đinh ghổ ghề, nặng chịch tôi mua lại được của bọn thổ gạch sắp tung vào giữa mặt nó thì chợt dừng lại, hay đúng hơn câu nói tức tưởi, bất chấp của nó đã khiến tôi phải dừng lại. Ông coi chúng tôi không bằng con vật! Có đúng vậy không? Tôi đã hành hạ mọi người đến như vậy thật à? Tôi hất cằm về phía thằng Thư:
- Đưa nó ra suối rửa ráy, sức thuốc cho nó, nếu cần cáng nó lên y tế! Một bài học cho tất cả chúng mày, nhớ lấy.

Con mắt thằng Thư nhìn lên tôi rất lạ, nửa như oán trách lại nửa như thấu hiểu, đồng tình. Tôi quay vào lán. Câu nói của thằng Cộ và cái nhìn của thằng Thư hành hạ tôi cho đến hết đêm luôn.

Sáng ra, tôi có thể cho giải nó lên Ban với tội phá hoại tài sản Xã hội chủ nghĩa, ừ thì cứ nói to lên như thế cho oai, để rồi sau đó nó sẽ nhận một cái án biệt giam khủng khiếp nhưng không hiểu sao khi cán bộ xuống nắm tình hình sự cố, tôi lại im lặng và nhận tất cả về mình. Vâng, thưa cán bộ, thưa Ban, tội này là do cháu, cháu đã chủ quan, đã lơ là, vô trách nhiệm, cháu không xứng đáng với sự tin cậy của Ban, của cán bộ, dạ, xin Ban, xin cán bộ cứ kỷ luật cháu thắng tay.

Nhưng họ không kỷ luật gì cả. Có lẽ một phần do sự xám hối chân thành của tôi và phần khác, chắc họ cũng không kiếm được ai khá hơn để thay tôi. Cư dân Lò gạch bao giờ cũng có tiếng là dữ dằn, nhiều chuyện, bất trị, phàm tay cầm trịch nào chỉ cần non gan, yếu bóng vía một chút là bật bãi ngay. Thật ra, tôi không bật bãi hay chưa bật bãi chưa hắn đã là do những giải pháp cứng rắn đôi khi đến bạo tàn của tôi mà cái chính là tôi biết chơi sòng phẳng, sòng phẲng trong công việc, sòng phẳng trong ăn chia và sòng phẳng trong cả tình cảm. Tôi đã cố gắng không dành riêng cho mình một đặc ân nào dẫu rằng ở cái lò gạch hoang dã, biệt lập này, thằng cầm trịch có thể được coi là ông vua con, muốn làm gì thì làm, muốn hành xử ra sao thì hành xử, kệ cha chúng mày miễn là có đủ số gạch đến hẹn lại nộp lên.

Sau sự cố nổ lò đó, mọi việc lại chạy trơn hơn, thái độ của mọi người mềm hắn, anh em trong đội tuy mỗi người một tội hình, mỗi người một tính cách mà lại toàn là những tính cách ghê gớm cả, nhưng đã biết sống với nhau hoà thuận, nhường nhịn như một gia đình. Và ngay cả thằng Cộ trời đánh, sau trận đòn phải giường cứt chiếu đái nằm bê bết mất ba ngày đó, trở dậy, nó đã bỗng thay đổi thành một con người hoàn toàn khác, thay đổi đến nỗi nếu có việc phải đi đâu, tôi thường để cho nó toàn quyền chỉ huy ở lại. Một lần nữa cái triết lý sặc mùi giang hồ sức mạnh bao giờ cũng thuộc về quả đấm lại thêm một nấc nữa lặn sâu vào óc tôi.

Vậy mà có lần cái triết lý đó đã lung lay tận gốc khi anh em phát hiện ra thằng Thư, cái thằng có cái nhìn rất lạ, cái thằng có dáng thư sinh tôi bắt nếm hoá chất ây đã lợi dụng trời mưa mang gạch ra bên ngoài bán lén. Mà lại không chỉ bán một lần. Gọi lên hỏi, nó nhận luôn vì trước tôi, nó hiểu không nhận cũng chả được. Thế là cái cọc dùng để phơi nắng tội đồ đã lâu rồi mới lại có dịp được sử dụng. Phơi đúng ba ngày, trong ba ngày đó mọi sự ăn và uống đều bị cấm tiệt. Nắng tháng tám rám quả cà, ngày thứ nhất nó chịu được, ngày thứ hai nó bắt đầu xỉu đi và đến sáng ngày thứ ba, thằng Cộ hớt hải chạy đến lán tôi thông báo nó đã cắn lưỡi tự sát, máu đang chảy ròng ròng trên mép. Hoảng hồn, tôi thét cho cởi trói, bắt nằm ngửa há miệng. Máu trong mồm nó vẫn tứa ra, sủi bọt. Bỏ mẹ rồi, phen này sát nhân giả tử rồi. Đang nghĩ tối tăm như thế thì nó bỗng mở mắt và lạ chưa, từ hai hốc mắt trũng sâu của nó có những giọt nước đục ngầu chảy ra. Nó lào phào:
- Em... em chết chưa?
- Chết? Chết thế nào được, thằng khùng!
Tôi quát mà tý nữa thì khóc. Vừa lúc đó có một tiếng phụ nữ rất đanh vang lên ngay phía sau:
- Có chuyện gì thế này?

