Dĩ nhiên ai cũng muốn sống lâu.
Hiện tại các ngành y khoa, dược khoa đang nỗ lực tìm mọi cách để chửa bệnh và giúp cho cơ thể tránh được bệnh tật. Nhờ đó mà tuổi thọ trung bình của con người ngày càng được gia tăng. Ai được sống lâu thì cảm thấy sung sướng, hạnh phúc.
Nhưng đối với xã hội, nhân loại, thì trên lý thuyết, sự sống lâu của con người vẫn có chỗ không tốt cho nòi giống.

(phần phiên dịch bài <Sống già hơn nữa> của ông Isaac ASIMOV,
trong quyển <Les Frontières>, trang 78-80)

Theo định nghĩa hóa học thì một phân tử là một kết hợp có nhiều hơn một nguyên tử. Nguyên tử nầy kết nối với nguyên tử kia bằng hai hạt điện tử (électron). Trong vài trường hợp, một nguyên tử hydro bị tách ra và mang theo nó một électron. Trên cái phân tử gốc, nơi nguyên tử hydro tách ra chỉ còn một électron không gắn liền với đâu hết, có tên là (radical libre) tạm dịch là <căn thừa>. Do đó nó rất năng động và có sức thu hút mạnh có thể cướp đoạt một nguyên tử của phân tử bên cạnh để tái tạo lại một đôi électron. Phân tử nầy lại tìm cách chộp lấy cái nó bị thiếu nơi một phân tử khác nữa, mà cũng có khi lấy lại ngay nơi chính cái phân tử đã cướp 1 nguyên tử của mình. Loại <căn thừa> trên đây nhiều khi kéo dài và làm thương tổn những phân tử bên cạnh. Khi những phân tử bị hư hại là các protéines, enzymes hay tai hại hơn nữa là phân tử ADN, thì cái tế bào ấy bị thương tổn và một phần bộ máy sinh hóa của nó sẽ bị hư hỏng trầm trọng.
Nhưng rất tiếc là chúng ta không có cách ngăn chận và sửa chửa những sự tác hại do các <căn thừa> gây ra. Theo năm tháng các tế bào bị thương tổn ngày càng nhiều khiến một vài hoạt động của bộ máy sinh hóa càng lúc càng gặp khó khăn. Nhiều nhà sưu tầm nghĩ rằng chính sự kiện nầy gây ra sự già nua rồi cái chết, mặc dầu không có các sư hư hoại hay tai nạn gì.
Nếu điều nầy đúng thì chúng ta có thể sống lâu hơn nữa nếu khám phá ra được những phương pháp hữu hiệu hơn cái của cơ thể chúng ta có, để chống lại loại <căn thừa> nói trên.
Có một loại cây tên là créosote sống rất lâu. Nó chứa một số lớn hợp chất NDGA (acide nordihydroguiarétique). Chất nầy có thể vô hiệu hóa tác hại của các <căn thừa> bằng cách cho chúng những électrons một cách rất là hữu hiệu hơn các loại vi-ta-min C và E.
Một nhà hóa học của trường đại học Louisville, ông John P. Richie, Jr đã thử nghiệm giả thuyết nói trên bằng cách đưa chất NDGA vào các con muỗi cái (không có nói rõ cách đưa vào như thế nào, mà phần sau có vẻ nói là cách đưa nầy rất là <ép buộc>). Loại muỗi nầy có một đời sống trung bình là 29 ngày ; với NDGA chúng sống lên đến 45 ngày, tức gia tăng được 50%. Nếu sự việc ấy xảy ra với loài người, thì tuổi thọ trung bình của chúng ta sẽ tăng từ 75 lên đến 113.
Rất ít có khả năng là ta sẽ thử cho con người dùng NDGA, nhưng những điều quan sát ghi nhận được của ông Richie, dường như phù hợp với lý thuyết là sự già nua do chính các <căn thừa> gây ra.
Có thể có nhiều cách khác ít cưởng bách hơn, nhưng vẫn ngăn chận được sự xuất hiện những <căn thừa>, hay tiêu trừ được chúng để kéo dài đời sống một cách đáng kể.
Nhưng sự kéo dài tuổi thọ nhiều như thế có nên chăng ?
Sự sống lâu của người già sẽ có tác dụng làm gia tăng dân số, khiến phải giảm sụt thêm tỷ lệ sinh đẻ. Số trẻ sẽ ngày càng ít hơn trước. Chính quyền của một nước hay của các xí nghiệp lớn sẽ nằm lâu trong tay của một số người, ngày càng lớn tuổi, và bọn trẻ phải chờ lâu hơn để được tiếp nhiệm. Như vậy có quan trọng lắm không ?
Câu trả lời là : Có ! Vì lẻ bọn trẻ không những chỉ là <trẻ>, mà chúng cũng là <mới>, điều ấy rất là đáng kể. Mỗi người trẻ là một kết hợp di truyền mới kết tinh thành những bộ óc có khả năng giải quyết mọi vấn đề một cách sáng tạo và độc đáo.
Một xã hội do những người lớn tuổi cầm quyền, thiếu sự tham gia của tuổi trẻ, sẽ bị đứng chựng rồi rơi vào thoái hóa. Bởi thế nên sự tử vong của con người rất cần thiết cho sự sinh tồn của giống nòi. Những hạnh phúc, lợi ích cá nhân mà bạn và tôi hưởng được nhờ sống lâu, sẽ phải trả một giá rất đắc : là sự thoái hóa chung của toàn thể nhân loại.
(hết phần phiên dịch)
Phần nhận xét và suy luận :

