Vì sao New Orleans bị trấn nước?

Nguyễn Xuân Nghĩa

>>>>>>>>>>>>>>>>

Xin mi xem hình ảnh:

http://vnthuquan.net/diendan/tm.aspx?m=68699&mpage=4&key=&#69099
Post #: 52, Post #: 52

>>>>>>>>>>>>>>>>

Một hải cảng lớn của Hoa Kỳ mà bị dìm dưới nước? Có ai ngờ nổi không?
Tổng thống George W. Bush là một người không ngờ ra tai họa ấy.
Trong khi cả nước Mỹ - cả thế giới - theo dõi sự hỗn loạn đang xảy ra tại New Orleans, sáng Thứ Năm mùng một tháng Chín, trả lời Diane Sawyer trên chương trình "Good Morning America" của đài truyền hình ABC, ông Bush nói rằng mình không ngờ là đê bị vỡ tại New Orleans. Nếu ông quả thật ngạc nhiên như vậy thì thật đáng trách.
Sau một tháng nghỉ hè - mà thực ra chẳng nghỉ - và trở về thủ đô sớm hơn hai ngày trong tình trạng nguy ngập của quốc gia, ông Bush đã đáng trách về tội vô tâm, hoặc vô duyên, khi ôm chó bước ra khỏi máy bay. Ban tham mưu về chính trị hay giao tế tuyên truyền của ông đi đâu cả để lãnh tụ đưa ra một hình ảnh kỳ cục như vậy? Tổng thống cần học tấm gương của người em, Thống đốc Jeb Bush của tiểu bang Florida, ân cần mà bình tĩnh phối hợp việc cấp cứu khi Florida bị bốn trận bão nặng, nội trong một năm 2004.
Sau đấy là sự ngạc nhiên của Tổng thống về nạn vỡ đê tại New Orleans.
Đáng lẽ ra, ông không nên ngạc nhiên. Sau đây là những lý do, về một thành phố và hải cảng quan trọng bậc nhất cho nền kinh tế Hoa Kỳ tại vùng Vịnh Mexico.
New Orleans là thành phố lớn nhất của tiểu bang Louisiana, nằm dọc cửa sông Mississippi chảy ra Vịnh Mexico, trên một dòng nước bát ngát kéo dài 160 cây số, với hai hồ lớn vây quanh. Diện tích thành phố là hơn 900 cây số vuông, mà hơn 48% là nước, chung quanh là đầm lầy. Dân số New Orleans có khoảng gần nửa triệu, nhưng lên tới hơn một triệu ba nếu kể cả vùng phụ cận (theo cuộc khảo sát năm 2000).
Thành phố này còn có đặc tính lạ kỳ nhưng đã quen thuộc là có nhiều khu vực nằm dưới mực nước biển, từ vài phân đến sáu thước, tùy nơi. Những ai ở đây đều biết rằng các "nghĩa địa" đều được lập trên cao, người ta không chôn dưới đất vì lý do địa dư hình thể: chỉ cần mưa quá mực nước một inch (2,5 cm) là nhiều vùng sẽ bị lụt.
New Orleans còn là một giang-hải cảng quan trọng, đứng hàng thứ tư hay thứ năm thế giới về trọng lượng hàng hải, một trung tâm năng lượng và kỹ thuật lớn của Hoa Kỳ và vì ở cửa sông Mississippi, cũng là một cửa khẩu xuất nhập nông sản Mỹ qua Trung Nam Mỹ, Âu châu và Phi châu.
Nằm trong vùng Vịnh, New Orleans thường xuyên bị đe dọa bởi giông bão thổi vào từ Đại Tây dương hay vùng biển Carribe. Vì vậy, thành phố mới có một hệ thống đê điều, kinh đào và máy bơm để thoát nước, được lập ra từ 1920. Trên lý thuyết, thành phố được thiết kế để chống bão lụt cấp ba (cấp năm là cao nhất) và cho đến nay đã vững chãi tồn tại.
Điều éo le là nếu New Orleans bị ngập nước thì chính các con đê ấy sẽ ngăn nước thoát ra ngoài, biến thành phố thành một cái bồn, nhất là khi các máy bơm bị tê liệt, hoặc không đủ sức bơm nước ra ngoài. Trường hợp này có thể xảy ra nếu New Orleans bị bão cấp bốn trở lên.
Trận bão Katrina đập vào New Orleans lên tới cấp bốn!
Ngay từ khi phát giác ra trận bão này, ngày 24 tháng Tám, giới chức hữu trách tất nhiên đã chuẩn bị đối phó. Katrina đập vào bờ biển miền Nam Florida rồi gia tăng cường độ và xoay ngược lên hướng Bắc, nhắm vào New Orleans ngày 29 tháng Tám, trước khi thổi về hướng Đông-Bắc. Lúc ban đầu, người ta mừng là nhờ vậy mà New Orleans thoát nạn, nhưng không ngờ hậu quả tai hại là lượng nước trút xuống thành phố.
