Thơ Lê Hân hay, rất hay, đọc rất thú vị, hấp dẫn trong nhiều câu cú cũng như trong cách dùng từ. Thơ Lê Hân hay nhưng không mới, cũng không lạ. Lạ là ở người.
        
Tôi quen Lê Hân gần mười năm nay, chỉ biết anh là thành phần du học trước 75, tốt nghiệp kỹ sư hóa học và đang hành nghề nguyên tử lực tại thủ phủ Toronto.   Tôi cũng biết  LêHân, trong mấy năm gần đây đã có dịp phát huy lòng nhiệt tình hăng say của mình qua các hoạt động văn nghệ. Óc thẫm mỹ của anh thật hữu ích, đã khéo léo trình bày các tập thơ văn của bạn bè anh em mà không cần hồi đáp; đặc biệt phụ trách việc làm báo đặc san rất tới, rất chuyên nghiệp cho Hội Cựu Học Sinh Trưng Vương - Chu Văn An sinh hoạt hằng năm.   Qua những tập đặc san này tôi thấy Lê Hân cũng  chập chững lẹt quẹt vài ba bài văn thơ mà tôi thường nghĩ là cho có với bằng hữu thân sơ. Tóm lại, với tôi Lê Hân trước sau vẫn là một con người bình thường, nhã nhặn,  dễ mến; từ vóc dáng cho tới tánh tình chẳng có vẻ gì là nghệ sĩ, nhất là dung nhan thì chẳng thơ chút nào.
        
Mới đây Lê Hân gởi và nhờ tôi đọc xong viết cho vài hàng nhận định về tập thơ đầu tay của anh. Dù tin cậy tài tổ chức văn nghệ và báo chí của Lê Hân, tôi vẫn chưa có hào hứng về tập thơ mới này. Có lẽ thơ Việt Nam bây giờ tràn lan khắp trong và ngoài nước như nấm, ít có bài làm cho mình thích thú. Vì ngại gặp phải những loại thơ từng làm mình ngán ngẫm nên tôi chưa dám đọc ngay tập thơ Hân gởi. Nhưng bạn bè nhờ thì buộc phải đọc và cái nghi ngại kia tan biến ngay, thế vào đó là sự phấn chấn, gây hứng khởi bất ngờ. Lần giở những trang thơ  Tình Thơm Mấy Nhánh của Lê Hân tôi càng ngạc nhiên thầm nghĩ không biết Hân làm thơ từ lúc nào mà thơ hay quá, đạt quá, vững vàng quá, chuyên nghiệp như một người đã từng lăn lộn, ăn nằm với thơ  từ lâu lắm. Vậy  Lê Hân biết làm thơ từ bao giờ? Hãy nghe tác giả tâm sự:

                  không nhớ làm thơ từ lúc nào
                   hình như từ thuở biết chiêm bao
                   thấy ông Nguyễn Khuyến ngồi câu cá
                   thấy bác Kế Xương hát ả đào
                                                                 (Thơ tôi)
          
Mặc cho tác giả ngồi đó ỡm ờ, càng đi sâu vào những trang thơ tôi càng cảm thấy Lê Hân làm thơ dễ như lấy đồ trong túi; nói như nhạc sĩ Văn Cao nói Trịnh Công Sơn viết lời nhạc dễ như lấy chữ từ trong túi ra. Bạn tôi làm thơ cũng dễ như  trẻ con khi vui thì hay phá phách:

                  tôi đã làm thơ như vọc đất
                   như leo trèo, chạy nhảy, tắm sông...
                   tôi đã làm thơ ngon trớn nhất
                   khi niềm vui chất ngất trong lòng
                                                               (Thơ tôi)

Có nhiều người làm thơ tuy dễ nhưng dùng chữ không dễ. Ngược lại Lê Hân sử dụng từ rất nhuần nhuyễn, nhất là những động từ được tác giả thả vào câu đúng lúc, đúng chỗ, làm cho mạch thơ không những lai láng chảy qua từng vần từng ý mà còn gây hứng thú bất ngờ. Bài ‘Luận Về Yêu’ là một thí dụ:

                  mỗi nhánh chữ đều có tôi phục kích
                   nằm lăm le tình mộng trong tim
                   em lấp ló, tức thì tôi nhận diện
                   yêu hay không là chuyện của trái tim
                                                     (Luận về yêu)
        
Cái hay ở bốn câu trên những là những động từ phục kích, lấp ló và nhận diện tạo cho giọng thơ có tư thế trốn tìm mà tác giả là người chiếm thế thượng phong tuy nghênh ngang nhưng tâm tình phơi phới, trong veo.   Những động từ trong bài ‘Tình Hát’ cũng vậy:

anh ngố quá cho nên cơn gió đến.
thở trong tà áo trắng ngỡ là thơ.…. 

hồn rơi giữa lúm đồng tiền ngoái lại.
ổ tình em e ấp tuổi mười lăm.
ngát hồn nhiên trên mỗi nhánh tay cầm...
                                              (Tình hát)

là một tứ thơ có bản lĩnh, tư tưởng thì dồi dào. Tôi muốn dẫn thêm một trường hợp khác nữa: bốn câu đầu của bài ‘Đón Xuân’, đặc biệt, trừ hai động từ ở câu thứ ba không có gì đặc sắc, các câu  còn lại được tác giả sử dụng động từ rất tài tình:

                  tháng năm chim sáo bơi  sân cỏ
                   gió chải  từng chùm lá thanh thanh
                   em hé cửa chào dòng nắng ấm
                   bàn tay đang hát  khúc xuân xanh
                                                    (Đón xuân)
        
Cứ vậy, những động từ  trào ra trên đầu ngọn bút cứ hân hoan gieo xuống làm cho toàn tập thơ bật lên những chuỗi âm thanh đầy sức sống.
        
