Chương 12
Chỉ còn một điều kiện nữa là Emma hài lòng hoàn toàn : buổi dạ vũ phải diễn ra trong khoảng thời gian anh Frank Churchill được cho phép lưu lại Surry, bởi vì, dù ông Weston tỏ ra tự tin, cô e sợ nhà Churchill có thể không cho phép anh lưu lại quá hai tuần. Nhưng việc chuẩn bị mất nhiều thời giờ, phải kéo dài qua tuần thứ ba. Trong vài ngày, cô nghĩ cả nhóm đang trù định, tiến hành và hy vọng trong sự bất định – trong sự rủi ro nếu công lao mọi người biến thành công cốc.
Tuy nhiên Enscombe bằng lòng tuy không bằng mặt. Hiển nhiên là nhà Churchill không vui vì nah muốn lưu lại thêm, nhưng họ vẫn không ngăn cản anh. Sau khi cảm thấy an tâm, một ước muốn thường kéo theo một ước muốn khác: Emma bắt đầu bực mình vì thái độ lãnh đạm của anh Knightley. Hoặc vì anh không muốn khiêu vũ hoặc anh không được hỏi ý kiến về kế hoạch, anh cho biết mình không quan tâm, không muốn tò mò và không thấy vui.
Emma chỉ nghe anh nói:
-       Được rồi. Nếu nhà Weston nghĩ bao nhiêu công lao cũng đáng để đánh đổi lấy vài giờ tiêu khiển ồn ào thì an không có gì phải chống đối, nhưng họ không nên nghĩ họ sẽ tạo thú vui cho anh. À vâng, anh phải đến, anh không thể từ chối, anh sẽ cố tránh buồn ngủ nếu có thể được, nhưng anh phải thú nhận là thật sự mình muốn ở nhà, xem qua sổ sách hàng tuần của William Larkins. Vui gì mà xem khiêu vũ! Anh thì không, anh không bao giờ ngắm nhìn, anh không biết có ai nhìn không. Anh nghĩ nghệ thuật khiêu vũ chính nó là phần thưởng, giống như đức tính. Người bàng quan đứng ngoài thường là đang nghĩ đến chuyện khác.
Emma nghĩ câu này nhắm đến mình, và cô rất bực.
Tuy nhiên, khi anh tỏ ra thờ ơ hoặc khinh miệt tức là anh không có ý lấy lòng Jane Fairfax, anh không bị cảm nghĩ của cô dẫn dắt khi bài xích buổi dạ vũ vì chính cô này tỏ ra thích thú với ý tưởng này. Jane trở nên sôi nổi – cởi mở thì đúng hơn – cất tiếng:
-       Cô Woodhouse ạ, tôi mong buổi dạ vũ không có gì trở ngại, nếu không thật là đáng tiếc! Tôi mong chờ đến ngày này với niềm vui vô bờ.
Thế nên, Hy Lạp phải vì chiều theo Jane Fairfax mà anh muốn ở bên cạnh William Larkins. Không ! Emma càng lúc càng tin rằng chị Weston đã đoán sai về chuyện này. Anh đã bày tỏ nhiều tình cảm thân hữu và  trắc ẩn – nhưng không phải là tình yêu.
Hỡi ôi! Chẳng bao lâu cô không còn rảnh rỗi mà tranh luận với anh Knightley. Hai ngày an tâm vu ivẻ được tiếp nối ngay sau đó là sự sụp đổ tất cả. Một lá thư của ông bác Churchill thúc giục đứa cháu phải trở về ngay. Bà Churchill ngã bệnh quá nặng nên cần có anh hiện diện kế bên. Ông bác cho biết bà đã yếu, hai ngày trước nhiều lúc biên thư cho đứa cháu, nhưng vì vẫn muốn giấu giếm như lệ thường và có thói quen không nghĩ đến mình, bà đã không nói ra. Nhưng bây giờ, khi bệnh tình nặng thêm, bà khẩn khoản anh trở về Enscombe ngay lập tức.
Chị Weston vội viết tin báo cho Emma biết về nội dung lá thư. Việc anh phải trở về là không tránh được. Trong vòng vài tiếng đồng hồ, anh phải đi dù không hề cảm thấy lo lắng cho bà bác. Anh biết rõ về bệnh tật của bà: không bao giờ có bệnh gì cả, đấy chỉ là cái cớ vì lợi ích của bà.
Chị Weston thêm là anh chỉ dành thời giờ vội vàng đi Highbury sau bữa ăn sáng để giã từ vài người quen biết, rồi anh có thể đến Hartfield ngay sau đó.
Tin báo của chị Weston chấm dứt bữa ăn sáng của Emma. Sau khi đọc qua một lần, Emma chỉ than thở. Mất đi buổi dạ vũ – mất đi anh trai trẻ - và tất cả những gì anh đang cảm nhận! thật là tệ hại! đáng lẽ phải là một buổi tối thật thích thú! Mọi người sẽ thật vui! Cô và anh bạn nhảy của cô sẽ là cặp vui nhất! cô chỉ còn biết tự an ủi khi nghĩ thầm "Mình đã nói sự thể sẽ như thế này".
Cảm nghĩ của bố cô thì khá khác biệt. Ông chủ yếu nghĩ về cơn bệnh của bà Churchill và muốn biết bà được chữa trị như thế nào, còn về buổi dạ vũ, ông thấy sốc khi Emma thất vọng, nhưng tất cả sẽ được an toàn hơn khi ở nhà.
Emma đã sẵn sàng trước khi anh đến. Vẻ mặt buồn rầu của anh chuộc lại phần nào việc anh phải hấp tấp ra đi. Anh hầu như không thể nói nên lời. Vẻ thất vọng hiện rõ trên khuôn mặt anh. Anh ngồi im lặng một lúc rồi chìm đắm trong suy nghĩ, rồi mới nói:
-        Trong số những việc kinh khiếp, từ giã là việc tệ hại nhất.
Emma nói:
-       Nhưng anh sẽ quay lại. Đây không phải là chuyến đi Randalls duy nhất.
-       À! – anh lắc đầu – tôi không chắc khi nào sẽ quay lại! tôi sẽ cố! đấy sẽ là mục tiêu của tất cả tâm tư và mối quan tâm của tôi ! và nếu mùa xuân này hai bác của tôi đi thành phố .. Nhưng tôi e…mùa xuân rồi họ không đi…tôi e họ không còn thói quen ấy nữa.
-       Buổi dạ vũ của chúng ta sẽ phải bị huỷ bỏ.
-       À! Buổi dạ vũ ấy ! tại sao ta phải chờ đợi ? Tại sao không nắm bắt ngay cơ hội? Đã  bao nhiêu lần hạnh phúc bị huỷ hoại vì lo chuẩn bị, việc chuẩn bị ngu xuẩn! cô đã nói với chúng tôi sự thể sẽ như vậy. Ôi chao ! Cô Woodhouse ạ, tại sao cô luôn đúng như thế ?
-       Thật ra tôi thấy tiếc khi mình đã đúng trong trường hợp này. Tôi thà được vu ivẻ còn hơn là khôn ngoan.
-       Nếu tôi có thể trở lại, chúng ta vẫn có thể tổ chức dạ vũ. Bố tôi hứa chắc như thế . Xin đừng quên lời hứa của cô .
Emma tỏ ra độ lượng .
Anh tiếp :
-       Quả thật là hai tuần đáng nhớ ! mỗi ngày đều đáng quý và thích thú hơn ngày trước ! Mỗi ngày đều khiến tôi thấy yêu mến nơi này hơn bất kỳ nơi nào khác . Quả là hạnh phúc cho những người ở lại Highbury !
Emma cười to :
-       Vì anh đã ngợi khen đủ rồi , bây giờ tôi xin hỏi, lúc mới đến anh có thấy hồ nghi chút nào không ? Có đúng là chúng tôi vượt quá mong đợi của anh không ? Tôi tin là đúng. Tôi tin ban đầu anh không nghĩ sẽ mến chúng tôi . Nếu anh có thiện cảm với Hartfield từ trước thì anh sẽ không phải mất thời gian lâu mới đến .
Anh cười và dù anh có ý phủ nhận, Emma cho rằng sự thật là như cô nghĩ.
-       Anh phải đi sáng nay thật sao ?
-       Vâng. Bố tôi sẽ đến đây , chúng tôi sẽ cùng về nhà rồi tôi đi ngay. Tôi e ông ấy sẽ đến đây bất cứ lúc nào.
-       Anh không thể dành ra năm phút cho cô Fairfax và chị Bates được sao ? Quả là không may ! đầu óc mạnh mẽ hay biện luận của chị Bates có thể củng cố tinh thần anh.
-       Vâng. Tôi đã đến đấy. Khi đi ngang qua nhà họ, tôi nghĩ tốt hơn nên ghé vào. Dấy là việc làm đúng. Tôi định ghé vào ba phút rồi phải ngồi lâu hơn vì chị Bates đi vắng, nên tôi nghĩ không thể nào không chờ cho đến khi chị ấy trở về. Chị ấy là một phụ nữ mà người ta có thể cười cợt, mà người hẳn cười cợt, nhưng không nên khinh rẻ. Tôi nghĩ ta nên vào thăm, và rồi ….
Anh ngập ngừntg, đứng dậy, bước đến khung cửa sổ. Anh nói :
-       Tóm lại là, có lẽ…cô Woodhouse…tôi nghĩ cô hẳn đã hồ nghi…
Anh nhìn cô như thể muốn đọc ý nghĩ của cô . Cô không biết nói gì. Xem dường đây là bước mào đầu có điều gì đấy thật nghiêm túc mà cô không mong muốn. Vì thế, cố gắng, cất tiếng để mong lảnh tránh, cô nhẹ nhàng nói :
-       Anh nghĩ đúng, lẽ tự nhiên là anh nên vào thăm, rồi …
Anh im lặng. Cô tin anh đang nhìn cô , có lẽ đang suy ngẫm về điều cô vừa nói và cố thấu hiểu . Cô nghe anh thở dài. Lẽ tự nhiên là anh có lý do để thở dài. Anh không thể tin rằng cô đang khích lệ anh. Một khoảnh khắc lúng túng trôi qua, anh lại ngồi xuống, rồi trongthái độ cả quyết hơn, anh sống :
-       Có cái gì đó khiến tôi cảm nhận rằng tôi có thể dành cả quãng đời còn lại của mình cho Hartfield. Tâm tư của tôi đối với Hartfield thật là nồng nàn…
Anh ngưng, lại đứng lên, và lộ vẻ bối rối. Anh đã yêu cô hơn là cô nghĩ, và nếu bố cô không xuất hiện, ai có thể biết được chuyện này sẽ kết thúc ra sao ? Ông Weston đi theo, và anh bắt buộc phải trấn tĩnh lại.
Chỉ cần vài phút là qua thử thách. Ong Weston rất nhanh nhẹn khi phải xử lý sự việc và không muốn trì hoãn chuyện không vừa ý khi không thể tránh được, nên ông không thể dự đoán có việc gì đáng ngờ đang xảy ra, chỉ nói :
-       Đã đến lúc phải đi.
Chàng trai trẻ phải nghe theo, và giã từ . Anh nói :
-       Tôi sẽ được an ủi khi nhận được tin tức của mọi người . Tôi sẽ quan tâm đến mọi việc xảy ra ở đây . Tôi đã nhờ bà Weston giữ liên lạc với tôi . Bà đã tử tế mà hứa với tôi . Ôi chao ! Ân sủng của một thông tín viên phụ nữ, khi người ta chỉ thật sự quan tâm đến người vắng mặt ! bà ấy sẽ kể cho tôi nghe mọi chuyện . Qua thư từ của bà ấy tôi sẽ cảm thấy gần gũi trở lại với Highbury.
Một cái bắt tay rất thân tình, một câu « Xin giã từ « chấm dứt lời tâm sự, rồi cánh cửa đóng lại sau khi anh đi ra. Ngắn ngủi thay tin báo, ngắn ngủi thay cuộc gặp gỡ, anh đã ra đi, Emma cảm thấy buồn vì chia tay. Cô dự đoán việc anh ra đi là sự mất mát to lớn cho xã hội bé nhỏ ở đây , nên cô e mình sẽ nuối tiếc quá mức và vương vấn quá mức. Dấy là một sự thay đổi buồn . Từ lúc anh đến , hai người đã gặp nhau hầu như hàng ngày. Sự hiện diện của anh ở Randalls đã mang đến tinh thần phấn khởi trng hai tuần vừa qua. Nỗi mong chờ gặp anh mỗi buổi sáng được đền đáp bằng lòng săn đón của anh, nét sống động của anh, tư cách của anh ! mười lăm ngày trôi qua là những ngày hạnh phúc, thật là buồn khi phải trở lại cuộc sống bình thường ở Hartfield. Dể hoàn tất mọi điều tốt lành khác , anh gần như nói ra rằng anh yêu cô . Tình yêu của anh mãnh liệt hoặc bền lâu như thế nào là chuyện khác , nhưng hiện tại cô không thể ngờ vực tình ý nồng nàn và mối quan tâm có ý thức của anh đối với cô và nghĩ hẳn cô đã một thoáng yêu anh, dù trước giờ cô đã có chủ định ngược lại.
Cô nghĩ thầm « mình hẳn đã yêu. Cảm giác bồn chồn buồn chán, ngu xuẩn như thế này, không con muốn nghĩ làm việc gì và cảm thấy mọi thứ trong ngôi nhà đều tẻ nhạt và vô vị. Mình hẳn đã yêu. It nhất trong vài tuần. Thôi được ! chuyện không hay cho người này là chuyện tốt cho người kia. Sẽ có nhiều người tiếc nuối cho buổi dạ vũ nếu không cho Frank Churchill, nhưng anh Knightley sẽ vui. Anh ấy có thể gần ông William Larkins thân thuộc của anh ấy cả buổi tối nếu muốn « .
Tuy nhiên anh Knightley không ra vẻ vui trong chiến thắng. Anh không thể nói rằng theo ý kiến của mình anh lấy làm tiếc, vì nếu nói thì vẻ tươi vui của anh lại tỏ ra mâu thuẫn. Nhưng anh nói rằng anh lấy làm tiếc vì thấy nhiều người thất vọng, và với vẻ ân cần, anh thêm :
-       Em Emma ạ, em đã có quá ít cơ hội khiêu vũ mà bây giờ lại không may, em quả là không may !
Vài ngày sau, Emma đi gặp Jane Fairfax để xem cô có tiếc nuối thật sự hay không , và thấy thái độ điềm tĩnh của Jane thật là đáng ghét. Tuy nhiên, Jane đang bị bệnh, khiến cho dì cô bảo rằng dù cho có buổi dạ vũ, cô cháu hẳn không thể tham dự. Kể cũng nên lượng thứ mà cho rằng thái độ hờ hững không hợp thời là do tình trạng suy nhược trong cơn bạo bệnh.

Chương 13
Emma tiếp tục tin rằng mình đã yêu, ý nghĩ của cô chỉ thay đổi ở chỗ tình yêu này sâu đậm đến mức nào. Ban đầu cô nghĩ đấy là nồng nàn, rồi sau đấy cho rằng chỉ là thoáng qua. Cô rất vui khi nghe Frank Churchill nói chuyện, và vì anh , càng cảm thấy vui hơn bao giờ khi gặp hai vợ chồng Weston. Cô thường nghĩ về anh và nôn nóng dctin của anh qua một lá thư để được biết anh ra sao, tinh thần anh như thế nào, bà bác bệnh tình ra sao và liệu anh có cơ hội trở lại Randalls vào mùa xuân hay không . Nhưng mặt khác, cô không thể tự nhận mình đang buồn hoặc , sau ngày đầu tiên , đang chán làm việc. Cô vẫn có vẻ bận bịu và vui tươi. Dù anh là người dễ mến, cô vẫn có thể nhận ra khuyết điểm của anh. Hơn nữa ,dù có nghĩ nhiều đến anh, và khi cô ngồi vừa làm việc vừa suy nghĩ ra hàng nghìn cách thức để tiếp tục và chấm dứt mối tình, mường tượng những mẩu đối thoại vui,và vẽ vời những bức thư đầy tình cảm – sau mỗi một việc kết luận của cô là vẫn muốn từ khước anh. Tình yêu giữa hai người sẽ hạ xuống mức tình bạn. Mọi ý tình trièu mến và thu hút là để đánh dấu sự chia tay giữa hai người , nhưng họ vẫn phải chia tay. Khi nghĩ về điều này, cô chợt nhận ra mình đã không thể yêu sâu đậm, bởi  vì dù cho đã có chủ định không bao giờ sống xa ông bố, không bao giờ kết hôn, một tình yêu mãnh liệt chắc chắn đã dày vò tinh thần cô mạnh hơn .
Cô nghĩ thầm ‘Mình thấy không thể dùng từ hy sinh . Trong những lời đối đáp khôn ngoan của mình đã không có ngụ ý gì cho thấy phải hy sinh. Anh ấy không thật sự cần thiết để tạo hạnh phúc cho mình. Thế thì càng tốt . Mình sẽ không tự thuyết phục phải cảm nhận hơn mức mình cảm nhận được . Mình chỉ một thoáng yêu đương thôi. Mình sẽ lấy làm tiếc nếu yêu sâu đậm thêm »
Nói chung, cô thấy hài lòng với ý tình của anh.
Cô nghĩ thầm « anh ấy chắc chắn đã yêu tha thiết, mọi chuyện đều thể hiện rất tha thiết. Khi anh ấy đến một lần nữa , nếu anh ấy vẫn còn yêu, mình phải dè chừng và không khích lệ anh. Nếu không làm thế thì không có gì biện minh được, vì mình đã quyết chí. Không phải do mình tưởng tượng ra anh ấy nghĩ trước giờ mình có ý khích lệ. Không , nếu anh ấy tin mình có ý đáp ứng, anh đã không tỏ vẻ buồn rầu đến thế. Nếu anh ấy nghì anh được khích lệ, dáng vẻ và ngôn từ của anh khi giã từ hẳn phải khác đi. Tuy thế, mình phải đề phòng. Dấy là nếu anh vẫn trung kiên trong tình yêu, nhưng mình không nghĩ thế, mình không mong anh nhất quán hoặc bền chí. Tâm tình của anh là nồng nàn, nhưng mình nghĩ có thể thay đổi. Xét qua mọi điều, mình thấy mừng là đã không mang hạnh phúc của mình ra đánh đố. Sau một thời gian, mình sẽ lấy lạithăng bằng, và rồi những ngày tươi đẹp sẽ qua đi, vì người ta nói ai cũng yêu một lần trong đời, và rồi mình sẽ được buông tha dễ dàng ».
Khi được thư anh viết cho chị Weston, cô đọc với niềm vui và ngưỡng mộ. Thoạt tiên, cô lắc đầu vì nghĩ mình đã đánh giá thấp cảm xúc của mình. Anh viết dài với ngônfr chuẩn mực, thuật lại chuyến đi và tâm tư của anh, biểu lộ mọi  niềm thương mến, cảm kích và tôn trọng theo cung cách tự nhiên. Không có sáo ngữ để cáo lỗi hoặc bày tỏ âu lo, đấy là ngôn từ của cảm xúc thật sự đối với chị Weston. Anh cũng nói đến sự chuyển biến từ Highbury đến Enscombe, đề cập sơ qua sự tương phảnbet hai nơi về đời sống giao tiếp hoặc cho biết anh cảm nhận sâu sắc như thế nào, và đáng lẽ anh phải nói thêm như thế nào nhưng phải kiềm chế cho đúng mực.
Anh không quên nhắc đến tên cô , cô Woodhouse được viết ra vài lần, mỗi lần đều liên quan đến điều gì đấy làm cho cô hài lòng, hoặc khen cô có óc thưởng ngoạn hoặc nhớ đến lời nói của cô . Đến lần cuối, tuy anh viết theo cách giản đơn nhưng cô vẫn nhận ra ảnh hưởng của mình và lời tán dương trong thư. Thêm những dòng chữ viết nén vào một góc thấp « Như bà biết , ngày thứ Ba, tôi không có thời giờ rảnh để đến gặp cô bạn bé nhỏ xinh xinh của cô Woodhouse. Xin bà cho tôi gửi lời cáo lỗi và giã biệt cô ấy « . Emma tin rằng tất cả lời này là dành riêng cho mình. Anh chỉ nhớ đến Harriet như là người bạn của cô . Tin tức về Enscombe không tê hơn hoặc xấu hơn dự đoán : bà Churchill đang bình phục, và anh chưa dám xác định khi nào sẽ trở lại Randalls lần nữa .
Khi trả lại lá thư cho chị Weston, Emma nhận thấy tuy nội dung lá thư làm cho cô hài lòng, ý tình của anh không tỏ ra nồng nàn bền chặt, nên cô nghĩ mình có thể sống mà không có tác giả lá thư và anh có thể sống mà không có cô, ý cô vẫn không đổi: vẫn muốn từ chối anh và bây giờ còn trù định mang đến cho anh niềm an ủi một hạnh phúc. Anh đã nhắc đến Harriet và câu "cô bạn bé nhỏ xinh xinh" khiến cho cô nảy ra ý tưởng là Harriet thay thế cô trong tình cảm của anh. Liệu có thất bại không? Không .đúng là Harriet thua kém anh về mặt kiến thức, nhưng anh đã có ấn tượng với gương mặt khả ái và tính nết đơn giản của cô bé, và cô bé được thuận lợi về mặt gia thế và quan hệ.
Emma nghĩ thầm "Mình không nên vương vào chuyện này. Mình không nên nghĩ tới nó. Ức đoán rằng thế là nguy hiểm. Nhưng chuyện lạ lùng vẫn xảy ra. Khi chúng ta còn nghĩ về nhau nữa, đấy sẽ là cách chúng ta xác nhận tình bạn vô tư thật sự mà chúng ta có thể vui lòng đón nhận".
Cảm thấy thoả nguyện cho Harriet là đúng tuy rằng tốt hơn là để cho vọng tưởng tự phát huy, bởi vì có sự việc tệ hại. Vì lẽ người ta đã chuyển sự chú ý từ việc hứa hôn của anh Elton sang chuyến thăm viếng của Frank Churchill, bây giờ khi Frank Churchill đã ra đi, chuyện anh Elton trở lại trên đầu môi trót lưỡi của mọi người o Highburry, anh đã định ngày cử hành hôn lễ. Chẳng bao lâu, anh sẽ trở về với họ, lần này có thêm cô dâu. Sau khi bàn tán về lá thư thứ nhất từ Enscombe, người ta quay sang "Anh Elton và cô dâu" và quên bẵng Frank Churchill. Emma cảm thấy chán ngán khi nghe chuyện. Cô đã có ba tuần lễ được nhẹ nhàng và lánh xa anh Elton, còn tâm tư của Harriet đang dần ổn định. Khi họ lo tổ chức buổi dạ vũ của ông Weston, không ai chú tâm đến chuyện gì khác, nó bây giờ rõ ràng là Harriet không giữ được tĩnh tâm với những gì sắp xảy ra – cỗ xe cuới, hồi chuông giáo đường và mọi việc khác.
Harriet tội nghiệp đang bị xáo động tinh thần, cần được Emma dẫn giải, xoa diụi và chăm chút. Emma nghĩ rằng mình không thể làm được nhiều cho cô bé, rằng Harriet cần khéo léo và nhẫn nhục, nhưng khó cứ thuyết phục mãi mà không tạo ra kết quả nào, khó được đồng tình khi ý kiến hai người không giống nhau.
Harriet lắng nghe một cách thụ động, rồi nghĩ "Đúng là thế, đúng như cô Woodhouse đã diễn tả, không đáng để bận tâm, mình không nên nghĩ ngợi nữa". Nhưng cô không thể nghĩ đến việc khác, rồi chỉ nửa giờ sau cô lại xao động vì nhà Elton như trước.
Cuối cùng Emma tìm luận cứ khác.
-       Harriet ạ, khi em càng bận tâm và khổ sở vì việc anh Elton kết hôn thì chị càng tự trách mình thêm. Chị biết đấy là do lỗi của chị. Em nên biết chị vẫn chưa quên điều ấy. Khi tự dối mình, chị đã làm việc tệ hại là dối em, và chị vẫn mãi chịu dằn vặt. Đừng nghĩ chị đang quên.
Harriet xúc động đến nỗi chỉ thốt lên ít tiếng cảm thán.
Emma tiếp tục:
-       Chị khuyên em tự vực mình lên không phải là vì chị; nghĩ ít hơn và nói ít hơn về anh Elton không phải vì chị mà vì em. Chị mong mỏi như thế vì có những việc quan trọng hơn sự thoải mái của chị: tập tự chủ, nghĩ về bổn phận của em, giữ mình cho đúng mức, tránh để người khác nghi ngờ về mình, giữ gìn sức khoẻ, và lấy lại an bình trong tâm hồn, đấy là những động lực mà chị muốn em theo đuổi. Đấy là quan trọng, và chị lấy làm tiếc vì em không thấy là quan trọng. Việc tránh cho chị dằn vặt chỉ là thứ yếu. Chị muốn em tránh cho em khỏi khổ sở. Chị hy vọng em không quên mình phải làm gì.
Lời kêu gọi đến niềm thương yêu của cô bé có hiệu quả hơn bất kỳ việc gì khác, ý nghĩ mình thiê'như cảm kích và suy xét đối với cô Woodhouse – người mà Harrriet rất yêu mến – khiến cho cô bé cảm thấy khổ sở trong một thời gian, và khi bình tĩnh lại cô nhận ra đúng sai.
-       Chị, người bạn thân nhất trong đời em, mà em lại thờ ơ! Không có ai được như chị! em quan tâm đến chị hơn bất cứ ai khác ! Ôi chao! Chị Woodhouse, em đã phụ lòng chị!
Những ngôn từ như thế, cộng thêm mọi dáng vẻ và cử chỉ, làm cho Emma thương mến Harriet hơn bao giờ hết, càng trân trọng tình cảm của Harriet hơn bao giờ.
Sau đấy , cô tự nhủ "Không có gì cuốn hút bằng con tim thuỳ mị. Con tim nồng nàn và hiền hoà, cùng với tính cách có tình cảm và cởi mở, còn tốt hơn là cái đầu thông suốt. Chính vì có con tim hiền hoà mà ông bố thân yêu của mình được nhiều người thương mến, mà ông dồn tình thương cho Isabella. Mình không được như Isabella, nhưng mình biết đánh giá cao và tôn trọng ông. Harriet còn khá hơn mình về sự cuốn hút. Harriet thân yêu! Chị không muốn đánh đổi em cho người bạn gái có tinh thần tỉnh táo nhất, tầm nhìn xa nhất và óc phán đóan nhất. Ôi chao! Cái cô Jane Fairfax lãnh đạm! Harriet đáng giá gấp trăm lần. Cô bé sẽ là một người vợ đáng quý, vợ của một người nhạy cảm. Mình không muốn nêu ra tên ai, nhưng người chọn Harriet thay cho Emma sẽ được hạnh phúc".