Trước khi Katrina ập vào thành phố, lần đầu tiên trong lịch sử, chính quyền địa phương đã ra lệnh cưỡng bách di tản, nghĩa là không ai được ở lại. Nhưng, lệnh ấy không được chấp hành, một phần vì trở ngại giao thông, phần nữa là nhiều người không muốn đi; thành phần bình dân nghèo khổ - đa số da màu - thì có thể e ngại là di tản rồi, làm sao lãnh tiền trợ cấp (như nhiều người ở lại đã giải thích!) Hậu quả là chừng 20% cư dân New Orleans đã ở lại, rồi bị bẫy trong bồn nước khi đê bị vỡ, điện lực không có, máy bơm không chạy… Sau đó là sự hỗn loạn.
Khi ông Bush nói rằng không ngờ là đê bị vỡ, có thể là ông chỉ quen miệng nói tới một điều bất ngờ thôi. Chứ giới khoa học thì đã nhiều lần báo động về rủi ro ấy, và cũng vì người ta có quan tâm ứng phó nên mới xây đập ngày một cao hơn, khiến "bồn nước" nằm càng sâu hơn khi bị lụt, là điều đang xảy ra.
Tức là con đê không ngăn nổi nước vào, mà đang ngăn nước ra.
Từ nhiều năm nay, Công binh của Lục quân Mỹ, giới nghiên cứu trong Đại học Louisiana Sate University và cả nhà chức trách địa phương thực ra đã có nhiều công trình khảo sát và trắc nghiệm trường hợp New Orleans bị bão cấp năm.
Tháng Chín năm 2002, hệ thống truyền thông American RadioWorks đã trình bày một tài liệu mang tựa đề "Hurricane Risk for New Orleans" giới thiệu kết quả khảo sát với những mô tả chính xác về những gì có thể xảy ra - và đang xảy ra. Kết luận của tài liệu này là ngân sách đối phó hiện không đủ.
Ngoài ra, còn rất nhiều công trình nghiên cứu khác đã nêu giả thuyệt kinh hoàng của một trận bão cấp năm, đập vào New Orleans từ hướng Nam. Sau đây là vài thí dụ cho những ai muốn tham khảo trên internet: New Orleans Times-Picayune; The American Prospect; Popular Mechanic; Scientific American; National Geographic; PBS (chương trình Nova).
Gần đây nhất, mới tháng Sáu vừa qua, trong bộ phim nhiều kỳ FX, truyện Oil Storm đã tiên báo một trận bão cấp năm thổi từ hướng Nam vào New Orleans, khiến cư dân phải di tản và nhiều người đã trú ẩn trong vận động trường có mái Superdome, trung tâm thảm kịch tuần này.
Điện ảnh Hoa Kỳ vốn có sức tưởng tượng rất phong phú với loại phim về thiên tai như bão lụt, động đất, núi lửa, cuồng phong. Trong rất nhiều phim loại ấy, khán giả được thấy các nạn nhân hốt hoảng chạy trốn, cuối cùng tìm ra nơi ẩn trú - thường thì là một vận động trường có mái. Và chính nơi đó lại là mồ chôn nhiều người.
Dù đã được rất nhiều cảnh báo của các nhà khoa học, giới hữu trách của thành phố New Orleans hay tiểu bang Louisiana đã không có sức tưởng tượng phong phú như vậy. Tổng thống Bush dường như cũng không khá hơn.
Bây giờ, người ta phải tưởng tượng tiếp: làm sao cứu vãn và phục hoạt New Orleans? Theo mô hình cũ, hay một giải pháp nào mới hơn? Chẳng lẽ lại xóa sổ thành phố để tìm nơi khác cho cả triệu người?
Nhân đây cũng phải nói thêm, rằng loài người với rất nhiều tiến bộ về khoa học kỹ thuật thực ra vẫn không thể cưỡng nổi thiên nhiên. Những công trình nhân tạo lớn lao nhất, như đập nước hay đê điều để điều hướng sông ngòi, có khi chẳng tồn tại nổi quá trăm năm. Kinh nghiệm của lòng sông Mississippi có cho thấy điều ấy, khi bão lụt đã xê dịch lòng sông và quét sạch nhiều thành phố. Lần này, chúng ta chưa biết là dòng sông Mississippi bị ảnh hưởng đến cấp nào và nên chờ đợi những giả thuyết bi quan nhất về mặt kinh tế.
Tuy nhiên, khi khoa học bó tay trước cơn thịnh nộ của thiên nhiên thì đấy là lúc các chính trị gia lên tiếng. Để đổ lỗi cho nhau.