1/ Nếu sớm giao quyền cho giới trẻ
Nếu người già không nắm quyền điều hành xã hội lâu dài, mà chuyển sớm cho giới trẻ, thì sự sống lâu còn có hại chăng ?
Dường như vẫn còn. Lấy trường hợp cá nhân tôi. Hiện tôi đang an hưởng những ngày già. Tôi không nắm giữ quyền hành nào. Nhưng mỗi tháng tôi lảnh được một số tiền mà quỷ hưu bổng phải trả, vì thời gian làm việc trước đây tôi đã đóng góp cho họ. Ngày nào tôi còn sống thì họ vẫn nợ tôi số tiền hưu ấy.
Nếu tôi chết sớm đi, thì họ được dứt nợ sớm. Số tiền khỏi phải trả cho tôi đó sẽ được dùng vào việc khác. Có thể nó sẽ nhờ một ảnh hưởng giây chuyền nào đó, mà sang đến bên Phi Châu, Ấn Ðộ, hay các nước nghèo đói khác, cứu được vài trẻ khốn khổ thoát chết. Chẳng những cứu được chúng mà còn biết đâu chừng lại cứu trúng một bộ gen nhân tài lỗi lạc trong số bọn trẻ có nguy cơ sắp chết đói ấy, tương tự trường hợp một chuyện thật bên Mỹ ngày xưa. Chuyện kể rằng :
Hồi ấy người da đen bên Mỹ còn là nô lệ. Họ gần như những con vật. Chủ của họ có quyền đem đổi, bán. Có một thằng nhỏ da đen bệnh hoạn, èo uột gầy gò, đẹt ngắt. Chủ thấy dù nó sống được đến lớn cũng chẳng dùng được vào việc gì bèn đem đổi lấy một con bò con hay ngựa con gì đấy. Con vật nầy khi lớn lên thì còn hữu ích cho nông trại hơn nó nhiều. Nhưng đâu có ai ngờ rằng sau đó thằng bé ốm yếu gầy gò ấy lại trở thành một vị giảng sư đại học. Ngay cả lúc sau nầy, vị giảng sư vẫn còn nguyên cái dáng dấp gầy đét khô cằn, đáng thương, đến đổi có lần ông đi ra đường, có người thấy thương hại nên móc túi cho ông một đồng. Ông kể lại là ông cũng nhận để cho người ta được vui lòng.
Cứu được người là việc ưu tiên. Còn việc sau nầy chúng sẽ là một hung thần hay một cứu tinh cho nhân loại, thì đành phải giao phó cho sự hên xui may rủi mà thôi. Vả lại xã hội của chúng ta đã có truyền thống là không chấp nhận hung thần, nên điều ấy không đáng lo ngại lắm.
Trở lại vấn đề, nếu bọn trẻ nói trên sống được nhờ một cứu tinh khác, thì sự sống lâu được bật đèn xanh chưa ? hay vẫn phải dùng số tiền khỏi nuôi người già vào nhiều chỗ khác cần thiết hơn cho tương lai của nhân loại ?