Chương 14
Cô Elton xuất hiện lần đầu tiên ở nhà thờ. Tuy tinh thần mộ đạo  bị xáo trộn, tính hiếu kỳ của thiên hạ vẫn không được thoả mãn khi chỉ quan sát cô dâu ngồi ở hàng ghế hành lễ. phải chờ sau khi thăm viếng qua lại theo xã giao mới xác định được có phải đúng là cô thật xinh, hoặc khá xinh, hoặc chả xinh gì cả.
Không đến nỗi hiếu kỳ mà chỉ do tính kiêu hãnh hoặc mực thước, Emma không muốn là người cuối cùng đến gặp cô Elton. Emma có chủ ý cho Harriet đi cùng, nói rằng để chuyện buồn đi qua càng nhanh càng tốt.
Emma không thể bước vào ngôi nhà ấy lần nữa, ngồi trong gian phòng ấy lần nữa nơi ba tháng trước đây cô đã dùng mưu mẹo giả vờ cột lại sợi dây giày, mà không hồi tưởng. Hàng nghìn ý nghĩ phiền toái sẽ trở lại: những lời khen tặng, trò đố chữ, những sai lầm tệ hại. Không nên cho rằng Harriet không nhớ đến, nhưng cô bé trấn tĩnh khá giỏi, chỉ nhợt nhạt một chút và im lìm. Chuyến viếng thăm diễn ra ngắn ngủi vì tâm trạng bối rối và bận rộn, đến nỗi Emma không thể có ý kiến kết luận về cô Elton và không có cơ hội cho ý kiến ngoài cách nói tầm phơ như "ăn mặc thanh lịch, rất dễ nhìn".
Emma không thật sự thích cô Elton, Emma không vội tìm khuyết điểm, nhưng nghĩ không có vẻ thanh lịch – cởi mở thì có nhưng không thanh lịch. Cô nhận thấy với tư cách một phụ nữ trẻ, một người xa lạ, một cô dâu, thì cô Elton quá cởi mở. Ngoại hình cô trong khá đẹp, gương mặt không phải là không xinh, nhưng dáng vẻ giọng nói, cử chỉ thì không thanh lịch.
Còn về anh Elton, thái độ của anh không có vẻ, nhưng không, cô không muốn kết luận quá vội vã về thái độ của anh. Một chú rể lúc nào cũng  bối rối  khi tiếp khách đến thăm xã giao, nên cần độ lượng với anh. Cô dâu được lợi hơn, có thể nhờ lụa là và tính cả thẹn, trong khi chú rể chỉ trông cậy vào ý thức. Khi xét đến việc anh Elton đang ngồi trong cùng một gian phòng với người mà anh vừa cưới, thêm người mà anh đã muốn cưới, thêm người đã được trông chờ anh sẽ cưới, Emma nghĩ lẽ tự nhiên là anh trông không được linh lợi và thoải mái.
Sau khi họ ra về, chờ mãi không nghe chị bạn mình nói gì, Harriet đành nói:
-       À chị Woodhouse, - cô thở dài – Chị nghĩ  gì về cô ấy ? Cô ấy trông có hấp dẫn không ?
Câu trả lời của Emma có chút ít lưỡng lự:
-       À, rất…rất dễ mến…
-       Em nghĩ cô ấy đẹp, khá đẹp.
-       Ăn mặc rất đẹp, chiếc áo đó trông khá thanh lịch.
-       Em nghĩ không lạ gì mà anh ấy yêu cô.
-       Ôi chao! Không, không có gì lạ cả. Cô ấy có gia sản khá, thế là hợp với anh.
-       Em dám nói… - Harriet lại thở dài – Em dám nói cô ấy rất yêu anh.
-       Có lẽ, nhưng không phải anh nào cũng cưới được người yêu mình nhất. Có lẽ cô Hawkins mong mỏi một tổ ấm, và nghĩ cô có điều kiện để đạt được.
Harriet sôi nổi nói:
-        Vâng, đúng thế, không ai khác có điều kiện tốt hơn. Em thành thực mừng cho hai người. Và bây giờ, chị ạ, em không ngại gì mà gặp lại họ. Khi đã kết hôn, anh ấy trở thành con người khác. Chị ạ,  chị không cần phải lo lắng, em có thể ngồi nhìn anh ấy mà không khổ sở gì cả. Thấy anh không bỏ phí cuộc đời mà an tâm! Cô ấy có vẻ là một phụ nữ quyến rũ, xứng đôi với anh ấy. Một người hạnh phúc!
Khi hai vợ chồng Elton đến thăm trả lễ, Emma đã có chủ định. Cô có thể quan sát họ mà có xét đoán đúng hơn. Vì lẽ Harriet không có mặt ở Hartfield còn ông bố bận tiếp anh Elton, cô có khoảng mười lăm phút trò chuyện với vợ anh. Mười lăm phút đủ cho thấy rằng vợ anh là một phụ nữ phù phiếm, rất tự mãn và nghĩ mình là quan trọng, muốn tự đề cao nhưng qua thái độ cho thấy không được giáo dục tốt, rằng tất cả ý tưởng của cô là do từ một giai cấp và từ một cách sống, rằng nếu cô không phải ngu xuẩn thì là kém hiểu biết, và rằng chắc chắn những mối giao tiếp của cô sẽ không có lợi cho anh Elton.
Harrriet hẳn xứng đôi với anh hơn, nếu không được khôn ngoan, cô bé vẫn có thể làm cầu nối cho những quan hệ tốt cho anh. Đàng này, cô Hawkins chỉ là người nổi nhất trong gia tộc cô này. Ông anh rể sống gần Bristol là niềm tự hào của họ, còn vị thế và các cỗ xe là niềm tự hào của ông ta.
Chủ đề trao đổi đầu tiên là Maple Grove, như cô Hawkins nói là "nơi cư trú của anh Suckling tôi", ý so sánh giữa Hartfield và Maple Grove. Nông trang Hartfield nhỏ nhưng ngăn nắp và xinh đẹp, ngôi nhà trông hiện đại và khang trang. Cô Elton tỏ vẻ có ấn tượng với gian phòng rộng, cửa ra vào, và tất cả những gì cô có thể trông thấy hoặc tưởng tượng. Rất giống như Maple Grove! Cô thấy ấn tượng vì hai nơi trông giống nhau! Gian phòng này có hình dạng và kích thước như phòng buổi sáng ở Maple Grove, là phòng mà người chị thích nhất. Rồi cô kêu đến anh Elton để được phụ hoạ, và nói mình tưởng như đang ngồi ở Maple Grove.
Cô Hawkins nói:
-       Còn cầu thang, cô biết không, khi tôi bước vào đây, tôi nhận thấy giống như cầu thang đàng ấy, cũng cùng vị trí trong ngôi nhà. Tôi rất lấy làm lạ! Cô Woodhouse ạ, tôi rất thích cầu thang như thế này, làm cho tôi nhớ đến Maple Grove mà tôi rất yêu mến. Tôi đã trải qua nhiều tháng hạnh phúc ở đấy!
Cô thở dài một cách đầy tình cảm rồi nói tiếp:
-       Đúng đấy là một nơi chốn quyến rũ. Ai đã thấy qua đều có ấn tượng về vẻ đẹp ở đó, nhưng đối với tôi, đấy là quê nhà ấm cúng. Cô Woodhouse ạ, mỗi khi cô chuỷên dịch nơi chốn như tôi, cô sẽ hiểu mình vui thích đến thế nào khi gặp cái gì đó giống như cái mình đã  bỏ lại đàng sau. Tôi luôn nói rằng đấy là một trong những bất lợi của hôn nhân.
Emma cố đáp lời nhẹ nhàng, nhưng như thế cũng đủ cho cô Elton vốn thích mình nói cho mình nghe.
-       Thật giống Maple Grove! Mà đấy không chỉ là ngôi nhà. Theo tôi nhận xét thì khung cảnh cũng giống. Những cây nguyệt quế ở Maple Grove cũng sum suê như ở đây, và tán lá cũng khá giống – phủ rộng mặt sân cỏ. Tôi nhìn thoáng qua một cây to đẹp, với băng ghế chung quanh đúng như trong đầu tôi nghĩ đến ! Anh chi .của tôi sẽ mê thích chốn này. Những người có vườn cây cảnh rộng luôn được vui với những gì có cùng kiểu.
Emma nghĩ tâm tư này là không chân thật. Cô biết người có vườn cây cảnh rộng không cần biết đến vườn cây cảnh của bất kỳ ai khác, nhưng cô thấy không đáng chỉ trích sai sót thô thiển như thế, nên chỉ trả lời:
-        Khi cô nhìn thấy thêm vùng này, tôi e cô sẽ nghì là đã nói quá đáng về Hartfield. Surry có đầy những cảnh đẹp.
-       À  vâng, tôi biết. Người ta gọi đấy là khu vườn của nước Anh, như cô đã biết. Surry là khu vườn của nước Anh.
-       Vâng, nhưng chúng ta không nên tự mãn vì điều ấy. Tôi tin có nhiều vùng cũng được gọi là khu vườn của nước Anh, giống Surry.
Với nụ cười tự đắc, cô Elton trả lời:
-       Không, tôi nghĩ không phải. Tôi chưa từng biết có hạt nào ngoại trừ Surry được gọi như thế.
Emma im lặng.
Cô Elton tiếp:
-       Anh chị tôi hứa sẽ đến thăm chúng tôi vào mùa xuân, hoặc chậm lắm là vào mùa hè, và đấy sẽ là lúc chúng tôi đi du lịch khám phá. Khi họ đến đây, chúng tôi sẽ du lịch khám phá khắp nơi. Dĩ nhiên là họ sẽ có cố xe lớn đủ để chở bốn người, vì thế không cần đến xe của của chúng tôi cũng đủ khám phá những cảnh đẹp. Vào mùa xuân và mùa hè, họ ít khi đi bằng xe ngựa nhỏ của họ. Khi gần đi, tôi sẽ yêu cầu họ dùng cỗ xe lớn, tiện lợi hơn. Cô Woodhouse ạ, như cô biết, khi người ta đến vùng đẹp như thế này dĩ nhiên là người ta muốn tham quan càng nhiều càng tốt và anh Suckling rất mê du lịch khám phá . Vào mùa hè qua, chúng tôi đã đi King'sợ - Weston hai lần theo cách ấy, thật là thích, ngay sau khi có cỗ xe lớn đầu tiên. Tôi đoán cô có nhiều nhóm đi du lịch khám phá như thế ở đây, có phải thế không hở cô Woodhouse?
-       Không, ở ngay vùng này thì không có. Chúng tôi thích đi xa hơn để tham quan cảnh đẹp nổi tiếng có sức quyến rũ những người đam mê khám phá như cô nói. Ở đây là những người trầm lặng, phần lớn thích ở nhà thay vì đi chơi nhiều đây đó.
-       À, không gì bằng ở nhà để được thoải mái. Không ai gắn bó với cuộc sống trong nhà như tôi. ở Maple Grove, người ta ai cũng biết thế. Nhiều lần, mỗi khi chuẩn bị đi Bristol, Selina đều nói "Tôi không thể kéo cô ấy ra khỏi nhà. Tôi rất muốn đi dù ghét bị gò  bó torng cỗ xe mà không có bạn đồng hành, nhưng Augusta vì có sở thích riêng mà không bao giờ chịu bước chân ra ngoài khu vườn". Nhiều lần chị ấy nói như thế, nhưng dù vậy tôi không cổ vũ việc giam mình hoàn toàn. Trái lại, tôi nghĩ người ta không nên tự cô lập khỏi xã hội bên ngoài, mà nên hoà mình với thiên hạ theo cung cách đúng mực, không quá đáng mà cũng không quá gò bó. Tuy nhiên cô Woodhouse ạ, tôi hoàn toàn hiểu được tình cảnh của cô – cô Elton liếc nhìn qua ông Woodhouse – Sức khoẻ của ông không được tốt. Tại sao ông ấy không đi Bath? Đúng là ông ấy nên đi. Tôi có lời đề nghị với cô. Tôi cam đoan với cô là sẽ có lợi cho sức khoẻ của ông Woodhouse.
-       Trước đây, hơn một lần bố tôi đã có thử nhưng không thấy có lợi gì. Còn ông Perry, mà hẳn cô đã rõ, cho rằng bây giờ không ích gì mà đi đến đấy.
-       À, thế thì thật tiếc. Cô Woodhouse, tôi cam đoan là nếu nước ở đấy hợp với người thì sẽ giúp ích được nhiều. Khi tôi còn sống ở Bath, tôi đã thấy nhiều trường hợp như thế! Đó còn là nơi chốn tươi vui nên tôi nghĩ sẽ giúp nâng cao tinh thần ông Woodhouse, vì tôi hiểu đôi lúc tinh thần người cao tuổi có xuống thấp. Nhiều người hiểu những lợi điểm của Bath đối với giới trẻ. Vì cô sống biệt lập, cô sẽ thấy nơi này có sức hấp dẫn, và tôi có thể giới thiệu để cô giao du với những người tốt nhất ở đấy. Chỉ cần tôi biên ít chữ là cô sẽ có thêm vài bạn hữu. Bạn thân của tôi – bà Partridge, người luôn cho tôi ở nhờ mỗi khi tôi đến Bath – sẽ rất vui mà đón tiếp cô, và là người thích hợp để đưa cô đi giao tiếp.
Đến đây là những gì Emma có thể chịu đựng mà không tỏ ra thất lễ. Cứ nghĩ đến việc mang ơn cô Elton trong buổi sơ kiến – đi giao tiếp dưới quyền bảo hộ của một bà bạn của cô Elton – có lẽ là một quả phụ thô lỗ, táo tợn sống nhờ việc cho thuê phòng trọ! Đúng là phẩm giá của cô Woodhouse, của Hartfield, đã bị hạ thấp!
Tuy thế, Emma vẫn không lên tiếng phản bác, mà chỉ ngỏ lời cám ơn một cách lạnh nhạt, nói rằng nhà cô không có ý định đi Bath, và co không tin nơi ấy hợp với sức khoẻ của cô hơn là với ông bố. Và rồi, vì không muốn nghe thêm lời lẽ xúc phạm, cô chuyển sang đề tài khác:
-        Cô Elton, tôi chưa hỏi cô có thích âm nhạc hay không. Trong những trường hợp như thế này khi có người mới đến nhập cư, người ta thường tìm hiểu nét đặc sắc trước, và từ lâu Highbury đã biết cô chơi nhạc rất hay.
-       Ôi chao! Không, tôi phải phủ nhận lời khen ấy. Tôi mà chơi nhạc hay à? Trái ngược lại, cô tin tôi đi. Hãy xét xem những người nói như thế thiên vị ra sao. Tôi có cá tính yêu thích âm nhạc – rất yêu thích – và bạn bè tôi nói tôi không thiếu trình độ thưởng thức, nhưng về những mặt khác tôi phải là người chơi nhạc rất tồi. Cô Woodhouse ạ, tôi biết rõ cô chơi nhạc rất hay. Xin co tin rằng tôi rất lấy làm mãn nguyện, thoải mái và thích thú khi nghe sẽ được quen  biết với người chơi nhạc hay như cô. Tôi không thể nào sống mà không có âm nhạc. Đối với tôi, đây là điều cần thiết của cuộc sống. Sau khi đã giao du với bạn hữu rất giỏi về âm nhạc ở cả Maple Grove và Bath, bây giờ đúng là tôi phải hy sinh. Tôi thành thực nói như thế với anh E. Khi anh ấy bàn về mái ấm tương lai của hai chúng tôi, tôi e mình phải buồn vì xa những bạn hữu đó. Còn ngôi nhà không được thoải mái – anh ấy đã biết tôi quen sống ra sao – dì nhiên anh đã không vô tâm. Khi anh ấy  bàn bạc với tôi, tôi thành thực nói rằng đấy là cuộc sống mà tôi sẽ lìa bỏ - những buổi tụ họp, dạ vũ, nhạc kịch – vì tôi không ngại . Vì tôi được ơn phước có nhiều thiên bẩm, cuộc sống ấy không thiết yếu đối với tôi. Tôi có thể xoay sở mà không có nó. Đối với người không có thiên bẩm thì là chuyện khác, nhưng thiên bẩm giúp tôi được tự chủ. Còn về những gian phòng nhỏ hơn so với cuộc sống của tôi trước đây thì tôi thật sự không quan tâm. Tôi mong dù có hy sinh như thế tôi vẫn sống được. Tôi đã quen với cách sống xa hoa ở Maple Grove, nhưng tôi có sống cho anh ấy an tâm là hai cỗ xe hoặc những gian phòng rộng không phải là cần thiết để tạo hạnh phúc cho tôi. Tôi cho thế. Nhưng thành thực mà nói, tôi nghĩ mình không thể sống mà không có bạn hữu về âm nhạc. Tôi thích nghi với mọi điều kiện khác, nhưng nếu không có âm nhạc thì cuộc sống đối với tôi sẽ là trống rỗng.
Emma mỉm cười:
-       Hẳn anh Elton đã không ngần ngại mà dám trấn an cô là cư dân Highbury rất giỏi âm nhạc, và tôi mong anh ấy có thể được tha thứ vì nói quá sự thật, xét qua động cơ của lời nói dối.
-       Không phải đâu. Thâm tâm tôi không nghi ngờ gì cả. Tôi lấy làm vui với những mối quen biết mới như thế này. Tôi mong chúng ta sẽ có những buổi hoà nhạc nhỏ và hay ho với nhau. Cô Woodhouse ạ, tôi nghĩ cô và tôi sẽ thành lập một câu lạc bộ âm nhạc và tổ chức họp mặt hàng tuần ở nhà cô, hoặc nhà chúng tôi. Kế hoạch này hay đấy chứ? Tôi nghĩ chẳng bao lâu sẽ có nhiều người đồng tình. Loại hình sinh hoạt như thế là rất tốt cho tôi vì tạo cơ hội cho tôi tập dượt. Cô biết đấy. phụ nữ có gia đình thường chịu nhiều thiệt thòi. Khi đã có năng khiếu thì khó mà bỏ chơi nhạc.
-       Nhưng cô rất yêu thích âm nhạc thì hẳn phải chịu thiệt thòi chứ nhỉ?
-       Tôi mong không phải thế, nó thật sự là khi tôi nhìn quanh đám bạn bè mình thì tôi run sợ. Selina đã bỏ vắng âm nhạc – không bao giờ đụng đến đàn nữa – dù chị ấy chơi rất hay. Trong cùng hoàn cảnh là bà Jeffereys, trước đây là cô Clara Partridge – và hai ch. Em nhà Colman, bây giờ là bà Bird Cooper và bà James Cooper, và còn nhiều người nữa mà tôi không nhớ hết. Nói thật như thế đủ cho tôi hoảng sợ. Tôi thường lấy làm tức giận cho Selina, nhưng bây giờ tôi bắt đầu hiểu rằng một phụ nữ có gia đình phải chăm lo nhiều việc. Chỉ buổi sáng nay tôi đã mất cả nửa giờ chịu giam mình làm việc với gia nhân.
Emma nói:
-       Nhưng dần dà công việc sẽ đi vào nề nếp.
Cô Elton cười:
-        À, ta chờ xem.
Vì đã quyết chí từ bỏ âm nhạc, Emma không nói gì thêm.
Sau một khoảng khắc tĩnh lặng, cô Elton chọn đề tài khác:
-       Chúng tôi đã đến thăm Randalls, được gặp cả hai vợ chồng, hai người tỏ ra rất dễ mến./ tôi rất thích họ. Ông Weston tỏ ra là người tuyệt vời mà tôi rất quý. Còn chị ấy đúng là người tốt, có nét gì đó như mẹ hiền với lòng tử tế thu phục cảm tình của tôi ngay. Chị ấy là bảo mẫu của cô trước đây phải không?
Emma quá kinh ngạc nên không thể lên tiếng ngay, nhưng cô Elton không đợi câu trả lời mà nói tiếp:
-       Được biết như thế, tôi ngạc nhiên thấy chị ấy giống như phụ nữ quý phái. Nhưng chị ấy thật sự có tư cách tốt.
Emma nói:
-       Chị Weston có cách cư xử đặc biệt tốt. Tính mực thước, giản đơn và tao nhã khiến cho cách cư xử ấy trở thành mẫu mực cho bất kỳ phụ nữ trẻ nào.
-       Cô đoán xem ai đến khi chúng tôi ở đấy?
Emma cảm thấy khó hiểu. Giọng điệu như là nói đến người quen cũ: làm thế nào cô đoán được?
Cô Elton tiếp:
-       Knightley! Chính là Knightley! May mắn phải không? Bởi vì ngày nọ anh đến thăm chúng tôi thì tôi đi vắng. Trước đây tôi chưa gặp anh ấy lần nào ,thế nên tôi rất tò mò muốn biết vê` một người bạn của anh E. Anh ấy thường nhắc đến "anh bạn Knightley của anh", đến nỗi tôi nóng lòng muốn gặp anh ấy, và tôi muốn chứng tỏ đức lang quân của tôi là đúng khi nói rằng anh không có gì xấu hổ về người bạn cả. Knightley xứng đáng là quý ông. Tôi rất mến anh ấy. Tôi nghĩ anh ấy dúng là giống như một quý ông.
Vui thay, đến đây là lúc giã từ. Hai vợ chồng Elton ra về và Emma được dễ thở.
Emma thầm than van "Một phụ nữ không thể chịu nổi. Còn tệ hơn mình nghĩ. Hoàn toàn không thể chịu nổi. Knightley! Mình không thể tin được. Knightley! Trước đây chưa được gặp anh ấy lần nào mà đã gọi Knightley! Lại còn nhận ra anh ấy là quý ông! Một người mới phất, thô lỗ, cùng anh E. Của cô ta, cùng đức lang quân của cô ta, cùng gia sản của cô ta, cùng thiên bẩm của cô ta, cùng thái độ kỳ vọng hợm hĩnh và cảnh vẻ hạ cấp. Rồi còn nhìn ra Kinghtley là quý ông ! mình không nghĩ anh sẽ đáp lại lời khen và nhìn ra cô ta là quý bà. Không thể tin được! rồi còn đề xuất hợp nhau thành lập một câu lạc bộ âm nhạc! người ta có thể tưởng tượng cô ta và mình là đôi bạn tri âm! Còn ý nghĩ về chị Weston nữa! tỏ vẻ ngạc nhiên là người đã nuôi nấng mình lại giống như phụ nữ quý phái. Tệ hại và tệ hại hơn. Mình chưa bao giờ gặp người như thế. Không thể tưởng tượng được! Hartfield bị hạ thấp theo mọi cách so sánh. Ôi chao! Nếu có mặt ở đây, Frank Churchill sẽ nói với cô ta ra sao? Anh hẳn sẽ nổi giận và phân tán tư tưởng! Còn mình ở đây hiện đang nghĩ về anh. Lúc nào cũng là người đầu tiên mà mình nghĩ đến! Frank Churchill thường xuất hiện trong ý nghĩ của mình!
Những ý nghĩ tiếp nối diễn ra trong đầu óc cô, trong khi ông bố đã tiễn khách và trở vào, cô đã tập trung được đầu óc để nghe ông nói. Ông nói một cách thận trọng:
-       À con yêu ạ, xét qua việc ta chưa hề gặp cô ấy lúc trước, cô ấy xem chừng là một phụ nữ trẻ rất xịnh và ta tuổi nước ấy rất mến con\ .cô ấy nói có phần nhanh. Chỉ cần nói nhanh một tí là tai bố đã nhức nhối. Nhưng bố nghĩ mình đã giữ lịch sự. Bố không thích nghe giọng nói chói tai, và không ai nói như con và chị Taylor tội nghiệp. Tuy nhiên, cô ấy xem dường như là một phụ nữ trẻ sốt sắng có tư cách khá, và chắc chắn sẽ là người vợ tốt của anh ấy. Dù rất bố nghĩ anh ấy đừng kết hôn thì tốt hơn. Bố đã giải thích lý do tại sao không thể đi viếng họ vào dịp hạnh phúc này. Bố nói bố hy vọng sẽ đi vào mùa hè. Nhưng đáng lẽ trước đây bố phải đi. Không đi thăm cô dâu là việc thiếu sót. Ôi! Như thế cho thấy bố đã già yếu như thế nào! nhưng bố không thích đi qua khúc rẽ vào đường làng Vicarage.
-       Con tin lời tạ từ của bố được chấp nhận. Anh Elton biết rõ bố mà.
-       Đúng, nhưng một phụ nữ trẻ - một cô dâu – đấy là chuyện khác. Bố phải đi thăm cô ấy nếu có thể. Mình đã thiếu sót.
-       Nhưng bố yêu ạ, bố không quen việc tham dự hôn lễ, vì thế tại sao bố lo lắng phải đi thăm một cô dâu? Không ai khuyên bố phải làm thế. Nếu bố làm ra vẻ quan trọng thì chỉ khuyến khích thêm người kết hôn.
-       Không con ạ, bố không bao giờ khuyến khích ai kết hôn nhưng bố luôn mong tỏ phép lịch sự đối với một phụ nữ - đặc biệt là một cô dâu – mà không bao giờ nên bỏ sót. Mình đã nợ thêm cô ấy. Con yêu ạ, con biết không, một cô dâu lúc nào cũng cần có người đưa đón chăm sóc, dù cho người kia là ai.
-       Này bố ạ, nếu đấy không phải là sự khuyến khích kết hôn thì con không biết gọi là gì. Và con không bao giờ trông mong bố giăng ra cái bẫy phù phiếm với một phụ nữ trẻ như thế.
-       Con yêu, con không hiểu bố. Đây chỉ là chuyện xã giao thông thường và không liên quan gì đến việc khích lệ người ta kết hôn.
Emma đã khích lệ nó nta kết hôn. Bố cô càng thêm lo lắng và không thể hiểu cô. Đầu óc cô quay lại những hành động xúc phạm của cô Elton, và trong một thời gian dài, rất dài, cô còn vương vấn mãi.

Chương 15
Dựa theo những gì xảy ra tiếp theo, Emma vẫn giữ nguyên quan điểm về cô Elton. Emma đã quan sát khá chính xác. Giống như lúc gặp nhau lần thứ hai, giống như mỗi khi hai người gặp lại, cô Elton vẫn thế: tự cho mình là quan trọng, tự phụ, thiếu hiểu biết, và thiếu giáo huấn. Cô Elton có vài nét xinh xắn và một ít thành tựu nhưng óc phán đoán cũng kém đến nỗi cho rằng mình được sinh ra với kiến thức ưu việt so với người khác, để khai hoá vùng còn sơ khai, rồi còn tự cho mình lúc chưa chồng giữ vị thế mà chỉ lúc có chồng càng vượt trội.
Không có lý do cho rằng anh Elton nghĩ khác vê` vợ anh. Dường như anh không chỉ hạnh phúc với cô, mà còn tự hào. Anh có vẻ tự đề cao mình đã đưa đến Highburry một phụ nữ như thế, mà ngay cả cô Woodhouse cũng chưa bằng. Phần lớn những người mà vợ anh mới quen vốn có xu hướng ngợi khen hoặc không có thói quen phê phán, noi theo gương thiện ý của bà Bates hoặc luôn cho rằng cô dâu phải là khôn ngoan và dễ mến như cô đã tự bày tỏ. Thế là họ đều hài lòng, đến nỗi lời khen ngợi của Elton lan truyền từ người này sang người khác. Cô Woodhouse không phản bác mà chỉ lặp lại nhận xét ban đầu "dễ nhìn, ăn mặc thanh lịch".
Theo một khía cạnh, cô Elton còn trở thành tệ hơn là lúc đầu. Những cảm nghĩ của cô đối với Emma đã thay đổi. Có lẽ khó chịu vì không được khích lệ để thân thiết thêm, nên đến phiên cô đổi ra lạnh nhạt và xa cách dần. Dù Emma đồng lòng với mối quan hệ như thế, cô vẫn thêm ác cảm vì chủ ý dẫn đến tình trạng này. Thái độ của hai vợ chồng Elton đều tỏ ra khó chịu với Harriet , đều có ý nhạo báng và phớt lờ cô bé. Emma đã mong Harriet chóng thoát qua khỏi cơn đau khổ, nhưng cảm nhận về hành vi như thế càng làm cho hai cô bực tức thêm. Harriet tội nghiệp đã yêu mà không so đo thắc mắc gì về điều kiện hôn nhân, còn vai trò của Emma trong vụ việc khiến cô bé trông kém cỏi và anh ta trông mềm yếu của là lý do. Dĩ nhiên cô là đối tượng cho cả hai cùng ghét bỏ. Khi hai người không còn gì để nói, họ dễ dàng quay sang đối xử tệ với cô Woodhouse, và thái độ thù nghịch mà họ không dám thể hiện công khai thì lại được thể hiện mà khinh khi cô Harriet.
Ngay từ đầu, cô Elton tỏ ra mến thích Jane Fairfax. Cô có cảm tình với một phụ nữ trẻ không phải là do ác cảm với một phụ nữ trẻ khác, mà ngay từ đầu đã là như thế. Cô không chỉ hài lòng với việc bỉêu lộ tình cảm tự nhiên và hợp lý, nhưng nếu không có sự xúi giục, hoặc khẩn khoản, hoặc đặc ân thì hẳn cô không làm quen với Jane. Trước khi mất tín nhiệm nơi cô Elton và vào lúc hai người gặp gỡ lần thứ ba, Emma nghe tất cả cảm nghĩ hào hiệp của cô Elton:
-       Cô Woodhouse ạ, cô Jane Fairfax thật là quyến rũ. Tôi rất mến cô ấy. Một người hiền hậu, thật mềm mỏng và giống như quý bà, và còn có những tài năng như thế ! tôi nghĩ cô ấy có những tài năng xuất chúng. Tôi không ngần ngại gì mà cho rằng cô ấy chơi nhạc rất hay. Tôi biết khá nhiều về âm nhạc để cả quyết về việc này. Ôii chao! Cô ấy thật là quyến rũ!cô hẳn chế nhạo tôi đã nồng nhiệt, nhưng tôi chỉ sống đến Jane Fairfax. Và hoàn cảnh của cô ấy đã được xếp đặt để tạo ảnh hưởng! cô Woodhouse ạ, chúng ta nên nỗ lực để làm điều gì đấy cho cô ấy. Chúng ta nên nâng đỡ cô ấy. Tài năng như thế không nên để bị uổng phí. Tôi tin cô đã nghe qua hai câu thơ đầy cuốn hút:
 "nhiều đoá hoa nở không ai ngắm
Uổng cho mùi hương trong gió khô".
Chúng ta không nên để tình trạng tương tư, xảy ra cho Jane Fairfax hiền hậu.
Emma bình thản trả lời:
-        Tôi nghĩ không đáng lo. Khi cô đã hiểu thêm về hoàn cảnh của cô Fairfax thì biết được lai lịch của cô ấy, cô sẽ thấy tài năng của cô ấy không bị uổng phí với ông bà Đại tá Campbell.
-       Nhưng cô Woodhouse thân yêu ạ, cô ấy hiện không còn hoạt động tích cực, bị chìm trong bóng tối, bị mai một. Dù cô ấy có những lợi điểm gì nơi nhà Campbell bây giờ lợi điểm đã hết. Tôi nghĩ cô ấy nhận ra điều này. Cô ấy rất rụt rè và kín miệng. Người ta có thể nhận ra cô thiếu người khích lệ. Tôi càng mến cô ấy về điều này. Tôi phải nói thật đấy là do tự tôi đề nghị. Tôi thích cổ vũ cho tính kín miệng, và tôi tin chắc ta rất ít gặp người như thế. Nhưng trong số những người kém cỏi thì tính kín miệng rất dễ gây cảm tình. Ôi chao! Jane Faifax là người rất dễ mến, người khiến cho tôi quan tâm sâu s('cô không thể kể.
-       Xem ra cô cảm nhận rất nhiều, nhưng tôi không hiểu làm thế nào cô hoặc bạn bè của cô Fairfax ở đây – bất kỳ ai đã quen biết cô ta lâu hơn chính cô – lại có thể quan tâm hơn là….
-       Cô Woodhouse thân yêu ạ, giá như người ta dám làm thì có thể làm được nhiều việc. Cô và tôi không nên e ngại. Nếu chúng ta nêu gương, nhiều người sẽ làm theo, dù không phải ai cũng có điều kiện như chúng ta. Chúng ta có xe để đưa đón cô ấy, và mức sống của chúng ta có thể hỗ trợ cho cô ấy bớt nhọc nhằn. Tôi sẽ rất bất bình nếu Wright được lệnh chuẩn bị ăn tối như thế, vì khiến cho tôi lấy làm tiếc đã đòi hỏi Jane Fairfax phải tham gia. Tôi không biết gì về việc này, và không thể nào phải biết, nói qua lối sống của tôi. Có lẽ trong việc tề gia tôi có khuyết điểm là thiếu cẩn trọng về chi tiêu. Có lẽ cuộc sống của tôi bây giờ sẽ không bằng như ở Maple Grove  bởi vì chúng tôi không làm ra vẻ ngang bằng ông anh Suckling của tôi về lợi tức. Tuy nhiên, tôi đã quyết chí quan tâm đến Jane Fairfax. Tôi sẽ mời cô ấy đến nhà thường xuyên, giới thiệu cho cô ấy thêm mối quen biết ở bất cứ nơi nào có thể được, tổ chức những buổi hoà nhạc để cho cô ấy thể hiện tài năng, và luôn để ý thăm dò người có hoàn cảnh thích hợp. Tôi quen biết nhiều người, nên tôi tin chẳng bao lâu sẽ được nghe có ai đấy xứng đôi với cô ấy. Dĩ nhiên là tôi sẽ giới thiệu cô ấy với anh chị của tôi khi họ đến thăm chúng tôi. Tôi tin chắc họ sẽ rất mến cô ấy , và khi cô ấy đã quen biết qua họ, cô ấy sẽ không còn e ngại. Khi họ đến thăm, tôi sẽ mời cô ấy đến thường xuyên, và đôi lúc chúng tôi sẽ mời cô ấy đi trên cỗ xe lớn trong những chuyến du lịch khám phá của chúng tôi.
Emma nghĩ " tội nghiệp Jane Fairfax! Cô không đáng phải chịu như thế . Có lẽ cô đã phạm sai lầm đối với anh Dixon, nhưng thế này là hình phạt quá nặng! lòng tử tế và sự che chở của cô Elton! Jane Fairfax và Jane Fairfax! Trời đất! Mình không nên nghĩ rằng cô ấy dám đi khắp nơi, chơi trò Emma Woodhouse thaycho mình! Nhưng đúng là cái lưỡi của người đàn bá xem chừng quá phóng túng!"
Emma không muốn nghe những lời phô trương ấy nữa – những lời lẽ được tô điểm một cách đáng kinh tởm bằng câu từ "cô Woodhouse thân yêu". Chẳng bao lâu sau đó, về phía cô Elton có thay đổi, và Emma được an thân, không bị bắt buộc làm người bạn thân thiết của cô Elton, hoặc không phải làm người bảo trợ tích cực cho Jane Fairfax dưới sự hướng dẫn của cô Elton.
Emma nhìn vụ việc mà cảm thấy nực cười. Lòng kích của chị Bates và mối quan tâm của cô Elton đối với Jane được thể hiện qua tính giản đơn một cách ngây thơ. Chị tỏ ra thân thiện, niềm nở, vui tính – vừa đủ mức chỉnh chu và hạ mình mà cô Elton muốn thấy. Emma chỉ ngạc nhiên ở chỗ Jane Fairfax lại chấp nhận những săn sóc ấy và chịu đựng được cô Elton. Emma nghe việc Jane đi dạo chơi với nhà Elton, ngồi trò chuyện với nhà Elton, đến chơi với nhà Elton cả ngày! Quả là kỳ lạ! cô không thể nào tin rằng tố chất hoặc lòng tự trọng của cô Fairfax chịu đựng được mối giao tiếp và tình thân hữu ở tại dinh Cha xứ.
Emma nghĩ thầm "Cái cô Jane này là hiện tượng khó hiểu! khá khó hiểu! lưu lại đây từ tháng này sang tháng khác, chịu thiếu thốn đủ điều! và bây giờ còn chịu hành xác vì lòng quan tâm của cô Elton và ngôn từ hèn kém của cô này, thay vì quay về với những người tốt hơn vốn thương mến cô thật lòng".
Jane đã nói là trở về Highbury trong ba tháng, vợ chồng Campbell đã đi Ireland trong ba tháng, nhưng bây giờ vợ chồng Campbell đã hứa với con gái họ sẽ ở lại ít nhất cho đến giữa mùa hè, và họ đã mời Jane đến ở với họ tại đấy. Theo lời chị Bates – mọi tin tức đều qua chị Bates – cô Dixon đã biên thư mời rất thiết tha. Chỉ cần Jane chấp nhận, họ sẽ cấp phương tiện, phái gia nhân đi đón, bạn bè họ sẽ giúp đỡ. Chuyến đi sẽ không gặp khó khăn gì cả, nhưng cô vẫn từ chối.
Emma kết luận "Cô ấy hẳn phải có lý do gì đó – lýdo mạnh mẽ hơn là bề ngoài cho thấy – nên mới từ chối lời mời. Cô ấy hẳn đang cảm thấy ăn năn, hoặc do vợ chồng Campbell hoặc do chính cô tạo ra. Có sự lo lắng nghiêm túc, giữ kẽ nghiêm túc, cả quyết nghiêm túc ở đâu đây. Cô ấy không nên gặp vợ chồng Dixon. Hẳn ai đấy đã quyết định như thế. Nhưng tại sao cô chịu giao du với vợ chồng Elton? Đây là một ẩn số khác.
Khi cô nói lên nỗi ngạc nhiên của mình về việc này, trước mặt một số ít người biết cảm nghĩ của cô về Elton, chị Weston đưa ra lời giải thích cho Jane:
-       Emma thân yêu, ta không nên nghĩ cô ấy vui thíc ở Tư dinh Cha xứ, chỉ vì như thế tốt hơn là mãi ru rú trong nhà. Dì của Jane là người tốt, nhưng nếu là người làm  bầu bạn thì sẽ khiến người ta chán ngán. Ta phải xét qua cô Fairfax trốn lánh những gì, trước khi ta chê trách cô ấy đi tìm những gì.
Anh Knightley nồng nhiệt nói:
-        Chị Weston, chị nói đúng lắm. Cô Fairfax có khả năng ngang bằng với bất cứ ai trong chúng ta để nhận định về cô Elton. Nếu có quyền chọn lựa ai để giao du, thì cô ấy hẳn đã không chọn cô Elton. Nhưng – anh mỉm cười trách móc với Emma – cô ấy được cô Elton chăm chút trong khi không có ai khác ngó ngàng gì đến.
Emma cảm thấy chị Weston thoáng nhìn cô, và cô có ấn tượng với ý tình nồng ấm của anh. Mặt hơi ửng đỏ, cô đáp ngay:
-       Tôi nghĩ những mối chăm chút của cô Elton hẳn khiến cho cô Fairfax khinh miệt hơn là cảm kích.
Chị Weston nói:
-        Tôi sẽ không ngạc nhiên nếu cô Fairfax bị lôi kéo ngược với ý riêng của cô ấy, do người dì đã quá sốt sắng chấp nhận cử chỉ lịch sự của cô Elton. Rất có thể chị Bates tội nghiệp vì thiếu suy xét đã đẩy cô cháu vào mối quan hệ thân thiết ấy.
Hai phụ nữ đều nóng lòng muốn nghe anh Knightley nói tiếp.
Sau vài phút im lặng, anh nói:
-       Cũng nên xét qua một khía cạnh khác. Cô Elton nữa với cô Fairfax không giống như khi nói về về cô ấy. Tất cả chúng ta đều rõ sự khác biệt giữa các đại danh từ "cô ấy" và "cô", cách nói đơn giản nhất giữa chúng ta. Chúng ta đều nhận ra tầm ảnh hưởng của cái gì đấy vượt quá phép lịch sự thông thường trong khi chúng ta giao tiếp với nhau – cái gì đấy tiêm nhiễm từ đầu. Chúng ta không thể nói ra với ai đó những ẩn ý khó chịu mà một tiếng đồng hồ  trước chúng ta còn hoang mang. Chúng ta cảm nhận về sức việc một cách khác nhau. Ngoài ra, cô có thể tin chắc rằng cô Fairfax e dè cô Elton qua sức mạnh vê` tinh thần và tư thái, và rằng khi đối diện với nhau cô Elton đòi hỏi lòng tôn trọng khi đối xử với cô ấy. Có lẽ trước đây một thiếu nữ như Jane Fairfax chưa từng gặp người có cá tính như cô Elton, và sự phù phiếm ở mức độ nào cũng không thể ngăn cản cô Elton nhìn nhận tính nhỏ nhen trong hành động, nếu không phải trong ý thức.
Emma nói:
-       Em biết anh đánh giá cao Jane Fairfax. Cô ấy nghĩ đến cậu bé Henry, và sự pha trộn lo lắng và tế nhị khiến cô không biết phải nói gì khác.
Anh trả lời:
-        Đúng, ai cũng biết tôi  đánh giá cao cô ấy.
Emma nói:
-       Tuy vậy – đôi mắt cô hiện lên ánh tinh quái rồi dịu lại ngay – nhận ra ngay điều tệ hại thì tốt hơn. Có lẽ anh thú nhận ra mình đã đánh giá cao đúng đến mức nào. Một ngày nào đó, anh có thể ngạc nhiên về mức ngưỡng mộ của mình.
Anh Knightley đang loay hoay với những chiếc cúc dưới cùng của đôi giày ủng bằng da của anh. Hoặc vì công việc này hoặc vì lý do nào khác, gương mặt anh ửng đỏ khi anh trả lời:
-        Ôi chao! Lại em nữa rồi phải không? Nhưng em quá chậm chân. Sáu tuần trước, ông Cole đã ngụ ý cho anh biết.
Anh ngưng lại. Emma cảm thấy chân chị Weston đặt lên chân mình, và không biết suy nghĩ ra sao. Anh tiếp:
-       Không bao giờ có chuyện đó, anh có thể xác tín với em. Anh dám nói cô Fairfax sẽ không chấp nhận anh cho dù anh tỏ tình, và anh chắc chắn mình sẽ không bao giờ tỏ tình với cô ấy.
Emma vui vẻ lên tiếng:
-       Anh Knightley, anh không phải là phù phiếm. Em sẽ nói về anh như thế.
Có vẻ anh không nghe rõ lời cô, anh đang nghĩ ngợi trong dáng vẻ cho thấy anh không được vui. Rồi anh nói:
-       Thế là em đã nghi anh sẽ cưới Jane Fairfax hả?
-       Không, thật tình không phải thế. Anh đã la rầy em quá nhiều vì lo làm mai, nên em đâu dám phóng túng như thế với anh. Điều mà em với nói thì không có nghĩa gì cả. Dĩ nhiên thiên hạ hay nói những chuyện như thế mà không có ý nghiêm túc. Ôi chao! Không, em không hề mong muốn anh cưới Jane Fairfax hoặc Jane nào đấy. Nếu anh kết hôn thì anh sẽ không đến đây mà ngồi với chúng em được thoải mái như thế này.
Anh Knightley lại tỏ vẻ nghĩ ngợi. Anh mơ màng nói:
-       Không Emma, anh không nghĩ anh sẽ ngạc nhiên về mức ngưỡng mộ của mình. Em tin đi, anh chưa hề nghĩ đến cô ấy theo cách đó.
Anh ngưng một chút rồi tiếp:
-        Jane Fairfax là người rất quyến rũ, nhưng ngay cả Jane Fairfax vẫn không hoàn thiện. Cô ấy có một khuyết điểm. Cô ấy không có tính khí cởi mở mà đàn ông mong muốn nơi người vợ của mình.
Emma vui mừng khi nghe nói Jane có một khuyết điểm. Cô nói:
-        Em nghĩ sau đó ít lâu, anh đã đính chính với ông Cole, có phải không?
-       Đúng, không lâu. Ông ấy nói ý bóng gió với anh, anh bảo ông ấy đã nhầm, ông ấy xin lỗi anh và không nói gì nữa. Ông Cole không muốn tỏ ra khôn ngoan hơn hoặc nhậy bén hơn những người láng giềng của ông.
-        Về khía cạnh này thì cô Elton thân yêu không giống tí nào, cô muốn tỏ ra khôn ngoan hơn hoặc nhậy bén hơn tất cả thiên hạ! em tự hỏi cô nói về nhà Cole như thế nào, coi họ là gì!  Làm thế nào mà cô tìm ra cách xưng hô với họ theo cách thô lỗ thường thấy? Cô ấy gọi anh trống không là Knightley – liệu cô ấy gọi ông Cole là gì? Vì thế em không ngạc nhiên là Jane Fairfax chấp nhận cung cách lịch sự của cô ấy. Chị Weston ạ, em chấp nhận lý lẽ của chị. Em sẵn lòng chạy trốn khỏi chị Bates hơn là tin cô Fairfax cưỡng lại được ý chí của cô Elton. Em không tin cô Elton nhìn nhận mình có suy nghĩ, lời nói hoặc hành động thấp kém, và cũng không tin cô ấy biết kiềm chế theo đúng phép lịch sự. Em nghĩ cô ấy sẽ tiếp tục xúc phạm Jane với những lời khen tặng, khích lệ và ý muốn giúp đỡ, và sẽ tiếp tục phô bày những ý định hoành tráng từ việc tìm cho cô người hôn phối đến việc đưa cô đi du lịch khám phá trên cỗ xe lớn.
Anh Knightley nói:
-       Jane Fairfax có cảm nhận tốt. Anh không phê phán cô ấy thiếu cảm nhận. Anh nghĩ cô ấy có tình cảm mạnh mẽ, có tư cách ưu tú trong sự chịu đựng, kiên nhẫn, tự kiềm chế, nhưng cô thiếu tính cởi mở. Anh nghĩ cô ấy quá kín kẽ, kín kẽ hơn lúc trước. Và anh yêu thích tư cách cởi mở. Không đâu, cho đến khi ông Cole đoán anh yêu cô ấy, ý tưởng này không bao giờ chen vào đầu óc anh. Anh đã gặp gỡ và trò chuyện với Jane Fairfax, lúc nào anh cũng thấy ngưỡng mộ và thích thú, nhưng ngoài ra không có ý tình gì khác.
Khi anh ra về, Emma đắc chí nói:
-       Này, chị Weston, bây giờ chị nói gì về việc anh Knightley cưới Jane Fairfax?
-       Emma yêu, chị nói rằng anh ấy quá vướng bận với ý nghĩ không yêu Jane, đến nỗi chị sẽ không tự hỏi liệu cuối cùng anh ấy sẽ yêu hay không. Em chưa thắng được chị đâu.