Tổng thống Bush sẽ bị trách cứ rất nhiều về những gì đang xảy ra, ông có thể bị trách oan. Nhưng khi nói rằng nạn vỡ đê là bất ngờ, ông đã chìa lưng cho các đối thủ tấn công.
Trong khi chờ đợi, người dân và cử tri sẽ có sự phán xét của họ, vào năm tới.

Số: 3805
Ra Ngày: 2/9/2005
http://www.vietbao.com/

Nhưng, lệnh ấy không được chấp hành, một phần vì trở ngại giao thông, phần nữa là nhiều người không muốn đi; thành phần bình dân nghèo khổ - đa số da màu - thì có thể e ngại là di tản rồi, làm sao lãnh tiền trợ cấp (như nhiều người ở lại đã giải thích!) Hậu quả là chừng 20% cư dân New Orleans đã ở lại, rồi bị bẫy trong bồn nước khi đê bị vỡ, điện lực không có, máy bơm không chạy… Sau đó là sự hỗn loạn.

Nước lụt đến chân mà còn nghĩ đến tiền trợ cấp? Cái này là suy luận chủ quan của tác giả thôi. Tác giả quên những người già phải ngồi trên xe lăn, những phụ nữ nghèo có con mọn không chồng, những người bệnh, và tàn tật, không có có xe hơi hoặc bất cứ phương tiện nào để có thể tự túc di tản. Lệnh di tản ban ra rất gấp, 10 giờ sáng hôm đó đến 2 giờ chiều thì đường xa lộ đã kẹt, và người dân New Orleans chi có một buổi chiều hôm đó để tự cứu mình. Ðưa mấy chục ngàn người vào SuperDome và Convention Center là một giải pháp duy nhất cho những người nghèo ở Thành phố này, khi không hề có sự giúp đở của chính quyền trung ương về phương tiện di chuyển. Người khác phải tự di tản bằng phương tiện của mình cũng gặp khó khăn. New Orleans nằm bên hồ, bên sông chung quanh là nước và đầm lầy chỉ có 3 đường xa lộ là 3 lối ra cho hơn 1 triệu dân, thì chuyện gì phải xảy ra sẽ xảy ra thôi. Ðiều đáng trách là bỏ mấy chục ngàn người và Superdome và Convention Center rồi sau đó không có sự tiếp tế thoả đáng hay đúng hơn là không tiếp tế gì cả, bỏ quên luôn mấy ngày. Những người dân còn kẹt ở trên nóc nhà, tầng rầm cũng không được cứu với kịp thời. Thành phố linh láng nước ngập nhiều nơi tới mái nhà, xác chết của người, thú vật trôi nổi, cộng thêm rác rến và những thứ từ cống ngầm trồi lên; không nước uống, không thực phẩm mấy ngày (đừng nghĩ đến những phương tiện xa xỉ của con người thời hiện đại nhu điện, điện thoại, radio... không có gì cả), con người trở thành thú vật, họ cướp giựt, bắn giết, giành lấy cái sống. New OrleanS hôm nay trở thành Hoả Ngục ở một quốc gia người ta gọi là thiên đường của thế giới!!!
Không phải là vì Mỹ không có phương tiện cứu trợ, không có khả năng cứu trợ, tất cả đều có dư, sẵn sàng có thể huy động rất nhanh trong vòng 24 giờ là có ngay. Nhưng không, các lực lượng Vệ binh quốc gia (National Guard) đều ù lì, chậm chạp. Mãi đến hôm nay thứ sáu 2/9 họ mới đến, sau khi Ngài TT Bush làm một chuyến khảo sát tình hình, để giải độc cho cuộc chỉ trích của người dân và đảng đối lập đang phẫn nộ chắc chắn không thể tránh khỏi nay mai.