Giật mình quay lại, tôi nhận ra đó là Thôn, bà trưởng trạm xá của trại. Bối rối, tôi chưa biết nói sao thì từ cái miệng lúng búng máu kia đã phì phọt ra mấy tiếng:
- Cháu... cháu bị... ngã.
- Ngã, ngã cái gì? - vẫn tiếng nói rất đanh đó nhưng đã có phần dịu đi - Làm ăn thế thì chết! Ai phụ trách ở đây?
Tôi đứng dậy, hơi cúi đầu xuống:
- Thưa cán bộ, cháu ạ!
- Đưa lên trạm xá ngay! Có chuyện gì chính anh phải chịu trách nhiệm.

Thăng Thư đột nhiên ngồi dậy, chìa tay nhận can nước nhỏ từ tay thằng Cộ, đưa lên miệng súc nhè nhẹ, nhổ manh ra rồi thè lưỡi như một đứa trẻ:
- Không cần đâu... cháu đỡ rồi. Đây này...
Tôi nén một hơi thở phào. Cũng may do đuối sức, cũng có thể do không đủ can đảm để thằng giời đánh không nghiến hết cỡ răng nên một góc lưỡi bên trái của nó mới chỉ bị dập chứ chưa đứt.
- Vớ vẩn! Cho người lên trạm xá lấy nước súc miệng tẩy trùng cho người ta.

Bà Thôn buông một câu rồi quay người bỏ đi, cái dáng đi con gái thật mềm giữa nắng nôi, đất cát ngổn ngang. Tôi bảo anh em cõng thằng Thư vào lán rồi khi chỉ còn hai người, tôi mới hỏi:
- Thư! Mày đinh chết thật đấy à?
Im lặng.
- Hay mày định hại tao?
Im lặng.
- Thế thì vì cái gì, hả? Mày không muốn nhìn thấy cha mẹ, gia đình mày nữa à?
Nó bật khóc. Thì khóc đi! Cuộc sống khốn nạn nảy mà còn khóc được là còn phúc đấy con ạ! Hồi lâu nó mới mở mồm:
- Em khổ quá!
- Mình mày khổ?
- Em nghe tin mẹ của thằng bạn, cái thằng chẳng may bị em đẩy ngã đập đầu vào cọc sắt chết ấy đang bị bệnh, phải đi nằm viện mà...
- Bệnh gì?
- Nghe bảo hình như... ung thư. Tại em.
- Bậy nào!
- Nhà cậu ấy nghèo lắm... Nếu như em không bị vướng vào vụ này, nếu như em không... thì mẹ cậu ấy đâu đã phải...
- Thôi, không mếu máo nữa! - Tôi chợt nghĩ đến con Nết và đứng bật dậy - Vì thế mà mày định kiếm tiền bằng kiểu này đấy hả? Ngu, sao không mở mồm ra một tiếng?

Ngay ngày hôm sau, bằng số tiền dốc túi, số tiền mà tôi có ý dành dụm đinh gửi về cho con Nết, lại nói anh em trong đội mỗi người thêm thắt một ít tuỳ theo, cả số tiền nằm ẩn trong quỹ của đội nữa, được chừng hơn năm triệu gì đó, tôi đưa hết cho thằng Thư và ngầm quyết định cho nó về thăm mẹ của tay bạn xấu số kia mà không xin phép trại. Xin, sẽ không bao giờ được đi. Và với nó, tôi tin nó sẽ quay lại.

Chuyện thằng Thư thế cũng gọi là tạm ổn nhưng có một cái rất không ổn khác bắt đầu đè nặng xuống đầu óc tôi. Đó là cái hình ảnh ngòn ngọt, ngây ngây, nhừa nhựa của bà trạm xã trưởng kia.