Chương 16
Tất cả những người sống ở Highbury và các vùng phụ cận có quen biết anh Elton đều quan tâm đến cuộc hôn nhân của anh. Những bữa ăn và những buổi tụ họp ban tối được tổ chức cho anh và cô dâu. Những lời mời được gửi đến dồn dập khiến cho cô lấy làm vui mà cho rằng hai người không còn ngày nào rảnh rỗi. Cô nói:
-       Em thấy ra sao rồi. Em thấy cuộc sống của mình ở đây như thế nào. Vợ chồng mình sẽ vô cùng hao mòn. Từ thứ hai cho đến thứ bảy sẽ không có ngày rảnh rỗi. Một phụ nữ với điều kiện vật chất kém hơn em thì không cần phải hoang mang.
Cô hài lòng với tất cả lời mời nhận được. Nhờ những giao tiếp ở Bath, cô không lạ gì với những buổi tụ họp ban tối, và cuộc sống ở Maple Grove đã giúp cô quen thuộc với những bữa ăn tối. Cô cảm thấy sốc một chút khi thấy ngôi nhà thiếu hai phòng khách, món bánh ngọt không ngon, và không có nước đá ở Highburry. Bà Baton, bà Perry, bà Goddard và những người khác không hiểu biết về lối sống thượng lưu, thế nên cô sẽ chỉ dẫn họ cách thu xếp. Đến mùa xuân, cô phải trả lễ bằng cách mời họ đến dự một buổi tụ họp sang cả, trong đó cô sẽ trang trí gian phòng lộng lẫy, có thêm người phục vụ để dọn từng món giải khát theo đúng từng thời điểm và đúng thứ tự.
Trong lúc này, Emma không thể thoả nguyện nếu không mời vợ chồng Elton đến dùng  bữa tối tại Hartfield. Gia đình cô không thể làm kém hơn những người khác, nếu không người ta sẽ ức đoán những chuyện đáng ghét hoặc sẽ bị oán giận. Phải có một bữa ăn tối. Sau khi Emma trình bày việc này, ông Woodhouse chấp nhận, chỉ đặt điều kiện thường lệ là ông sẽ không ngồi ở đầu bàn, với với khó khăn thường lệ là quyết định ai sẽ ngồi ở vị trí này thay ông.
Không cần phải băn khoăn sẽ mời những ai. Ngoài vợ chồng Elton còn phải có vợ chồng Weston và anh Knightley, và không tránh khỏi mời thêm Harriet tội nghiệp để có đủ tám người. Không phải ai cũng hài lòng mà nhận được lời mời: Emma lấy làm vui vì Harriet xin được phép từ chối, vì cô bé sẽ khó chịu khi trông thấy anh và cô vợ quyến rũ hạnh phúc bên nhau, thế nên nếu cô Woodhouse không phiền hà, cô bé xin kiếu. Đấy đúng là điều mà Emma mong, giá như cô có thể  mong. Cô lấy làm vui với tính chịu đựng của cô bạn nhỏ, nên bây giờ cô có thể mời một người mà cô thật lòng muốn là người khách thứ tám: cô Jane Fairfax. Từ lúc trò chuyện với chị Weston và anh Knightley, cô để ý đến Jane Fairfax nhiều hơn lúc trước. Lời lẽ của anh Knightley vẫn còn vương vấn tâm trí cô, anh đã nói rằng Jane được cô Elton chăm chút trong khi không có ai khác ngó ngàng gì đến cô.
Cô nghĩ thầm "Đúng là thế, ít nhất là đối với mình, thật là xấu hổ. Trạc tuổi nhau và quen biết nhau từ lâu. Đáng lẽ mình nên thân thiết với cô ta hơn. Bây giờ cô ấy sẽ không hề mến mình. Đã từ lâu mình bỏ bê cô ấy. Nhưng mình sẽ cho cô ấy thấy mình quan tâm đến cô nhiều hơn lúc trước".
Các vị khách đều nhận lời mời, tất cả đều cởi mở và vui vẻ. Tuy nhiên, một tình huống không may xảy ra. Hai đứa con đầu của nhà Knightley đến thăm ông ngoại và dì trong vài tuần vào mùa xuân, bây giờ bố của chúng đề nghị cho chúng đến ở tại Hartfield trọn một nngày – đúng vào ngảy tổ chức tiệc đãi khách. Bố bận công việc chuyên môn không thể hoãn lại, nhưng cả ông ngoại và dì đều lấy làm bực mình. Ông Woodhouse cho rằng tám người ở bàn tiệc là mức tối đa mà thần kinh ông có thể chịu đựng, và bây giờ có người thứ chín. Emma e rằng thực khách thứ chín này sẽ phá hỏng bữa tiệc.
 Cô an ủi ông bố hay hơn là tự an ủi mình, bằng cách nói rằng tuy cậu bé là người thứ chín, vì cậu có tính ít nói nên sẽ không gây ồn ào thêm nhiều.
 Bữa tiệc thuận lợi cho ông Woodhouse hơn là cho Emma. John Knightley đến dự, nhưng ông Weston có chuyện đột xuất đi thành phố nên phải vắng mặt. Anh có thể nhập bọn vào buổi tối, nhưng chắc chắn không thể dự bữa tiệc. Ông Woodhouse khá thoải mái. Khi nhìn thấy ông và hai đứa trẻ, Emma không còn cảm thấy khó chịu  nữa.
Ngày đãi tiệc đã đến, khách đến đúng giờ ngoại trừ anh John Knightley đến sớm. Trong khi chờ đợi giờ ăn, anh trò chuyện với cô Fairfax. Anh im lặng nhìn cô Elton – vẫn trang nhã nhờ nữ trang – chỉ muốn quan sát vừa đủ để thuật lại với Isabella, còn cô Fairfax vì đã quen thân và trầm lặng nên anh có thể trò chuyện thoải mái hơn. Anh đã gặp cô trước bữa ăn sáng, khi cùng hai đứa con đi dạo trở về lúc trời vừa bắt đầu đổ mưa. Lẽ tự nhiên là theo phép xã giao, anh nên đề cập đến chuyện này, nên anh nói:
-       Cô Fairfax, tôi mong sáng naycô không đi xa lắm, nếu không cô hẳn bị ướt. Bố con chúng tôi vừa kịp về đến nhà đúng lúc. Tôi mong cô đã trở về ngay lúc ấy.
Cô nói:
-       Tôi chỉ đi đến nhà bưu điện và về đến nhà trước khi mưa nặng hạt. Mỗi ngày tôi đều đi lấy thư như thế, vừa lấy thư nhanh vừa có lý do để đi dạo. Tôi thấy khỏe người khi đi dạo trước bữa ăn sáng.
-       Nếu không phải đi dạo dưới trời mưa.
-       Không, khi tôi ra khỏi nhà thì trời chưa mưa.
Anh John Knightley mỉm cười:
-       Đấy là cô quyết chí muốn đi, vì cô vừa ra khỏi cửa vài bước thì tôi có hân hạnh được gặp cô, lúc ấy Harry và John đã thấy nhiều giọt mưa đến nỗi chúng đếm không xuể. Có một dạo trong đời chúng tôi, nhà bưu điện có sức hấp dẫn. Khi đã đến tuổi của chúng tôi, cô sẽ bắt đầu nghĩ không đáng công mà đi lấy thư dưới cơn mưa.
Mặt hơi ửng đỏ, cô trả lời:
-       Tôi không mong được ở trong hoàn cảnh của anh, sống giữa những người thân thương nhất, vì thế tôi không nghĩ khi già đi thì sao nhãng chuyện thư từ.
-       Sao nhãng! Ôi chao! Không, tôi không bao giờ tưởng tượng cô trở thành sao nhãng. Thư từ không phải là chuyện cho ta sao nhãng, mà là tai ương có tính tích cực.
-        Anh nói đến thư từ về công việc làm ăn, thư từ của tôi là về tình bạn.


Anh trả lời một cách trầm tĩnh:
-       Tôi thường nghĩ đấy là loại thư tệ hại hơn. Cô biết đấy, thư từ về công việc làm ăn có thể mang đến tiền bạc, như tình bạn thì ít khi như thế.
-       À há! Bây giờ anh thiếu nghiêm túc đấy. Tôi biết anh John Knightley rất rõ, nên tôi biết chắc anh thấu hiểu giá trị của tình bạn. Tôi có thể tin rằng thư từ không có giá trị mấy đối với anh, càng ít giá trị đối với tôi, nhưng không phải vì lời hơn mười tuổi mà có khác biệt, đấy không phải là do tuổi tác mà là do hoàn cảnh. Chung quanh anh luôn có những người thân thương nhất, còn tôi  sẽ không bao giờ còn được như thế, vì thế cho đến khi tôi sống thọ hơn những người thân, nhà bưu điện luôn có mãnh lực khiến cho tôi đi ra ngoài, cho dù trời mưa nặng hạt hơn hôm nay.
John Knightley nói:
-        Khi nói đến việc cô sẽ thay đổi theo năm tháng, tôi chỉ muốn ngụ ý sự thay đổi về hoàn cảnh mà thời gian thường mang đến. Thời gian thường làm giảm lòng quan tâm đến những mối quan hê. Không gần gũi hàng ngày, nhưng đấy không phải là sự thay đổi mà tôi nói với cô. Cô Fairfax ạ, vì là bạn thân quen, xin cô cho phép tôi hy vọng rằng mười năm sau này cô sẽ có nhiều đối tượng tập trugn như tôi đang có hiện giờ.
Đấy là ngôn từ mang nhiều thiện ý, không hề gây khó chịu. Đáng lẽ một tiếng "cám ơn" vui vẻ sẽ giúp hai bên cười thoải mái, nhưng một khuôn mặt ửng đỏ, một vành môi mím lại và một giọt nước mắt cho thấy đấy không phải là chuyện để cười cợt
Ông Woodhouse đi đến, theo thói quen hay đi vòng quanh những  người khách của ông, và đặc biệt hay tỏ lời khen tặng phụ nữ. Với phong cách tao nhã nhất, ông nói dịu dàng:
-       Cô Fairfax, tôi không vui được nghe sáng nay cô bị mắc mưa. Các cô gái trẻ nên tự chăm sóc lấy mình. Các cô gái trẻ là những cây non yếu, cần để ý chăm sóc đến sức khoẻ và làn da. Này, cô đã thay đổi bít tất mới chưa?
-       Thưa ông, tôi thay rồi, và tôi xin cảm ơn ông đã có lời khuyên tốt bụng.
-       Cô Fairfax thân yêu, đúng là các cô gái trẻ cần được quan tâm. Tôi mong bà ngoại và dì cô đều mạnh khoẻ. Hai người là những người bạn già thân thiết nhất của tôi. Tôi mong có sức khoẻ khá hơn để làm người láng giềng tốt hơn. Nhà cô đã cho chúng tôi có vinh dự được đón tiếp hôm nay. Con gái tôi và tôi đều trân trọng lòng tốt của nhà cô, và rất vui được đón tiếp cô tại Hartfield.
Ông cụ tốt bụng, lịch ws có thể ngồi xuống và nghĩ mình đã thể hiện đủ phép xã giao để giúp tất cả phụ nữ được thoải mái.
Lúc này câu chuyện đi trong mưa đã đến tai cô Elton, và bây giờ cô bắt đầu mở giọng quở trách với Jane:
-       Jane thân yêu, chị vừa nghe chuyện gì thế? Đi đến nhà bưu điện trong mưa! Không nên làm thế. Tại sao em lại làm thế? Như thế thì chị không thể lo cho em được đâu.
Jane kiên nhẫn trấn an rằng rằng cô không  bị cảm lạnh. 
-       Ôi chao, đừng nói với chị. Em thật là đáng trách, không biết tự lo cho mình. Đi đến nhà bưu điện! Chị Weston, chị đã từng nghe chuyện như thế bao giờ chưa ? Chị và tôi nên có ý kiến cả quyết.
Chị Weston nói một cách hiền hoà với ý thuyết phục:
-        Tôi cũng muốn cho lời khuyên. Cô Fairfax, cô không nên khinh suất như thế. Cô có thể bị cảm lạnh nặng, nên thật tình cô cần cẩn thận, đặc biệt là trong mùa này. Tôi vẫn nghĩ trong mùa xuân ta càng cẩn trọng. Thà đợi thư trong một hoặc hai giờ, thậm chí nửa ngày, còn hơn là mang thư về rồi bị ho. Có vẻ như cô sẽ không làm như thế nữa.
Cô Elton nhanh nhẩu góp lời:
-       Ôi chao! Cô ấy sẽ không làm như thế nữa. Chúng ta sẽ không phép cho cô ấy làm như thế nữa.
Gật đầu làm ra vẻ hệ trọng, cô Elton nói tiếp:
-       Phải có biện pháp. Chi sẽ nói chuyện với anh E. Có một gia nhân của chị (mà chị quên mất tên), đi lấy thư mỗi buổi sáng, anh này sẽ giúp nhận thư của em. Như thế là tránh đi mọi khó khăn. Jane thân yêu ạ, chị nghĩ em không nên đắn đo chấp nhận việc nhờ vả này.
Jane nói:
-       Chị rất tử tế, nhưng em không muốn bỏ việc đi dạo buổi sáng. Em được khuyên nên rra khỏi nhà càng nhiều càng tốt, em phải đi tản bộ đâu đó, và nhà bưu điện là đích nhắm, em chưa bao giờ ngã bệnh vì đi bộ buổi sáng.
-       Em Jane thân yêu, đừng nói gì về việc chuyện này nữa. Đã quyết như thế rồi – cô cười một cách thân mật – ý là nếu chị có quyền quyết định chuyện gì mà không cần có ý phu quân của chị đồng thuận. Nhưng Jane thân yêu ạ, chị lấy làm vui khi thấy mình vẫn còn có chút ảnh hưởng. Thế thì nếu không có ý gì khác, ta xem như đã thu xếp xong.
Jane nói nghiêm chỉnh:
-        Xin chị thứ lỗi, em không thể nào chấp thuận cách thu xếp như thế, làm phiền gia nhân một cách không cần thiết. Nếu em không thích làm việc này, như khi em không có ở đây, thì gia nhân của bà ngoại em sẽ lo.
-       Ôi chao! Em yêu, nhưng Patty phải làm nhiều việc trong nhà. Nên giao việc ấy cho đàn ông thì tốt hơn.
Jane lộ vẻ như co không muốn bị khuất phục, nhưng thay vì trả lời, cô quay sang tiếp tục câu chuyện với anh John Knightley:
-       Nhà bưu điện là một cơ sở tuyệt diệu! luôn luôn đúng giờ! nếu ta nghĩ đến những việc họ phải làm và làm tốt như thế, ta mới thấy ngạc nhiên.
-       Đúng là việc điều hành rất tốt.
-       Rất hiếm khi có sơ suất! rất ít khi có một lá thư bị giao nhầm lẫn trong số hàng nghìn lá thư luôn luân chuyển khắp nước – tôi đoán có không đến một trong số một triệu lá thư bị thất lạc hẳn ! và nếu ta xét qua có biết bao nhiêu bàn tay – lại có bàn tay xấu – can dự vào công việc, thì là điều càng đáng ngạc nhiên.
-       Các thư ký trở thành chuyên viên nhờ thói quen. Ho .phải bắt đầu bằng mắt và tay lanh lợi, rồi thành thạo thêm qua công việc.
Anh mỉm cười nói tiếp:
-       Nếu cô muốn nghe thêm lời giải thích, thì là do họ được trả lương để làm việc đó. Đấy là chìa khoá cho sự hữu hiệu. Dân chúng trả thuế nên phải được phục vụ tốt.
Họ quay sang bàn về nét chữ viết. John Knightley nói:
-       Tôi nghe người ta nói rằng trong gia đình thường có một loại nét chữ, khi họ cùng gia sư thì đấy là lẽ tự nhiên .nhưng tôi nghĩ các phụ nữ trong cùng gia đình thì mới có nét chữ giống nhau, đàn ông con trai thì được dạy bảo khác nhau. Tôi nghĩ Isabella và Emma có nét chữ viết khá giống nhau. Tôi không thể nhận ra sự khác biệt.
Anh George Knightley nói một cách ngập ngừng:
-       Vâng, hai người có nét chữ giống nhau. Tôi biết ý anh muốn nói gì, nhưng nét chữ của Emma trông cứng cỏi hơn.
Ông Woodhouse nói:
-       Cả Isabella và Emma đều viết chữ đẹp, lúc nào cũng thế. Chị Weston tội nghiệp cũng thế.
Ông nửa thở dài nửa cười mỉm hướng về phía cô Weston.
Emma cũng nhìn về phía chị, nói:
-       Em chưa từng thấy nét chữ viết của quý ông nào cả.
Cô ngưng lại khi thấy chị Weston đang nói chuyện với người khác, và cô có cơ hội suy nghĩ thêm "Bây giờ làm thế nào mình giới thiệu anh ấy? Mình có nên nói đến tên anh ấy trước mặt những người này? Có cần phải nói quanh co không ? Người thân ở Yorkshire…người liên lạc thư từ ở Yorkshire…Mình nghĩ nên nói như thế. Không, mình có thể nói ra tên anh ấy mà không ngượng ngập. Mình sẽ cảm thấy thoải mái hơn. Bây giờ nên làm thế".
Chị Weston không còn tiếp chuyện với ai, nên Emma nói tiếp:
-       Anh Frank Churchill có nét chữ của một quý ông đẹp nhất mà em từng thấy qua.
Anh Knightley nói:
-       Anh không nghĩ thế. Nét chữ quá nhỏ, thiếu cứng cỏi. Trông giống như nét chữ của phụ nữ.
Cả hai phụ nừ đều không đồng ý. Emma nói:
-        Không đâu, không phải thiếu cứng cỏi. Nét chữ không được to, nhưng rõ ràng. Chị Weston, chị có lá thư nào của anh ấy để cho xem không?
Chị Weston trả lời:
-       Không, gần đây chị không nhận được thư anh ấy. Chị đem cất thư anh ấy sau khi đã hồi âm.
Emma nói:
-       Nếu có bàn viết, em có thể viết cho xem. Em có một tấm thiếp của anh ấy. Chị Weston, chị có nhớ ngày nọ chị đã nhờ anh ấy viết cho chị không ?
-       Anh ấy thích nói anh được nhờ …
-       Được, được, em có tấm thiếp đó, và sau bữa ăn em sẽ mang ra để thuyết phục anh Knightley.
Anh Knightley nói một cách khô khan:
-       Ôi chao! Chỉ một anh trai trẻ có tính ga lăng như Frank Churchill viết cho một tiểu thư như cô Woodhouse, dĩ nhiên là anh ấy cố viết theo cách hay nhất.
Bàn ăn đã được dọn ra. Cô Elton sẵn sàng khi chưa được mời, và trước khi ông Woodhouse tiến đến cô để mời cô đi vào phòng ăn ,cô đã nói:
-       Tôi phải đi trước sao? Tôi cảm thấy ngượng khi luôn dẫn đầu.
Việc Jane sốt ruột muốn đi nhận thư từ không thoát khỏi sự để ý của Emma. Cô đã nghe tất cả và tò mò muốn biết liêu chuyến đi dạo buổi sáng nay của Jane có mang đến lá thư nào không. Cô đoán rằng có, rằng đấy là vì cô này đang trông ngóng tin tức của người nào đấy rất thân thiết, và rằng cô đã được thoả nguyện. Emma nhận ra dáng vẻ vui tươi hơn ngày thường – một nét rạng rỡ trên gương mặt và trong tinh thần.
Đáng lẽ cô đã dọ hỏi đôi điều về những lá thư từ Ireland – ngôn từ đã ở trên đầu môi cô – nó cô kiềm chế. Cô có chủ ý không thốt lên lời nào khiến làm tổn thương cảm nghĩ của Jane Fairfax. Hai người khoác tay nhau theo những phụ nữ khác đi ra khỏi phòng ăn, với thiện ý phù hợp với vẻ xinh xắn và yêu kiều của cả hai.
 
 
 

Chương 17
Khi các phụ nữ bước vào phòng gia đình, Emma thấy mình và bạn mình bị phân cách trong hai nhóm riêng biệt: với cách đối xử tệ hại và kiên quyết, cô Elton đeo bám lấy Jane Fairfax và không ngó ngàng gì đến Emma. Thế là Emma và chị Weston hoặc phải cùng nhau nói chuyện hoặc cùng nhau im lặng. Cô Elton không cho họ có cơ hội nào khác. Nếu Jane dứt ra một chốc, cô lại tiếp tục trò chuyện. Dù cả hai chỉ thầm thì nhất là về phía cô Elton, họ chỉ nói quanh quẩn những chuyện cũ: hết chuyện nhà bưu điện đến chuyện bị cảm lạnh, nhận thư từ, tình bạn – tất cả đều làm cho Jane khó chịu. Rồi đến những câu họ hỏi liệu Jane đã nghe tin về việc làm nào thích hợp cho cô chưa, và những lời tuyên xưng của cô Elton về ý định của mình.
Cô Elton nói:
-       Đã đến tháng tư rồi! Chị lấy làm lo cho em. Tháng sáu sắp đến.
-       Nhưng em không định làm gì cụ thể trong tháng sáu hoặc  bất kỳ tháng nào, em chỉ mong mùa hè đến sớm thôi.
-       Nhưng em chưa nghe tin tức gì à?
-       Em không dọ hỏi gì cả. Em không muốn dọ hỏi.
-       Ôi chao! Em thân yêu, chúng ta bắt đầu thế này không phải là quá sớm, em không nhận thức được tìm một nơi phù hợp khó khăn ra sao.
Jane lắc đầu:
-       Em không nhận thức được! Chị Elton thân yêu, ai cũng nghĩ em là như thế!
-       Nhưng em đã không giao tiếp rộng. Em không biết với bao nhiêu ứng viên thích hợp cho những cơ hội đầu tiên. Chị đã thấy nhiều trường hợp như thế chung quanh Maple Grove. Mtnn chị họ của anh Suckling, bà Bragge, quen biết với rất nhiều ứng viên như thế, ai ai cũng mong mỏi đến thăm gia đình bà vì bà giao du trong giới thượng lưu. Đèn nến trong phòng học! em có thể mường tượng được xứng đáng như thế nào. Trong số tất cả các gia đình trong vương quốc thì chị mong mỏi em đến viếng gia đình của bà Bragge.
Jane nói:
-       Ông bà đại tá Campbell sẽ trở lại thành phố vào giữa mùa hè, em phải đến với họ một thời gian, em tin họ muốn như thế. Sau đấy, có lẽ em sẽ vui mà tự thu xếp cho riêng mình. Nhưng em không muốn chị cất công dọ hỏi gì trong lúc này.
-       Cất công! Chị biết em còn đắn đo. Em ngại chị cất công , nhưng Jane thân yêu ạ, chị mong em hiểu rằng nhà Campbell không quan tâm đến em như chị. Trong một, hai ngày tới, chị sẽ biên thư cho bà Partridge để nhờ bà dò  xét xem có chỗ nào phù hợp.
-       Cảm ơn chị, nhưng em xin chị đừng nói gì với bà ấy về chuyện này, mà đợi đến khi thời gian gần kề. Em không muốn ai phải bận lòng vì em.
-       Nhưng cô bé ơi, thời gian đã gần kề. Bây giờ là tháng tư, rồi tháng sáu và thậm chí tháng bảy cũng rất gần với công chuyện trước mắt phải thu xếp cho xong. Chị lấy làm ngạc nhiên thấy em quá thiếu kinh nghiệm. Một chỗ làm phù hợp với em và những người bạn sẵn lòng giúp em thì không phải ngày nào cũng có, không phải cần đến là có ngay. Thật sự và thật sự là chúng ta phải dọ hỏi ngay từ bây giờ.
-       Xin lỗi chị, nhưng em không bao giờ có ý định như thế .bản thân em không muốn dọ hỏi, và em sẽ lấy làm tiếc nếu có bạn bè nào của em dọ hỏi hộ em. Khi em quyết định đã đến lúc, em không hề lo sợ sẽ không có việc làm trong thời gian lâu. Có những chỗ làm ở thành phố , các văn phòng, nơi mà em dọ hỏi rồi sẽ tìm được việc gì đấy. Công việc bán hàng – không phải lao động bằng chân tay mà bằng trí óc.
-       Ôi trời! em yêu, lao động bằng tay chân! Em làm chị bị sốc, em có ý nói lao động nô lệ. Chị mong em tin rằng anh Suckling luôn là người cổ vũ cho việc bãi bỏ nô lệ.
Jane trả lời:
-        Em không có ý như thế, em không nghĩ đến lao động nô lệ. Em chỉ nhắm đến việc làm nữ gia sư. Người làm nghề này chắc chắn có mặc cảm rất khác nhau, nhưng em nghĩ nghề này không có gì là tệ hại . Nhưng em chỉ có ý nói là có những văn phòng quảng cáo, khi em xin việc ở đó em sẽ có thể tìm được nơi nào đấy thích hợp.
Cô Elton nói:
-       Nơi nào đấy thích hợp! À, nơi nào đấy có thể thích hợp với ý tưởng khiêm tốn về bản thân em. Chị biết em là người khiêm tốn, nhưng bạn bè của em sẽ không hài lòng khi thấy em chọn chỗ làm thấp kém, tầm thường, trong một gia đình không giao du rộng, hoặc có lối sống không được phong nhã.
-       Chị rất tử tế với em, nhưng em không màng gì đến những chuyện ấy. Em không có chủ định xin làm việc cho những gia đình giầu có. Em nghĩ gia đình càng giàu  có thì càng khó khăn cho em hơn. Em chỉ cần thích ứng với gia đình của một quý ông.
-       Chị hiểu em, chị hiểu em; em sẽ nhận làm cho bất cứ gia đình nào, nhưng chị muốn giúp em thêm. Chị tin chắc nhà Campbell tốt bụng sẽ đồng ý với chị, với tài năng vượt trội của em, em có quyền giao du với giới thượng lưu. Chỉ với kiến thức về âm nhạc, em có thể đặt điều kiện cho mình, yêu cầu có bao nhiêu phòng tuỳ thích, chị tin chắc em có thể đòi hỏi mọi thứ, nhưng em cũng hát hay như đàn – đúng thế, chị tin em có thể ra điều kiện tuỳ thích. Em phải ổn định theo ý thích, theo danh dự và được thoải mái để nhà Campbell và chị được yên tâm.
-       Chị có thể phân hạng ý thích, danh dự và sự thoải mái của một việc làm như thế, những điều kiện này phải ngang bằng nhau. Tuy nhiên, em có ý nghiêm túc là bây giờ đừng tính gì hết cho em. Chị Elton, em lấy làm cảm kích đối với bất cứ ai lo cho em, nhưng em có ý nghiêm túc là không muốn tính gì cho đến mùa hè. Trong hai hoặc ba tháng tới đây, em vẫn là như thế này.
Cô Elton trả lời vui vẻ:
-       Và chị cũng có ý nghiêm túc để nhất quyết luôn nghe ngóng, và sẽ nhờ bạn bè của chị nghe ngóng để không bỏ lỡ cơ hội tốt nào.
Theo cách như thế, cô tiếp tục lải nhải không dứt, cho đến khi ông Woodhouse bước vào phòng. Tính phù phiếm của cô đổi đề tài.
Emma nghe cô thì thầm với Jane:
-        Cái ông nịnh đầm của chị đã đến, chị phải phản đối! Chỉ nghĩ đến lòng hào hiệp của mình đi trước mấy ông khác! Quả là một người thân quý! Chị rất mến ông ấy. Chị ngưỡhg mộ cách xã giao cổ lỗ sĩ ấy, đúng với sở thích của chị hơn là sự thoải mái thời thượng, đôi lúc chị ghét sự thoải mái thời thượng. Nhưng đây là ông già Woodhouse tốt bụng, ước gì em nghe những lời tử tế của ông ấy nói với chị trong phòng ăn. Chị nghĩ đức lang quân của chị hẳn phải ghen tức. Chị tưởng tượng chị là người được yêu mến, ông ấy để ý đến chiếc áo maxi của chị. Em có thích không? Selina chọn cho chị đấy. Chị nghĩ áo này trông thanh lịch, nhưng không biết có được trang trí quá đáng không. Chị rất ghét ý tưởng phải trang trí quá đáng – lộng lẫy đến khủng khiếp . Bây giờ chị phải thêm ít chi tiết trang trí vì người ta nghĩ chị phải như thế. Em biết mà, một cô dâu thì phải ăn mặc như cô dâu, nhưng sở thích của chị là vẻ đơn giản, một kiểu đơn giản thì hay hơn là loè loẹt. Nhưng chị thuộc phe thiểu số, vì chị tin không mấy người đánh giá cao tính đơn giản trong trang phục, họ chỉ thích thấy sự phô trương và loè loẹt. Chị có vài ý tưởng trang trí như thế này cho loại hàng popeline màu trắng mờ và trắng bạc. Em thấy có đẹp không?
Khi tất cả thực khách vừa tụ tập đông đủ trong phòng gia đình thì ông Weston xuất hiện. Ông vừa trở về để dự một bữa ăn tối muộn, và khi ăn xong ông vội đi đến Hartfield. Nhiều người mong được gặp ông, khiến cho ông ngạc nhiên. Ông Woodhouse tỏ vẻ vui, ngang bằng như khi ông lấy làm tiếc khi gặp ông Weston lần trước.
Riêng John Knightley lấy làm kinh ngạc trong im lặng, nghĩ thầm "Đáng lẽ ông ta phải ở nhà sau một ngày lo công chuyện ở London, đàng nay lại đi bộ nửa dặm đường đến nhà một người đàn ông khác, giao tiếp cho đến giờ đi ngủ, để chấm dứt một ngày bằng những nỗ lực xã giao trong đám đông ồn ào, kể cũng lạ. Ông ta đã hoạt động từ lúc tám giờ sáng mà bây giờ đáng lẽ phải nghỉ ngơi, đã nói cả ngày mà bây giờ đáng lẽ phải im lặng, đã gia nhập một nhóm người mà bây giờ đáng lẽ phải ngồi một mình! Ông đã xa rời không khí tĩnh lặng bên lò sưởi, để trong một buổi tối tháng Tư lạnh giá và ẩm ướt đi ra giao tiếp với thiên hạ! nếu ông ta có mục đích đến đón cô vợ về nhà thì còn được, nhưng ông đến đây khiến cho cuộc tụ họp kéo dài thêm thay vì rút ngắn". John Knightley nhìn ông với nỗi kinh ngạc, nhún vai rồi nghĩ thầm "Mình không thể hiểu nổi đấy lại là ông ta!"
Trong khi ấy, không hoàn toàn biết gì về nỗi căm ghét mình gây ra, ông Weston vẫn vui vẻ như thường ngày, vẫn ăn nói hoạt bát, dù sau một ngày đi họp ở nơi xa vẫn tỏ ra dễ mến với mọi người. Sau khi ông thoả mãn những câu hỏi của cô vợ về bữa ăn tối của mình, ông trấn an cô là các gia nhân không quên lời dặn dò cẩn thận của cô. Rồi ông kể cho cô nghe tin tức ông được nhận được trong chuyến đi, nhưng mọi người trong phòng cũng rất hiếu kỳ muốn biết. Ông trao cho cô một lá thư của Frank và nói với vợ rằng ông đã tự tiện mở ra xem. Ông nói:
-       Em đọc, đọc đi, em sẽ thấy vui, chỉ có ít dòng, không mất thời giờ nhiều, hãy đọc cho Emma nghe.
Cả hai người phụ nữ cùng đọc lá thư, trong lúc ông luôn mỉm cười và nói nhỏ với họ nhưng mọi người khác đều nghe được:
-       Này, nó sắp đến, em thấy đấy, anh nghĩ đó là tin tốt lành. Này, em phải nói gì đây? Anh luôn bảo em là nó sẽ nhanh chóng quay lại, có phải thế không? Em yêu ạ, có phải anh luôn bảo em như thế mà em không tin. Em thấy đấy, anh tin chậm nhất là vào tuần tới, vì có lẽ rất sốt ruột, rất có thể ngày mai hoặc thứ bảy. Còn về bệnh tình của bà ấy, dĩ nhiên là không có gì cả. Rất vui khi Frank trở lại với chúng ta, cũng gần thành phố, nó sẽ ở đây dài ngày khi đến đây, còn nó sẽ chia phân nửa thời gian cho chúng ta. Đây đúng là điều anh mong chờ. Thật là tin vui đấy chứ? Em đọc xong chưa ? Emma đã đọc hết chưa ? Cất nó đi, cất đi, khi khác ta sẽ nói nhiều về việc này, bây giờ là không phải lúc. Anh sẽ thông báo cho những người khác theo cách thông thường.
Chị Weston tỏ ra rất vui. Dáng vẻ và ngôn từ của chị thì không có gì kiềm chế được. Chị vui, chị biết mình đang vui, và biết mình phải vui. Chị sôi nổi và cởi mở  thốt lời chúc mừng, nhưng Emma không thể nói được thông suốt như thế. Đầu óc của cô bận rộn với những ý nghĩ cân nhắc, cố nhận ra mình xúc động đến mức nào, mà cô nghĩ là đáng kể.
Tuy nhiên, ông Weston vì quá háo hức nên không quan sát kỹ ai khác và quá huyên thuyên nên không muốn để người khác góp lời. Ông cảm thấy vui với bất kỳ lời nào Emma nói ra, rồi để cho những người khác bàn tán to nhỏ về chuyện mà cả phòng đã nghe lỏm được.
Có vẻ như ông cho rằng đương nhiên là mọi người đều vui, hoặc ông nghĩ đặc biệt ông Woodhouse hoặc anh Knightley hẳn phải vui. Sau khi chị Weston và Emma, họ là những người kế tiếp có lý do để vui. Ông định đi gặp cô Fairfax, nhưng cô đang bận trò chuyện với John Knightley, nên sẵn đang đứng gần cô Elton, ông bắt chuyện với cô này.