18 Tháng 9 2005 - Cập nhật 10h48 GMT

Nóng ấm toàn cầu liên quan đến bão lớn

Helen Briggs
Phóng viên khoa học BBC

Một nghiên cứu toàn cầu mới đây tìm hiểu số liệu của 35 năm qua và nhận thấy những cơn bão xảy ra trong thời gian gần đây mạnh hơn nhiều.
Điều này phù hợp với những bằng chứng ngày một rõ rệt cho thấy những cơn bão lớn nhất thế giới đang ngày một nhiều.

Một số khoa học gia Mỹ nói rằng hiện tượng ấm nóng nhà kính có thể là nguyên nhân của hầu hết những sự kiện thiên nhiên lớn như Katrina, mặc dù họ cũng cho rằng cần có thêm nghiên cứu để chứng minh điều này.

Đánh giá của các nhà khoa học về các hoạt động của bão đã được xuất bản trên tạp chí Science.

Ý tưởng về việc ấm nóng toàn cầu có ảnh hưởng tới các cơn bão thực ra cũng hợp lý về mặt lý thuyết. Ít nhất những cơn bão nhiệt đới cần nước biển ấm để có thể mạnh lên.

Nhưng hầu hết các nhà khoa học tin rằng hiện chưa có đủ bằng chứng để khẳng định điều này, một phần là do thiếu những dữ liệu dài hạn đáng tin cậy.

Dữ liệu vệ tinh

Đến nay, các nhà khoa học tại Viện Công nghệ Georgia tại Atlanta, Georgia và Trung tâm nghiên cứu khí quyển quốc gia tại Boulder, Colorado, đã phân tích một loạt các số liệu thống kê những trận bão nhiệt đới trên toàn cầu kể từ khi con người bắt đầu ghi lại các dữ liệu vệ tinh.

Họ thấy rằng trong thời gian này đã có sự tăng mạnh về số những cơn bão loại 4 và 5 - tức là những cơn bão ở mức độ rất mạnh có thể gây lở đất.

Từ năm 1975 đến 1989, có 171 cơn bão lớn, nhưng con số đã tăng lên tới 269 trong khoảng từ 1990 đến 2004.

Tác giả của nghiên cứu, Tiến sĩ Peter Webster, nói với đài BBC: “Tôi nghĩ chúng ta có thể nói rằng sự gia tăng về cường độ của các cơn bão có thể là do nhiệt độ nước biển tăng và theo tôi việc nhiệt độ nước trên mặt biển tăng là sự thể hiện của hiện tượng ấm nóng toàn cầu.

Tuy nhiên, tranh cãi này hẳn sẽ còn tiếp tục, như một số nhà khoa học nói rằng việc số các cơn bão mạnh tăng lên trong giai đoạn này là điều phù hợp với chu kỳ 60 đến 70 năm có liên quan tới những ảnh hưởng tự nhiên.

Họ tin rằng thay đổi khí hậu do con người gây ra sẽ không có những ảnh hưởng đáng kể đến những cơn bão và những thiệt hại gây ra là do ngày càng có nhiều nhà cửa được xây dựng dọc bờ biển

http://www.bbc.co.uk/vietnamese/worldnews/story/2005/09/050918_global_warming_hurricane.shtml

Hurricane là gì?

Friday, September 23, 2005

Vũ Huy Thục

Trong tự điển, hurricane có nghĩa là cuồng phong, bão tố. Những kỹ thuật gia khí tượng thì dịch là bão “áp thấp nhiệt đới”. Nhưng trong Answers.com, cuồng phong hurricane được định nghĩa như thế này: “Ðó là cơn bão nhiệt đới lớn, xuất phát từ những vùng dọc theo xích đạo thuộc Ðại Tây Dương hay biển Caribbean hoặc từ những vùng phía Ðông Thái Bình Dương, thường di chuyển về những hướng Bắc, Tây Bắc và Ðông Bắc kể từ nơi xuất phát và bao giờ cũng mang theo những cơn mưa lớn, sức gió lên đến trên 74 miles một giờ”.