Mà thật, thơ Lê Hân là thơ có âm thanh của sự chuyển động, tha thướt  vẽ nên nhiều hình ảnh và nhạc điệu dễ thương. Thử đọc một đoạn  dưới đây:           
                 
thơ dễ thương là thơ có em
                  mắt môi mày má... cứ lênh đênh
                   vạt hông, gót bước hơi làm điệu
                   một chút buồn khan đủ lót nền
                                       (Thơ dễ thương)

Đây nữa:

                  trên mặt cát, nơi em nằm thuở nọ
                   cánh tay tròn còn lõm đến trăm năm
                   biển làm chứng, có ta từng đứng lại
                   lượm hương em thảng thốt nuốt vô lòng
                                                (Em, biển và trăng)

Song song với những loạt thơ năm chữ, bảy chữ hoặc   tám chữ, thể thơ lục bát của  LêHân cũng hồn nhiên,  tươi mát thấm đẫm từng vần điệu tạo nên những dư âm nghệ thuật khá lý thú như  trong bài ‘Thơ Tình Riêng Tôi’:

một đời tôi chưa thất tình
yêu người là để yêu mình rõ hơn
nhớ nhung lãng mạn giận hờn...
bao nhiêu chiêu giúp tâm hồn trẻ luôn
 
một đời tôi chưa biết buồn
nợ duyên vốn rất bình thường, tự nhiên.
được không chẳng thể ưu tiên
người nào không có trái tim si tình?
 
một đời tôi sống hiển vinh
bởi nhờ làm được thơ tình vu vơ
yêu thương chẳng để tôn thờ
là cho là nhận tóc tơ tôi, người
 
thơ tình tôi ấm niềm vui
từng dòng thánh thót tiếng cười nói em
                           (Thơ tình riêng tôi)
        
Lục bát của Lê Hân cũng gần với ca dao:

                  áo em mặc loãng nắng trời
                   làm con bướm dạo lưng đồi quên bay
                   ...
                   áo em có ướp ca dao
                   hai tà khép mở đường vào cõi thơ
                                                  (Tà áo mùa thu)

                  tự dưng mưa bão tình cờ
                   từ khi em ngó hững hờ sang tôi
                                                 (Tự dưng)

                  chiếc tằm em rớt bên vườn
                   bướm vàng tha gởi vào nguồn ca dao
                                                 (Em từ lục bát)

Sự tìm tòi và cố gắng đổi mới cho câu chữ đã tạo cho thơ Lê Hân có những nét riêng biệt và giọng điệu đáng yêu, nhất là thể lục bát. Có điều, cũng chính thể thơ lục bát có những ấn tượng mạnh mẽ của trí tuệ này, ngòi bút đầy cảm xúc Lê Hân lại vô tình làm xước đi một vài câu theo luật bằng trắc.
        
Điệp vận ngay từ trang đầu của phần một:

                  vạn vật dạy tôi làm thơ
                   tình em vun bón
                   nụ thơ sống đời
        
Trang 72 bài ‘Nữ Sinh’:

                  cặp ôm che ngực xuân thì
                   em đi hoa cỏ thầm thì trông theo
                                                        (Nữ sinh)
Lạc vận ở trang 51 bài ‘Hồng Pristine’:

                  vươn cao khỏi phiến lá buồn
                   em hạnh phúc trải cánh hương dậy thì
                                                   (Hồng pristine)

và trang 77 bài ‘Trong Giờ Học’:

câu thơ tôi viết trong đầu
bây giờ vẫn mới như hồi tập yêu
                           (Trong giờ học)
        
Nhìn chung tập thơ Tình Thơm Mấy Nhánh  của Lê Hân chia làm bốn phần được xây dựng và phát triển trên nền tảng cái tâm của tác giả đối với con người và cuộc đời. Cùng với sự tìm tòi và sáng tạo, thơ Lê Hân nhiều lúc cũng giản dị như chính hơi thở của cuộc sống. Chính tình cảm yên vui và tinh thần lạc quan thơ Lê Hân đã  thể hiện dưới một bút pháp độc đáo tạo nên sự  hấp dẫn cho tập thơ.
        
Cuối cùng, một người thành công trong nghề nghiệp và yên vui trong tình bạn hữu khi làm thơ thì hơi thơ, giọng thơ  cứ  như  là hoa nở, cứ như là lửa reo, như  những lời ca hưng phấn của một đàn trai gái đi trẫy hội mùa xuân:

                  khi vui tôi vớ vẩn làm thơ
                   thơ của tôi như cô gái đẹp
                   hiền lành, dí dỏm lẫn lẳng lơ
                   và vẫn như xưa nguyên quốc tịch
                   lè phè như thể gã trai tơ
                   vẫn chỉ cưu mang tình dân tộc
                   chân thành giản dị rất vu vơ
                                                        (Thơ tôi)
 
 
Phan Ni Tấn (N.D.)
Toronto