Chương 18
Ông Weston nói với cô Elton:
-       Tôi mong sẽ có vinh dự giới thiệu con trai tôi được biết cô.
Nghĩ rằng mong ước đó là lời đề cao, cô Elton nở nụ cười rất hoà nhã.
Ông tiếp:
-        Hẳn cô đã nghe nói đến Frank Churchill và biết nó là con trai tôi, dù nó không mang họ của tôi.
-       À vâng, và chúng tôi sẽ rất vui được quen biết anh ấy. Tôi tin anh Elton sẽ sớm đến thăm anh ấy và hai chúng tôi sẽ rất vui được tiếp anh ấy tại dinh Cha xứ.
-       Cô thật là tử tế. Tôi tin Frank sẽ rất vui. Nó sẽ đi thành phố chậm lắm là tuần tới. Hôm nay chúng tôi nhận được thư báo. Sáng nay tôi nhận được thư, và khi nhận ra nét chữ của con tôi, tôi mạo muội giở ra dù bì thư không đề tên tôi mà là tên bà Weston. Cô ấy là người chính yếu liên lạc thư từ với nó. Tôi ít khi nhận được lá thư nào.
-       Và thế là ông nhất quyết mở bì thư đề tên chị ấy! Ôi trời ! Ông Weston! – cô nói một cách thân mật – tôi phải phản đối chuyện này. Đúng là một tiền lệ rất nguy hiểm. Tôi mong ông đừng để những người hàng xóm của ông noi theo gương ông. Tôi nghĩ nếu chuyện này sẽ xảy ra với tôi, thì phụ nữ có chồng như chúng tôi phải bắt đầu nỗ lực. Ôi trời ! Ông Weston, tôi không thể tin được rằng ông làm chuyện đó.
-       Vâng, đàn ông chúng tôi là những người đáng trách. Cô Elton, cô nên bảo trọng lấy mình. Lá thư này báo cho chúng tôi – đấy là lá thư ngắn ngủi, được viết ra một cách vội vã, chỉ để báo tin – báo cho chúng tôi là họ sẽ đi thành phố vì lo cho bà Churchill, bà ấy không được khoẻ suốt mùa đông này, và nghĩ thời tiết ở Enscombe quá lạnh đối với bà, thế nên họ nhanh chóng đi về phía nam.
-       Thế thật ư! Tôi nghĩ từ Yorkshire, Enscombe nằm trong Yorkshire phải không ?
-       Vâng, cách London khoảng ba trăm cây số, một quãng đường khá dài.
-       Vâng, tôi nghĩ đúng là  đáng kể. So với Maple Grove đến London còn xa hơn cả trăm cây số. Nhưng ông Weston ạ, đối với người có tiền của thì quãng đường có nghĩa lý gì? Ông hẳn sẽ ngạc nhiên nếu biết được anh Suckling của tôi đôi lúc cứ như bay ấy. Chắc ông không tin tôi, vì có lúc hai lần trong vòng một tuần anh ấy và ông Bragge đi London, rồi trở về bằng bốn con ngựa.
Ông Weston nói:
-       Quãng đường từ Enscombe có điều bất lợi là, theo chúng tôi hiểu, bà Churchill không thể xa rời chiếc ghế bành trong một tuần. Trong lá thư của Frank vừa rồi nó viết bà than quá yếu nên khi muốn đi vào nhà kính phải có Frank và ông bác của nó dìu đi! Cô biết đấy, việc này cho thấy bà ốm yếu như thế nào, nhưng bây giờ bà nôn nóng đi thành phố, chỉ ngủ hai đêm trên đường đi. Đấy là theo thư của Frank. Những phụ nữ mảnh khảnh đều có thể chất rất đặc biệt, cô Elton ạ. Cô phải đồng ý với tôi về điều này.
-       Không, tôi sẽ không đồng ý với ông về điều gì cả. Tôi luôn đứng về phía phụ nữ. Thật đấy. Cho ông hay nhé, ông sẽ thấy tôi là đối thủ đáng gờm về điểm này. Tôi luôn đứng lên tranh đấu cho phụ nữ. Nếu ông biết tôi cảm thấy thế nào khi ngủ trong một phòng trọ, ông sẽ không lấy làm ngạc nhiên nếu bà Churchill cố gắng tránh việc này. Selina kể đối với cô ấy, ngủ tại phòng trọ là chuyện khủng khiếp, và tôi hiểu ra ít điều tế nhị của cô ấy. Cô luôn mang theo khăn trải giường trên đường đi, là cách đề phòng rất hay. Bà Churchill có làm như thế không?
-       Chắc hẳn rồi. Bà Churchill làm mọi việc mà bất kỳ phụ nữ quý phái nào từng làm. Bà Churchill sẽ không thua kém bất kỳ quý bà nào khác về việc …
Cô Elton vội cắt ngang:
-       Ôi chao! Ông Weston, xin đừng hiểu lầm tôi. Selina không phải là phụ nữ quý phái. Ông đừng để cho ý nghĩ mình đi xa như thế.
-       Thật à? Thế thì cô ấy không phải là mẫu mực cho bà Churchill, vì bà là một phụ nữ quý phái thực thụ.
Cô Elton nghĩ mình đã sai lầm khi phủ nhận một cách sôi nổi như thế. Cô không hề có ý muốn nói chị cô không phải là phụ nữ quý phái, có lẽ cô không thiếu cảm xúc khi giả vờ, nên cô định nói chữa lại, nhưng ông Weston đã tiếp:
-       Bà Churchill không chiếu cố đến tôi nhiều như cô hẳn đã đóan được. Nhưng đấy là chuyện giữa hai chúng tôi. Bà rất thương Frank, vì thế tôi không thể nói xấu về bà. Hơn nữa, bây giờ sức khoẻ bà yếu kém nhưng thật ra trước giờ bà ấy vẫn thế. Cô Elton ạ, tôi không muốn nói chuyện này với bất kỳ ai, nhưng tôi không tin bà Churchill bị bệnh.
-       Nếu bà ấy thật sự có bệnh, tại sao bà không đi Bath hở ông Weston? Đi Bath, hoặc đi Clifton?
-       Bà ấy đã mang ý nghĩ trong đầu là khí hậu Enscombe quá lạnh đối với bà. Tôi đoán bà cảm thấy chán Enscombe, bà đã chôn chân ở đấy quá lâu, nên bây giờ muốn thay đổi. Đấy là một vùng hẻo lánh. Một vùng đẹp, nhưng quá hẻo lánh.
-       Đúng, giống như Maple Grove. Không có nơi nào hẻo lánh như Maple Grove. Đồn điền bao la vây phủ chung quanh! Người ta có cảm tưởng như bị cô lập với mọi thứ. Và bà Churchill có lẽ không có sức khoẻ hoặc tinh thần như Selina để vui hưởng cuộc sống cô lập như thế. Hoặc có lẽ bà không có đủ điều kiện vật chất để sống đời thôn dã. Tôi luôn nói phụ nữ có bao nhiêu điều kiện vật chất cũng không đủ, và tôi cảm thấy mãn nguyện là riêng tôi đã có đủ để sống đời tự chủ.
-       Frank đã ở đây trong hai tuần.
-       Tôi nhớ có nghe nói. Khi đến đây, anh ấy sẽ thấy rõ hội Highbury có thêm thành viên, ấy là nếu tôi có thể gọi mình là thành viên. Nhưng có lẽ anh ấy chưa bao giờ nghe đến có người như thế trên đời.
Không thể nào bỏ qua lời lẽ của cô hiển nhiên có ý mong mỏi sự đề cao. Với vẻ hoà nhã tột độ, ông Weston lập tức thốt lên:
-       Chỉ có cô mới nghĩ như thế. Chưa bao giờ nghe đến nó! Tôi tin những lá thư gần đây của vợ tôi đều nói nhiều đến cô Elton.
Ông đã làm xong bổn phận và có thể quay lại đề tài về con trai ông:
-       Khi Frank ra đi kỳ rồi, chúng tôi không rõ  bao giờ sẽ gặp lại nó, thế nên tin báo ngày hôm nay khiến tôi vui mừng gấp bội. Hoàn toàn  bất ngờ, ý tôi muốn nói là, tôi luôn tin nó sẽ trở lại một ngày gần đây, nhưng không ai tin tôi. Cả nó và nhà tôi đều nản lòng. "Làm thế nào nó tìm cách đi đến đây? Làm thế nào tin được ông bà bác sẽ cho phép nó đi nữa", và đại loại như thế. Tôi luôn tin rằng có chuyện gì đấy  sẽ xảy đến, và đúng như thế, cô thấy mà. Cô Elton ạ, tôi nghiệm thấy rằng trong đời tôi, nếu có việc bất như ý xảy ra thì sau đó sẽ có việc thuận lợi bù đắp lại.
-       Đúng thế, ông Weston ạ, thật đúng. Tôi thường nói với một người thân thiết trong thuở còn hẹn hò, khi sự việc xảy ra không ổn, không diễn tiến nhanh chóng như ý anh ấy muốn, anh ấy dễ chán nản và than là cho đến tháng Năm hẳn con tuổi manh vẫn chưa vui trở lại. Chao ôi, tôi đã dốc sức giúp anh ấy gạt bỏ những ý nghĩ ảm đạm để vực tinh thần anh ấy lên. Tôi còn nhớ có một buổi sáng, anh ấy đến tìm tôi với tâm trạng rất chán nản.
Cô ngưng lại để hắng giọng, và ông Weston lập tức bắt lấy cơ hội để tiếp nối:
-       Cô đang nói đến tháng Năm, đấy chính là tháng mà bà Churchill được lệnh – hoặc chính bà ra lệnh – đi đến nơi ấm hơn Enscombe, tóm lại là đi London. Thế là chúng tôi được vui vì Frank có dịp đi đến đây thường xuyên cả mùa hè. Đây chính là mùa mà người ta nên đi thăm nhaum, ngày dài hơn, khí hậu ôn hoà, không quá nóng khi người ta phải vận động. Khi nó đến đây kỳ rồi, chúng tôi phải tuỳ nghi, nhưng khí hậu rất ẩm ướt, trời mù mịt. Cô biết tháng Hai luôn là như thế, nên chúng tôi không thể làm đến phân nửa những gì muốn làm. Bây giờ là đúng lúc. Cô Elton ạ, tôi không rõ liệu sự hồ nghi và bồn chồn – tự hỏi nó sẽ đến ngày hôm nay hoặc ngày mai hoặc bất kỳ giờ nào – có khiến cho chúng tôi hạnh phúc hơn là khi thật sự có nó trong ngôi nhà hay không. Tôi nghĩ là có. Tôi nghĩ chính tâm trạng của ta khiến cho ta được phấn khởi và vui sướng nhất. Tôi mong cô sẽ mến con trai tôi, nhưng cô không nên nghĩ nó là con nhà nòi. Nói chung nó là một thanh niên tốt, nó cô đừng nghĩ nó là con nhà nòi. Nhà tôi cũng mến thích nó, cho nên cô hẳn hiểu được tôi lấy làm cảm kích như thế nào. Cô ấy nghĩ không ai bằng nó.
-       Ông Weston, tôi tin chắc tôi sẽ có cảm nghĩ tốt với anh ấy. Tôi đã nghe nhiều người khen anh Frank Churchill. Cùng lúc, cần nói là tôi luôn tự mình phán xét và không hề chịu để cho người khác dẫn dắt. Tôi xin hứa cho ông biết rằng khi tôi gặp anh ấy, tự tôi sẽ phán xét. Tôi không thích tâng bốc ai.
Ông Weston trầm ngâm rồi trả lời:
-       Tôi mong mình đã không khắt khe với bà Churchill tội nghiệp. Nếu bà thực sự bị bệnh, tôi sẽ lấy làm buồn vì mình đã thiếu công tâm với bà, nhưng cá tính bà có nét nào đấy khiến cho tôi thấy khó mà nói về bà với lòng độ lượng như tôi muốn. Cô Elton, cô hẳn đã biết về mối quan hệ giữa tôi với gia tộc, hoặc cách đối xử với tôi, và nói riêng cho cô nghe, tất cả là do bà ấy. Bà là người chủ mưu. Nếu không do bà, mẹ của Frank đã không bị khinh rẻ như thế. Ông Churchill có niềm hãnh diện nhưng niềm hãnh diện của ông không thấm gì so với của bà, ông là người ít ăn ít nói, biếng nhác, với niềm hãnh diện như là một quý ông vốn không làm hại ai mà chỉ biến ông thành người bất lực và khó chịu, nhưng niềm hãnh diện của bà là tật kênh kiệu và xấc xược! và điều khiến cho người ta không chịu nổi là về dòng dõi. Bà không là gì cả khi cưới ông ấy, chỉ đơn thuần là con gái một nhà quý tộc, nhưng từ khi là thành viên trong dòng họ Churchill, bà ra vẻ mình như là người vượt trội hơn những người khác mang họ Churchill, trong khi bản thân bà chỉ là người mới phất lên.
-       Chỉ nghĩ thế mà kinh! Tôi cảm thấy sợ người mới phất. Maple Grove có đầy những người như thế, vì có một gia đình hay ra vẻ kiêu kỳ khiến cho anh chị tôi rất khó chịu. Việc ông mô tả họ Churchill khiến cho tôi nghĩ ngay đến những người đó. Người trong họ Tupman mới đến định cư, có những mối quan hệ thấp kém, lại làm ra vẻ quan trọng, xem mình ngang hàng với danh gia vọng tộc lâu đời. Họ mới đến ở tại West Hall cùng lắm được một năm rưỡi, không ai biết họ tạo dựng gia sản bằng cách gì. Họ đến từ Birmingham, là nơi không có gì hứa hẹn cả, như ông đã biết. Người ta không trong mong gì tại Birmingham. Tôi luôn nói có điều gì đấy kinh khiếp trong cái tên, nhưng không ai biết điều gì tốt lành về họ Tupman, dù người ta ức đoán nhiều chuyện. Thế mà họ cứ ra vẻ ngang hàng với anh Suckling của tôi, là một trong những láng giềng gần nhất của họ. Thật là tệ hại. Anh Suckling đã từng sống ở Maple Grove mười một năm, trước đó là cha anh ấy – tôi nghĩ ít nhất là thế - tôi hầu như chắc chắn ông cụ đã thanh toán xong xuôi cho điền trang trước khi qua đời.
Cuộc trò chuyện giữa hai người bị gián đoạn, gia nhân mang trà ra phục vụ. Sau khi đã nói hết những điều muốn nói, ông Weston nhân cơ hội này tản đi nơi khác.
Sau tiệc trà, hai vợ chồng Weston và anh Elton cùng ngồi chơi bài với ông Woodhouse. Năm người còn lại được tự do. Emma nghĩ họ không hợp với nhau, vì anh Knightley có vẻ như không thích trò chuyện, cô Elton mong được để ý đến nhưng không ai đáp ứng.
Anh John Knightley chứng tỏ mình ăn nói hoạt bát hơn người em trai. Anh sẽ ra đi vào ngày hôm sau, và dặn dò:
-       Này Emma, anh không còn gì để nói thêm về mấy đứa trẻ, em đã nhận được thư chị em kể mọi chuyện rồi. Mấy đứa mà anh lo thì đơn giản hơn mấy đứa khác cần cô ấy, và có vẻ như không theo cùng một cung cách, kể cả lời khuyên của anh là không làm hư bọn trẻ và không tống thuốc men cho chúng.
Emma đáp:
-       Em mong sẽ làm cả hai anh chị được hài lòng, và em sẽ cố hết sự mình cho chúng nó được vui, thế là đủ đối với Isabella. Tạo nguồn vui phải đi trước thói quen chiều chuộng sai lầm và cho thuốc men vô tội vạ.
-       Nếu thấy tụi nó quấy rầy quá thì em phải gửi chúng nó về nhà.
-       Rất có thể như vậy. Anh nghĩ thế, phải không?
-       Anh e chúng nó gây ồn ào cho bố em, hoặc thậm chí có thể làm phiền đến em, nếu em bận bịu thêm vì những cuộc thăm viếng như mấy lúc gần đây.
-       Bận bịu thêm!
-        Đúng rồi, em phải nhớ lại rằng trong vòng nửa năm qua lối sống của em đã khác biệt nhiều…
-       Khác biệt! thật ra không phải thế.
-       Đúng là em bận bịu nhiều với bạn bè hơn lúc trước. Hãy xem hiện tại đi. Anh mới đến đây được một ngày mà em đã bận trong một bữa tiệc! lúc trước có khi nào như thế? Láng giềng của em đông đúc thêm, em giao du với họ thêm. Lúc gần đây, mỗi lá thư em viết cho Isabella đều kể nhiều chuyện vui, ăn tối ở nhà ông Cole, hoặc dạ vũ ở Công xá. Sự khác biệt mà Randalls tạo ra – chỉ tính riêng Randalls thôi – đã là đáng kể.
Anh Knightley nhanh chóng chen vào:
-        Vâng, đúng là Randalls đã tạo ra mọi sự khác biệt.
Anh John Knightley nói:
-       Được rồi. Anh nghĩ Randalls hẳn gây ảnh hưởng nhiều hơn lúc trước, thế nên Emma ạ, anh chợt nghĩ Harry và John có thể gây phiền phức cho em. Nếu vậy, anh chỉ mong em gởi chúng nó trở về nhà.
Anh Knightley thốt lên:
-       Không, không cần phải thế. Nên gửi chúng nó đến Dunwell. Chắc chắn em sẽ được khoẻ thân.
Emma than:
-       Anh làm em buồn cười quá! Em muốn biết có bao nhiêu cuộc tụ họp mà anh không tham dự, và tại sao anh lại lo em muốn khoẻ thân nên không chăm sóc đến hai đứa trẻ? Những dịp em tham dự là gì? Ăn bữa tối một lần với nhà Cole, rồi có một buổi dạ vũ mà chỉ bàn bạc chứ không hề xảy ra. Em có thể hiểu anh – cô gật đầu về phía anh John Knightley – anh được may mắn gặp gỡ nhiều người quen biết cùng một lúc ở đây khiến cho anh quá vui nên hay để ý đến mọi chuyện. Nhưng anh – cô quay sang anh Knightley – Anh đã biết em rất ít khi đi ra khỏi nhà quá hai tiếng đồng hồ, thế thì em không hiểu tại sao anh tiên đoán là em sẽ bận bịu nhiều. Còn về hai đứa trẻ đáng yêu, nếu dì Emma không có thời giờ cho chúng, em không nghĩ chú Knightley sẽ chăm sóc chúng nó tốt hơn vì dì bận một tiếng thì chú bận năm tiếng, và khi ở nhà thì chú chỉ lo đọc sách một mình hoặc tính toán chuyện riêng.
Anh Knightley ra vẻ như cố kìm hãm một nụ cười.

TẬP III
Chương 1
Một khoảnh khắc im lặng đủ giúp cho Emma hiểu tại sao cô trở nên phấn khích khi nghe tin về Frank Churchill. Cô tin rằng cô cảm thấy lo âu hoặc bối rối không phải là vì mình, mà là vì anh. Tình cảm của cô sụt giảm xuống mức không còn gì nữa, không đáng để nói đến. Nhưng nếu anh – người chắc chắn đã yêu cô – trở về với tình cảm nguyên vẹn như lúc anh ra đi, thì đấy là một chuyện khiến cho cô ray rứt. Nếu thời gian hai tháng xa cách không giúp cho anh nguội lạnh thì cô sẽ phải đối diện với nghịch cảnh. Cả anh và cô đều phải cẩn trọng. Cô không muốn bị vướng víu trong tình cảm, nên cô phải tránh làm gì có vẻ như khích lệ anh tiến xa thêm.
Cô mong mình có thể ngăn chặn anh tỏ tình, nếu không sẽ khiến cho mối quan hệ giữa hai người trở thành thương đau! Tuy thế, cô vẫn mong đợi điều gì đấy có tính quyết định. Cô có cảm tưởng như mùa xuân sẽ trôi qua với một cơn khủng hoảng, một biến cố, một chuyện gì đấy gây chuỷên biến cho tâm tư điềm tĩnh và yên bình của cô.
Không phải mất thời giờ lâu – tuy rằng lâu hơn ông Weston đoán – để cô có thể đo lường tình cảm của Frank Churchill. Gia đình Enscombe không đi đến thành phố nhanh như đã định, nhưng không lâu sau khi anh đến Highbury. Khi anh từ Randalls đến Hartfield, cô có thể nhanh chóng quan sát và nhanh chóng xác định tâm tư của anh và xác định mình phải phản ứng như thế nào.
Hai người gặp nhau trong không khí thân hữu tột cùng. Đúng là anh tỏ ra rất vui khi gặp lại cô. Nhưng lập tức cô có ý nghĩ là anh không quan tâm đến cô nhiều như trước, hoặc tình cảm của anh không còn thắm thiết như trước. Cô kỹ lưỡng quan sát anh. Rõ ràng là anh yêu cô kém hơn trước. Có lẽ một phần là do cô hờ hững, sự xa vắng tạo nên hiệu ứng tự nhiên, như cô mong muốn.
Anh tỏ ra phấn chấn, vẫn luôn nói cười như lúc nào, có vẻ thích thú khi nói về chuyến đến thăm trước của anh, và cũng có vẻ bối rối . Không phải trong thái độ bình thản của anh mà cô nhận ra sự khác biệt. Anh không bình thản, tinh thần anh rõ ràng là bị kích động, có vẻ gì đấy bồn chồn trong anh. Dù anh có sinh động, điều khiến cho cô lo nghĩ mình đã đóan đúng là anh chỉ nán lại mười lăm phút rồi vội vã đi thăm viếng nơi khác ở Highbury.
Cô nghĩ thầm "Anh chàng đã gặp một vài người quen cũ trên đường tới đây, anh đã không dừng lại, không dừng lại dù để chỉ nói một lời nhưng anh có tính phù phiếm khi nghĩ rằng họ sẽ thất vọng nếu anh không đến thăm họ, thế là dù muốn nán lại lâu hơn ở Hartfield, anh vẫn vội vã ra về".
Cô chắc chắn rằng anh không còn yêu cô sâu đậm như trước, tuy rằng tinh thần anh bị kích động và việc ra về vội vã chưa phải là dấu hiệu tất cả đều chấm dứt. Cô nghĩ mình phải hành động cả quyết và không nên tin tưởng nơi anh nữa.
Đấy là chuyến viếng thăm duy nhất của Frank Churchill trong mười ngày. Anh thường muốn đi lần nữa, nhưng lúc nào cũng  bị ngăn cản. Bà bác anh không muốn anh xa bà. Đấy là lý do anh giải thích tại Randalls. Nếu anh nói thực, nếu anh thật sự muốn đến, thì có thể suy diễn là việc bà Churchill đi đến London không giúp đỡ gì cho đầu óc bướng bỉnh và kích động của bà. Chắc chắn là bà có bệnh, anh đã xác nhận điều này ở Randalls. Dù một phần có thể là do bệnh tưởng, khi nghĩ lại mới tin rằng sức khoẻ của bà đã xấu hơn nửa năm về trước. Anh tin rằng bệnh của bà không phải là vô phương cứu chữa, và ít nhất bà còn sống thêm nhiều năm nữa, nhưng trái với nỗi hồ nghi của ông bố, anh không muốn nói là bà chỉ vẽ chuyện hoặc bà vẫn còn khoẻ mạnh như trước.
Có vẻ như bà không hợp với London. Bà không chịu nổi tiếng ồn ở đây. Tinh thần bà luôn bị bứt rứt, và mười ngày sau anh biên thư cho Randalls báo tin có một thay đổi trong kế hoạch. Họ phải dời đến Richmond ngay. Bà Churchill đã được giới thiệu cho một bác sĩ có tiếng tăm ở đấy, và mặt khác bà tỏ ra thích nơi này. Họ thu xếp một ngôi nhà được trang bị đầy đủ nội thất ở một địa điểm thích hợp, và mong sẽ có nhiều ích lợi.
Emma được nghe rằng Frank biên thư cho biết anh phấn khởi với kế hoạch mới, và vui vì sẽ có hai tháng được sống gần nhiều người bạn của anh, vì họ thuê ngôi nhà trong tháng năm và tháng sáu. Cô được biết anh báo tin mình sẽ được gặp gỡ họ thường xuyên như ý anh mong muốn.
Emma nhận ra ông Weston hiểu được tại sao anh vui, ông xem cô là lý do khiến cho anh vui. Cô mong rằng không phải thế. Hai tháng sẽ cho thấy chứng cứ.
Đương nhiên là ông Weston rất vui, đấy chính là hoàn cảnh mà ông luôn mong mỏi. Bây giờ, Frank thật sự sống gần ông. Chín dặm thì có nghĩa lý gì đối với một anh trai trẻ? Chỉ một giờ cưỡI ngựa. Anh sẽ đi thăm ông thường xuyên. Sức khác biệt giữa Richmond và London có nghĩa là sức khác  biệt giữa việc thường xuyên gặp ông và không bao giờ gặp ông. Mười sáu dặm – không phải, mười tám dặm, Manchester phải cách xa mười tám dặm hơn – là một trở ngaị đáng kể. Nếu có cơ hội đi thăm ông, anh phải mất một ngày đường đi và về. Khi anh sống ở London, thì không nghĩa lý gì, cũng giống như khi anh ở Enscombe, nhưng Richmond ở rất gần. Càng tốt hơn là gần!
Một chuyện tốt đẹp lập tức trở thành hiện thực vì họ đang gần gũi nhau, buổi dạ vũ tại Công xá. Mọi người trước giờ vẫn không quên, nhưng nếu định ngày cụ thể thì là phù phiếm. Bây giờ chuyện này là chắc chắn, mọi người lại bắt tay vào việc chuẩn bị. Không bao lâu sau khi nhà Churchill dời đến Richmond, Frank viết ít dòng cho biết bà  bác anh đã khoẻ lên nhiều, thế nên bất cứ lúc nào anh có thể đến chơi trong hai mươi bốn giờ đồng hồ. Anh yêu cầu định ngày càng nhanh càng tốt.
Buổi khiêu vũ của ông Weston là điều chắc chắn. Chỉ còn ít ngày nữa là giới trẻ ở Highbury sẽ được vui thích.
Ông Woodhouse đành phải cam chịu. Mùa này trong năm không phải là vấn đề đối với sức khoẻ của ông. Với mọi hoạt động, tháng năm đều thích hợp hơn tháng hai. Bà Bates được yêu cầu đến làm bầu bạn với ông một buổi tối. James được dặn dò kỹ lưỡng để chăm sóc hai đứa trẻ, và ông này tin bé yêu Henry hoặc bé yêu John sẽ không làm quấy trong khi dì Emma yêu dấu vắng nhà.