Ðó là định nghĩa của tự điển thông thường. Trong tự điển bách khoa toàn thư, hurricane được định nghĩa như sau:

“Ðó là cơn bão nhiệt đới mà sức gió có vận độc trên 74 mile/giờ (119 km/giờ). Vận tốc gió có khi lên tới trên 190 mile/giờ trong một số trường hợp. Người ta chỉ dùng từ hurricane (bão áp thấp nhiệt đới giới hạn cho những trận bão nhiệt đới thuộc vùng Bắc Ðại Tây Dương). Bão áp thấp nhiệt đới xuất hiện ở vùng Tây Thái Bình Dương thì không gọi là huricane mà là typhoon (cũng là loại bão nhiệt đới, có gió lốc mạnh) xuất phát từ vùng dọc theo xích đạo. Ở Úc, bão áp thấp nhiệt đới được gọi là willy-willy, và nếu hurricane ở trên Ấn Ðộ Dương thì gọi là bão lốc xoáy nhiệt đới (tropical cyclone). Những cơn bão hurricane có đời sống có thể ngắn hay dài hạn, từ 1 cho đến 30 ngày. Bão sẽ yếu dần và chuyển thành những cơn bão lốc nhỏ sau khi đã tiếp cận một thời gian dài với nước biển lạnh hơn ở khoảng cách trung bình với xích đạo. Những cơn bão áp thấp nhiệt đới nhanh chóng tan biến khi đổ bộ vào đất liền.


Hình thành bão áp thấp nhiệt đới (hurricane)


Một cơn bão thông thường đạt tới cường độ bão áp thấp nhiệt đới (hurricane) phải qua 2 giai đoạn trung gian là áp thấp nhiệt đới (tropical depression) và bão nhiệt đới (tropical storm). Bão áp thấp nhiệt đới khởi sự từ trên đại dương gần xích đạo, mới đầu chỉ là sự gom góp những cơn bão trong vùng nhiệt đới. Nhưng áp suất thấp ở vùng tâm bão đã khiến cho không khí ẩm và khi nóng từ mặt biển khiến cho sự đối lưu nâng không khí lên, áp lực ngày càng gia tăng trong bầu khí quyển đã đẩy mạnh không khí ra chung quanh. Sự thay đổi những luồng gió khiến cho mây có khuynh hướng xoay quanh một trục gọi là “mắt”. Nếu như gió đạt tới một tốc độ mạnh, nó sẽ biến thành bão nhiệt đới. Vòng xoáy của gió ngày càng mạnh hơn và mây càng bị đẩy xuống thấp càng tỏa rộng và khi sức gió lên trên 174 mile/giờ, người ta gọi đó là bão áp thấp nhiệt đới cấp 5. Cấp 5 là cấp cao nhất. Bão áp thấp nhiệt đới Rita hiện cấp 4 với sức gió 145 mile/giờ, sau đó khi vào gần Port Arthur thì xuống còn cấp 3. Hình ảnh từ vệ tinh chụp xuống bề mặt của bão cho chúng ta thấy rất rõ “mắt” bão.


Vận tốc di chuyển của bão áp thấp nhiệt đới


Bão áp thấp nhiệt đới thường di chuyển về phía Tây với tốc độ khoảng 10 mile/giờ trong giai đoạn khởi đầu rồi vòng theo hướng cực trái đất khi bão tiến về những biên giới phía Tây của những đại dương ở kinh độ 20-30. Tại Bắc Bán Cầu, những cơn bão áp thấp nhiệt đới nho nhỏ thường tập trung trên Ðại Tây Dương và dần dà gia tăng tầm vóc khi chúng bắt đầu di chuyển về hướng Tây. Bão áp thấp nhiệt đới thường tập trung tại ngoài khơi bờ biển phía Tây Mexico và từ đây di chuyển sang hướng Ðông Bắc.

Giữa khoảng thời gian từ Tháng Sáu và Tháng Mười Một, trung bình có 6 trận bão nhiệt đới biến thành tầm vóc của bão áp thấp nhiệt đới hàng năm dọc theo vùng bờ biển phía Ðông của Bắc Mỹ, thường là trên biển Caribbean và Vịnh Mexico. Hai trong số những cơn bão này là bão lớn được xếp hạng từ cấp 3 đến cấp 5 theo phong vũ biểu Saffir-Simpson. Cứ một trong ba cơn bão áp thấp điển hình di chuyển vào vùng duyên hải Hoa Kỳ hàng nằm, một số cơn bão áp thấp khác thường đổi hướng từ Tây sang Ðông Bắc. Nếu tính toán chi ly thì trung bình có khoảng 6 cơn bão áp tháp nhiệt đới giáng xuống nước Mỹ hàng năm.

