OAN TRÁI
Có một bà mẹ sinh được hai đứa con trai. Khi hai trẻ trưởng thành bà tiếp nhận đứa con dâu đầu tiên vợ của người anh lớn. Cô dâu là một cô gái thuỳ mị đức hạnh vô cùng . Một lòng yêu chồng và kính trọng mẹ chồng cùng coi sóc trong gia đình chồng thật chi li và tận tình. Tuy nhiên sự hoà thuận giữa nàng dâu và mẹ chồng chỉ được một thời gian ngắn thôi. Mẹ chồng bắt đầu đay nghiến con dâu trưởng và hành hạ đủ điều. Vẫn chưa vừa ý Bà còn gọi con ruột của mình vào phòng đe doạ. “Mày phải đuổi vợ mày đi tao không chịu nổi con nhỏ này tao gai máu lắm. Nếu mày không đuổi nó đi tao sẽ chết cho mà coi”. Anh chàng con trưởng là người rất hiếu thảo Nghe mẹ nói vậy thì rất hoảng sợ Nếu không đuổi vợ thì mẹ chết bề gì chữ hiếu vẫn trên hết (phong tục luân lý xưa) Thế là anh chàng đuổi vợ. Cô con dâu khóc hết nước mắt nhưng vẫn đành ra đi theo điều kiện của chồng. Ra đến cổng làng cô phẩn uất vì số phận đen bạt của mình nên tự treo cổ chết.
Hồn cô ta lang thang gặp đức Quán thế Âm Bồ tát. Ngài trách cô gái “ Tại sao con chọn cái chết ? Nghiệp con đã trả hết rồi Đáng lẻ phải sống để tìm duyên mới nơi người khác chứ”. Cô dâu trả lời “Con đã hết chịu đựng sự đau khổ trong cuộc đời làm dâu và cuộc sống vô nghĩa này rồi nên chỉ biết tìm cái chết”. Ngài Quán Âm tiếc lộ cho cô dâu biết oan trái trong tiền kiếp của cô như sau “ ngày xưa bà mẹ chồng con là người giúp việc cho con, nhưng con đối xử với bả rất tàn ác dù bả hết lòng phục vụ con nhưng con vẫn không vừa ý và cuối cùng con đuổi người giúp việc Tuy nhiên có người đến giúp cô ta và khuyên răn con nhưng con vẫn không nghe và vẫn thực hiện ý định của mình. Kiếp này nhân quả tuần hoàn Người giúp việc trở thành mẹ chồng và người cản ngăn con đừng đuổi người giúp việc là chính chồng hiện tại của con. Nghiệp quả của con đã kết thúc giữa con và mẹ chồng sẽ không còn oan trái nữa đâu, nhưng con không biết chuyện này nên tìm cái chết oan uổng. Thôi để ta cho con sống lại và tìm nơi nương náu sau này mẹ chồng con dâu sẽ đoàn tụ và sống hạnh phúc” Khi cô choàng tỉnh lại sau cơn hôn mê Cô tìm đến nhà người dì bên chồng tạm nương náu.
Trong thời gian ở nhà bà dì, một người rất nhân từ đứng ra đùm bộc đứa cháu dâu bất hạnh. Bà tìm việc làm cho cháu dâu rồi đâu vào đáy cuộc sống rất yên ổn.
Phía bên nhà mẹ chồng, từ ngày đuổi con dâu trưởng bà tìm cách kiếm vợ khác cho con trai Nhưng anh chàng này nhất định không lập gia đình vì bị ám ảnh bởi cuộc hôn nhân tan vở vừa rồi. Người mẹ xoay qua cưới vợ cho con trai thứ. Nàng dâu thứ hai này về nhà chồng chưa được bao lâu đã dở chứng ngang tàn và phách lối thật trái ngược với con dâu trưởng trước kia. Cô dâu trước thuỳ mị nết na phục vụ mẹ chồng bao nhiêu thì con dâu này đanh đá chua ngoa bấy nhiêu. Tuy nhiên bà mẹ chồng vẫn chịu đựng.
Một hôm bà mẹ chồng nghe em gái mình kể con dâu trưởng đang ở nhà bà Nếu bà muốn rướt nó về chắc chắn nó sẽ bằng lòng về. Mẹ chồng nghe nói lòng cũng hơi lo vì hành động không phải của mình khi trước, nhưng được sự thúc đảy của cô em nên bà mạnh dạn mở lời trước. Cô dâu trưởng hoàn toàn đồng ý trở về và trong lòng không hề oán trách mẹ chồng tí nào cả. Tuy nhiên khi về đến nhà thì con dâu nhỏ không đồng ý cho ở chung. Thế là hai người phải ra ở riêng gần đó.
Một hôm cô dâu lớn cuốc đất trồng cây tình cờ nhặt được hủ vàng chôn dưới đất. Cô ta thật thà chạy qua nhà cô em dâu báo cho biết. Nào ngờ cô dâu nhỏ tham lam bợ hết số vàng đó rồi tiêu xài phung phí.