Chương 2
Không có chuyện bất thường gây trở ngại cho buổi dạ vũ. Ngày lại qua ngày, và sau một buổi sáng sốt ruột trông ngóng, Frank Churchill đi đến trước giờ dùng bữa tối, thế là mọi việc đều ổn thoả.
Anh và Emma chưa gặp lại lần thứ hai. Họ chỉ đối diện nhau ở Công xá, nhưng thế là tốt hơn cuộc gặp gỡ thông thường trong một đám đông. Ông Weston đã khẩn khoản Emma đến sớm hơn những người khác nhằm giúp cho ý kiến sắp xếp trong các gian phòng. Cô không thể chối từ, thế là cô phải gặp anh trong vài khoảnh khắc tĩnh lặng. Cô đi đón Harriet, rồi hai người đến Công xá kịp lúc nhà Randalls cũng đã đến.
Có vẻ như Frank Churchill đang nóng lòng trông ngóng. Dù anh không nói nhiều, ánh mắt anh cho thấy anh sẵn sàng hưởng một buổi tối vui thích. Họ đi bên nhau để rà soát mọi việc đâu ra đấy. Trong vòng vài phút, một cỗ xe khác chạy đến khiến cho Emma tỏ ra ngạc nhiên. Cô định thốt lên "Đến sớm thế!" nhưng kịp nhận ra đấy là một gia đình trong số những người bạn cũ. Giống như cô, họ đến sớm để phụ giúp ông Weston. Kế tiếp là một cỗ xe khác, cũng đến sớm với cùng mục đích. Dường như phân nửa số cư dân địa phương cùng tụ tập với nhau với mục đích sắp xếp chuẩn bị.
Emma nhận ra rằng ông Weston không chỉ dựa vào ý kiến của cô, và nghĩ nếu không được tin cậy hoàn toàn bởi một người đàn ông vốn có nhiều bạn thân và cố vấn thì đấy không phải là điều đáng phiền. Cô thích thái độ cởi mở của ông, nhưng nếu ông ít bộc trực một chút thì hẳn ông được lòng người hơn. Ông phải là mẫu người của lòng nhân từ nhưng không phải của tình thân hữu. Cô có thể muờng tượng ra một người như thế. Cả nhóm người đi vòng quanh, nhìn ngắm, ca ngợi, và rồi vì không còn việc gì phải làm, họ tụ tập quanh lò sưởi và nhận xét là đã tháng năm, một ánh lửa vẫn tỏ ra dễ chịu.
Emma thấy không phải do lỗi của ông Weston khiến cả nhóm tư vấn của ông không đông đảo hơn. Họ đã ghé qua nhà bà Bates để cho đi nhờ xe, nhưng hai vợ chồng Elton đã đón người dì và cô cháu đi cùng.
Frank đứng kế bên Emma nhưng có lúc anh tản ra nơi khác. Anh có vẻ bồn chồn, cho thấy đầu óc anh không được thoải mái. Anh nhìn quanh quất, đi đến cánh cửa, nghe ngóng âm thanh của những cỗ xe khác – sốt ruột muốn bắt đầu, hoặc ngại đứng gần cô.
Anh nói về cô Elton:
-       Tôi nghĩ cô ấy sắp đến. Tôi rất hiếu kỳ muốn gặp cô Elton. Tôi nghe nhiều về cô ấy. Tôi nghĩ không bao lâu thì cô ấy sẽ đến.
Có tiếng động của một cỗ xe đang đến gần. Anh vã đi ra, nhưng lại đi vào, nói:
-       Tôi quên là mình chưa quen biết với cô ấy. Tôi chưa từng gặp cả hai vợ chồng Elton. Tôi không nên đường đột.
Hai vợ chồng Elton xuất hiện, rồi mọi người tươi cười chào hỏi nhau.
Ông Weston nhìn quanh quất, nói:
-       Nhưng còn chị Bates và cô Fairfax. Chúng tôi nghĩ là anh đi đón họ.
Sự nhầm lẫn chỉ là nhỏ nhặt. Một cỗ xe bây giờ được phái đi đón họ. Emma muốn biết cảm nghĩ đầu tiên của Frank về cô Elton, muốn biết anh phản ứng như thế nào đối với bộ áo thanh lịch của cô Elton và nụ cười tử tế của cô này. Ngay lập tức anh có ý kiến bằng cách để ý ngay đến cô Elton sau những lời giới thiệu.
Trong vòng vài phút, cỗ xe kia quay lại. Có người nào đấy nói về trời mưa.
Frank nói với ông bố:
-       Không nên bỏ quên chị Bates.
Rồi anh đi ra. Ông Weston định ra theo, nhưng cô Elton giữ ông lại để ông nghe ngôn từ cô khen ngợi con trai ông. Cô nói một cách nhanh nhẩu khiến cho anh chàng tuy đi nhanh vẫn nghe lỏm được cô:
-       Ông Weston, anh ấy là người rất tốt. Hẳn ông còn nhớ tôi đã thẳng thắn bảo với ông là tôi có ý kiến của riêng mình, và tôi lấy làm vui mà nói rằng tôi rất mến anh ấy. Ông nên tin lời tôi. Tôi không bao giờ tâng bốc ai. Tôi nghĩ anh ấy rất đẹp trai, và tư thái của anh ấy chính là điểm tôi đánh giá cao – đúng là một quý ông, không hề có vẻ dối trá hoặc hợm hĩnh. Ông nên biết tôi rất ghét kẻ hợm hĩnh – thật là kinh! Ở Maple Grove người ta không bao giờ chấp nhận họ. Cả anh Suckling và tôi đều không thể kiên nhẫn với họ, và đôi lúc chúng tôi phải nói một cách gay gắt! Còn Selina vì có tâm tính hiền hoà nên chịu đựng giỏi hơn.
Khi cô nói về anh con trai, ông Weston còn chú ý lắng nghe. Nhưng khi đề cập đến Maple Grove, ông nhớ ra rằng phải lo đón tiếp những phụ nữ đang đi đến. Với nụ cười tươi, ông vội bước ra ngoài.
Cô Elton quay sang chị Weston:
-       Đấy là xe của chúng tôi đi đón chị Bates và Jane. Người phu xe và mấy con ngựa của chúng tôi thật là nhanh nhẹn! tôi nghĩ họ đi nhanh hơn bất kỳ ai khác. Cho xe của mình đi đón một người bạn là cả niềm vui! Tôi được biết chị định cho xe đi đón họ, nhưng vào cả những lúc khác thì việc này sẽ không cần thiết. Xin chị hãy tin là tôi sè luôn chăm sóc họ.
Được hai quý ông hộ tống, chị Bates và cô Fairfax bước vào. Có vẻ như cô Elton nghĩ mình có bổn phận giống như là chị Weston phải đón tiếp họ. Bất kỳ người nào như Emma nhìn cô đều hiểu ý nghĩ của những cử chỉ của cô, nhưng chẳng bao lâu ngôn từ của cô, ngôn từ của tất cả mọi người, đều bị mất hút vì chị Bates liến thoắng một hồi sau khi gia nhập đám người quanh lò sưởi.
Khi cánh cửa vừa mở, chị Bates mở miệng ngay:
-        Quý vị thật là tử tế! không có mưa gì cả. Không có gì đáng nói. Tôi không lo cho bản thân mình. Đôi giầy của tôi khá tốt. Và Jane cho biết…À! – khi cô vừa bước qua cánh cửa – Này! Này! Trông thật là lộng lẫy! thật đáng ca ngợi! rằng sáng sủa! này Jane, Jane, hãy nhìn xem! Cháu có thấy gì không? Ôi chao! Chị Weston, chị hẳn phải có cây đèn thần của Aladdin. Bà Stokes tốt bụng hẳn không nhận ra chính phòng của mình. Tôi gặp bà ấy khi mới đến, bà ấy đang ở cửa ra vào. Tôi nói "Ôi chao! Bà Stokes". Nhưng tôi không có thời giờ nói thêm gì.
Bây giờ chị Bates gặp chị Weston, chị tiếp:
-       Tốt lắm, tôi xin cảm ơn chị. Tôi mong chị vẫn khoẻ. Tôi rất vui được nghe thế. Tôi rất lo chị bị nhức đầu! tôi thấy chị thường đi ngang qua và biết chị phải tất bật nhiều. Đúng là thật vui được nghe như thế.
À, cô Elton thân yêu, cảm ơn cô đã tử tế cho xe đến đón rất kịp lúc. Jane và tôi đã chuẩn bị xong. Mấy con ngựa không phải chờ đợi gì cả. Cỗ xe thật là tiện nghi. Ôi! Và chị Weston ạ, chúng tôi phải cảm ơn chị về việc nà. Cô Elton đã tử tế mà gửi thiếp mời cho Jane, nếu không chúng tôi đã…nhưng hai lời mời cùng ngày! Chưa có bao giờ có láng giềng như thế! Tôi nói với mẹ tôi "Mẹ ạ, con tin rằng…" Xin cảm ơn, mẹ tôi vẫn khoẻ. Đã đi đến nhà ông Woodhouse. Tôi xin bà ấy phải đội khăn choàng đầu, vì buổi tối không được ấm…tấm khăn choàng lớn còn mới của bà. Quà cưới của cô Dixon. Cô ấy rất tử tế mà có lòng nghĩ đến mẹ tôi ! mua ở Weymouth, chị biết đấy…anh Dixon chọn giúp, Jane nói có ba tấm khăn choàng khác khiến cho họ phải phân vân hồi lâu. Đại tá Campbell thích màu xanh ô liu.
Cháu Jane thân yêu, cháu có chắc chân không bị ướt chứ? Chỉ có vài giọt, nhưng dì vẫn lo…nhưng anh Frank Churchill thật là..và có tấm thảm để lau giày..Dì sẽ không bao giờ quên lòng tử tế tột độ của anh ấy.
Ôi chao! Anh Frank Churchill, tôi phải cho anh từ lúc anh giúp sửa đến nay cặp kính của mẹ tôi không hề hư hỏng nữa, cái đinh ốc không bao giờ sút ra nữa. Mẹ tôi thường nhắc đến lòng tốt của anh. Có phải thế không hở Jane? Chúng ta thường nhắc đến anh Frank Churchill phải không?
À, cô Woodhouse đây rồi. Cô Woodhouse thân yêu, cô vẫn khoẻ chứ? Rất cảm ơn cô, tôi vẫn khoẻ. Đây giống như là xứ thần tiên! Quả là sự chuyển đổi! tôi biết không nên đề cao – nhìn Emma với giọng tự mãn – như thế là thô lỗ, nhưng cô Woodhouse ạ, hãy tin tôi đi, cô trông thật là.. Cô có thích kiểu tóc của Jane không ? Cô là người phán quyết. Con nhỏ tự làm tóc lấy. Quả là diệu kỳ khi nó tự làm tóc! Tôi nghĩ thợ làm tóc nào ở London vẫn không bằng. À! Tôi nha6.nó ra bác sĩ Hughes và bà vợ. Tôi đến đến chào hai ông bà Hughes.
Ông có khoẻ không? Bà có khoẻ không? Rất khoẻ, xin cảm ơn. Thật là vui, phải không? Anh Richard ở đâu? À, anh ấy đàng kia. Xin đừng làm phiền anh ấy. Nên để anh trò chuyện với các cô gái trẻ.
Anh có khoẻ không anh Richard? Ngày nọ tôi trông thấy anh đi qua thành phố…Bà Otway, tôi ngạc nhiên quá! Còn có ông Otway tốt bụng với cô Otway và cô Caroline. Thật là vui được gặp đủ bạn bè! Còn có ông George và ông Arthur.
Ông có khoẻ không ? Ông có khoẻ không? Vẫn thường… Tôi rất cảm kích. Chưa bao giờ thấy vui như hôm nay. Có phải tôi nghe tiếng một cỗ xe nữa? Ai thế? Có lẽ là nhà Coles. Thật là vui đứng giữa những người bạn như thế này. Và lò sưởi trông thật sang! Tôi thấy gần như bị nướng….Không, cảm ơn. Tôi không dùng cà phê – không bao giờ dùng cà phê. Nhân tiện, xin ông vui lòng cho một tí trà…Không cần vội. À! đây rồi. Mọi thứ đều thật ngon.
Frank Churchill trở lại đứng kế bên Emma. Ngay khi chị Bates ngừng lại, Emma nghe lỏm được những lời trao đổi giữa cô Elton và cô Fairfax, vì hai người đứng phía sau cô không xa. Anh có vẻ nghĩ ngợi. Cô không thể xác định anh cũng nghe lỏm hay không.
Sau nhiều lời khen ngợi Jane về dáng vẻ và trang phục, những lời khen ngợi thật nhỏ nhẹ và đúng mức, hiển nhiên là cô Elton muốn mình được khen lại:
-       Em thấy chiếc áo cô chị thế nào? Em thấy hoa văn trang trí thế nào? Wright làm tóc cho chị thế này trông ra sao?
Với những câu hỏi khác, cô đều được trả lời với sự lịch sự pha chút kiên nhẫn.
Cô Elton lại nói:
-       Những người khác đều chú trọng đến ăn mặc hơn chị, nhưng trong những dịp như thế này, khi mọi cặp mắt đều đổ dồn về chị, và để tỏ ra trọng vọng nhà Weston – vốn tổ chức buổi dạ vũ này để dành vinh hạnh cho chị - thì chị không muốn tỏ ra thua kém người khác. Và chị thấy ngoài chị ra, ít người khác mang ngọc trai. Chị nghe nói Frank Churchill khiêu vũ giỏi. Chị sẽ xem sở thích của anh ấy và chị có hợp nhau không. Frank Churchill đúng là người tốt. Chị rất mến anh ấy.
Đúng lúc này, Frank bắt đầu ăn nói một  cách sôi nổi khiến cho Emma đóan anh đã nghe lỏm được những lời đề cao anh nhưng cô không muốn nghe thêm. Tiếng của các phụ nữ khác bị chìm lấp một lúc, cho đến khi giọng nói của cô Elton lại cất lên mồn một. Anh Elton vừa nhập bọn, và cô vợ anh đang ba hoa:
-         Ôi chao! Cuối cùng anh tìm ra được bọn này đang ẩn náu ở đây, phải không? Em đang  bảo Jane, em nghĩ anh hẳn đã bắt đầu hết kiên nhẫn với tin tức của đám phụ nữ này.
Frank tỏ vẻ ngạc nhiên và bất bình:
-       Jane! Nói thì dễ, nhưng tôi nghĩ hẳn cô Fairfax không đồng ý.
Emma thầm thì:
-       Anh có thích cô Elton không?
-       Không thích tí nào.
-       Anh vô tâm.
-       Vô tâm! Cô có ý gì?
Rồi khuôn mặt anh mất vẻ nhíu mày, thay vào đó là một nụ cười:
-       Không, đừng nói cho tôi biết. Tôi không muốn biết ý cô nói gì. Bố tôi đâu? Lúc nào thì ta bắt đầu khiêu vũ?
Ema không thể hiểu được anh: có vẻ anh đang bực tức. Anh bước đi tìm ông bố, nhưng quay lại ngay cùng với vợ chồng Weston. Anh đã bàn với hai người một chuyện rắc rối, nên họ phải đến gặp Emma. Chị Weston được biết rằng phải mời cô Elton bắt đầu buổi dạ vũ vì cô này trông mong việc ấy, đi ngược lại với ý muốn của họ là dành cho Emma vinh dự này. Emma đón nhận tin báo với tính ngoan cường.
Ông Weston hỏi:
-       Rồi chúng ta sắp xếp bạn nhảy của cô ấy ra sao? Cô ấy hẳn nghĩ Frank phải mời cô.
Lập tức Frank quay sang Emma để nhắc lại lời hứa trước đây của cô , và khoe rằng anh là người bận rộn, khiến cho ông bố anh rất thoả dạ. Và rồi có vẻ như chị Weston muốn ông khiêu vũ với cô Elton, nên họ phải giúp thuyết phục ông. Việc sắp xếp được thông qua nhanh chóng.
Ông Weston và cô Elton bước đi dẫn đầu, anh Frank Churchill và cô Woodhouse theo sau. Emma phải chấp nhận vị thế của mình đứng thứ nhì sau cô Elton, dù cô luôn nghĩ buổi dạ vũ này là dành vinh dự cho cô. Điều này gần như là ép buộc cô phải kết hôn. Hiển nhiên là vào lúc này cô Elton có lợi thế, trong tính phù phiếm cô được hoàn toàn mãn nguyện, vì dù cô đã định bắt đầu buổi dạ vũ với Frank, sự thay đổi không làm cô mất mát gì. Ông Weston có danh giá cao hơn con trai ông.
Cho dù bị cản trở một ít, Emma vẫn thích thú tươi cười để xem sự thể diễn ra thế nào, và cảm thấy trước mắt mình còn nhiều tiếng đồng hồ của một buổi tụ họp bất thường. Cô lấy làm bứt rứt hơn bất kỳ nguyên do nào khác khi thấy anh Knightley không khiêu vũ. Anh đứng đây, trong số những người bàng quan, đó không phải là chỗ của anh. Đúng ra anh phải khiêu vũ, không nên nhập bọn với những ông chồng, ông bố vợ, người chơi bài – những người không quan tâm gì đến khiêu vũ. Có lẽ không như nơi nào khác, nơi đây anh có lợi thế nhất. Dáng người cao, rắn chắc của anh nổi bật trong số những thân người kềnh càng, những bờ vai lòm khòm, khiến cho Emma nghĩ mọi người hẳn phải hướng tầm mắt về anh. Không có ai so sánh được với anh ngoại trừ bạn nhảy của cô. Anh di chuyển ít bước gần hơn, với chỉ ít bước đó – với tư thái phong nhã và dáng đi tự nhiên – đủ để chứng tỏ anh phải khiêu vũ nếu anh chịu khó. Mỗi khi bắt gặp ánh mắt của anh, cô đều mỉm cười nhưng anh lại tỏ ra nghiêm nghị. Cô ước gì anh thích phòng khiêu vũ hơn, và mến Frank Churchill hơn. Có vẻ như anh đang quan sát cô. Cô không nên tự mãn khi anh nghĩ cô khiêu vũ đẹp, nhưng dù anh có phê phán hành vi của cô, cô vẫn không e ngại. Giữa cô và bạn nhảy không có vẻ gì như đang tán tỉnh nhau. Hai người chỉ là hai người bạn vui vẻ thoải mái hơn là hai người đang yêu nhau. Hiển nhiên là bây giờ Frank Churchill nghĩ về cô ít hơn trước .
Buổi khiêu vũ diễn ra trong bầu không khí vui vẻ. Chị Weston vẫn luôn ân cần phục vụ mọi người. Ai nấy đều tỏ vẻ thích thú. Thường thì khi chấm dứt người ta mới lên tiếng khen ngợi tài tổ chức của gia chủ, nhưng ở đây, ngay từ lúc bắt đầu họ đã tán thưởng không ngớt. Tuy nhiên, có một sự việc mà Emma phải nghĩ ngợi: hai bài nhạc trước khi ăn tối đã bắt đầu mà Harriet không có bạn nhảy – cô là phụ nữ trẻ duy nhất ngồi xem người ta khiêu vũ. Họ đã sắp xếp cho đủ cặp, thế nên đáng ngạc nhiên khi có một người dư thừa! nhưng chỉ ít lâu sau Emma hiểu ra, khi thấy anh Elton đang đi quanh quẩn. Hẳn anh không muốn mời Harriet khiêu vũ, Emma biết thế, và nghĩ anh đang muốn trốn lánh trong phòng chơi bài.
Nhưng anh không có ý định trốn lánh. Anh đi đến nơi có một nhóm người đang ngồi trò chuyện với vài người, rồi đi qua laị trước mặt họ như thể cho họ thấy anh đang được tự do và muốn được tự do như thế. Đôi khi anh đi đến trước mặt cô Smith hoặc trò chuyện với những người quanh cô. Emma thấy rõ tất cả. Cô chưa khiêu vũ tiếp, cô được sắp xếp khiêu vũ bản nhạc cuối nên vì vậy có thể nhàn nhã nhìn quanh, chỉ cần quay đầu đi một tí là cô thấy tất cả. Khi cô đi đến, cả nhóm người đứng ngay phía sau cô, và cô không còn nhìn thấy gì nhưng anh Elton đang ở gần, thế nên cô nghe được từng lời trao đổi giữa anh và chị Weston. Cô nhận ra vợ anh đang đứng gần, không chỉ nghe lỏm mà khuyến khích anh bằng tia nhìn đầy ý nghĩa.
Chị Weston tốt bụng đứng lên, đi đến anh và nói:
-       Anh Elton, anh có thích khiêu vũ không?
Anh trả lời ngay:
-       Có, chị Weston à, nếu chị khiêu vũ với tôi.
-       Tôi? À, không! Tôi sẽ giới thiệu cho anh một bạn nhảy giỏi hơn tôi. Tôi không biết khiêu vũ.
Anh nói:
-       Nếu bà Gilbert muốn khiêu vũ, tôi sẽ rất hân hạnh vì dù cho tôi có cảm tưởng mình là một ông già đã kết hôn và đã qua thời nhảy nhót, tôi vẫn lấy làm vui khi bước ra cùng với một người bạn đứng tuổi như bà Gilbert.
-       Bà Gilbert không có ý định khiêu vũ, nhưng có một tiểu thư trẻ đang cô độc mà tôi rất vui nếu được ngắm cô khiêu vũ. Đấy là cô Smith.
-       Cô Smith! Ôi chao! Tôi đã không thấy. Chị rất tử tế, và nếu tôi không phải là một ông già đã kết hôn. Nhưng thời nhảy nhót của tôi qua rồi, chị Weston ạ. Xin chị thứ lỗi cho tôi, bất kỳ chuyện gì khác chị sai bảo tôi sẽ tuân theo, nhưng thời nhảy nhót của tôi qua rồi.
Chị Weston không nói gì thêm. Emma nghĩ chị hẳn phải ngạc nhiên và bực bội. Anh Elton là thế đấy! Cái anh Elton thường ngày dễ mến, thích chiều lòng người, hiền hoà. Cô nhìn quanh quất, anh Elton đã đến gần anh Knightley ở một khoảng xa, đang bắt chuyện, trong khi anh và cô vợ trao đổi những nụ cười hân hoan.
Cô không muốn nhìn nữa. Con tim cô đang bỏng cháy, và cô e gương mặt mình cũng đang bừng bừng lên.
Trong khoảnh khắc kế tiếp, cô nhận ra một cảnh tượng đáng yêu: anh Knightley đang dìu Harriet ra sàn nhảy! Cô chưa bao giờ kinh ngạc hơn, ít khi vui miệng hơn, so với giây phút này. Cô thấy rộn rã niềm vui vì cảm kích, cả cho Harriet và cho chính cô, và muốn cảm ơn anh Knightley. Dù khoảng cách quá xa nên cô không thể cất tiếng với anh, nét mặt của cô đã nói lên tất cả ngay khi cô bắt được ánh mắt của anh.
Đúng như cô vẫn tin, anh khiêu vũ thật đẹp. Nếu không vì chuyện buồn trước kia và ý thức rõ ràng về sự đối xử đặc biệt thể hiện trên khuôn mặt tươi vui, hẳn Harriet đã được xem là quá may mắn. Harriet không bỏ lỡ dịp may này, cô lả lướt hơn  bao giờ, lượn vào giữa sàn nhảy, và môi luôn nở nụ cười.
Anh Elton đã rút vào phòng chơi bài, lộ vẻ - trong ý nghĩ của Emma – rất ngu xuẩn. Cô nghĩ anh không cứng cỏi như vợ anh, dù tâm tính rất giống vợ anh. Cô thầm thì với bạn nhảy của mình về cảm nghĩ của cô:
-       Knightley có lòng thương cảm đối với cô bé Smith tội nghiệp! Rất có tình nghĩa!
Gia chủ mời dùng bữa ăn nhẹ. Mọi người rục rịch di chuyển. Từ lúc này người ta lại nghe giọng nói của chị Bates liến thoắng cho đến khi chị ngồi vào bàn và cầm lấy chiếc thìa.
-       Jane, Jane, cháu Jane thân yêu, cháu ở đâu? Khăn choàng của cháu đây. Chị Weston nài nỉ cháu khoác khăn vào. Chị ấy nói chị e có gió lùa trong hành lang, dù đã sửa sang mọi việc. Một cánh cửa được đóng chặt..Sàn trải nhiều thảm...cháu yêu ạ, cháu nên khoác khăn choàng vào.
Anh Churchill, chao ôi! Anh quá tử tế! anh choàng dùm rất hay! thật đáng hài lòng! Buổi khiêu vũ thật tuyệt!
Vâng, cháu yêu, dì chạy về nhà như đã hứa để đưa bà ngoại lên giọng rồi dì quay lại mà không ai cảm thấy thiếu vắng dì. Dì đi về mà không nói cho ai biết, như dì đã  bảo cháu. Bà ngoại vẫn khoẻ, có một buổi tối ấm cúng với ông Woodhouse, trò chuyện nhiều, và còn chơi cờ nữa. Dưới nhà người ta dọn trà, bánh quy, bánh táo nướng, và rượu vang trước khi bà trở về. Bà hỏi han nhiều về cháu, hỏi cháu có vui không, khiêu vũ với những ai. Dì nói "Ôi chao, con không thể ngăn cấm Jane. Con để cháu khiêu vũ với ông George Otway, ngày mai cháu nó sẽ tự kể cho bà nghe, bạn nhảy đầu tiên là anh Elton. Con không biết ai là người kế tiếp mời cháu nó khiêu vũ, có lẽ là ông William Cox".
Thưa ông, ông thật là tử tế. Còn có ai mà ông không đối xử tử tế ? Tôi tự lo được mà. Ông ạ, ông quá tốt bụng. Jane ở một bên cánh tay, còn tôi bên cánh tay kia! Dừng, dừng lại. Để chúng tôi nán lại một chút, cô Elton đang đi tới. Cô Elton thân yêu trông thanh lịch làm sao! Dải đăng ten trông thật đẹp! bây giờ chúng ta đi theo cô. Quả là nữ hoàng trong đêm! À, ta ra tới hành lang rồi. Hai bậc dưới chân, Jane, coi chừng hai bậc ấy. Ôi! Không, chỉ có một bậc. Thế mà tôi cứ nghĩ có hai bậc. Lạ thật! tôi đã tin chắc có hai bậc, thế mà chỉ có một. Tôi chưa bao giờ thấy không khí thoải mái và kiểu dáng như thế này. Đèn nến cùng khắp.
Jane, dì kể cho cháu nghe về bà ngoại. Thất vọng một tí! Bánh táo nướng và bánh quy thật ngon! Cháu biết mà, nhưng món thịt hầm dùng với măng tây và bánh mì ngọt được dọn lên trước. Ông Woodhouse nghĩ măng tây chưa được nấu kỹ nên chưa cho mang vào phòng ăn. Bà ngoại không thích gì hơn là bánh mì ngọt và măng tây nên bà khá thất vọng, nhưng bà và dì đồng ý không nên cho ai biết vì e chuyện sẽ đến tai cô Woodhouse yêu dấu, kẻo cô lo lắng…
Này, thật là lộng lẫy! dì lấy làm ngạc nhiên! Không nghĩ ra việc gì…Thật thanh lịch và phong phú! Dì không thấy như thế bao giờ kể từ..Này, ta ngồi ở đâu đây? Ngồi ở đâu? Ở đâu cũng được, để Jane không bị gió lùa. Tôi ngồi ở đâu cũng không sao.
À, anh đề nghị phía này hở? Được đấy, anh Churchill..chỗ này quá tốt, nhưng anh đã muốn thế. Anh mà chỉ dẫn trong ngôi nhà này thì không thể chê được .
Cháu Jane thân yêu, làm thế nào chúng ta nhờ mang về phân nửa các món ăn cho bà ngoại? Còn có xúp nữa! trời ạ! Đáng lẽ không nên dọn cho tôi sớm quá nhưng món này có mùi thật là thơm, tôi phải bắt đầu dùng ngay.
Emma không có cơ hội trò chuyện với anh Knightley cho đến khi bữa ăn nhẹ kết thúc. Khi họ trở về phòng khiêu vũ, cô dõi đôi mắt đến anh khiến anh không thể làm ngơ, phải tiến đến bên cô và được nghe cô cảm ơn. Anh chê bai thậm tệ cách cư xử của anh Elton, cho rằng đấy là sự xúc phạm không thể tha thứ được. Cô Elton càng bị anh chê trách. Anh nói:
-       Họ nhắm đến làm thương tổn không chỉ Harriet. Emma, làm thế nào mà họ trở thành kẻ thù của em vậy?
Anh nở nụ cười đầy ý nghĩa, và khi không nghe câu trả lời, anh tiếp:
-       Cô ấy không nên tức giận đối với em, dù cho anh ấy có như thế nào. Dĩ nhiên là em không nói gì về ức đóan ấy, nhưng Emma ạ, em nên thú nhận là em muốn anh ấy cưới Harriet.
-       Đúng là em muốn, và họ không thể tha thứ cho em.
Anh lắc đầu, nhưng với nụ cười bao dung chỉ nói:
-       Anh không thể trách em. Anh để tuỳ em suy nghĩ.
-       Anh có tin em qua những lời tâng bốc như thế không? Liệu tinh thần phù phiếm của em có từng bảo em là em sai không?
-       Không phải tinh thần phù phiếm, mà là tinh thần nghiêm túc của em. Nếu tinh thần này dẫn dắt em đi đến sai lầm thì tinh thần kia báo cho em biết.
-        Em không tự nhận ra mình đã lầm to về anh Elton. Anh ấy có tính hẹp hòi mà anh đã nhận ra nhưng em không nhìn thấy, nên em hoàn toàn tin anh ấy yêu Harriet. Đấy là một loạt những sai lầm ngớ ngẩn.
-       Để đáp lại việc em nhìn nhận nhiều điều như thế , anh sẽ công tâm mà nói với em rằng người em chọn cho anh ấy còn tốt hơn người do anh ấy tự chọn. Harriet Smith có những phẩm chất hàng đầu mà cô Elton không hề có. Một cô gái tự nhiên, chân chất, không cảnh vẻ - chắc chắn là đàn ông có ý thức và sự tinh tế phải thích hơn so với một phụ nữ như cô Elton. Anh thấy Harriet nói chuyện hay hơn là anh nghĩ lúc đầu .
Emma vô cùng cảm kích. Hai người bị cắt ngang vì tiếng ông Weston gọi mọi người tiếp tục khiêu vũ:
-       Này cô Woodhouse, cô Otway, cô Fairfax, các cô đang làm gì thế? Này Emma, cô nêu gương cho những người khác đi. Mọi người đều lười biếng. Mọi người đều buồn ngủ!
Emma đáp:
-       Tôi đã sẵn sàng khi có ai đấy mời tôi.
Anh Knightley nói:
-       Em định sẽ khiêu vũ với ai?
Cô do dự rồi trả lời:
-       Với anh, nếu anh mời em.
Anh đưa bàn tay ra:
-       Với anh hả?
-       Đúng thế. Anh đã cho em thấy là anh có thể khiêu vũ. Anh đã biết chúng ta không thực sự là anh em với nhau nên không có gì là thiếu hợp cách khi khiêu vũ với nhau.
-       Anh em! Không phải thế đâu.

Chương 3
Lời giải thích với anh Knightley làm cho Emma khá vui. Đấy là một trong những hồi tưởng dễ chịu về buổi dạ vũ của cô khi đi dạo trong khu vườn sáng hôm sau. Cô rất lấy làm hài lòng vì ah Knightley và cô đã thấu hiểu giống nhau về vợ chồng Elton. Những nhận xét của anh và cô về cả hai vợ chồng đều khá giống nhau, còn lời khen ngợi anh dành cho Harriet và việc anh nhân nhượng với cô đều khiến cho cô cảm kích. Thái độ xấc xược của vợ chồng Elton – vốn có thể huỷ hoại của buổi tối vui vẻ của cô – lại là nguyên nhân dẫn đến sự hài lòng tột bậc.
Bây giờ cô mong đợi một kết quả có hậu khác: xoá tan niềm mê đắm của Harriet. Cô có niềm tin mạnh mẽ, theo cách Harriet nói về sự việc khi hai người rời phòng khiêu vũ. Đấy như thể là bất chợt cô bé đã thức tỉnh và thấy anh Elton không phải là người tốt như trước đây cô hằng tin tưởng. Cơn sốt đã qua đi, bây giờ Emma không còn sợ nhịp tim đập loạn cuồng vì thói tử tế nhưng gây tổn thương. Cô mong cảm nghĩ xấu xa của vợ chồng Elton là duyên cớ để rèn luyện tinh thần cho cô bé quên hẳn anh ta. Harriet có lý trí, Frank Churchill không yêu cô lắm, còn anh Knightley không còn muốn tranh cãi về cô, quả là một mùa hè hạnh phúc đang chào đón Emma phía trước!
Sáng nay Emma sẽ không gặp Frank Churchill. Anh đã bảo cô rằng anh không thể đến Hartfield vì phải trở về nhà. Cô không thấy buồn về việc này.
 Sau khi suy ngẫm mọi điều và ổn định tâm tư, với tinh thần sảng khoái Emma vừa bước quay về nhà để lo chăm sóc hai đứa trẻ và ông bố thì cánh cổng mở ra, hai người, mà cô không hề trông đợi đi với nhau, bây giờ đang đi vào: Frank Churchill với Harriet đi tựa bên anh – đúng là Harriet! Chỉ thoáng nhìn, chỉ thoáng nhìn, cô thấy ngay là đã xảy ra chuyện  bất thường. Harriet trông nhợt nhạt và sợ hãi, còn anh đang trấn an cô bé. Ba người bước vào nhà, rồi Harriet lập tức đổ người xuống một chiếc ghế và ngất xỉu.
Một người ngất xỉu thì phải được giúp hồi tỉnh , có câu hỏi thì phải có câu trả lời, có sự ngạc nhiên thì phải có lời giải thích. Những vụ việc như thế là đáng để ý nhưng không thể cứ gay cấn mãi. Chỉ cần vài phút là cũng đủ cho Emma nhận ra toàn bộ sự việc.
Cô Bickerton – là người cũng ở trọ nhà bà Goddard  và cũng đến dự dạ vũ – cùng với cô Smith đi tản bộ dọc theo một con đường. Đấy là đường Richmond, bình thường an toàn vì có người qua lại, nhưng lần này dẫn họ đến sự cố. Khoảng gần một cây số khỏi Highbury, con đường thình lình rẽ ngoặt và có nhiều bóng tối vì có hai hàng cây hai bên, một đoạn dài ở nơi đây ít người qua lại. Khi hai cô gái trẻ bước thêm một đoạn, bất chợt họ nhìn thấy cách một quãng không xa lắm phía trước là một nhóm người Bohemien. Một đứa trẻ trong bọn họ tiến đến hai cô để xin tiền. Vì quá sợ hãi, cô Bickerton thét lên một tiếng, kêu Harriet chạy theo cô , chạy lên một triền dốc, qua một hàng rào cây rồi cố tìm đường tắt trở về Highbury. Nhưng Harriet tội nghiệp chạy theo không kịp. Sau buổi khiêu vũ chân cô đã bị chuột rút, và khi cô cố chạy lên triền dốc, chứng chuột rút lại tái phát khiến cô phải đứng lại trong nỗi sợ hãi tột  cùng.
Nếu hai cô gái trẻ có can đảm hơn thì không rõ nhóm người kia sẽ làm được gì, nhưng họ không muốn bỏ qua cho cô gái yếu đuối. Khoảng năm, sáu đứa trẻ xông đến, dẫn đầu là một phụ nữ rắn chắc và một đứa con trai to khoẻ. Tất cả đều hăm hở và xấc xược qua dáng vẻ, tuy không hẳn qua lời nói. Càng sợ hãi, Harriet lập tức hứa cho họ tiền, mở ví ra lấy một đồng tiền đưa cho họ, rồi van xin họ đừng lấy thêm hoặc làm hại cô. Rồi cô cố bước đi tuy còn chậm chạp, nhưng vẻ sợ hãi và ví tiền của cô khiến cho đám người ham muốn thêm. Họ đi theo cô, đúng ra là bao vây cô, đòi thêm tiền.
Giữa lúc ấy, anh Frank Churchill tìm ra cô, cô đang run rẩy và van xin, còn đám người ồn ào và xấc xược. Nhờ một tình cờ may mắn, anh rời Highbury muộn, vì thế có cơ hội đến cứu giúp cô trong giây phút khủng hoảng này. Buổi sáng trời đẹp khiến cho anh nảy ra ý muốn đi dạo, nên anh cho người đánh xe đến đón anh ở một con đường khác, cách Highbury khoảng vài cây số. Đêm trước anh đã mượn chị Bates cái kéo mà quên trả lại nên anh phải mang đến nhà chị, vào chơi ít phút. Vì thế anh bị muộn so với thời gian đã định. Vì anh đi bộ, đám người kia đã trông thấy anh khi anh đến gần. Nỗi sợ hãi mà người phụ nữ rắn chắc và đứa con trai gây ra cho Harriet bây giờ đảo ngược. Sự xuất hiện của anh khiến cho họ kinh hoàng tột độ mà bỏ chạy. Harriet tha thiết níu lấy cánh tay anh, hầu như không thốt nên lời, chỉ gắng sự bước về Hartfield. Chính là anh có ý tưởng dẫn cô đến Hartfield, anh không nghĩ ra nơi nào thích hợp hơn.
Đấy là nội dung vụ việc, theo lời anh và Harriet tường thuật khi cô đã hoàn hồn. Anh chỉ có thể nán lại trong chốclát để chắc chắn Harriet không có hề gì, anh phải ra đi vì đã bị chậm trễ. Emma nhờ anh nhắn cho bà Goddard biết Harriet được bình yên. Còn nhớ bà là láng giềng của anh Knightley, anh ra đi sau khi Emma đã cảm tạ anh nồng nàn vì bạn cô và vì cô.
Một cuộc phiêu lưu như thế - một thanh niên sáng giá và một thiếu nữ dễ thương gặp nhau theo cách như thế - hẳn mang đến cho con tim lạnh lùng nhất và đầu óc trung kiên nhất vài ý nghĩ nào đấy. Cuối cùng thì Emma đã nghĩ như thế. Liệu một nhà ngôn ngữ học nào, thậm chí một nhà tóan học nào đã từng trông thấy như cô, đã từng chứng kiến hai người bên nhau và nghe họ kể lại, mà không nghĩ hoàn cảnh đã đẩy đưa cho hai người đến bên nhau ? Liệu có một người khéo tưởng tượng nào – như cô – lại không suy đóan và vẽ vời thêm! Đặc biệt là khi đầu óc cô đã định hình những suy đoán như thế.
Quả là một chuyện lạ lùng! Emma không nhớ đã từng có sự cố như thế này xảy ra cho bất kỳ phụ nữ trẻ nào trong vùng, không hề có sự chạm trán, không hề có nỗi e sợ về một chuyện như thế. Bây giờ, sự cố lại xảy ra với chính thiếu nữ ấy, đúng vào giờ phút ấy, khi chính thanh niên ấy tình cờ đi qua mà cứu thoát cô bé! Đúng thật là chuyện lạ lùng! Emma càng có ấn tượng hơn khi biết được trạng thái tinh thần của mỗi người trong thời khắc ấy. Anh đang muốn củng cố ý tình của anh đối với cô bé, còn cô bé đang hồi phục sau cơn điên cuồng vì anh Elton. Có vẻ như mọi chuyện đã tụ hội để tạo nên kết quả mãn nguyện nhất. Chắc chắn là vụ việc sẽ đưa đẩy hai người đến gần nhau thêm.
 Trong vòng vài phút cô hỏi chuyện anh trong lúc Harriet còn đang bấn loạn, anh kể về nỗi sợ hãi của cô bé, vẻ ngây thơ của cô bé, vẻ tha thiết của bé khi nắm lấy cánh tay anh, với ý thức vừa buồn cười vừa thích thú. Sau khi Harriet thuật lại câu chuyện, anh thốt lời khinh thường hành động điên rồ đáng ghét của cô Bickerton, tuy nhiên, mọi việc đều diễn ra theo cách tự nhiên, không có gì thúc đẩy hoặc trợ giúp thêm. Emma không hề có động thái nào và cũng không có ẩn ý gì. Không cần, vì đã có đủ sự can thiệp từ bên ngoài. Sự việc tự nó thế là không phải tệ. Còn hơn là điều mơ ước. Emma sẽ không phải thúc đẩy gì thêm.
Chủ định đầu tiên của Emma là Hy Lạp cho ông bố biết gì về chuyện này vì cô hiểu rõ sẽ gây lo lắng cho ông, nhưng cuối cùng cô thấy không thể giấu giếm được. Chỉ trong vòng nửa tiếng đồng hồ, cả Highbury đều biết chuyện. Đấy là tin gay cấn mà người lắm lời thích bàn tán nhất – giới trẻ và giới hạ lưu. Chẳng bao lâu, bọn trẻ và bọn gia nhân trong vùng đều lấy làm hào hứng về câu chuyện hãi hùng. Nhóm người Bohemien đã trùm lấp tin tức về buổi dạ vũ. Ông Woodhouse tội nghiệp run rẩy, và đúng như Emma đã đoán trước, ông nhất quyết bắt mọi người phải hứa đừng bao giờ đi qua khỏi hàng rào dậu nữa. Ông lấy làm mãn nguyện khi cả nghĩ được nhiều người hỏi han đến ông, đến cô Woodhouse (vì lẽ láng giềng ông biết ông thích được hỏi han) cũng như cô Smith. Ông lấy làm vui mà trả lời họ rằng tất cả nhà ông đều bình thường. Emma biết sự thật không hẳn như thế, cô thì hoàn toàn bình thường nhưng Harriet thì không. Nhưng Emma không ngắt lời ông bố. Cô có tình trạng sức khoẻ không được phấn khởi đối với con gái của một ông bố như thế bởi vì cô ít khi biết đau yếu là như thế nào, và nếu ông không vẽ chuyện cô đau yếu thì không ai hỏi han đến cô.
Nhóm người Bohemien không  đợi cho công lý ra tay, mà vội vã bỏ đi nơi khác. Các cô gái trẻ của Highbury có thể đi ra ngoài đường an toàn trước khi kịp hốt hoảng vì  câu chuyện kia. Chẳng bao lâu, cả vụ việc chìm dần trong quên lãng ngoại trừ đối với Emma và hai đứa cháu của cô. Trong trí tưởng tượng của cô sự việc vẫn còn tồn đọng. Henry và John mỗi ngày đều hỏi han về câu chuyện của Harriet và nhóm người Bohemien, vẫn kiên quyết bắt  bẻ nếu cô thay đổi một chi tiết nhỏ nhặt so với lời kể ban đầu .