Bão áp thấp nhiệt đới và bão nhiệt đới trên miền Bắc Thái Bình Dương thường diễn ra trong khoảng từ Tháng Năm đến Tháng Mười Hai. Bão nhiệt đới và bão lốc của Nam Bán Cầu có khuynh hướng tập trung từ Tháng Mười Hai qua Tháng Tư hàng năm. Trên vịnh Bengale và Biển Ả Rập, bão lốc nhiệt đới thường xuất hiện trong khoảng từ Tháng Tư tới Tháng Sáu hoặc từ Tháng Chín đến Tháng Mười Hai.


Những thiệt hại gây ra bởi bão áp thấp nhiệt đới


Gió mạnh là nguyên nhân gây ra những thiệt hại đầu tiên về nhân mạng và tài sản. Một nguyên nhân khác gây tại hại là lụt, kết quả của luồng bão mang theo mưa như thác đổ. Trường hợp bão Katrina, sức gió chỉ gây tai hại một phần nhưng phần nặng nề nhất là do lượng nước mưa làm bể những để chắn ngăn nước từ hồ Pontchartrain. Sự đo lường bằng phong vũ biểu Saffir-Simpson được chọn làm tiêu chuẩn để đo cường độ gây thiệt hại của bão áp thấp nhiệt đới.

Sự đo lường này được xếp hạng từ cấp 1 (không đáng kể), cấp 2 (trung bình), cấp 3 (mạnh), cấp 4 (thiệt mạnh), cấp 5 (tai họa). Trong khi đó một trận bão nhiệt đới siêu lớn được xếp ngang hàng với bão áp thấp nhiệt đới cỡ lớn từ cấp 4 đến cấp 5.

Theo những tài liệu trong văn khố của Sở Khí Tượng Hoa Kỳ, đã có 5 trận bão áp thấp nhiệt đới đã giáng xuống Hoa Kỳ kể từ ngày trận bão áp thấp nhiệt đới xảy ra vào đúng Ngày Lao Ðộng năm 1935 tàn phá vùng Florida Keys, làm thiệt mạng 600 người. Nhưng kỷ lục gây thiệt hại của trận bão áp thấp nhiệt đới vừa đã bị cơn bão Katrina phá (cho đến bây giờ) với số thiệt hại nhân mạng lên tới 1,036 người. Sau đây là một vài trận bão áp thấp nhiệt đới và bão lốc (cyclone) mà số thiệt hại về nhân mạng và vật chất lên cao đáng chú ý:

- Bão Andrew năm 1992 tàn phá vùng Homestead, Florida.

- Bão Mitch năm 1998, cấp 5, cao điểm ở trên biển Caribbean.

- Bão Gilbert vào năm 1988 là bão cấp 5 vào lúc cao điểm nhất và là bão lốc nhiệt đới (cyclone) mạnh nhất.

- Vào năm 1970 bão lốc nhiệt đới tại vịnh Bengale đã làm thiệt mạng khoảng 300,000 người, phần lớn bị chết đuối.

- Tại Mỹ, bão áp thấp nhiệt đới Hugo 1989 tại South Carolina và bão áp thấp nhiệt đời Opal (1995), Cahrley, Ivan và hai cơn bão khác trong năm 2004 tại Florida đã gây ra thiệt hại lên tới hàng tỷ đô-la.

- Năm 2005, bão áp thấp nhiệt đời Katrina, cao điểm là cấp 5 gây lụt cho New Orleans. Trên 1,000 người tại New Orlean chết, tài sản bị thiệt hại lên tới hàng chục tỷ đô la, thậm chí có thể hàng trăm tỷ.