2/ thiên đàng ngày nay và địa ngục ngày xưa của người già
Xã hội của chúng ta ngày nay là một xã hội văn minh, sung túc, có tổ chức, có quy củ, trật tự. Những sự nghiên cứu sưu tầm, những vấn đề của hiện tại, những giải pháp cho tương lai, mỗi thứ đều có ngân sách riêng. Nên ngân sách dành riêng cho người già ngày càng cao. Các cấu trúc tiện nghi để chăm sóc người già ngày càng đầy đủ, hoàn mỹ hơn. Và tình cảm, tư tưởng của giới trẻ đối với người già rất là thâm trọng. Ngay trong cách gọi, một vài chánh khách tránh dùng cả danh từ <người già>, mà họ dùng một danh từ khác đầy sự thân yêu tôn kính là : những bậc <huynh trưởng> của chúng ta. Họ luôn biết ơn, luôn nhớ đến những đóng góp của lớp người trước.
Vả lại người trẻ hôm nay thì ngày mai họ cũng già. Cái mà họ lo cho người già hiện tại, sau này họ cũng hưởng. Nói đến đây ta không thể không nhắc đến tình cảnh thảm khốc của người già thời cổ xưa. Ở nhiều nơi họ phải chấp nhận một sự chấm dứt khắc nghiệt, thê thảm, để cho bọn trẻ được sống. Nghe kể trên đài TV rằng những bộ lạc du mục ở Phi châu, vì không thể đùm bọc người già đi theo, nên khi nhắm thấy có người già, thì họ cho leo lên cây, loại như cây cau. Ở dưới xúm nhau rung lắc thân cây. Nếu người ấy còn đủ sức đeo để không rơi xuống thì được tiếp tục sống với bộ lạc. Không thì rơi xuống mà chết. Còn ở Trung Hoa hay Nhật Bản gì đó, người già được đặt ngồi trên xe lăn, đẩy lên bỏ trên mặt bằng một ngọn đồi cao. Ðường độc đạo đi lên thì vừa hẹp, vừa quanh co, dốc ngược, một bên là vách núi, một bên là hố sâu vực thẳm. Những người già nếu còn sức điều khiển cho xe lăn trở xuống được thì có quyền về nhà. Nhưng làm gì có ai xuống được, nên tất cả đều tuột dốc hoặc rơi vào hố sâu vực thẳm, hoặc va vào vách đá mà chết. Còn ở bên Việt ta thì vào khoảng 1935-40, trong quyển Quốc văn giáo khoa thư mà tôi học có truyện kể rằng : một người cha sai con, đẩy xe đưa cha mình tức ông nội của nó, đem bỏ vào rừng. Thằng nhỏ đi xong, trở về với cái xe không. Bố hỏi sao lại đem xe về làm gì. Thằng bé trả lời là để sau nầy khi bố già thì có xe mà đem bố đi. Nghe câu nói đó, bố hối hận hay hoảng sợ, mà lại đẩy xe đi đón cha về tiếp tục nuôi dưỡng.
Có lẽ ở thời xa xưa ấy, phải vất vả cam go lắm mới được sống còn. Cho nên con người mới đành lòng cam chịu cái phong tục khắc nghiệt như vậy.
Ngày nay, người già trong xã hội các quốc gia giàu mạnh, tân tiến, được chính quyền dành cho mọi sự chăm sóc đầy đủ, tận tình.
So sánh tình cảnh người già hồi thượng cổ kể trên và người già ngày nay, thì khác nhau như địa ngục và thiên đàng.
Bởi thế nên xin các bạn già hôm nay cứ yên tâm vui sống với tuổi già, không hề có việc con cháu sẽ lấy xe bù ệt (brouette) đẩy bỏ ta vào rừng đâu !

3/ có những người muốn được chết
Trái lại, luật pháp bảo vệ người già lại quá chặt chẻ, khiến có những người muốn chết mà không được giúp cho chết. Có những người bị tai nạn, bất tỉnh mê man, chỉ nhờ thuốc cho vào mà sống. Sống như một thực vật. Và một số người già, người bệnh khác, thì tuy còn tỉnh táo, nhưng không còn khả năng xê dịch, phải nằm một chỗ, mọi việc ăn uống, đại tiểu tiện phải có người chăm lo. Những người nầy họ sống trong sự tủi hổ vì không còn giử được cung cách con người bình thường. Với lại chỉ sống như vậy để mà chờ chết chứ không có hi vọng gì mai kia được khỏe mạnh hay lành mạnh trở lại. Vì thế nên họ (hoặc gia đình của người bất tỉnh) muốn được giúp cho chết sớm để khỏi tủi thân. Y học có thể giúp họ đi vào cái chết một cách êm ái, không vật vả, đau đớn. Nhưng luật pháp lại không cho phép các bác sĩ, y tá, gây cái chết theo sự yêu cầu của bệnh nhân hoặc gia đình, vì sợ những sự lạm dụng cũng có, mà vì đạo lý cũng có.
Ðây là vấn đề thời sự, nóng bỏng. Một vài nước đã cho phép, phần lớn thì chưa. Ðầu năm 2005 bên Anh quốc có một thanh niên bị tai nạn trở thành tàn phế hoàn toàn nên muốn xin được chết. Ðầu óc anh ta tuy còn tỉnh táo nhưng không nói được, viết được, chỉ tay được, nên sự diễn đạt ý muốn phải dùng những cách thức cực kỳ khó khăn. Anh ta và người mẹ đồng ý làm đơn thỉnh nguyện xin được chết thì tòa án không cho. Sau đó mẹ con xin chiếu khán để qua Bĩ. Vì biết được thâm ý của họ là qua Bĩ để được giúp cho chết, nên chính quyền không cấp chiếu khán. Họ lại kiện ra tòa, và lần nầy họ thắng. Nên hai mẹ con mới sang được Bĩ và cậu thanh niên được giúp cho chết bên đó.