Chương 4
Một buổi sáng ít ngày sau cuộc phiêu lưu, Harriet đến thăm Emma với một cái gói nhỏ trên tay. Sau một chút do dự, cô bé bắt đầu:
-       Chị Woodhouse, nếu chị rảnh rỗi, em có chuyện này muốn kể cho chị nghe như là một lời tự thú, và rồi vụ việc sẽ chóng qua.
Emma rất ngạc nhiên, nhưng yêu cầu cô bé nói ra. Cộng thêm vào câu nói, Harriet lộ vẻ nghiêm túc khiến Emma chuẩn bị tinh thần cho chuyện gì đấy khác thường.
Harriet tiếp:
-       Em có bổn phận – và cũng có ý muốn – không giấu giếm gì với chị về chuyện này. Khi em thấy vui mà thay đổi thành một con người khác theo một khía cạnh, lẽ tự nhiên là chị sẽ hài lòng nếu biết thế. Em không muốn nói quá mức cần thiết. Em quá xấu hổ vì mình đã nản chí, và em nghì chị hiểu cho em.
Emma nói:
-       Đúng, chị mong là chị hiểu em.
Harriet nói một cách nồng ấm:
-       Làm thế nào mà trong thời gian dài em đã vọng tưởng! đấy như là một cơn điên rồ! bây giờ em không thấy có gì đặc biệt nơi anh ấy, em không màng có được gặp anh ấy hay không – trong hai điều thì em thà không gặp anh ấy – và thật tình là em muốn đi đâu đấy để xa lánh anh. Nhưng em không hề ghen tức với vợ anh ấy, em không nguỡng mộ hoặc đố kỵ với cô. Em nhìn nhận là cô ấy rất quyến rũ và còn hơn thế nữa, nhưng em nghĩ cô ấy là người cáu bẳn và khó thương. Em sẽ không bao giờ quên ánh mắt của cô ta tối hôm nọ! tuy nhiên, chị Woodhouse ạ, em không hề mong chuyện gì xấu xảy đến cho cô ấy. Không, hãy để cho hai người sống hạnh phúc bên nhau mãi, em sẽ không có phút giây nào đau đớn nữa. Và để cho chị tin rằng em nói sự thật, bây giờ em sẽ phá huỷ cái mà em không  bao giờ được giữ, mà đáng lẽ ra em nên phá huỷ từ lâu..Em biết rõ điều này…
Cô đỏ ửng mặt, nói tiếp:
-       Tuy nhiên, bây giờ em sẽ huỷ tất cả, và em muốn làm trước mặt chị để cho chị thấy bây giờ em đã có lý do như thế nào. Chị có biết cái gói này đựng gì không?
-       Chị không hề biết. Anh ấy có từng tặng quà gì cho em không?
-       Không. Em không thể gọi đó là quà, nhưng đó là những món mà một thời em rất trân trọng.
Harriet đưa cái gói và Emma đọc hàng chữ Những món quý giá nhất  trên nắp hộp. Emma càng thêm tò mò. Harriet mở giấy gói, trong khi Emma vô cùng sốt ruột. Giữa lớp giấy bạc là chiếc hộp đựng quả bằng gỗ quý khảm hoa văn. Harriet mở chiếc hộp ra, bên trong được lót bằng một lớp vải mềm, nhưng ngoài lớp vải mềm này, Emma chỉ thấy một mảnh băng dính nhỏ.
Harriet nói:
-       Bây giờ chị phải nhớ lại.
-       Không, thật tình chị không nhớ.
-       Trời ơi! Em không hề nghĩ chị có thể quên chuyện đã xảy ra trong gian phòng ấy về mảnh băng dính, một trong những lần cuối cùng chúng ta gặp nhau ở đấy. Chuyện này xảy ra vài ngày trước khi em bị đau họng, trước khi hai vợ chồng Knightley đến – em nghĩ vào cùng buổi tối ấy. Anh ấy bị đứt tay vì con dao nhíp mới của chị, và chị khuyên dùng băng dính, chị có nhớ không? Nhưng vì chị không có băng dính bên mình mà biết em có, nên chị muốn em cho anh ấy. Thế là em lấy băng dính của em ra, cắt cho anh ấy một mảnh, nhưng vì mảnh ấy quá lớn, anh ấy cắt cho nhỏ và nghịch ngợm một hồi với mảnh còn lại trước khi trả lại cho em. Và rồi, vì điên rồ em đã giữ mảnh băng dính ấy như là bảo vật, nên em giữ lấy mà không bao giờ dùng đến, thỉnh thoảng mang ra xem mà lấy làm thích thú lắm.
Đưa bàn tay lên che mặt, nhảy dựng lên, Emma thốt lên:
-       Harriet yêu dấu của chị, em làm cho chị lấy làm xấu hổ về mình. Chị có nhớ không hả? Có, bây giờ chị nhớ ra rồi, nhớ ra tất cả ngoại trừ việc em giữ lại món kỷ niệm này. Trước giờ chị không biết gì về việc này, nhưng chị nhớ việc đứt tay, rồi chị khuyên nên dùng băng dính, rồi nói chị không có băng dính bên mình! Ôi, tội lỗi của chị! Tội lỗi của chị! trong túi chị có sẵn nhiều băng dính! Một trong những trò lừa vô tâm của chị! chị đáng phải xấu hổ cả đời.
Emma ngồi xuống, nói tiếp:
-       À, em kể tiếp đi, còn chuyện gì nữa?
-       Đúng là chị không có băng dính bên mình sao? Em không  bao giờ nghi ngờ việc này, chị hành động rất tự nhiên.
Emma nói:
-       Thế là em thật sự dùng mảnh băng dính này để chăm sóc anh ấy!
Bây giờ bình tĩnh lại sau nỗi xấu hổ, cô cảm thấy vừa ngạc nhiên vừa buồn cười. Và cô thầm nghĩ "Chúa tôi! Mình chưa hề nghĩ đến việc gìn giữ mảnh băng dính mà Frank Churchill đã vứt bỏ! mình không bao giờ được như thế này".
Harriet trở lại với chiếc hộp:
-       Này, đây là một món khác còn quý hơn, ý em nói là đáng quý lúc trước , bởi vì không như mảnh băng dính, có lúc nó thuộc về anh ấy.
Emma nôn nóng muốn xem món gì quý giá hơn. Đấy là một mẩu bút chì, đoạn không có ruột chì nào.
Harriet nói:
-       Đấy là cây bút chì của anh ấy. Chị có nhớ buổi sáng đó không? Không, em dám nói chị không nhớ. Nhưng một buổi sáng – mà em đã quên chính xác là ngày nào – có lẽ đấy là thứ ba hay thứ tư trước buổi sáng đó, anh ấy muốn ghi chép trong quyển sổ tay của anh về bia vân sam. Anh Knightley đã nói với anh ấy về cách nấu bia vân sam, nên anh ấy muốn ghi chép lại, nhưng khi anh rút cây bút chì của anh ấy ra thì chỉ còn chút ruột chì, anh ấy cố gọt nhưng không được, nên chị cho anh ấy mượn cây bút chì khác, còn cây bút của anh ấy thì bị bỏ lăn lóc trên bàn như là vật phế thải. Nhưng em để ý đến, và khi có cơ hội em thu lấy, từ lúc đó em vẫn giữ nó bên mình.
Emma lên tiếng:
-       Chị nhớ ra rồi, chị nhớ rất rõ. Nói về bia vân sam..Ôi chao, đúng. Anh Knightley và chị đều nói thích uống loại bia này, và có vẻ như anh Elton quyết chí muốn học cách nấu bia. Chị nhớ rất rõ. Dừng lại, anh Knightley đang đứng ở ngay đây, phải không? Chị nghĩ anh ấy đứng ở ngay đây.
-       Em không rõ. Em không nhớ. Anh Elton đang đứng ở đây, em còn nhớ, gần chỗ của em bây giờ.
-       Em kể tiếp đi.
-       Ôi trời! Chỉ có thế. Em không còn gì cho chị xem hoặc kể cho chị nghe, ngoại trừ là bây giờ em định mang cả hai thứ đi đốt, và em mong chị thấy em làm việc này.
-       Harriet tội nghiệp của chị! em thật sự có vui không khi trân trọng gìn giữ hai món này?
-       Có, em khờ khạo thế nào ấy! nhưng bây giờ em xấu hổ, em mong có thể quên đi sự dễ dàng như cách em mang đi đốt. Chị biết đấy, em thật là sai lầm mà giữ mãi các kỷ vật sau khi anh ấy đã kết hôn. Em biết mình sai lầm, nhưng đã không đủ quyết đoán để rời xa những kỷ vật ấy.
-       Nhưng, Harriet này, có cần thiết phải đốt mảnh băng dính không? Chị không nói gì về mẩu bút chì, nhưng mảnh băng dính có thể còn hữu dụng.
Harriet đáp:
-       Em sẽ lấy làm vui mà đốt. Em khó chịu khi nhìn thấy nó. Em phải tống khứ mọi thứ. Thế là xong, thế là đến hồi kết thúc về anh Elton! Cảm ơn trời đất!
Emma nghĩ thầm "Còn khi nào đến hồi khởi đầu về anh Churchill?"
Ngay sau đấy, cô có lý do để tin rằng đã có hồi khởi đầu . Dù không ức đóan, cô vẫn tin rằng nhóm người Bohemien đã tạo ra hồi khởi đầu cho Harriet. Khoảng nửa tháng sau vụ kia, đã có lời giải thích đầy đủ, dù là không do chủ ý. Vào lúc này, Emma không nghĩ đến việc giải thích, khiến cho tin tức cô nhận được càng thêm giá trị. Trong câu chuyện phiếm, cô chỉ nói "Này, Harriet, khi nào em kết hôn, chị khuyên em làm thế này và thế này", rồi không suy nghĩ gì nữa. Sau một phút im lặng, cô nghe Harriet nói với giọng thật nghiêm chỉnh:
-       Em sẽ chẳng bao giờ kết hôn.
Emma ngước nhìn và lập tức nhận ra thái độ của cô bé. Sau một khoảnh khắc cô tự liệu có nên để ý đến câu nói ấy hay không, rồi cô trả lời:
-       Chẳng bao giờ kết hôn! Đấy là một chủ định mới mẻ.
-       Đấy là chủ định mà em sẽ không bao giờ thay đổi.
Thêm một khoảnh khắc do dự:
-       Chị mong đấy không phải là do… Chị mg đấy không phải là có ý đề cao anh Elton!
Harriet thốt lên một cách khinh bỉ:
-       Anh Elton hả? Ôi chao! Không! – và Emma chỉ kịp nghe vài tiếng tiếp theo – Còn sáng giá hơn anh Elton!
Emma suy nghĩ hồi lâu. Liệu cô có nên tiến xa thêm? Liệu cô có nên bỏ qua, giả vờ không nghi ngờ gì cả? Có lẽ nếu cô  bỏ qua, Harriet sẽ cho là cô lạnh lùng hoặc tức giận. Hoặc có lẽ nếu cô hoàn toàn im lặng sẽ chỉ khiến cho Harriet hỏi han cô để nghe quá nhiều. Cô tin rằng tốt hơn là nói và biết cùng lúc, tất cả những gì cô định nói và muốn biết. Tốt nhất là nên thật thà với nhau. Cô đã định mình phải tiến xa tới đâu. Cô đã quyết định và nói:
-       Harriet, chị không nghi ngờ ý định của em. Sự cả quyết – hay đúng hơn, ước mong – không bao giờ kết hôn là vì những người mà em mến có địa vị quá cao xa với em. Có phải thế không?
-       Ôi chao! Chị Woodhouse, xin chị hãy tin là em không có suy đoán gì cả. Em không điên rồ đến thế. Nhưng em thích đứng từ xa mà chiêm ngưỡng anh ấy, và nghĩ về vị thế cao cả của anh bằng tất cả lòng cảm kích và tôn thờ mà đối với em là đúng mực.
-       Harriet, chị không lấy gì làm ngạc nhiên về em. Việc anh ấy giúp em là đủ để làm rung động con tim của em.
-       Anh ấy giúp em! Trời đất! Đó là bổn phận không ngôn từ nào nói hết! chỉ nghĩ đến chuyện đó, và những gì em trải qua lúc ấy…khi em trông thấy anh ấy đi đến…dáng vẻ cao sang của anh ấy…và tình cảnh khổ sở của em lúc trước. Quả là một sự thay đổi! trong một khoảnh khắc là cả sự thay đổi! từ khổ sở cùng cực đến hạnh phúc vô biên!
-       Lẽ tự nhiên là như thế. Hoàn toàn tự nhiên, và đấy là xứng đáng. Vâng ,chị cho là xứng đáng khi có sự lựa chọn cẩn trọng như thế và cảm kích như thế. Nhưng chị mong đấy phải là do thực tâm. Chị không muốn khuyên em phải chiều lòng theo. Chị không có ý nói phải đền đáp. Hãy xem xem em là người như thế nào. Có lẽ điều khôn ngoan nhất là em dò hỏi lòng mình trong lúc này. Trong trường hợp nào đi nữa vẫn không nên phóng túng về mặt tình cảm, trừ khi em đã xác định anh ấy thích em. Hãy quan sát kỹ anh ấy, hãy để cho thái độ của anh ấy dẫn dắt tình cảm của em. Chị phải nhắc nhở em bây giờ, bởi vì chị sẽ chẳng bao giờ đề cập lại chuyện này. Chị đã nhất quyết không can thiệp vào chuyện gì nữa. Từ nay trở đi, chị không muốn biết gì cả. Hai chị em ta không cần nói đến tên ai. Chúng ta đã quá sai lầm trước đây, bây giờ phải cẩn trọng. Đúng là anh ấy có vị thế cao hơn em, và dường như có những chống đối và trở ngại nghiêm trọng, nhưng tuy thế, Harriet à, những chuyện tuyệt vời vẫn xảy ra, đã có những cuộc hôn nhân còn chênh lệch hơn nữa. Nhưng em nên tự bảo trọng. Chị không muốn em quá lạc quan. Dù kết cuộc có là thế nào, hãy nâng cao ý nghĩ của em về anh ấy. Đấy là dấu hiệu của đầu óc nhận thức tốt mà chị luôn đánh giá cao.
Harriet hôn bàn tay của Emma với thái độ im lặng và phục tòng. Emma tin chắc mối tình này sẽ không bất lợi cho cô bạn nhỏ của mình. Tinh thần cô bé sẽ được vực dậy, sẽ không  còn có nguy cơ bị hạ thấp.

Chương 5
Tháng sáu mang đến Harriet những dự định, kỳ vọng và mưu đồ. ở Highbury thì không có thay đổi nào đáng nói. Vợ chồng Elton vẫn nói về  chuyến đi thăm nhà Suckling và việc sử dụng cỗ xe lớn. Jane Fairfax vẫn lưu lại ở nhà bà ngoại. Vì nhà  Campbell hoãn chuyến trở về từ Ireland, định thời gian là tháng tám thay vì giữa mùa hè, cô có thể phải nán lại thêm hai tháng miễn là ít nhất cô có thể chống lại hành động giúp đỡ của cô Elton và tránh hấp tấp vướng vào một hoàn cảnh không mong muốn.
Vì lý do mà chỉ mình anh biết , ngay từ đầu anh Knightley đã có ác cảm với Frank Churchill và bây giờ càng có ác cảm thêm. Anh bắt đầu nghĩ Frank Churchill có thái độ nước đôi đối với Emma. Điều hiển NHIÊn là Emma trở thành đối tượng của Frank Churchill. Mọi thứ đều biểu hiện việc này: thái độ săn đón của anh, ẩn ý của ông bố, sự im lặng ý tứ của mẹ kế. Những ngôn từ, hành vi, tính cởi mở và tính kín đáo đều cho thấy cùng sự việc. Nhưng trong khi nhiều người ghép anh cho Emma và Emma ghép anh cho Harriet, anh Knightley bắt đầu nghi anh chàng có tình cảm vụn vặt với Jane Fairfax. Anh không thể hiểu được về điều này, nhưng có những dấu hiệu giữa hai người – ít nhất anh cho là thế - dấu hiệu của lòng ngưỡng mộ về phía anh chàng mà anh Knightley cho là có ý nghĩa nào đấy, tuy không muốn nhầm lẫn vì tưởng tượng như Emma. Jane Fairfax không có mặt khi lần đầu tiên nảy sinh nghi vấn. Anh đã dùng bữa với nhà Randalls trong khi Jane đi đến nhà Elton và anh nhìn thấy dáng vẻ - còn hơn là dáng vẻ - nơi cô Fairfax mà do câu khen tặng của cô Woodhouse, xem dường không đúng  chỗ. Khi anh trò chuyện cùng cô Fairfax, anh không  còn nhớ những gì mình đã thấy, ngoại trừ là do tự kỷ ám thị. Anh càng thêm nghi ngờ có một sợi dây tình cảm nào đấy giữa Frank Churchill và Jane.
Một ngày, sau bữa ăn chiều anh đi đến Hartfield như những lần trước đó. Emma và Harriet đang chuẩn bị đi dạo, anh cùng đi với hai người. Khi trở về, họ gặp một nhóm đông hơn cũng đang đi bộ như họ vì nghĩ nên vận động sớm kẻo trời mưa. Đấy là hai vợ chồng Weston và anh con trai của ông, chị Bates và cô cháu gái của chị - vì họ tình cờ gặp nhau. Hai nhóm cùng đi với nhau. Khi đến cổng nhà Hartfield, Emma mời tất cả vào dùng trà với bố cô vì nghĩ ông sẽ rất vui mà gặp họ. Nhà Randalls đồng ý ngay. Sau khi chị Bates liến thoắng hồi lâu mà không thấy mấy ai muốn nghe, chị cũng nhận lời mời rất tử tế của cô Woodhouse thân yêu.
Khi đoàn người đang đi vào, ông Perry cưỡi ngựa chạy qua. Đám đàn ông lên tiếng tán thưởng con ngựa của ông Perry.
Frank Churchill nói với chị Weston:
-       Kế hoạch sắm cỗ xe của ông Perry đi đến đâu rồi?
Chị Weston tỏ ý ngạc nhiên, đáp:
-       Tôi không biết ông ấy có kế hoạch gì.
-       Tôi nhận được tin này từ bà. Ba tháng trước, bà biên thư cho tôi hay.
-       Tôi không thể nào!
-       Đúng là bà biên thư mà. Tôi còn nhớ rõ. Bà cho biết chẳng bao lâu nữa chuyện này sẽ thành hiện thực. Ông Perry đã nói với ai đấy, và tỏ ra rất vui sướng. Đấy là sự thuyết phục của bà, vì bà nghĩ ông đi ra ngoài trong thời tiết xấu thì có hại nhiều cho sức khoẻ. Bây giờ bà có nhớ ra chưa?
-       Trước đây tôi chưa từng nghe nói đến chuyện này!
-       Chưa từng! thế mà là chưa từng! trời đất! làm thế nào có thể như vậy được? Thế thì tôi hẳn đã nằm mơ, nhưng tôi tin chắc không phải. Cô Smith, cô có vẻ như mệt mỏi. Nếu cô ở nhà thì không có gì phải tiếc.
Ông Weston thốt lên:
-       Chuyện gì thế? Chuyện gì thế? Về Perry và cỗ xe ngựa sao? Ông Perry định sắm một cỗ xe, hả Frank? Bố vui mà thấy ông ấy mua được. Con tự nghĩ ra tin này, phải không?
Anh con trai cười to:
-       Không phải đâu, thưa bố. Dường như không ai nói cho con nghe cả. Thật là lạ lùng! Con chắc chắn đã nghe bà Weston đề cập đến chuyện này trong một bức thư gửi Enscombe, nhiều tuần trước, với đầy đủ chi tiết. Nhưng vì bà ấy bảo chưa từng nói ra lời nào, thế thì hẳn đấy là một giấc mơ. Con hay nằm mơ lắm. Khi con đi xa, con mơ đến mọi người ở Highbury, và khi con gặp gỡ bạn bè thì con bắt đầu mơ thấy ông bà Perry.
Ông bố anh nhận xét:
-       Kể ra là kỳ lạ khi con mơ thấy những người ở Enscombe mà con ít nghĩ đến. perry mà mua xe ngựa! còn bà vợ đang thuyết phục ông ấy mua để giữ gìn sức khoẻ cho ông. Bố tin chắc chuyện này sẽ xảy ra không sớm thì muộn, chỉ có điều hơi sớm. Quả là sự trùng hợp trong một giấc mơ! Này Frank, giấc mơ của con cho thấy khi con vắng mặt ở đây, con luôn nghĩ đến Highbury. Emma, cô cũng hay mơ, phải không?
Emma không nghe được. Cô đang bước vội đi trước để báo tin cho ông bố chuẩn bị tiếp khách, và đã ở ngoài tầm ẩn ý của ông Weston.
Sau khi liến thoắng một hồi mà xem chừng không ai để ý lắng nghe, chị Bates lên tiếng:
-       Này, xin cho tôi được góp ý, rõ ràng là anh Frank Churchill hẳn đã …tôi không có ý nói anh ấy không mơ…Đôi lúc tôi có những giấc mơ kỳ lạ nhất thế gian, nhưng nếu ai có hỏi tôi về chuyện này, tôi phải nhìn nhận rằng đã có ý tưởng như thế vào mùa xuân rồi, vì bà Perry có kể với mẹ tôi, nhà Cole cũng như chúng tôi đều biết..nhưng đấy là chuyện bí mật mà không ai biết, và chỉ được bàn luận trong vòng ba ngày. Bà Perry tha thiết muốn ông ấy có một cỗ xe, và một buổi sáng đến thăm mẹ tôi với tinh thần phấn chấn vì cho là mẹ tôi có sự thuyết phục.
"Jane, cháu có nhớ ngoại cháu nói gì khi hai dì cháu ta trở về nhà không?
"Tôi quên mất chúng tôi đã đi đâu, có lẽ nhà Randalls, vâng, tôi nghĩ là đi đến nhà Randalls. Bà Perry lúc nào cũng mến mẹ tôi – thật ra tôi cho là ai cũng mến bà – và bà ấy bí mật nói với mẹ tôi, dĩ nhiên là bà ấy không phiền hà nếu mẹ tôi nói cho hai dì cháu tôi nghe, nhưng không nên kể cho ai khác. Từ ngày đó đến giờ, tôi chưa từng nói cho người quen biết nào nghe chuyện này. Đồng thời, tôi không thể khẳng định liệu mình có ngụ ý gì không, bởi vì tôi biết đôi lần tôi buột miệng nói ra điều gì đấy mà chưa kịp nghĩ. Quý vị biết mà, tôi là người nói nhiều: tôi thích nói nhiều, nên thỉnh thoảng tôi nói ra chuyện đáng lẽ phải giữ kín. Tôi có thể xác minh cháu nó không bao giờ tiết lộ bất kỳ chuyện gì cho thiên hạ nghe. Cô ấy đâu rồi? Ở ngay sau tôi đây. Nhớ rõ ràng khi bà Perry đến thăm. Giấc mơ lạ lùng ghê!"
Họ đang đi vào hành lang. Anh Knightlley đi trước chị Bates, ánh mắt hướng đến Jane. Anh ty khuôn mặt Frank Churchill lộ vẻ cố trấn áp nỗi bối rối  hoặc cười lảng, rồi anh vô tình quay sang cô, nhưng cô đi phía sau anh và đang tháo tấm khăn choàng đầu ra. Ông Weston đã bước vào trong. Hai anh thanh niên dừng lại ở khung cửa cho cô đi qua. Anh Knightley nhận ra Frank Churchill có ý muốn bắt lấy tầm mắt của cô – như là đang chăm chú nhìn cô – nhưng cô không để ý đến, chỉ đi qua giữa hai anh mà không nhìn ai cả.
Không còn thời giờ để nhận xét hoặc giải thích thêm, mọi người phải chấp nhận đấy là giấc mơ. Anh Knightley phải ngồi xuống cùng với mọi người chugn quanh chiếc bàn tròn hiện đại mà Emma đã mua về cho Hartfield. Chỉ Emma mới có thể đặt chiếc bàn này ở đây và thuyết phục ông Woodhouse sử dụng, thay cho loại bàn gấp nhỏ mà trong bốn mươi năm, hai bữa ăn của ông được dọn lên mỗi ngày phủ kín cả bề mặt. Trà được dọn ra nhưng dường như không ai vội vã.
Sau khi xem xét chiếc bàn ngay phía sau, Frank Churchill nói:
-       Cô Woodhouse, hai đứa cháu của cô có lấy đi các chữ cái không – chiếc hộp đựng chữ cái ấy? Tôi thường trông thấy chiếc hộp ở đây. Đâu rồi? Buổi tối ở đây khá buồn chán, mà đáng lẽ phải được xem như là mùa đông thay vì mùa hè. Một buổi sáng nọ, chúng tôi chơi trò rất vui. Tôi phải đố cô lần nữa.
Emma thích thú với ý tưởng này, và mang chiếc hợp ra. Mặt bàn vương vãi đầy những chữ cái. Dường như chỉ có hai người muốn chơi. Họ nhanh chóng ghép cho nhau thành những chữ để đố nhau. Trò chơi này thích hợp cho ông Woodhouse nhất, vì ông thường không thích loại trò chơi náo động mà ông Weston thỉnh thoảng bày ra. Bây giờ, ông Woodhouse vui vẻ ngồi mà ta thán với giọng u uất vì "hai đứa nhỏ tội nghiệp" đã ra đi, hoặc trìu mến nhận xét Emma có nét chữ đẹp.
Frank Churchill đặt một chữ cái trước mặt cô Fairfax. Cô khẽ nhìn quanh bàn, rồi tham gia. Frank ngồi kế bên Emma, Jane ngồi đối diện hai người , còn anh Knightley ở hướng có thể quan sát tất cả, và có một đối tượng mà anh thoả thích ngắm nhìn mà không ra vẻ chăm chú. Harriet chọn một chữ rồi quay sang anh Knightley ngồi kế bên, nhờ anh giúp. Chữ này có nghĩa là "sai", và khi Harriet đọc lên, hai má Jane ửng đỏ. Anh Knightley cho là việc này liên quan đến giấc mơ, nhưng anh không hiểu tại sao như thế. Anh e có phải có sự dính dáng thế nào đó. Dường như đi đâu anh cũng gặp phải tính thiếu trung thực và nước đôi. Đấy là trò trẻ con nhằm che giấu một trò chơi sâu sắc hơn về phần Frank Churchill.
Với nỗi bất mãn, anh tiếp tục quan sát Frank Churchill. Với sự bất an và thiếu tin tưởng, anh cũng quan sát hai người bạn mù quáng. Anh thấy có một chữ ngắn được ghép cho Emma rồi được trao cho cô với tia nhìn ranh mãnh và kín đáo. Anh thấy Emma đã đoán ra, cô lấy làm thú vị rồi tỏ ra chống đối, bởi vì cô nói "Vô lối! Đáng xấu hổ!"
Anh nghe Frank Churchill vừa nói vừa liếc về phía Jane:
-       Tôi đưa cho cô ấy được không?
Rồi anh nghe Emma thân mật cười và nói:
-        Không, không, anh không được đưa, anh không nên đưa.
Nhưng không kịp. Anh chàng nịnh đầm – người có vẻ như đang yêu mà không có cảm xúc và thích tự đề cao mà không rộng lượng với người khác – đã trao chữ cho cô Fairfax rồi van nài cô xem xét. Anh Knightley rất tò mò muốn biết chữ ấy là gì, cố gắng nhìn, và nhận ra đấy là chữ Dixon. Có vẻ như cô nhận ra ý nghĩa giống anh. Cô hiểu được ý nghĩa thầm kín của chữ ấy. Cô lộ vẻ phật ý, nhìn lên, và thấy mình bị quan sát, khuôn mặt càng ửng đỏ thêm rồi chỉ nói:
-        Tôi không biết là cho phép dùng tên riêng.
Rồi cô đẩy những chữ cái ra phía ngoài với  vẻ tức giận và không muốn chơi nữa. Cô quay mặt về phía dì cô. Dù Jane không nói tiếng nào ,chị Bates thốt lên:
-        À, đúng thế, cháu ạ. Dì định nói như thế. Bây giờ đã đến lúc phải về nhà. Trời tối rồi, bà ngoại đang trông. Ông ạ, ông tử tế quá. Chúng tôi xin chúc ông ngủ ngon.
Thái độ hăm hở của Jane cho thấy cô sẵn sàng làm theo lời dì cô. Cô vội đứng dậy và muốn rời khỏi chiếc bàn, nhưng vì có nhiều người đang di chuyển nên cô không bước đi được. Anh Kngithley thấy có một số chữ cái được đẩy đến phía cô, nhưng cô nhất quyết đẩy lại mà không xem qua. Rồi cô tìm khăn choàng. Frank Churchill cũng đi tìm. Trời đang sẩm tối, gian phòng nhốn nháo, anh Knightley không thể biết họ ra về bằng cách nào.
Sau khi họ ra về, anh còn nán lại Hartfield, đầu óc đầy ắp những gì anh đã thấy, đầy đến nỗi khi những ngọn nến được thắp lên để giúp anh quan sát, anh phải cho Emma  biết vài ẩn ý, dọ hỏi cô vài câu. Vì là người bạn, người bạn đang băn khoăn, anh phải làm thế. Anh nói:
-       Này Emma, anh muốn biết có gì vui, có gì châm chích torng chữ cuối được trao cho em và cô Fairfax? Anh không thấy chữ đó, và tò mò muốn biết làm thế nào một người thích thú đến thế, còn một người tức tối đến thế.
Emma vô cùng bối rối . Cô không thể giải thích cho anh nghe sự thật, vì dù có ức đoán, cô vẫn lấy làm ngượng nên không thể nói ra.
Với vẻ lúng túng rõ rệt, cô đáp:
-       À, chẳng có nghĩa lý gì cả, chúng em chỉ đùa cợt thôi.
Anh nghiêm nghị:
-       Có vẻ như việc đùa cợt chỉ là do em và anh Churchill tạo ra.
Anh mong cô nói thêm. Nhưng cô không chịu nói. Cô làm ra vẻ bận bịu với việc khác hơn là nói. Anh ngồi đợi một chốc trong khi cảm thấy nghi ngờ. Đầu óc anh nghĩ đến một số chuyện không hay. Sự can thiệp – can thiệp không có kết quả. Vẻ bối rối  của Emma và sự mật thiết được nhìn nhận dường như cho thấy cô đang yêu. Tuy nhiên, anh không thể nói gì được. Anh muốn vì cô mà liều làm bất cứ việc gì để can dự dù không được mời còn hơn là để phải khổ, đối đầu với bất cứ việc gì, còn hơn là phó mắc.
Cuối cùng anh nói một cách hiền hoà:
-       Emma thân yêu, em có cho là em thấu hiểu mức độ quan hệ giữa hai người mà chúng ta đã nói đến không?
-       Giữa anh Frank Churchill và cô Fairfax hả? Vâng, em hiểu rất rõ. Tại sao anh còn nghi ngờ?
-       Có khi nào em có lý do mà tin rằng anh ta yêu cô ấy, hoặc cô ấy yêu anh ta?
Cô sôi nổi thốt lên:
-       Không bao giờ, không bao giờ! Không bao giờ em có ý nghĩ ấy. Làm thế nào ý nghĩ này len lỏi vào đầu óc anh?
-       Gần đây, anh thấy có dấu hiệu cho thấy hai người yêu nhau – họ trao đổi cho nhau những cái nhìn bỉêu lộ cảm xúc thầm kín.
-       Ôi chao! Anh làm em buồn cười quá mức. Em lấy làm tiếc mà thấy anh có thể để cho trí tưởng tượng đi xa. Nhưng không ích gì – em rất tiếc phải ngăn chận anh trong thử thách đầu tiên của anh – nhưng thật sự là không ích gì. Hai người không yêu nhau. Còn về thái độ bên ngoài khiến cho anh để ý là od những tình huống kỳ lạ - những cảm xúc có tính chất khác hẳn – không thể giải thích được vì có nhiều chuyện vô nghĩa trong đó. Nhưng lấy lý trí mà xét thì họ không hề yêu nhau. Đấy là em giả dụ về phần cô ấy, và em có thể trả lời về phần anh ấy. Em có thể giải thích cho thái độ hờ hững của anh ấy.
Cô nói với vẻ tự tin và hài lòng khiến cho anh Knightley phải giao động và câm nín. Cô đang ở trong trạng thái phấn chấn và muốn kéo dài cuộc trao đổi, muốn nghe anh nói thêm về nghi vấn của anh, về chi tiết ở đâu và thế nào của một tình huống mà cô lấy làm thú vị nhưng anh không được vui như cô. Anh thấy mình vô ích, anh quá bực bội nên không muốn nói gì thêm. Không muốn bị bực bội thêm thành cơn sốt vì lửa lò sưởi mà ông Woodhouse hiền từ đốt lên mỗi buổi tối suốt cả năm, anh vội cáo từ đi bộ về tu viện Donwell lạnh lẽo và cô đơn.