Ðể hạ thấp mức thiệt hại có thể do bão áp thấp nhiệt đới gây ra, người ta đã nghiên cứu nhiều chương trình nhằm chặn nguyên nhân của những trận bão áp thấp nhiệt đới trong giai đoạn bão đang phát triển, nhưng chương trình không thành công. Ngoài ra, những kỹ thuật gia cũng nghiên cứu một số chương trình để làm giảm khả năng gây hại của bão áp thấp nhiệt đới, chẳng hạn như thiết lập những hệ thống báo động tốt hơn. Công tác theo dõi một cách đặc biệt bão áp thấp nhiệt đời phải được thi hành khi những điều kiện phát triển của bão bắt đầu đe dọa dân chúng. Những cơ quan trách nhiệm cần phải loan báo cho công chúng sự nguy hiểm của bão áp thấp nhiệt đới khi vận tốc gió lên tới 74 mile/giờ hoặc biển bắt đầu động mạnh, trong vòng 24 giờ trở lại.

http://www.nguoi-viet.com/absolutenm/anmviewer.asp?a=32844&z=15

Có thể thổi tung mắt bão để vô hiệu hóa cơn bão từ xa?

Friday, September 23, 2005

Khoa học gia: Có thể thổi tung mắt bão để vô hiệu hóa cơn bão từ xa?

DENVER, Colorado - Thổi tung mắt bão để vô hiệu hóa cơn bão từ xa trước khi nó có thể chạy vào lộng hành trên đất liền, đó thực là một ý tưởng hay đã được một số nhà khoa học đặt ra. Chẳng hạn, nếu chúng ta có thể hất tung được những cơn bão như Rita hoặc Katrina ra khỏi bầu trời trước khi chúng tác quái, thì có thể cứu được bao nhiêu sinh mạng và tài sản ở Louisiana. Hoặc ít ra, liệu chúng ta có thể làm yếu được sức bão và lái chúng ra khỏi những vùng đông dân cư?

Các nhà khoa học về khí quyển cho hay, ý nghĩ đó đúng là một ước mơ chính đáng, nhưng có phần hoang tưởng. Nhiều năm trước đây, khoa học đã nghĩ tới vấn đề này, nhưng sau hơn hai thập niên tìm tòi tra cứu bằng ngân sách nhà nước, các nhà bác học đành thúc thủ bó tay.

Tiếp đó, các công ty tư nhân cũng thực hiện nhiều thử nghiệm trên bình diện hạn chế hơn, nhưng vẫn không có tiến bộ gì, mặc dầu lúc đầu nhiều người tin rằng có thể xóa được những đám mây đen ngay từ khi chúng mới được thai nghén trong bầu khí quyển.

Ông Matthew Kelsch thuộc Trung Tâm Quốc Gia Nghiên Cứu Khí Quyển tại Boulder cho biết, “Không khác gì như cố lay chuyển một cái xe với khẩu súng bắn hạt đậu. Số năng lượng tiềm ẩn trong một cơn bão Hurricane thì lớn hơn rất nhiều so với những gì chúng ta có thể tích lũy được.”

Chương trình nghiên cứu đánh lệch hướng bão đã được đề ra ngay dưới thời đại Tổng Thống Eisenhower, có tên Project Stormfury, sau khi một số cơn bão lớn đánh vào Duyên Hải Miền Ðông giữa thập niên 1950, giết chết 749 người và tàn hại nhiều tỷ mỹ kim tài sản.

Thế nhưng mãi tới năm 1961 thì các cuộc thử nghiệm đầu tiên mới được xúc tiến với Bão Esther: Các nhà bác học đã dùng một máy bay Hải Quân phóng ra các tinh thạch Iodide bạc. Một số báo cáo sau đó cho biết sức gió có bị hãm lại từ 10% tới 30%.

Project Stormfury được tiến hành mãi cho đến thập niên 1980, với nhiều kết quả trái ngược. Nhưng rốt cuộc thì phải bãi bỏ hoàn toàn sau khi đã tiêu tốn hàng trăm triệu mỹ kim.

Các nhà khoa học cũng từng nghĩ đến các giải pháp khác, như rải băng đá trên mặt biển nhiệt đới, hoặc các tấm phim mỏng trên mặt biển để ngăn không cho bão hình thành sau khi bốc hơi từ mặt biển. Có người còn đề nghị dùng vũ khí nguyên tử để đánh tan cơn bão.

Thế nhưng, kết quả thu lượm được là: Sức mạnh của Hurricane lấn át tất cả những biện pháp ấy. Chẳng hạn, băng đá nào trải dài được hết một mặt phẳng với đường kính 400 dặm như bão Rita hiện nay? Hoặc trái bom nào vô hiệu hóa được năng lượng tương đương 50 tới 200 ngàn tỷ watt của một cơn bão? Nếu vẫn muốn dùng bom nguyên tử để lấn át, thì con người phải cho nổ một trái bom nguyên tử 10 megaton cứ mỗi 20 phút! (DP)

http://www.nguoi-viet.com/absolutenm/anmviewer.asp?a=32855&z=15

Thứ hai, 10/10/2005, 11:19 GMT+7

Vì sao châu Á hay xảy ra động đất?