Một thời gian sau quan huyện địa phương khám phá ra số vàng đó là của một nhà hào phú trong làng bị mất do ăn trộm và chúng cất dấu số vàng đó trong vườn nhà cô dâu lớn. Thế là cả nhà bị bắt lên huyện và ngồi tù. Nhờ cô dâu lớn đến huyện nói hết sự thật là vô tình tìm thấy vàng trong sân vườn nhà mình và chính cô chỉ cho cô dâu nhỏ nhặt về. Quan huyện thấy tình cảnh có lý nên ra lệnh tha bổng cho gia đình bên cô dâu nhỏ.
Khi được tha về cả nhà mới ngồi lại xét nét về hành động của cô dâu trưởng. Từ ngày cô về làm dâu nhà này hoàn toàn là người rất trong sạch ngôn từ cử chỉ đều tốt và không hề giận tức mẹ chồng đã đối xử không phải với mình và cũng không thù hận hay tham lam. Nhìn lại hành động của mẹ chồng cùng cô dâu nhỏ thì khác hẳn. Từ đó cô dâu nhỏ bỏ hết thái độ trịnh thượng khi xưa và trở nên một con người ngoan ngoản nhu mì. Gia đình xum hợp hạnh phúc từ đó.
[/align] Lời bàn
Xuyên qua câu chuyện trên chúng ta có thể kết luận Cuộc đời này “nhân quả nghiệp báo” giữ vai trò rất quan trọng và chi phối hầu hết cuộc sống của chúng ta. Nếu không do lòng nhẫn nhục chịu đựng hay tin sâu nhân quả thì ta rất dể sanh tâm thù hận và lại tạo thêm ác nghiệp cho chính mình. Nếu oan nghiệp chấm dứt thì tự nhiên mọi người đối xử với nhau công bình. Nghiệp nhân oan trái trong đời người xảy ra từ vô lượng kiếp ở quá khứ nhưng người ta không biết dùng tâm nhẩn nhục, nhân từ, khoan dung để đối phó. Đa số thì sanh oán hận và chỉ thích ăn miếng trả miếng. Ít có ai nhận mình có oan trái với người khác khi bị bức hiếp. Hầu hết là chống lại và đòi hỏi công bình. Đó là do trí tuệ con người chỉ tới mứt đó nên đời đời kiếp kiếp oan trái từ cá nhân, gia đình ra đến cộng đồng xã hội, đất nước tồn tại hoài, không bao giờ chấm dứt được. Phật chỉ dạy con người sống khoan dung nhưng không thể giúp con người chấm dứt được những thù hận ngoại trừ chính con người tự làm điều đó.
Có ba điều Phật không làm được. Thứ nhất Phật không thể độ người vô duyên. Thứ hai Phật không thể đở nghiệp của chúng sanh. Thứ ba Phật không tính đếm được số lượng chúng sanh trong pháp giới. Thành ra chúng ta dù biết Phật giáo mà không tu theo giáo lý của Phật dạy thì cũng không ích chi. Đừng tưởng phục vụ lễ lạy, tụng kinh, cúng dường, công quả nhiều rồi thêm làm nhiều điều tốt cho Phật giáo thì cuộc đời mình sẽ tốt. Hoàn toàn không đúng như thế trừ phi anh nghe đạo và hành được cái đạo anh nghe. Nhưng dù như thế anh vẫn phải trả túc nghiệp. Cho nên dù tu hành chân chánh tốt bao nhiêu anh đều cũng phải trả nghiệp quá khứ. Ngay cả Phật khi chứng quả rồi vẫn phải bảy lần chịu đựng oan khiên của tiền kiếp. Vì vậy chúng ta không lạ gì những bậc chân tu thường gặp nạn khủng khiếp. Cách hay nhất là đừng bao giờ dòm ngó đến lỗi lầm của kẻ khác mà chỉ nên nhìn lại mình để tu dưỡng đạo đức cho chính mình trước thôi. Vòng luân hồi sẽ vô gián đoạn không cùng tận, nếu ngày nào vô minh còn chế ngự con người. Vì vậy mục đích tối thượng và cần thiết của con người là học hỏi trí tuệ từ các bậc thiện hữu. Khi ánh sáng trí tuệ đầy đủ thì bóng tối vô minh sẽ tự động biến mất. Vô minh và trí tuệ là một chứ không phải hai. Hễ có ánh sáng thì bóng tối lui xa. Thành ra đâu cần mình nổ lực trừ vô minh bằng cách chứng tỏ mình học cao hiểu rộng chỉ cần mình đối nhân xử thế một cách sáng suốt và tự hoá giải những xung đột trong cuộc đời bằng lòng khoan dung độ lượng thì chính ta là Phật còn cầu làm Phật chi nữa. Đó là ý nghĩa của câu “tức tâm tức Phật”. Phật ở trong ta, chớ bận lòng tìm Phật ở phương xa.
Nam mô A Di Đà Phật.
Thích Trí Như