Chương 6
Sau khi đã trông mong vợ chồng Suckling đến thăm sớm, cư dân Highbury phải chịu phiền lòng mà nghe rằng vào mùa thu họ mới đến được . Kho tàng tri thức của họ không có đề tài gì       mới mẻ. Khi trao đổi vu vơ về tin tức này nọ, họ đành phải thu hẹp vào những đề tài khác, như sức khoẻ của bà Churchill vốn có vẻ như thay đổi mỗi ngày, hoặc tình trạng của chị Weston vốn đang hạnh phúc và có thể được hạnh phúc hơn khi có một đứa con.
Cô Elton vô cùng thất vọng. Niềm vui và sự phô trương của cô bị trì hoãn. Những màn giới thiệu và khen tặng phải chờ đấy, và những buổi tụ họp chỉ mới diễn ra trên đầu môi chót lưỡi. Thoạt đầu cô nghĩ thế, nhưng suy tính lại một chút cô thấy không cần phải trì hoãn mọi việc . Tại sao không đi khám phá Box Hill dù vợ chồng cô chưa đến ¿ khi họ đến thì tất cả có thể đi lần nữa vào mùa thu. Vợ chồng cô quyết định đi Box Hill. Lúc đầu khi hai người trù định thì cũng có những người khác nắm bắt lấy ý tưởng này. Emma chưa bao giờ đi Box Hill, cô muốn xem nơi mà mọi người đều ca ngợi thế nên cô và ông Weston đồng ý chọn một buổi sáng đẹp trời để lên đường . Chỉ có hai hoặc ba người khác được chọn để nhập bọn. Họ sẽ đi theo cách âm thầm, không phô trương, chắc chắn là không rôm rả như nhà Elton và nhà Suckling.
Nhóm Emma đều đồng ý theo cách thức này, thế nên Emma lấy làm ngạc nhiên và có phần bất mãn khi nghe ông Weston nói đã đề nghị với cô Elton là hai nhóm nên hội lại mà cùng đi với nhau, vì hai vợ chồng Suckling không đến . Vì cô Elton đã đồng ý, bây giờ là tuỳ nơi Emma. Tuy có ác cảm với cô Elton mà ông Weston đã biết rõ, Emma không muốn làm ông khó chịu rồi khiến cho vợ ông buồn. Thế là cô đành chấp nhận sự thu xếp mà cô không hề muốn – sự sắp xếp có thể khiến cho cô bị xem thường vì đã nhập bọn với cô Elton! Mọi  cảm nghĩ đều bị xúc phạm, tính độ lượng phải chịu khuất phục bề ngoài khiến tinh thần cô nặng nề vì thiện ý khó kiểm soát của ông Weston.
Ông nói một cách thoải mái:
-       Tôi lấy làm mừng vì cô chấp nhận ý kiến của tôi , đi chơi như thế này mới vui khi có đông người. Càng đông càng vui. Dù sao chăng nữa, cô ấy cũng là người tốt . Ta không thể gạt cô ấy ra ngoài.
Bề ngoài Emma không phủ nhận gì cả, còn trong thâm tâm cô không đồng ý.
Bây giờ là giữa tháng Sáu, thời tiết tốt. Cô Elton nóng ruột muốn định ngày đi, bàn tính với ông Weston về các món bồ câu và thịt cừu, nhưng một con ngựa kéo xe bị đau, chạy khập khiễng, khiến cho họ không biết lúc nào có thể đi được. Có thể phải chờ nhiều tuần, hoặc chỉ vài ngày cho con ngựa bình phục, nhưng không thể chuẩn bị được gì, mọi việc đều đình trệ trong tâm trạng u uẩn. Mọi tài tháo vát của cô Elton không thể giúp được gì. Cô thốt lên:
-       Thật là bực mình phải không Knightley? Trời tốt như thế này cho chuyến đi khám phá! Những sự trì hoãn và thất vọng như thế này quả là đáng ghét! Chúng ta phải làm gì đây? Rồi một năm trôi qua mà không làm được gì cả. Vào thời điểm này năm ngoái, tôi đã nói chắc chắn với anh chúng tôi sẽ tổ chức một đoàn đi khám phá từ Maple Grove đến Kings Weston.
Anh Knightley đáp:
-       Cô nên khám phá Donwell thì tốt hơn, như thế thì không cần ngựa. Đến chơi với tôi để ăn dâu tôi trồng. Dâu chín nhanh lắm.
Thoạt đầu anh Knightley không tỏ ra nghiêm túc, nhưng rồi anh phải lo tiến hành vì lời mời của anh được vui vẻ chấp nhận. Câu nói “Ôi chao! Tôi rất thích như thế “ không phải là đãi bôi. Donwell nổi tiếng nhờ những luống dâu mời gọi hấp dẫn. Nhưng trong trường hợp này thì không cần mời gọi: những luống bắp cải cũng đủ hấp dẫn cô Elton khi cô chỉ muốn có cơ hội đi đâu đấy lúc này. Cô hứa đi hứa lại với anh đến nỗi anh không còn nghi ngờ gì nữa, và tỏ ra rất vui với thái độ thân tình như thế .
Cô nói :
-       Anh tin tôi đi, chắc chắn tôi sẽ đến . Chỉ  cần định ngày, rồi tôi sẽ đến. Anh cho phép tôi dẫn theo Jane Fairfax chứ?
Anh đáp:
-       Tôi không thể định ngày vì phải bàn với những người mà tôi mong họ sẽ gặp cô .
-       Ôi dào! Cứ để tôi lo liệu. Để cho tôi được tự do. Tôi là Bà chúa bảo trợ mà, anh biết đấy .
anh nói :
-       Tôi mong cô mời nhà Elton, nhưng tôi không muốn cô nhọc công mời người khác .
-       Chao ôi, bây giờ anh có vẻ kín đáo đấy . Nhưng xem này, anh không nên e ngại khi để tôi nắm quyền. Tôi không phải là phụ nữ trẻ làm bảo trợ cho cô ấy . Có thể an tâm mà phó thác cho phụ nữ có chồng, anh biết mà       . Đây là            nhóm của tôi , hãy để tôi lo. Tôi sẽ mời khách cho anh.
Anh điềm tĩnh đáp:
-       Không, trên thế gian chỉ có một phụ nữ có chồng mà tôi cho phép mời khách đến Donwell, đó là…
Cô Elton chặn ngang có vẻ hơi phật ý:
-       Tôi nghĩ đấy là chị Weston.
-       Không phải , đấy là vợ  tôi, và khi chưa có vợ thì tôi sẽ tự lo việc này.
hài lòng vì không có ai được xem là vượt trội hơn, cô thốt lên:
-       À, anh thật là lạ kỳ! anh là người thích đùa và có thể nói theo ý thích. Anh quả là hóm hỉnh. Được, tôi sẽ dẫn theo Jane Fairfax – Jane và dì của cô ấy . Còn lại là do anh lo. Tôi không phiền được gặp gia đình Hartfield. Đừng băIn khoăn. Tôi biết anh mến họ.
-       Chắc chắn cô sẽ gặp họ nếu tôi mời được họ, và tôi sẽ ghé qua chị Bates trên đường về nhà.
-       Không cần thiết, tôi gặp Jane hàng ngày, nhưng tuỳ anh. Chúng tôi sẽ đi vào buổi sáng, KNightley ạ, đơn giản thôi. Tôi sẽ đội một chiếc mũ rộng và mang một cái giỏ. Đây , có lẽ là cái giỏ này với dải băng màu hồng. Không có gì đơn giản hơn, anh thấy đấy. Còn Jane sẽ có một cái giỏ khác giống như thế. Không có nghi thức hoặc biểu dương như kiểu Bohemien. Chúng tôi sẽ đi quanh trang trại của anh, tự hái dâu, ngồi dưới bóng cây..và bất kỳ thứ gì anh muốn mời, tất cả đều ở ngoài trời – một chiếc bàn đặt dưới tán cây, anh biết đấy. Mọi thứ đều theo thiên nhiên và giản đơn. Có phải ý anh muốn thế không?
-       Không hẳn, ý tưởng của tôi về thiên nhiên và giản đơn là chiếc bàn trong phòng ăn. Tôi nghĩ tốt nhất là phục vụ cái thiên nhiên và cái giản đơn của những quý ông và quý bà bằng bữa ăn trong nhà. Khi cô chán ăn dâu ngoài vườn thì sẽ có thịt nguội trong nhà.
-       Được tuỳ anh, nhưng đừng bày biện nhiều. Nhân tiện, liệu tôi và gia nhân của tôi có giúp gì được cho anh không? Xin hãy thành thực, Knightley. Nếu anh cần tôi bàn với bà Hodges, hoặc xem xét cái gì đấy …
-       Tôi không cần gì cả, tôi cảm ơn cô .
-       Được,  nhưng nếu có khó khăn gì, gia nhân của tôi sẽ rất đắc dụng.
-       Tôi xin trả lời rằng gia nhân của tôi nghĩ họ cũng đắc dụng, và không muốn ai giúp đỡ.
-       Ước gì tôi có một con lừa. Tiện lợi cho chúng tôi trên lưng lừa. Jane, chị Bates và tôi , còn đức lang quân của tôi đi bộ kế bên. Tôi phải bàn với anh ấy về việc nuôi một con lừa. Trong cuộc sống đồng quê thì đó là điều cần thiết, bởi  vì với một phụ nữ có tài tháo vát thì không thể ru rú trong nhà mãi được, còn nếu đi bộ trên quãng đường xa, thì ông biết đấy, bụi bặm vào mùa hè, lầy lội vào mùa đôntg…
-       Giữa Donwell và Highbury thì cô không phải chịu đựng gì cả. Đường quê Donwell không bao giờ tung bụi và hoàn toàn khô ráo trong mùa này. Tuy nhiên, nếu cô muốn thì cứ cưỡi  lừa. Cô có thể mượn con lừa của nhà Cole. Tôi muốn mọi thứ đều theo sở thích của cô , nếu có thể được .
-       Tôi tin thế. Thật ra tôi công tâm với anh, người bạn tốt của tôi . Tôi biết bên trong cử chỉ có vẻ khô cứng, thẳng thừng, anh có con tim hiền hậu. Như tôi bảo anh E., anh là người rất hóm hỉnh. Vâng, hãy tin tôi , Knightley, tôi hoàn toàn hiểu được anh có lòng quan tâm đến tôi trong kế hoạch này. Anh đã đánh trúng sở thích của tôi .
Anh Knightley có một lý do khác để tránh đặt bàn ăn dưới tán cây. Anh mong thuyết phục được ông Woodhouse và Emma gia nhập, và biết nếu để cho họ ăn uống ngoài trời thì ông sẽ ngã bệnh. Phải tránh để ông Woodhouse bị nhọc nhằn chỉ vì một chuyến đi vào buổi sáng và một hoặc hai tiếng đồng hồ đến chơi Donwell.
Ông Woodhouse được mời với lòng thành. Dù cho hay cả tin và sợ sệt, ông không thấy có hiểm nguy tiềm ẩn nào. Ông nhận lời mời. Trong hai năm gần đây , ông chưa đi đến Donwell. Ông ước vào một buổi sáng trời đẹp, ông, Emma và Harriet có thể đi, rồi ông ngồi với chị Weston trong khi các cô gái đi vòng quanh ngoài vườn. Ông nghĩ họ sẽ không bị ướt vì đấy là vào lúc giữa buổi sáng. Ông rất muốn xem lại ngôi nhà cũ, sẽ rất vui được gặp vợ chồng Elton cùng những láng giềng khác của ông . Ông thấy không có trở ngại nào cho ông, Emma và Harriet sẽ đi đến đấy vào một buổi sáng đẹp trời . Ông nghĩ anh Knightley thật là tử tế mà mời họ - hay hơn là mời ăn tối. Ông không thích ra khỏi nhà dự tiệc vào buổi tối.
Anh Knightley có may mắn khi được nhiều người đồng tình. Mọi người được mời đều vui vẻ nhận lời, vì giống như cô Elton, họ cho đây là vinh dự dành cho mình. Emma và Harriet đều cho biết họ sẽ lấy làm vui. Dù không được yêu cầu, ông Weston hứa sẽ gọi Frank gia nhập, nhưng không ai trách ông vì cho đấy là dấu hiệu của sự tán thành và cảm kích. Rồi anh Knightley đành phải nói rằng mình sẽ vui được gặp Frank. Thế là ông Weston vội biên thiệp mời và tha thiết bảo anh con trai đến tham dự.
Trong lúc này con ngựa bị thương bình phục nhanh đến nỗi đoàn định đi Box Hill phải khổ sở  tính toán, rồi cuối cùng định ngày tới Donwell rồi sẽ đi Box Hill vào hôm sau, vì thời tiết rất thích hợp.
Dưới ánh nắng ban mai gần giữa mùa hè, ông Woodhouse an toàn đi trên cỗ xe của ông, với một cửa sổ được đóng kín, rồi được sắp xếp trong gian phòng tiện nghi nhất của Tu viện, sự chuẩn bị đặcbiệt cho ông là ngọn lửa trong lò sưởi buổi sáng. Ông tỏ ra rất vui và thoải mái, khuyên mọi người nên vào ngồi nghỉ ngơi, không nên chịu nắng nóng. Dường như có chủ ý muốn đi bộ đến đấy để sẵn sàng chịu mệt mỏi, chị Weston luôn ngồi bên ông, chịu khó nghe ông nói và đồng cảm với ông , trong khi những người khác được mời hoặc được thuyết phục đi ra ngoài.
Đã từ lâu Emma mới có dịp quay lại tu viện, nên khá an tâm thấy ông bố được thoải mái, cô lấy làm vui mà đi ra ngoài, nhìn ngắm khắp nơi, háo hức với những gì cô nhìn thấy mà ôn lại hồi tưởng về ngôi nhà và khung cảnh vốn luôn thân thương với cô và tất cả gia đình cô .
Cô nhìn qua kích thước đáng kể và kiểu dáng của ngôi nhà, khu vườn rộng trải dài xuống đồng cỏ với  một dòng nước chảy qua, rừng gỗ dồi dào cho dù phải sống theo thời thượng hoặc xa xỉ vẫn không cạn kiệt. Cô cảm thấy hãnh diện và hài lòng về vị chủ nhân hiện tại và tương lai. Toà nhà rộng hơn Hartfield và có kiểu dáng khác hẳn, trải rộng, có đường nét cách điệu, với những phòng ốc tiện nghi, một hoặc hai gian phòng đẹp đẽ. Toà nhà đáp ứng đúng các chức năng như từ bao giờ vẫn thế. Emma cảm thấy kính trọng như thế đấy là nơi cư ngụ của một gia đình cao quý, thuộc dòng dõi trâm anh. Trong dòng họ này, dù tố chất John Knightley có vài khuyết điểm, Isabella đã tỏ ra thích ứng một cách đáng khen. Cô không có gì hoặc làm gì để thẹn với mình. Emma bước đi trong những ý tưởng hài lòng ấy cho đến khi cô đi vào vườn dâu. Mọi người đều tụ tập ở đây, ngoại trừ Frank Churchill sắp đến từ Richmond.
Cô Elton, với chiếc mũ rộng và cái giỏ trên tay, sẵn sàng đi đầu để thu hái dâu và chỉ có dâu mà thôi.
-       Loại dâu ngon nhất ở Anh quốc…mọi người đều thích…luôn bổ dưỡng. Đây là những luống dâu đẹp nhất và quả đẹp nhất. Thật là vui khi tự tay hái lấy…cách duy nhất để thật sự thấy vui…buổi sáng đúng là thời gian thích hợp nhất..Không hề thấy mệt. Loài dâu này là ngon nhất..Mấy loại khác không unốt nổi…Loài này rất hiếm..Giá dâu ở London…có nhiều quanh Bristol…Maple Grove..người trồng dâu lại nghĩ khác , không có quy tắc nhất định…Quả ngon…nhưng vị quá đậm nên không thể ăn nhiều…không bằng anh đào…chỉ phiền là khi hái phải cúi xuống …Mặt trời chói chang…mệt gần chết..không thể chịu nổi nữa …phải đi đến bóng mát mà ngồi mất thôi…
Đấy là những lời đối thoại trong suốt nửa giờ, chỉ bị chị Weston ngắt ngang một lần trước khi bước ra hỏi anh Frank Churchill đã đến chưa. Chị cảm thấy bứt rứt một chút, lấy làm lo cho con ngựa của anh.
Có những chiếc ghế dùng ngồi tạm dưới bóng râm. Bây giờ, dù muốn dù không Emma vẫn phải nghe lỏm cô Elton và Jane Fairfax. Hai người đang nói về một tin phấn khởi. Cô Elton đã nhận được tin khiến cô rất vui. Đấy không phải là tin về bà Suckling, không phải tin về bà Bragge, nhưng vẫn gây hào hứng: tin về người chị họ của bà Bragge, người quen của bà Suckling, một phụ nữ nhiều người biết đến ở Maple Grove. Vui vẻ, quyến rũ, có địa vị cao, mối quen thân, gốc gác, tất cả mọi thứ. Cô Elton lập tức ngỏ ý một cách sôi nổi. Cô tỏ ra nồng nhiệt, sinh động, không muốn cô bạn từ chối, lập lại những lời khuyến dụ như cô đã từng nói lúc trước . Cô Elton còn nhất quyết được phép viết thư tỏ ý chấp thuận để gửi đi ngay ngày mai.
Emma lấy làm ngạc nhiên thấy Jane phải chịu đựng đến thế. Jane không tỏ vẻ bực bội, chỉ nói một cách thẳng thắn, rồi cuối cùng đề nghị mọi người đi dạo và xin anh Knightley cho họ đi thăm khu vườn, tất cả khu vườn. Cô muốn xem toàn diện. Xem ra cô không thể chịu được thái độ ngoan cố của cô Elton.
Thời tiết trở nên nóng hơn. Đoàn người đi phân tán thành từng nhóm, đông lắm là ba người, rồi theo nhau đi đến một con đường rộng đầy bóng mát, kéo dài khỏi khu vườn một khoảng cách bằng với khoảng cách đến bờ sông, dường như để ấn định ranh giới cho khu vui chơi. Con đường không dẫn đến cái gì cả, chỉ có một bức tường đá thấp với những cột cao, như thế đấy là lối đi vào một ngôi nhà vô hình. Mọi người tranh cãi về cách thiết kế của con đường như thế, nhưng đều tỏ ra dễ chịu khi đi dạo và thấy khung cảnh ở đây thật đẹp. Triền dốc đi từ tu viện càng dốc hơn ở đây. Đi thêm chừng nửa dặm thình lình có một bờ đất chặn ngang, có nhiều cây to, và cuối bờ đất ấy vươn lên Abbey Mill – trại xay Tu viện – với đồng cỏ trước mặt và con sông uốn quanh.
Đấy là  một cảnh hữu tình – hữu tình trong con mắt và tinh thần. Khoảng xanh theo phong cách Anh, cây cối theo phong cách Anh, sự thoải mái theo phong cách Anh, hiện ra dưới ánh nắng tươi, mà không có vẻ gì quá choáng ngợp.
Emma và ông Weston thấy những người khác tụ hội đi bên nhau, nhưng anh Knightley và Harriet tách ra dẫn đầu. Anh Knightley và Harriet! Đã có lúc anh không thích cô bé ở bên anh, và thẳng thừng tránh mặt đối với cô . Thế mà giờ đây có vẻ như họ đang chuyện trò vui vẻ với nhau. Cũng có lúc Emma cảm thấy không được vui khi thấy Harriet ở vị thế khá thuận lợi đối với Abbey Mill, nhưng bây giờ cô không sợ . Có thể an tâm mà nhìn tổng thể vẻ phong phú và nét xinh đẹp của cơ ngơi này, cánh đồng cỏ mượt mà, đàn gia súc khoẻ mạnh, vườn cây ăn trái đang đơm hoa, và cột khói nhẹ đang lan toả. Cô tiến đến hai người gần bức tường, và thấy họ đang trò chuyện với nhau thấy vì ngắm nhìn quang cảnh. Anh đang giải thích cho Harriet nghe về cách thức nuôi trồng,vân vân. Emma nhận một nụ cười như muốn nói “Đây là những mối quan tâm của tôi . Tôi có quyền nói về những đề tài này mà không bị nghi ngờ là đang giới thiệu Robert Martin”. Cô không nghi ngờ. Đấy là chuyện quá cũ. Có lẽ Robert Martin không còn      nghĩ đến Harriet nữa.
Họ cùng nhau đi thêm một quãng. Bóng mát thật là dễ chịu, và Emma thấy đây là thời khắc trong ngày khiến cho cô thơ thới nhất.
Chặng kế tiếp là đến nhà, họ phải về để dùng bữa. Khi mọi người đã ngồi vào bàn ăn, Frank Churchill vẫn chưa đến. Chị Weston trông ngóng, và trông ngóng mà không thấy gì. Bố anh không muốn cho thấy mình đang khắc khoải nên cười cợt với nỗi âu lo của chị, nhưng chị nghĩ giá như anh đừng cưỡi con ngựa ô của anh. Frank Churchill đã nói chắc chắn là sẽ đến. Anh chobt bà bác đã khoẻ nhiều nên anh không ngại cho bà khi anh đi vắng. Tuy nhiên, chị vẫn nhớ nhiều người nói rằng thể chất của bà Churchill có thể thay đổi thất thường , cần có anh bên cạnh. Cuối cùng chị tin rằng hẳn bà Churchill như thế nào đấy nên anh không đến được .
Anh Knightley đã làm mọi cách cho ông Woodhouse được vui. Những quỷên sách về nghệ thuật chạm trổ, những bộ sưu tập huy chương, đá chạm khắc, san hô, vỏ sò ốc và mọi thứ sưu tập khác của gia đình trong tủ của anh đều được mang ra cho ông giải khuây. Sự chăm sóc của anh được đáp ứng nhiệt tình, ông Woodhouse tỏ ra rất thích thú. Chị Weston đã cho ông xem qua tất cả, và bây giờ ông muốn cho Emma xem tất cả. Tuy nhiên, Emma không kịp xem, cô bước ra hành lang để có vài khoảnh khắc tự do ngắm nhìn khoảnh sân bên ngoài.
Vừa đúng lúc, cô thấy Jane Fairfax xuất hiện, từ khu vườn đi vào, dáng vẻ như trốn lánh. Jane cảm thấy bất ngờ khi bắt gặp Emma nên giật mình, nhưng thật ra cô muốn đi tìm Emma. Jane nói:
-       Nếu ai hỏi đến tôi, cô làm ơn nói tôi đã về nhà, nhé? Tôi định về đây. Dì tôi không nghĩ tôi đi lâu đến thế, nhưng tôi tin ở nhà cần tôi, thế nên tôi định về ngay. Tôi không báo cho ai biết vì chỉ gây thắc mắc. Khi những người khác trở về, nếu họ hỏi, cô nói tôi về rồi nhé?
-       Được rồi, nếu cô muốn. Nhưng cô đi về Highbury một mình sao?
-       Vâng, có hại gì đâu ? Tôi đi nhanh. Tôi sẽ về đến nhà trong vòng hai mươi phút.
-       Nhưng đường quá xa, cô không nên đi một mình. Để gia nhân của bố tôi đi với cô. Để tôi gọi xe ngựa. Chỉ mấy năm phút thôi.
-       Cảm ơn cô, cảm ơn, nhưng không cần. Tôi muốn đi bộ. Tôi mà sợ đi bộ một mình! Có thể không lâu nữa tôi phải lo cho ai khác !
Jane có vẻ bối rối . Và Emma đáp một cách tình cảm:
-       Không có lý do gì mà để cho cô chịu rủi ro. Tôi phải kêu xe ngựa cho cô. Trời nóng có thể nguy hại hơn. Cô có vẻ mệt rồi.
Cô đáp:
-       Đúng, tôi mệt, nhưng không phải cách mệt như thế .. Đi bộ sẽ giúp cho tôi khoẻ người . Cô Woodhouse, có những lúc chúng ta đều biết sự mệt mỏi về tinh thần là như thế nào. Tôi phải nhận rằng tôi cảm thấy mệt mỏi. Nếu cô thương tôi, xin cô để cho tôi tự lo.
Emma không còn lời nào để tranh cãi. Cô đã trông thấy tất cả, cô thông cảm với Jane và cũng mong cho Jane ra về ngay. Cô nhìn Jane ra về với tình cảm nồng nàn của một người bạn. Vẻ mặt của Jane khi từ giã thật là cảm kích. Câu từ giã "Ôi chao, cô Woodhouse, quả là thoải mái khi đôi lúc được cô đơn!" xem dường như xuất phát từ một con tim trĩu nặng, cho thấy phần nào sự chịu đựng dai dẳng, ngay đối với những người thương yêu cô nhất.
Khi trở vào trong hành lang, Emma nhủ thầm "Có gia đình như thế! co 'người dì như thế ! tội nghiệp cho cô! Cô càng thêm đau khổ, tôi càng thương xót cho cô hơn".
Jane đi chỉ độ mười lăm phút và mọi người vừa xem qua hình ảnh về Venice, thì Frank Churchill đến. Emma đã không nghĩ đến anh, cô đã quên nghĩ đến anh, nhưng vẫn rất vui khi gặp lại anh. Chị Weston nhẹ nhõm. Lỗi không phải do con ngựa ô, họ đã đúng khi nghĩ đấy là do bà Churchill. Anh bị giữ lại vì bà yếu mệt – một cơn tai biến thần kinh chỉ kéo dài vài giờ - và có lúc anh bỏ hẳn ý định đi. Giá như anh biết trời nóng như thế hoặc đã muộn như thế thì hẳn anh đã ở nhà. Trời quá nóng! Anh chưa bao giờ mệt đến thế, chỉ ước gì đã đừng đi..không có gì làm anh khổ sở bằng cái nóng…Anh có thể chịu được lạnh giỏi, nhưng không chịu được nóng…
Rồi anh ngồi xuống, tránh xa lò sưởi dàng cho ông Woodhouse, dáng vẻ trông rất tệ hại.
Emma nói:
-       Nếu anh ngồi yên thì anh sẽ được mát ngay.
-       Ngay khi được mát, tôi sẽ phải trở về. Tôi khó thể được tha thứ, nhưng đấy cũng là ý nghĩ khiến cho tôi đi đến đây. Tôi đoán mọi người sẽ ra về sớm. Trên đường đến đây tôi gặp một người. Điên rồ trong thời tiết như thế này! Hoàn toàn điên rồ!
Emma lắng nghe, và rồi nhận ra Frank Churchill đang bực bội. Nhiều người cáu gắt khi bị nóng bức. Đấy có thể là tình trạng của anh hiện giờ, và cô biết ăn uống thường giúp người ta bớt than phiền một cách bất chợt. Cô khuyên anh nên dùng chút nước giải khát, anh sẽ thấy có đủ thứ trong phòng ăn, và cô ân cần chỉ ra cánh cửa.
Không, anh không muốn ăn. Anh không đói, ăn uống chỉ làm cho anh nóng bức thêm. Nhưng chỉ trong ít phút anh dịu xuống và lẩm bẩm nói gì đấy về bia vân sam, rồi đi ra ngoài.
Emma qua lại để chăm sóc ông bố, thầm nghĩ "Mình lấy làm vui đã không yêu anh ta. Mình không nên yêu người đã nhanh chóng bực bội vì sức nóng buổi sáng. Tâm tình hiền hoà của Harriet sẽ không chấp nhất anh ta".
Anh đã dùng một bữa đầy đủ rồi quay lại, hết nóng bức, tư cách hiền hoà trở lại như bản thân anh vẫn thế. Anh kéo một chiếc ghế ngồi cạnh mọi người, chăm chú xem họ đang làm gì, rồi nói rằng anh rất tiếc đã đến muộn. Tinh thần anh không được thoải mái nhưng bây giờ cố tỏ ra khá lên, cố tìm cách nói vui những chuyện không đâu.
Mọi người đang xem qua hình ảnh về Thuỵ Sĩ.
Anh nói:
-       Ngay khi bà bác tôi được mạnh khoẻ, tôi sẽ xuất ngoại. Khi nào tôi được đi đến những nơi ấy thì tôi mới mãn nguyện. Một ngày nào đó, các bạn sẽ được xem qua những bức vẽ của tôi, hoặc đọc qua nhật ký hành trình – hoặc thơ của tôi. Tôi sẽ làm việc gì đấy để thể hiện tài năng.
-       Có thể là vậy, nhưng không phải qua những bức vẽ ở Thuỵ Sĩ. Anh sẽ không bao giờ đi Thuỵ Sĩ được. Hai ông bà bác anh sẽ không bao giờ cho phép anh rời nước Anh.
-       Họ có thể được khuyến khích để cùng đi. Khí hậu ấm sẽ tốt cho bà ấy, tôi có phần hy vọng tất cả chúng tôi sẽ đi. Tôi muốn có thay đổi. Tôi nghiêm túc mà. Cô Woodhouse, dù cho mắt cô có dò xét ra sao, tôi cảm thấy chán nước Anh, và nếu tôi có thể đi ngày mai, tôi sẽ đi ngay.
-       Anh chán cảnh giàu sang và sự nuông chiều. Có thể nào anh tự tạo ra ít thứ khác gay go cho mình và rồi cảm thấy tự mãn nguyện mà ở lại được không?
-       Tôi mà chán cảnh giàu sang và sự nuông chiều! cô lầm rồi. Tôi không cho là mình giàu sang hay được nuông chiều. Tôi bị ngáng trở trong mọi chuyện quan trọng. Tôi nghĩ mình là người may phước.
-       Nhưng anh không có vẻ khổ sở như khi mới đến. Hãy đi ăn uống thêm một tí nữa, rồi anh sẽ cảm thấy khoẻ lên. Thêm một miếng thịt nguội, một ly bia, rồi anh sẽ thấy thoải mái như bọn tôi.
-       Không, tôi sẽ không đi đâu. Tôi muốn ngồi kế cô. Cô là liều thuốc hay nhất.
-       Ngày mai chúng tôi đi Box Hill, anh nên đi cùng. Đấy không phải là Thuỵ Sĩ, nhưng có cái gì đấy dành cho một thanh niên muốn có một thay đổi. Anh sẽ đi với chúng tôi chứ?
-       Không, chắc chắn là không. Tôi phải về nhà khi thời tiết mát về chiều tối.
-       Nhưng anh có thể đến lần nữa khi thời tiết mát về sáng sớm.
-       Không, không đáng công. Nếu tôi đến, tôi sẽ cảm thấy bực bội.
-       Thế thì anh cứ ở lại Richmond.
-       Nhưng nếu tôi ở lại, tôi sẽ càng bực bội hơn. Cứ nghĩ đến việc tất cả các bạn ở đấy mà không có tôi là tôi không thể chịu được.
-       Đấy là những khó khăn mà anh phải tự giải quyết. Hãy chọn lựa mức độ bực bội. Tôi không muốn ép anh nữa.
Những người khác đi ra nogài giờ đã trở về. Có người thật vui khi gặp Frank Churchill, những người khác ra vẻ điềm tĩnh, nhưng mọi người đều thắc mắc khi không được giải thích tại sao không thấy mặt cô Fairfax. Đến lúc này, mọi người phải về nhà, chấm dứt câu chuyện, và sau khi bàn bạc về kế hoạch ngày hôm sau, họ ra về.
Frank Churchill vẫn muốn từ chối đi cùng, nên nói với Emma:
-       Này…nếu cô muốn tôi ở lại để cùng đi, tôi sẽ ở lại.
Cô mỉm cười tỏ ý thuận. Anh sẽ ở lại nếu Richmond không gọi anh quay về.

Chương 7
Họ có một ngày đẹp trời cho chuyến đi Box Hill. Mọi sắp xếp đều chu đáo, mọi người đều đúng giờ giấc. Ông Weston điều hành toàn thể, thi hành nhiệm vụ một cách an toàn từ Hartfield đến tư dinh cha Xứ. Emma ngồi chung cỗ xe với Harriet, chị Bates cùng cô cháu ngồi chung với vợ chồng Elton, các quý ông cưỡi ngựa. Chị Weston ở lại với ông Woodhouse.
Họ đi mười cây số trong tinh thần phấn chấn, nhưng thiếu một cái gì đấy. Họ cảm thấy nặng nề, thiếu sinh động, thiếu liên kết. Họ phân cách nhau quá rõ rệt. Hai vợ chồng Elton đi bên nhau, anh Knightley chăm sóc chị Bates và Jane, Emma và Harriet đi cùng Frank Churchill. Ông Weston muốn mọi người hoà hợp với nhau tốt hơn, nhưng vô ích. Dường như lúc đầu sự phân cách chỉ là vô tình, nhưng dần dà không có gì thay đổi. Vợ chồng Elton không muốn đi kề bên ai. Dù vẫn tỏ ra lịch sự trong suốt hai tiếng đồng hồ mà không gì hoá giải được. Ngay cả ông Weston vui vẻ cũng bất lực.
Khởi đầu, Emma cảm thấy vô cùng chán nản. Cô chưa từng thấy Frank Churchill im lìm và ngốc nghếch như thế này. Anh không nói câu gì cho ra hồn, chỉ nhìn mà không thấy, chiêm ngưỡng mà không có đầu óc, lắng nghe mà không biết cô nói gì. Trong khi anh trông đáng chán, không lạ gì mà Harriet cũng trông đáng chán theo, và không ai chịu đựng được hai người.
Khi họ cùng ngồi xuống, không khí dễ chịu hơn. Emma càng cảm thấy dễ chịu hơn vì Frank Churchill hoạt bát hơn và trở nên sinh động hơn, luôn chú ý đến cô. Mọi cử chỉ săn đón đặc biệt là dành cho cô. Dường như anh chỉ muốn làm cho cô vui và muốn tỏ ra trìu mến với cô. Còn Emma cảm thấy hào hứng và thoải mái vì được anh chú ý đến, lại còn tỏ vẻ thân mật khích lệ anh. Khi hai người mới quen nhau, cô cho thái độ của anh là sự nịnh đầm, nhưng bây giờ cô nghĩ đấy không có nghĩa gì cả. Nhưng trong phán xét của người khác thì ngược lại "Anh Frank Churchill và cô Woodhouse trông tình tứ với nhau quá".
Nhận xét này được truyền miệng cho nhau, rồi một phụ nữ thuật lại trong một lá thư gửi đi Maple Grove, và một phụ nữ khác cũng kẻ lại trong một lá thư gửi Ireland.
Emma hào hứng và vô tâm không phải vì vui thực sự mà chỉ vì cảm thấy không được vui như ý muốn. Cô cười cợt vì cảm thấy thất vọng. Dù cô thích anh vì anh chú ý đến mình, dù thái độ là do tình bạn, do lòng ngưỡng mộ hoặc chỉ là lời bông đùa, anh vẫn không thể chiếm được tim cô. Trong tâm tưởng cô, anh vẫn chỉ là người bạn.
Anh nói:
-        Tôi rất biết ơn cô đã bảo tôi đến hôm nay. Nếu không nhờ cô, tôi hẳn đã bỏ phí ngày vui này. Tôi muốn sẽ đến đây lần nữa.
-       Anh đã rất bực bội mà tôi không hiểu tại sao, ngoại trừ là do anh đến quá muộn nên không thể hái dâu được. Tôi cố tỏ ra là người bạn tốt của anh. Nhưng anh đã khiêm tốn. Anh nài nỉ để được ra lệnh phải đến đây.
-       Cô đừng nói tôi bực bội. Tôi chỉ mệt. Thời tiết nóng làm cho tôi kiệt sức.
-       Hôm nay nóng hơn ngày thường.
-       Không nóng trong cảm nghĩ của tôi. Hôm nay tôi được thoải mái hoàn toàn.
-       Anh thoải mái vì anh chịu sự chỉ huy.
-       Sự chỉ huy của cô hả? Đúng.
-       Có lẽ tôi muốn anh nói thế, nhưng ý tôi muốn nói là tự chỉ huy. Bằng cách nào đấy, anh đã xoá tan những giới hạn và thoát ra khỏi sự quản lý của chính anh. Nhưng hôm nay anh trở lại như xưa, và vì tôi không thể gần anh luôn, tốt nhất là nên tin nơi tính khí của anh dưới sự kiểm soát của anh hơn là của tôi.
-       Dù gì vẫn thế. Tôi không thể tự kiểm soát mà không có một động lực. Cô ra lệnhcho tôi, dù cô có nói ra hay không, cô có thể gần tôi luôn. Cô vẫn gần tôi luôn.
-       Tính từ ba giờ ngày hôm qua. Tầm ảnh hưởng vĩnh viễn của tôi không thể bắt đầu sớm hơn, nếu không khi nãy anh hẳn đã không bực bội.
-       Ba giờ ngày hôm qua! Đấy là ngày của cô. Tôi nghĩ lần đầu tiên mình gặp cô là tháng hai.
-       Thật không thể bài bác tính nịnh đầm của anh được. Nhưng – cô hạ thấp giọng – không có ai nói năng gì ngoài hai chúng ta. Không nên ăn nói lung tung cho bảy người giữ im lặng chê cười.
Anh trả lời ra vẻ cẩn trọng:
-       Tôi thấy không có gì phải xấu hổ. Tôi gặp cô lần đầu tiên vào tháng hai. Cứ để mọi người nghe tôi nói. Tôi gặp cô lần đầu tiên vào tháng hai.
Rồi anh thầm thì: 
-       Những người đi theo ta thật là ngốc nghếch. phải làm  gì để khởi động họ đây? Chuyện càn bậy gì cũng được . Họ phải nói.
Rồi anh nói to lên:
-       Thưa quý cô và quý ông, tôi được lệnh cô Woodhouse (người ở đâu cũng làm đầu têu) để nói rằng cô ấy muốn biết quý vị đang suy nghĩ gì?
Vài người cười to và trả lời một cách vui vẻ. Chị Bates nói liến thoắng. Cô Elton tức tối với ý nghĩ cô Woodhouse làm đầu têu. Câu trả lời của anh Knightley là rõ ràng nhất.
-       Có chắc là cô Woodhouse muốn nghe chúng tôi đang nghĩ gì không?
Emma thốt lên, cười một cách buông thả:
-       Trời ơi! Không, không, không thể được – chính lúc này tôi không chịu được. Cho tôi nghe bất cứ chuyện gì ngoại trừ chuyện mọi người đang nghĩ gì, ý tôi là không hẳn mọi người. Có lẽ có một hoặc hai người – cô liếc qua ông Weston và Harriet – mà tôi không sợ nghe ý nghĩ.
Cô Elton nói có ý nhấn mạnh:
-       Riêng tôi thì không muốn tìm hiểu như thế. Dù với tư cách là người bảo hộ cho ngày hôm nay ...tôi chưa bao giờ tham gia..nhóm khám phá nào..thiếu nữ trẻ...phụ nữ có chồng...
Tiếng thì thầm của cô là dành cho chồng cô , thế nên anh cũng thì thầm đáp lại:
-       Đúng lắm .. Em yêu, đúng lắm ...Thật thế...chưa từng nghe qua...nhưng có vài quý cô nói điều gì đấy. Tốt hơn là nên xem như chuyện đùa để cho qua. Mọi người đều biết cái gì là do em.
Frank nói nhỏ với Emma:
-       Không ích gì. Phần lớn là họ bị xúc phạm. Tôi sẽ lựa lời mà nói với họ.
Rồi anh nói to lên:
-       Thưa quí cô và quý ông, tôi được lệnh cô Woodhouse mà nói rằng cô ấy từ  bỏ quyền được biết chính xác quý vị đang nghĩ gì, và chỉ yêu cầu mỗi vị đóng góp giúp vui như thế nào đấy. ở đây quý vị có bảy người ngoài tôi ra – người mà cô ấy nói đã giúp vui nhiều rồi. Cô ấy chỉ muốn mỗi vị đóng góp một cái gì đấy thật hay, là thơ hoặc văn xuôi, do tự sáng tác lấy hoặc của người khác. Nếu không thì là hai cái gì đấy hay vừa vừa, hoặc ba cái gì đấy nghe thật chán, rồi cô ấy sẽ cười thoả thuê.
Chị Bates lên tiếng:
-       Được lắm , thế thì tôi không phải khó nghĩ. Ba cái nghe thật chán, thế là hợp với tôi. Quý vị biết mà. Tôi có thể nói ra ngay ba chuyện nghe thật chán, được không ? – chị nhìn quanh quất – Quý vị có đồng ý không ?
Emma không thể dằn lòng, nói:
-       Nhưng có một điều khó. Xin lỗi chị, nhưng chị bị giới hạn, mỗi lần chỉ có ba chuyện thôi.
Vì thấy Emma nghiêm nghị, chị Bates không bắt kịp ý nghĩ của cô, nhưng sau đấy chị hiểu ra. Chị không tức giận, nhưng mặt thoáng đỏ hồng.
-       À, được rồi. Vâng, tôi biết ý cô muốn gì – rồi quay sang anh Knightley – và tôi sẽ giữ mồm giữ miệng. Tôi hẳn là người rất khó thương, nếu không cô ấy không thể nói như thế với người bạn thâm giao.
Ông Weston cất tiếng:
-       Tôi thích đề nghị của chị. Đồng ý, đồng ý. Tôi sẽ gắng hết sức. Tôi sẽ ra một câu hỏi hắc búa. Mọi người nghĩ sao?
Anh con trai của ông đáp:
-        Nghĩ thấp, con e là rất thấp, nhưng mọi người sẽ rộng lượng, đặc biệt đối với người xung phong đầu tiên.
Emma nói:
-       Không, không, không thể nói là thấp. Một câu hỏi hắc búa là đủ để cho qua ông ấy và người kế tiếp . Mời ông làm ơn ra câu đố.
Ông Weston nói:
- Tôi không rõ câu này có hay không. Đây này, hai chữ cái gì diễn tả sự vẹn toàn?
-       Hai chữ cái gì diễn tả sự vẹn toàn? Tôi không biết.
-       ÔI quý vị không bao giờ đoán ra được – ông quay sang Emma – tôi đoan chắc cô không bao giờ đoán được . Tôi nói cho cô biết : M và A – Emma. Cô có biết không ?
Thông hiểu và hài lòng đi đôi với nhau. Đấy có thể là chuyện bông lơn, nhưng Emma tỏ ra rất thích thú. Frank và Harriet cũng thế. Những người khác thì không thích, vài người có vẻ chậm hiểu.
Riêng anh Knightley nói một cách nghiêm nghị:
- Ông Weston có ý đánh đố rất khôn khéo, nhưng nhiều người hẳn không đồng ý với ông . Sự vẹn toàn không đến sớm như thế .
Cô Elton nói:
-       Chao ôi! Về phần tôi , tôi cáo lỗi phải xin rút lui, thật sự tôi không thể đóng góp gì cả. Tôi không thích chơi trò này. Có lần tôi nhận được bài thơ đọc chữ đầnhư từ tên tôi, mà tôi không thích chút nào. Tôi biết bài thơ ấy từ ai mà ra. Cái anh xấc xuợc đáng ghét! Quý vị biết tôi ám chỉ ai – cô gật đầu về phía anh chồng – Trò này thịnh hành trong mùa Giáng sinh khi người ta ngồi quanh lò sưởi, nhưng tôi cho là nó lạc điệu khi chúng ta đang khám phá đồng quê trong mùa hè. Cô Woodhouse phải tha lỗi. Tôi không phải là người có chuyện dí dỏm để đem ra giúp vui. Tôi không muốn giả vờ là dí dỏm. Tôi có nhiều nét sinh động theo cách của riêng tôi , nhưng tôi phải được phép phán đoán khi nào nên nói và khi nào nên giữ mồm. Xin cho tôi qua, anh Churchill . Xin cho anh E., Knightley, Jane và tôi qua. Chúng tôi không có chuyện gì hay – cả ba chúng tôi .
Chồng cô thêm, với vẻ nhạo báng:
-       Vâng, vâng, xin cho tôi qua. Tôi không có gì kể cho cô Woodhouse vui, hoặc cho bất kỳ quý cô nào vui. Một người đã có vợ hầu như là chẳng làm gì nên chuyện cả. Augusta, liệu chúng ta có nên đi dạo không?
-       Em rất sẵn lòng. Em đã qúa chán khi khám phá lâu như thế này ở một điểm. Jane, hãy đi cùng chị.
Nhưng Jane từ chối, và hai vợ chồng bước đi. Khi họ vừa đi khỏi tầm nghe lỏm, Frank Churchill nói:
-       Một cặp hạnh phúc! Họ xứng đôi làm sao! Thật là may mắn! Kết hôn như thế, bắt đầu từ sự quen biết ở một nơi chốn công cộng! Tôi nghĩ họ chỉ mới quen nhau vài tuần ở Bath. May mắn một cách kỳ lạ! Vì lẽ, nếu chỉ quen biết ở Bath hoặc ở bất kỳ nơi công cộng nào khác thì không thể nào tìm hiểu kỹ ai được . phải gặp gỡ phụ nữ trong nhà họ thì người ta mới dễ phán xét. Nếu không được như thế thì chỉ do ức đoán và may mắn – và thường là không may. Làm thế nào mà nhiều người đàn ông vội đi đến quyết định sau thời gian ngắn quen nhau để rồi hối tiếc cả đời!
Cô Fairfax từ đầu đến giờ tỏ ra ít nói, bây giờ  lên tiếng:
-       Chắc chắn là việc như thế vẫn xảy ra...
Cô ngưng lại vì một cơn ho. Frank Churchill đang quaysang cô để nghe cho rõ. Anh nghiêm nghị nói:
-       Cô nói tiếp đi.
cô tiếp :
-       Tôi chỉ muốn nhận xét rằng, dù hoàn cảnh không may như thế đôi lúc xảy ra cho cả đàn ông và phụ nữ, tôi nghĩ chuyện này là hiếm hoi. Tình yêu vội vã và thiếu cẩn trọng có thể nảy nở, nhưng thường sau đó người ta có thời giờ để suy nghĩ lại. Chỉ có những người yếu  mềm, thiếu trung kiên, đánh đố hạnh phúc của mình theo cơ may sẽ phải khổ sở suốt đời vì mối lương duyên bất hạnh.
Frank không trả lời, chỉ cúi người trong sự đồng thuận, rồi cất tiếng một cách sôi nổi:
-       Tôi không tin lắm vào khả năng phán xét của mình thế nên khi muốn lập gia đình tôi mong có ai đấy chọn vợ cho tôi .
Anh quay sang Emma:
-       Còn cô? Cô có thể chọn vợ cho tôi được không ? Chắc chắn là tôi sẽ yêu mến bất cứ người nào cô chọn . Cô biết chăm sóc nhà cửa, cô thấy đấy – anh mỉm cười về phía bố anh – Hãy tìm một người cho tôi . Tôi không vội. Hãy thu nhận cô ấy, dạy bảo cô ấy.
-       Và biến cô ấy giống như tôi.
-       Được thôi, nếu cô có thể .
-       Tốt lắm, tôi xin nhận nhiệm vụ. Anh sẽ có một cô vợ đáng mến.
-       Cô ấy phải là người năng động, có đôi mắt khô ráo. Tôi không ước gì hơn. Tôi sẽ đi xa trong vòngvài năm, và khi trở về tôi sẽ tìm đến cô để gặp vợ tôi . Nhớ đấy .
Emma không lo mình sẽ quên. Đấy là việc gửi gắm ăn khớp với dự tính của cô. Liệu Harriet có đáp ứng sự mô tả của anh không ? Ngoại trừ đôi mắt khô ráo, hai năm là đủ để Harriet đạt những điều kiện khác mà anh mong ước. Thậm chí lúc này biết đâu anh đang nghĩ đến Harriet, ai biết được ? Có vẻ là đúng, vì anh nhờ cô dạy bảo cô ấy.
Jane nói với bà dì:
-       Dì ạ, bây giờ mình đi gặp cô Elton chứ?
-       Cháu yêu, nếu cháu muốn. Dì lúc nào cũng sẵn sàng. Dì đã sẵn sàng đi với cô ấy bất cứ lúc nào. Nhưng bây giờ đi cũng được . Ta sẽ bắt kịp. Cô ấy đây rồi, không , đấy là người khác. Đấy là một trong những phụ nữ trong nhóm ô tô Ireland, không giống cô ấy tí nào. À, dì dám chắc rằng ...
hai người bước đi, rồi nửa phút sau anh Knightley đi theo. Chỉ có ông Weston, con trai ông, Emma và Harriet ở lại. Tinh thần anh chàng bây giờ dâng cao đến mức hầu như khó chịu. Ngay cả Emma cũng cảm thấy chán ngán vì những lời khen ngợi và thái độ hớn hở. Cô thầm mong được đi dạo trong tĩnh lặng mà không có ai đi cùng, hoặc ngôi một mình mà không cần ai để ý đến, để ngắm nhìn quang cảnh xinh tươi phía dưới. Nhưng rồi cô lấy làm vui khi nghe các gia nhân đi tìm chủ để báo tin cỗ xe đã đến. Cô còn vui lòng chịu đựng tiếng ồn ào khi mọi người đang giã từ nhau và tiếng cô Elton muốn gọi cỗ xe của mình đến trước . Cô mong về nhà sớm để kết thúc một ngày đáng lẽ là vui nhưng thật ra không vui gì cả.
Trong khi chờ cỗ xe đến đón, Emma thấy anh Knightley đứng kế bên. Anh nhìn quanh quất như thể biết chắc không có ai ở chung quanh, rồi nói:
-       Emma, một lần nữa anh phải nói với em như trước giờ anh vẫn thế, dù anh không thích mấy, nhưng anh vẫn muốn nói. Anh không thể nhìn em làm sai mà không có ý kiến. Tại sao em vô cảm với chị Bates như thế? Làm thế nào có thể thất lễ với một phụ nữ có tư cách, tuổi tác và hoàn cảnh ấy ? Emma ạ, anh cho là không nên như thế .
Emma nghĩ ngợi, đỏ mặt , cảm thấy ân hận, nhưng vẫn cố cười cợt cho qua chuyện :
-       Chả có gì, làm thế nào em đừng nói được ? Ai cũng chẳng đặng đừng. Không có gì quá tệ. Em dám chắc chị ấy không hiểu em nói gì.
-       Anh cam đoan với em rằng chị ấy hiểu . Chị ấy hiểu rõ ý em. Từ lúc ấy , chị vẫn nói về chuyện này. Anh ước gì dm dcn ghe chị ấy nói ra sao – với tấm lòng chân tình và rộng lượng thế nào\;. Anh ước gì em được nghe chị ấy ca ngợi lòng độ lượng của em vì bố em và em hằng quan tâm đến chị ấy , trong khi bạn hữu của chị ấy lại tỏ ra khó chịu.
Emma thốt lên:
-       Ôi dào! Em biết không có người nào tốt hơn chị ấy, nhưng anh nên biết rằng điều không may là chị a pha trộn cả cái hiền hoà lẫn cái nực cười.
Anh nói:
-       Anh công nhận là có sự pha trộn như thế . Giá như chị ấy giàu có, anh sẽ chấp nhận những cái nực cười thỉnh thoảng khoả lấp cái hiền hoà. Giá như chị ấy có địa vị khá hơn, anh sẽ phó mặc những thái độ vô lý không làm hại đến ai, anh sẽ không tranh cãi với em về cử chỉ phóng túng nào. Giá như chị ấy ngang bằng với em, nhưng mà, Emma, hãy xét qua tình cảnh hoàn toàn khác hẳn. Chị ấy nghèo, đã sa sút so với cuộc sống thoải mái lúc mới lớn lên, và nếu chị ấy sống đến tuổi già có lẽ sẽ còn sa sút hơn nữa. Hoàn cảnh của chị ấy đáng cho ta thương cảm. Cách cư xử đó đúng là không hay. Chị ấy quen biết gia đình em từ khi em còn bé, đã nhìn thấy em lớn khôn, chăm sóc cho em và được gia đình em cảm kích. Bây giờ em lại vô tâm, trong giây phút tự mãn đã cười cợt chị ấy, xúc phạm chị ấy – trước mặt cháu gái chị ấy nữa – và trước mặt mọi người. Nhiều người – chắc chắn là có vài người – sẽ thấy cách em đối xử với chị ấy mà làm theo. Emma, như thế thì hẳn em không lấy làm vui tí nào, chắc chắn là anh không vui tí nào. Nhưng anh phải nói, anh sẽ nói với em tất cả sự thật khi có cơ hội. Anh lấy làm hãnh diện khi chứng tỏ mình là người bạn đích thực của em qua lời khuyên rất chân thật, và tin rằng , có lúc nào đấy em sẽ tỏ ra công tâm với anh hơn là lúc này.
Trong khi trao đổi, hai người đang đi đến cỗ xe. Trước khi cô có thể trả lời, anh đã đưa tay đỡ cô bước lên xe. Anh đã ngộ nhận về những cảm nghĩ đang khiến cho cô ngoảnh mặt đi, câm nín. Những cảm nghĩ kết hợp làm cho cô tức giận, xấu hổ và quan ngại sâu sắc đối với chính con người mình. Cô không thể nói ra được lời nào. Khi bước lên xe, cô cố trấn tĩnh, rồi tự trách bản thân cô đã từ giã mà không nói lời tự thú, đã ra về với thái độ như là mặt sưng mày sỉa. Cô nhìn ra ngoài, định cất tiếng hoặc vẫy tay cho anh thấy không phải thế, nhưng đã quá muộn. Anh đã quay đi, và cỗ xe đã chuyển bánh. Cô tiếp tục ngoái nhìn lại phía sau, nhưng hoài công. Rồi cỗ xe dường như chạy nhanh hơn ngày thường, chẳng bao lâu sau chạy xuống triền đồi, và tất cả đều bị bỏ lại phía sau khá xa.
Cô cảm thấy bứt rứt không lời nào tả xiết, hầu như vượt quá mọi mức độ mà cô có thể che giấu. Chưa bao giờ cô cảm thấy xao động, xấu hổ, tiếc nuối như thế này. Cô bị sốc nặng. Không thể nào chối cãi sự thật trong vụ việc . Cô cảm nhận điều này tận đáy lòng. Làm thế nào cô tỏ ra ác độc như thế đối với chị Bates! Làm thế nào cô tỏ ra thiếu kém về nhận thức đối với người mà cô đánh giá cao! Và làm thế nào cô để cho anh đang buồn vì không được nhận từ cô một lời cảm kích, lời đồng thuận, lời tử tế!
Thời gian không làm cô nguôi ngoai. Càng nghĩ, cô càng cảm thấy thấm thía. Cô chưa bao giờ thấy phiền muộn như lúc này. Điều may mắn là cô không cần phải trò chuyện với ai. Chỉ có Harriet, nhưng cô bé cũng có vẻ không vui, mệt mỏi, và cũng muốn giữ im lặng. Emma nhận ra những giọt lệ không ngớt chảy trên dài trên đôi má hầu như suốt chặng đường về, mà không buồn trấn áp.