Trận động đất ở Islamabad hôm 8/10 với cường độ 7,6 độ richter đã huỷ hoại cả một vùng rộng lớn trên lãnh thổ Pakistan, Afghanistan và Ấn Độ. Tại sao châu Á thường xuyên hứng chịu những tai ương khủng khiếp như vậy? Đó là do vị trí đặc biệt của nó.

Trước trận động đất hôm 8/10, các nước khác trong khu vực châu Á cũng từng chịu các trận động đất huỷ diệt như ở Iran, Thổ Nhĩ Kỳ, Indonesia... PGS Phan Văn Quýnh, khoa Địa chất, Đại học Khoa học tự nhiên, cho biết nguyên nhân của loại động đất này là do quá trình xô húc giữa các mảng thạch quyển. Một mảng chúc xuống và húc vào mảng khác. Tại mảng bị húc, xảy ra quá trình hình thành các dãy núi, ở đây là các dãy Hindu Kusk, Karakoram và Himalaya.




Theo chiều sâu (từ mặt đất vào tâm), trái đất bị phân chia thành nhiều lớp, trên cùng là vỏ trái đất với bề dày trung bình 40 km, kế đến là lớp manti trên phát triển ở độ sâu trung bình 40-900 km. Trong lớp manti này lại phân làm hai phần, lớp trên cứng và lớp dưới mềm (quyển mềm). Vỏ trái đất và phần manti cứng ở trên hợp thành lớp giữa thạch quyển. Các bộ phận của thạch quyển chuyển động theo các hướng khác nhau và bị phân cắt thành các yếu tố riêng biệt mà người ta gọi là mảng kiến tạo. Các mảng kiến tạo này chuyển động (trôi) trên quyển mềm.


Ở Nam Á và Đông Nam Á phát triển ranh giới tiếp xúc của 3 mảng: Mảng Âu - Á, mảng Ấn - Australia và mảng Thái Bình Dương, với hai kiểu là đới hút chìm và đới đụng độ. Ở ranh giới tiếp xúc này xảy ra quá trình một bộ phận của mảng này chúc chìm xuống dưới mảng kia, gây ra một quá trình nén ép cực mạnh, khi đạt đến ngưỡng tới hạn sẽ gây ra các hiện tượng động đất, núi lửa, sóng thần... Độ sâu của tâm động đất có thể từ 60-70 km đến 100-120 km. Động đất ở Nam Á và Đông Nam Á bị chi phối bởi quá trình đụng độ và hút chìm này. Động đất mạnh ở Nam Á đã xảy ra và sẽ còn xảy ra.

Số liệu đo vận tốc va chạm của các mảng cho thấy khả năng xảy ra ngày một mạnh lên, chưa có biểu hiện gì của sự ngừng nghỉ. Cường độ động đất trong các thập kỷ vừa qua dường như chỉ ra rằng, đới động đất ở Tây Nam Á (khu vực Hindu Kush) mạnh hơn đới phía Đông (khu vực Himalaya).

Cũng theo PGS Quýnh, trên hình vẽ, có thể thấy Việt Nam may mắn có một khoảng cách "an toàn" so với các đới cấu trúc có thể tạo ra các cơn địa chấn mạnh nói trên. Nhưng như vậy không có nghĩa là lãnh thổ, lãnh hải Việt Nam không có động đất. Thực tế đã ghi nhận một chuỗi dài các tai biến loại này xảy ra. Tuy nhiên, chúng xảy ra theo một cơ chế khác và mức độ hạn chế hơn nhiều, với tâm thường ở vào khoảng độ sâu 18-30 km.

Cho đến nay, các số liệu khoa học cho thấy không có cơ sở nào để nói ở Việt Nam cũng sẽ có các trận động đất, sóng thần mạnh như đã xảy ra và sẽ còn xảy ra ở đới đụng độ và đới hút chìm như đã nêu ở trên.

(Theo Lao Động)

http://www.vnexpress.net/Vietnam/Khoa-hoc/2005/10/3B9E2E98/