4/ lòng nhân cũng rất cần đặt đúng chỗ
Ðể săn sóc những bệnh nhân của các trường hợp vừa kể, chính phủ phải tốn rất nhiều tiền. Nhưng vì lòng nhân, vì đạo lý, chính phủ không cho phép hủy diệt một sự sống, dù đó là do chính đương sự yêu cầu với lý do chính đáng.
Thỉnh thoảng vẫn có tin y tá hay bác sĩ lén giúp các người già bị bệnh nan y hành hạ được chết, sau việc vở lở bị tòa buộc tội. Nhưng cũng có trường hợp y tá thuốc cho người già chết vì lý do bất chánh sao đó. Nên việc chính quyền không cho phép không phải là vô căn cứ.
Người thời nay dường như có khuynh hướng đồng ý giúp cho những người muốn chết ấy được quyền chết. Chết để được giải thoát ra khỏi cảnh khổ. Chết để khỏi sống trong sự tủi thân. Chết để bảo toàn nhân cách.
Nên một hiệp hội ra đời lấy tên là <Hội những người muốn được chết trong sự tự trọng>. Hội nầy không biết đã lập ra từ hồi nào. Nhưng tôi mới được nghe tới hồi tuần vừa qua (août 2005), khi ông Chánh hay Phó gì đó của Hội ấy tự tử. Nghe nói ông đã tự tử vài lần trước rồi nhưng được người can thiệp cứu sống. Lần nầy ông uống thuốc ngủ, rồi nhảy xuống sông mà chết.

5/ sự tiến bộ trong tư tưởng con người
Tư tưởng con người ngày càng tiến bộ theo sự văn minh. Ngày xưa mọi người hay kiêng cử không dám nói đến cái chết, sợ rằng nhắc thì nó đến. Ngày nay, ta biết rằng chết là cái kết cuộc tất nhiên của kiếp con người, không phải vì không nhắc đến nó mà nó không đến, nên sự chờ đón, chấp nhận dễ dàng hơn trước.
Mặc dầu ta vẫn không biết sau khi chết ta sẽ ra sao, nhưng phần lớn nay đã dám trực diện nhìn nó, để mà suy tính, sắp đặt mọi hậu sự một cách bình thản hơn. Do đó nên mới có những người xét thấy không còn lý do để sống và mong được chết.
Bên cạnh những người có lý do chính đáng muốn được chết, có thể có những tư tưởng hời hợt ngông cuồng của tuổi trẻ : vì thất tình mà tự tử, vì thi rớt mà tự tử, và vì nhiều cái vô lý khác mà tự tử. Dĩ nhiên xã hội không thể để cho những quyết định hời hợt cạn xét như vậy đưa đến cái chết, nên thường có những tổ chức gồm những người tình nguyện thường trực 24/24 trên điện thoại, để giúp người có ý định tự tử, lấy lại bình tỉnh mà tìm giải pháp cho việc khó của mình.
Còn đối với những người sống dở chết dở, sống mà tủi thân, sống mà phải chịu đựng sự đau đớn để chờ chết, không còn hi vọng trở lại được tình trạng bình thường, sống mà không cảm thấy hạnh phúc gì cả, thì tại sao lại không cho phép họ chết ? Nơi nhiều quốc gia, vấn đề nầy đang trong vòng tranh luận ráo riết.
Rất có thể là sau khi nắm vững được sự kiểm soát, có biện pháp hữu hiệu chắc chắn ngăn chận được các sự lạm dụng, thì sẽ có nhiều quốc gia cho phép. Và khi đó thì người được phép cho chết có thể nhờ những tiến bộ của y học, mà được chết một cách êm ái, nhẹ nhàng, đi vào cái chết từ trong giấc ngủ.
Lòng nhân đạo thể hiện cách đó rất đáng được hoan hô.
Và trước khi đưa bệnh nhân tuyệt vọng vào giấc ngủ ngàn thu, phần tinh thần cũng quan trọng không kém. Phải giúp họ vững niềm tin theo tôn giáo riêng của họ.
Ngoài ra, tư tưởng sau đây có khi cũng dùng được :

<Con người ta khi còn sống, chẳng qua cũng chỉ là một <giấc mộng lớn> mà thôi, nên khi chết đi chính là <tỉnh mộng>. Không chừng sau khi chết, lại thấy rằng trước đây mình ham sống thật là ngu xuẩn, sao không chết sớm ? Cũng chẳng khác gì sau khi chúng ta trải qua một cơn ác mộng, đau thương, tỉnh lại, cảm thấy giấc mộng vừa qua thật là dài.>
LCR