Chương 8
Cả buổi tối, kỷ niệm khốn khổ về chuyến đi Box Hill vẫn ám ảnh tâm trí Emma. Cô không biết những người khác trong đoàn nghĩ thế nào. Sống trong những ngôi nhà khác và có những lối sống khác, họ có thể nhìn lại mà thấy vui, nhưng đối với cô đấy là một buổi sáng hoàn toàn uổng phí, chỉ đầy những bất mãn, và còn khốn khổ hơn khi hồi tưởng. Cô chỉ tìm lại nguồn vui  khi bỏ cả buổi tối ngồi chơi bài với ông bố. ở đây là niềm vui thật sự, vì ở đây cô từ bỏ hai mươi bốn tiếng đồng hồ sống riêng cho mình để giúp ông bố được vui. Cô cảm thấy dù không xứng đáng với tình thương hiền dịu và lòng quý mến cả tin của ông, trong cách xử thế với ông, cô vẫn không đối diện với lời trách móc nặng nề nào. Cô mong mình không phải là người con gái vô tâm đối với bố. Cô mong không có ai có thể nói với cô „Tại sao cô vô cảm với bố cô như thế ? Tôi phải nói, tôi sẽ nói với cô tất cả sự thật khi có cơ hội!”
Chị Bates sẽ không còn bao giờ ...đúng, không bao giờ ! nếu trong tương lai cô tỏ ra quan tâm hơn để xoá đi quá khứ, cô có thể mong mình được thứ lỗi. Trong thâm tâm, cô đã thấy mình quá khinh suất, có lẽ khinh suất trong ý nghĩ hơn là ở vẻ bề ngoài khinh bỉ hoặc khiếm nhã. Nhưng không nên như thế nữa. Trong ý thức ăn năn, cô định sáng ngày hôm sau sẽ đến thăm chị Bates. Đấy sẽ là bước khởi đầu về phía cô cho mối giao tiếp bình đẳng, tử tế.
Với chủ định như thế, sáng ngày sau cô ra đi sớm mà không gì có thể ngăn cản cô được . Cô nghĩ có khả năng sẽ gặp anh Knightley trên đường đi hoặc trong nhà chị Bates đúng lúc cô đang ở đấy. Cô không phiền hà gì cả. Cô sẽ không cảm thấy xấu hổ khi mình tỏ ra hối lỗi một cách công tâm và thành thực . Khi cô bước trên đường, mặt cô hướng về Donwell, nhưng cô không gặp anh.
„Các quý bà có nhà”.
Trước đây, cô chưa từng cảm thấy vui như thế bao giờ khi nghe câu thông báo này, hoặc khi bước vào hành lang, hoặc khi bước lên cầu thang.
Có tiếng xào xạc bên trong, có nihều chuyển động và tiếng nói . Cô nghe tiếng của chị Bates dường như đang hối hả làm việc gì đấy, cô hầu ra vẻ sợ hãi và lúng túng mong cô vui lòng đứng đợi một chốc, rồi nhanh chóng đưa cô vào. Có vẻ như người dì và cô cháu gái muốn trốn lánh vào phòng kế bên. Cô thoáng nhìn thấy Jane trông có vẻ đau yếu nặng, và trước khi cánh cửa đóng lại, cô nghe chị Bates nói:
-       Cháu yêu, dì sẽ nói cháu phải nằm tĩnh duỡng, vì dì tin cháu bị mệt.
Bà cụ Bates tội nghiệp, vẫn lịch sự và khiêm tốn như lúc nào, với thái độ như thể bà không biết chuyện gì đang xảy ra.
Bà Bates nói:
-       Tôi e Jane không được khoẻ nhưng tôi không chắc , họ bảo tôi con bé vẫn bình thường. Cô Woodhouse ạ, cháu tôi sẽ ra tiếp cô ngay. Tôi mong cô tìm được chiếc ghế. Tôi ước gì Hetty không đi vắng. Tôi thật là vô dụng. Cô có ghế ngồi chưa ? Cô ngồi nơi thoải mái chứ ? Tôi mong con tôi sẽ ra ngay.
Emma cũng thật lòng mong như thế . Trong một khoảnh khắc, cô đã e chị Bates không muốn gặp cô . Nhưng chị Bates đi ra. Vẫn những câu chào theo lệ thường „Rất vui và cảm kích”. Nhưng ý thức của Emma cho thấy không có sự liến thoắng như trước , lần này dáng vẻ và cử chỉ kém thoải mái. Cô mong khi mình hỏi thăm cô Fairfax một cách rất chân tình thì sẽ giúp cho chị lấy lại được tình cảm như xưa. Hiệu quả có vẻ tức thời.
-       À cô Woodhouse, cô thật tử tế! Tôi đoán cô đã nghe tin, và đến thăm cho chúng tôi được vui. Thật ra tôi không được vui lắm. – chị chớp mắt để giấu đi một, hai giọt lệ - nhưng chúng tôi khó mà đành lòng xa con bé sau khi nhưng đã về với chúng tôi một thời gian dài, và con bé giờ đang bị nhức đầu kinh khủng sau cả buổi sáng ngồi viết thư cho Đại tá Campbell và cô Dixon – những bức thư dài như thế , cô biết đấy. Tôi nói „Cháu yêu ạ, cháu sẽ bị mù mắt mất thôi”, vì con bé cứ chảy nước mắt. Người ta không nên lấy làm lạ, không lấy làm lạ gì cả. Quả là sự thay đổi lớn lao, và dù cho con bé được may mắn một cách lạ lùng – mà tôi nghĩ chưa từng có cô gái trẻ nào gặp vận may như thế khi mới bước ra ngoài đời – cô Woodhouse ạ, đừng cho rằng chúng tôi vô ơn đối với may mắn đáng ngạc nhiên như thế (chị Bates lại lau nước mắt ) nhưng, tội nghiệp con bé! Nếu cô đã từng kinh qua cơn nhức đầu như con bé hiện giờ. Khi người ta đang bị đau đớn, cô biết đấy , người ta không thể cảm thấy mình đang có ân sủng. Con bé suy sụp nhiều. Khi nhìn thấy con bé bây giờ, không ai có thể nghĩ ra nó đã vui sg đến thế nào khi nhận được ân sủng ấy. Xin cô thứ lỗi con bé không thể ra tiếp ...nó quá yếu... Nó nằm nghỉ trong phòng...tôi muốn nó nằm tĩnh dưỡng. Tôi nói „Cháu yêu, dì sẽ nói cháu phải nằm tĩnh dưỡng”, nhưng không phải, con bé đang đi tới đi lui trong phòng. Nhưng bây giờ nó đã viết xong mấy lá thư, nó nói sẽ cảm thấy khoẻ lại ngay. Cô Woodhouse ạ, con bé rất tiếc không được gặp cô, nhưng tôi mong cô tử tế bỏ bỏ lỗI cho nó , cô phải đứng chờ ngoài cửa...tôi thật lấy làm xấu hổ...nhưng có ít xáo trộn nhỏ...thế nên chúng tôi không nghe tiếng gõ cửa, và chỉ đến lúc cô bước lên cầu thang chúng tôi mới biết ai đến thăm. Tôi nói „ Đấy chỉ là bà Cole. Không ai khác đến sớm như thế này”. Con bé nói „Được, không lúc này thì lúc khác, và tốt hơn là vào lúc này”. Nhưng rồi Patty bước vào báo cho tôi biết cô đến . Tôi nói „Ôi, đấy là cô Woodhouse, dì tin cháu sẽ muốn gặp cô ấy „. Con bé nói „Cháu không thể gặp ai cả”. Rồi nó ngồi dậy và muốn bỏ đi. Đấy là việc khiến cho cô phải chờ...làm chúng tôi lt rất làm tiếc và xấu hổ. Tôi nói „Cháu yêu, nếu cháu phải đi thì cứ đi, dì sẽ nói cháu phải nằm tĩnh dưỡng”.
-       Emma thật sự cảm thấy quan tâm. Con tim cô từ lâu đã trở nên hiền hoà hơn đối với Jane. Hình ảnh này của Jane cho thấy nỗi khổ tâm khi muốn cứu vãn sau khi đã bị nghi ngờ một cách hẹp hòi trước đây, khiến cho Emma càng thương xót bạn hơn. Khi nhớ lại thái độ kém công tâm và kém tử tế của mình trong quá khứ, Emma nghĩ Jane hẳn muốn gặp bà Cole hoặc một người bạn lâu năm khác để tránh mặt mình.
Với lòng tiếc nuối và quan tâm sâu sắc, Emma nói ra những gì mình nghĩ thành thực mong rằng cơ hội của Jane mà cô nghe được từ chị Bates có thể bgi đã được xác định, để giúp cho cô Fairfax được thoải mái.
- Đây hẳn là thử thách cam go cho tất cả . Tôi được biết phải đợi cho đến khi đại tá Campbell trở về.
Chị Bates đáp”
-       Cô thật tử tế! Luôn tử tế.
Không thể chịu được khi nghe nói tiếng „luôn „, và để ngắt ngang sự cảm kích nhàm chán, Emma hỏi ngay”
-       Xin cho hỏi, cô Fairfax định đi đâu ?
-       Đến gia đình bà Smallridge – một người dễ mến, có vị thế cao – để làm gia sư cho ba đứa con nhỏ của bà ấy – những đứa trẻ đáng yêu. Không thể nào có nơi khác thoải mái hơn, ngoại trừ có lẽ gia đình bà Suckling và bà Bragge. Nhưng bà Smallridge chơi thân với cả hai nhà, và cùng là láng giềng với nhau: chỉ cách Maple Grove bốn dặm. Jane chỉ sống cách Maple Grove có bốn dặm.
-       Tôi đoán cô Elton là người đã giúp đỡ cô Fairfax...
-       Vâng, cô Elton tốt bụng. Một người bạn thật sự , giúp đỡ không biết mệt mỏi. Cô a không muốn nghe chúng tôi từ chối. Không để cho Jane thoái thác khi Jane mới nghe qua lần đầu. Đấy là ngày hôm kia, chính là vào buổi sáng ở Donwell, khi lần đầu tiên Jane nghe về chuyện này đã không muốn nhận, với những lý do như cô nói , chính xác như cô nói , con bé đã nhất quyết không nhận lời ai cho đến khi đại tá Campbell trở về, và không gì có thể khiến cho con bé nhận lời ai. Con bé lặp đi lặp lại với cô Elton như thế, và tôi tin nó sẽ không đổi ý. Nhưng cô Elton tốt bụng ấy , với đầu óc phán xét lúc nào cũmg đúng, nhìn xa trông rộng hơn tôi . Không phải ai cũng tỏ ra sốt sắng như cô ấy mà gạt ra câu trả lời của Jane. Ngày hôm qua cô ấy còn nói rõ sẽ không viết thư tả lời từ chối như Jane mong muốn. Cô ấy muốn chờ đợi, và y như rằng , tối hôm qua hai bên đồng ý là Jane sẽ đi. Tôi khá ngạc nhiên! Tôi đã không dự đóan được ! Jane kéo cô Elton qaua một bên và chỉ nói một lần, rằng sau khi đã xét qua những lợi điểm ở nhà bà Smallridge, con bé đi đến quyết định nhận lời. Chỉ khi sự việc đã đâu vào đấy xong xuôi thì tôi mới rõ.
-       Chị gặp cô Elton tối hôm qua à?
-       Vâng, cả hai dì cháu tôi . Cô Elton mời chúng tôi đến . Sự việc xảy ra ở trên đồi, khi chúng tôi đang đi bách bộ với anh Knightley. Cô ấy nói „Tất cả quý vị phải đến chúng tôi chơi tối nay. Tôi nhất quyết muốn tất cả quývị đến „
-       Anh Knightley cũng ở đấy , phải không ?
-       Không, không có anh Knightley. Lúc đầu anh ấy từ chối. Dù tôi nghĩ anh ấy sẽ đến vì cô Elton cứ khăngkhăng mời, anh vẫn không đến . Nhưng cả mẹ tôi, Jane và tôi đều đến , và chúng tôi có một buổi tối thật là dễ chịu. Những người bạn hiền như thế, cô biết mà, cô Woodhouse ạ, lúc nào cũng dễ mến, dù ai nấy đều đã mệt nhọc sau buổi sáng đi chơi với nhau. Cô biết đấy, khi giải trí người ta vẫn mệt, và tôi có thể nói không ai còn thấy vui thú gì nữa . Tuy nhiên, riêng tôi thấy đấy là buổi tụ họp vui vẻ, và rất lấy làm cảm kích khi những người bạn tử tế mời mình đến dự.
-       Dù chị không nhận ra, tôi đoán là cô Fairfax đã quyết định trước cả rồi .
-       Tôi tin là thế.
-       Đến lúc chia tay, dù sớm hay muộn, hẳn cô ấy và tất cả bạn bè đều buồn. Nhưng tôi mong cô ấy sẽ nguôi ngoai vì           công việc – ý tôi nói là về tính tình và cách cư xử của gia đình chủ nhà.
-       Cám ơn cô Woodhouse thân yêu. Vâng, cô ấy có mọi điều kiện để được dễ chịu. Ngoại trừ hai nhà Suckling và Bragge, trong số những người quen biết của cô Elton không có mấy gia đình cần người nuôi dạy trẻ mà phóng khoáng và thanh lịch như thế . Bà       Smallridge, một phụ nữ thật tốt ! có mức sống gần bằng Maple Grove, còn nói về các đứa trẻ, ngoại trừ bọn trẻ ở hai nhà Suckling và Bragge, không có trẻ con ở đâu ngoan hơn. Jane sẽ được đối xử với sự tôn trọng và lòng nhân hậu. Không có gì khác ngoài sự thoải mái, một cuộc sống thoải mái. Còn về tiền luơng! Tôi thật sự không thể cho biết về tiền luơng của con bé, cô Woodhouse ạ, ngay cả cô vốn đã quen với những khoản tiền lớn sẽ           thấy khó tin là một người còn            trẻ như Jane lại được trả lương cao đến thế.
Emma thốt lên:
- À này, chị ạ, nếu những đứa trẻ khác đều giống như tôi theo như tôi còn nhớ, thì gấp năm lần số lương như tôi nghe được cũng còn xứng đáng.
-       Cô thật là có ý nghĩ cao thượng!
-       Chừng nào cô Fairfax sẽ đi?
-       Không bao lâu nữa đâu. Thế mới tệ. Trong vòng nửa tháng. Bà Smallridge cần người gấp. Bà mẹ tội nghiệp của tôi không biết phải chịu đựng như thế nào. Nhưng rồi, tôi cố xoá đi chuyện này khỏi đầu óc của bà. Tôi nói „Này mẹ, đừng nghĩ gì đến chuyện đó nữa „.
-       Bạn bè hẳn phải buồn khi xa cô ấy. Còn ông bà Campbell sẽ phải buồn vì cô ấy nhận việc làm trước khi họ trở về, phải không ?
-       Vâng, Jane nói họ sẽ buồn, nhưng dù thế đây là cơ hội mà con bé nghĩ không nên từ chối. Tôi rất lấy làm ngạc nhiên khi lần đầu tiên con bé thuật cho tôi nghe những gì nó đã nói với cô Elton, rồi cùng cô Elton đến chúc mừng tôi về chuyện này! Đấy là           trước tiệc trà – khoan đã – không , không thể nào trước tiệc trà, bởi vì chúng tôi vừa mới bắt đầu chơi bài, nhưng tuy vậy là trước tiệc trà, bởi  vì tôi nhớ mình nghĩ...Ôi chao! Không, bây giờ tôi nhớ ra rồi, có chuyện gì đấy xảy ra trước tiệc trà, nhưng không phải thế. Trước tiệc trà anh Elton được gọi ra ngoài, con trai của ông già John Abby muốn nói chuyện với anh ấy . Ông già John tội nghiệp, tôi rất quý ông ấy, ông ấy làm thư ký cho bố tôi trong hai mươi bảy năm, và bây giờ, ông già tội nghiệp, bị bệnh phải nằm liệt giường, bệnh nặng vì bị gút phong thấp ở các khớp xương. Hôm nay tôi phải đến thăm ông ấy, và Jane cũng thế, nếu con bé đi ra ngoài được. Còn đứa con trai của ông già John tội nghiệp đến để nói chuyện với anh Elton về khoản từ thiện của giáo xứ. Cô biết đấy, bản thân anh ấy khá, quản lý Công xá, người trông coi chuồng ngựa và mọi thứ đại loại như thế, nhưng vẫn cần sự trợ giúp để chăm sóc cho người bố. Và thế là, anh Elton trở vào, anh cho chúng tôi biết anh trông coi chuồng ngựa John đã nói những gì, và rồi cỗ xe được phái đi Randalls để đưa anh Frank Churchill đi Richmond. Việc này xảy ra trước tiệc trà           . Sau tiệc trà thì Jane nói chuyện với cô Elton.
Chị Bates không cho Emma có thời gian nói ra rằng cô chỉ mới biết chuyện về anh Frank Churchill, nhưng chị vẫn nói ra hết những chi tiết trong chuyến ra đi của anh. Điều mà anh Elton biết qua anh trông coi chuồng ngựa, do những gì chính anh trông coi chuồng ngựa và gia nhân ở Randalls biết được,  là; một người đưa tinfr Richmond đi đến sau khi đoàn đi chơi Box Hill về. Ông Churchill đã biên cho cháutrai ông ít dòng, cho biết tình trạng của bà  Churchill, và muốn anh không nên trì hoãn chuyến trở về quá buổi sáng hôm sau, nhưng anh Frank Churchill nhất quyết đi ngay mà không chờ gì cả. Vì con ngựa của anh có vẻ đau yếu, Tom được phái đi thuê cỗ xe ở Công xá, và người trông coi chuồng ngựa đã đi ra và trông thấy cỗ xe chạy ngang qua khá nhanh.
Không có chuyện gì đáng kinh ngạc hoặc đáng để ý đến. Emma chỉ quan tâm vì những sự kiện kết nối tới một việc đã vấn vương tâm trí cô. Cô thấy rõ sự tuơng phản giữa vị thế của bà Churchill và của Jane Fairfax: một người có tất cả,người kia không có gì. Cô ngồi ngẫm nghĩ về sự khác biệt trong vận mệnh của phụ nữ mà không chú ý đến vật mà cô đang lơ đãng ngắm nhìn, cho đến khi chị Bates lên tiếng:
-       Vâng, tôi thấy cô đang nghĩ về chiếc đàn. Rồi sẽ tính nó ra sao? Đúng thế. Con bé Jane tội nghiệp vừa mới nói về việc này. Nó nói với chiếc đàn „Mi phải đi. Mi và ta sẽ phải xa nhau. Mi sẽ không có phận sự ở đây. Tuy nhiên, dì ạ, cứ để nók đây cho đến khi Đại tá Campbell trở về. Cháu sẽ bàn với ông ấy về việc này, ông ấy sẽ thu xếp cho chạu ông ấy sẽ giúp cháu vượt qua tất cả khó khăn”. Và cho đến bây giờ, con bé vẫn không biết chiếc đàn là món quà của ông bố hay của con gái ông .
Bây giờ Emma bắt buộc phải suy nghĩ về chiếc đàn. Cô hồi tưởng và cảm thấy buồn vì những ức đoán hoang tưởng và thiếu công tâm của mình khi trước . Bây giờ cô thấy thời giờ thăm viếng đã kéo dài. Cô lập lại mọi ngôn từ về thiện ý mà cô thực sự cảm thấy trong lòng, rồi giã từ.

Chương 9
Luồng suy tưởng của Emma trên đường về không bị ngắt đoạn, nhưng khi bước vào nhà cô nhận ra những người sẽ làm cô kích động. Trong khi cô đi vắng, anh Knightley và Harriet đến thăm và bây giờ họ đang ngồi với bố cô . 
Anh Knightley đứng dậy ngay trong dáng vẻ nghiêm túc hơn ngày thường, và nói:
-        Anh muốn gặp em rồi mới ra về, nhưng vì không có nhiều thì giờ, anh cần nói ngay. Anh sẽ đi London vài ngày, ở chơi với John và Isabella. Em muốn gửi hoặc nói gì không ? Ngoài „tình thương „ mà không ai mang được ?
-       Không . Nhưng anh đi bất ngờ thế sao?
-       Vâng, khá bất ngờ. Anh không có nhiều thì giờ nghĩ ngợi.
Emma tin anh chưa tha thứ cho cô, anh trông khác với ngày thường. Tuy nhiên, cô nghĩ thời gian sẽ bảo anh rằng họ vẫn là bạn với nhau.
Trong khi anh đứng ra vẻ như sắp đi nhưng vẫn chưa đi, ông bố bắt đầu hỏi han cô :
-       Này con yêu, con đi đến đấy an toàn chứ? Làm thế nào con tìm ra bà bạn già của bố và con gái bà ấy ? Bố nghĩ họ rất cảm kích được con đến thăm. Anh Knightley ạ, Emma yêu quý đã đi thăm bà và chị Bates, như tôi đã nói với anh. Con bé luôn quan tâm đến họ.
Emma đỏ mặt vì lời khen quá đáng ấy , rồi khi mỉm cười và lắc đầu thay cho lời nói, cô nhìn qua anh Knightley. Có vẻ như anh có ấn tượng tốt về cô , khi mắt anh tìm thấy sự thật trong mắt cô, nhận ra điều tốt lành trong tâm tư của cô . Anh nhìn cô với vẻ tôn trọng. Cô cảm thấy hài   lòng và trong khoảnh khắc kế tiếp càng hài lòng hơn vì anh có cử chỉ vượt quá tình bạn thông thường . Anh nắm lấy bàn tay của cô . Liệu cô có đưa tay mình ra trước không thì cô không biết , có lẽ có, nhưng anh đã cầm lấy bàn tay cô , bóp chặt lấy, đưa lên môi mình, nhưng do ý nghĩ nào đấy anh thình lình buông ra. Tại sao anh phải lưỡng lự, tại sao phải đối ý, cô không rõ. Cô nghĩ nếu anh không dừng lại thì hẳn anh có nhận thức đúng đắn hơn. Nhưng ý định của anh là rõ ràng. Dù cho anh không biết nịnh đầm hoặc vì lý do nào khác, cô nghĩ anh vẫn chính là anh. Anh là như thế , đơn giản, nhưng đáng tôn quý. Cô rất hài lòng về thái độ của anh vừa rồi đã nói lên tình bạn thân thiết.
 Rồi anh giã từ và trong khoảnh khắc đã ra đi. Anh luôn đi đứng với tinh thần lanh lợi chứ không chần chừ hoặc lề mề, nhưng bây giờ có vẻ như anh còn nhanh nhẩu hơn .
Emma không tiếc đã bỏ thời giờ đi thăm chị Bates, nhưng uớc gì về sớm hơn mười phút, lúc ấy hẳn cô sẽ rất vui mà bàn về hoàn cảnh của Jane Fairfax với anh Knightley. Cô cũng không tiếc anh phải đi Brunswick Square vì nhiều người sẽ vui được gặp anh, nhưng đáng lẽ anh nên đi vào lúc khác. Tuy nhiên, khi anh từ giã lần này, hai người đã trở lại là bạn với nhau, cô không nhầm lẫn về dáng vẻ của anh, cử chỉ nịnh đầm nửa vời của anh, anh đã nghĩ tốt về cô . Anh đã ngồi chơi nửa tiếng đồng hồ. Đáng tiếc là cô đã không về sớm hơn!
Emma muốn đánh trống lảng để ông bố không lo lắng vì anh Knighley đi London, còn đi một cách thình lình và còn cưỡi ngựa mà cô cho là không nên, vì thế cô thông báo tin tức về Jane Fairfax.
Ông đã định trong đầu rằng Jane Fairfax sẽ làm gia sư, và ông lấy làm vui. Ông nói :
-       Con yêu, bố rất vui được nghe cô ấy ổn định công ăn việc làm một cách thoải mái. Cô Elton là người tốt bụng và dễ mến, và bố cho là những người quen của cô ấy cũng thế. Bố hy vọng vùng đó không ẩm ướt, và sức khoẻ của Jane sẽ được chăm sóc tốt. Đấy phải là mục tiêu đầu tiên, vì bố tin chị Taylor tội nghiệp luôn ở bên bố. Con yêu,con biết đấy, cô Elton đối với Jane cũng giống như chị Taylor đối với nhà ta. Và bố mong còn khá hơn ở một điểm: đã ổn định lâu rồi thì không đi đâu khác.
Ngày hôm sau, có tin tức đưa về từ Richmond khiến mọi việc khác đều bị chìm lấp. Một tin khẩn loan báo bà Churchill qua đời. Dù đứa cháu trai không có lý do gì đắc biệt để quay về gấp, bà đã không sống quá ba mươi sáu tiếng đồng hồ sau khi anh trở về. Bà bị một cơn tai biến bất ngờ, khác với những gì đã xảy ra từ trước. Lần này, bà không còn trên cõi đời này nữa .
Mọi người tỏ lòng thương tiếc , tiếc cho người quá cố, thương cho thân nhân, và đều muốn biết bà sẽ được an táng tại đâu . Giới kim hoàn thường nói rằng khi một phụ nữ yêu kiều không còn làm dáng thì không còn biết làm gì hơn là chờ chết, và khi tự hạ mình để trơ/ thành khó thương thì dễ mang tiếng ác. Sau khi bị ghét bỏ trong ít nhất hai mươi lăm năm, bây giờ bà Churchill mới được nhắc đến với lòng thương cảm. Theo một khía cạnh bà đã tỏ ra mình đúng. Trước đây người ta không bao giờ nghĩ rằng bà bị bệnh nặng. Cái chết của bà cho thấy đấy không phải là bệnh tưởng , và mọi than phiền của bà hoá ra không phải là giả vờ ích kỷ!
Người ta nghĩ „Bà Churchll tội nghiệp! Chắc chắn bà đã đau yếu nhiều hơn là người ta nghi!, cơn bạo bệnh khiến tâm tính của bà           thay đổi. Đấy là một sự kiện đáng buồn – một cú sốc nặng – với mọi lỗi lầm của bà, liệu ông Churchill sẽ sống ra sao khi không có bà? Sự mất mát hẳn là nặng nề với ông Churchill mà ông sẽ không bây giờ vượt qua được.”
Ngay cả ông Weston cũng lắc đầu và tỏ ra trầm trọng, nghĩ „Than ôi, người phụ nữ đáng thuơng, hẳn bà đã nhận ra điều này”. Cô vợ ông cũng than thở tỏ lòng thương xót thật sự. Hai người đều nghĩ đến ảnh hưởng đối với Frank.
Emma cũng có những ức đoán sớm. Tính tình của bà Churchill, nỗi đau của chồng bà – cô nghĩ về cả hai với lòng kính trọng và thương cảm. Rồi cô có ý nghĩ nhẹ nhàng hơn về việc Frank sẽ bị ảnh hưởng ra sao, được lợi ra sao, được tự do ra sao. Trong lúc này, cô chỉ thấy lợi điểm. Bây giờ, không có gì ngăn cản tình yêu của anh đối với Harriet Smith. Khi không còn bị bà vợ gây ảnh hưởng, không còn ai sợ ông Churchill nữa. Vì ông là người dễ dãi, đứa cháu trai ông có thể thuyết phục ông bất cứ việc gì. Chỉ cầu mong là đứa cháu trai tỏ lộ tình yêu mà Emma tin rằng sẽ thành hiện thực qua tất cả thiện ý của cô.
Harriet có thái độ rất đúng mực, rất tự chủ. Dù co có cảm thấy hy vọng tươi sáng hơn thì cô vẫn không thể hiện ra bề ngoài. Emma lấy làm vui khi thấy cô bé có tư thái mạnh mẽ. Vì thế, hai cô gái cùng nói về cái chết của bà Churchill với lòng độ lượng.
Randalls nhận được những lá thư ngắn của Frank cho biết về tình hình hiện tại và những dự định. Ông Churchill tỏ ra không quá đau khổ như người ta e ngại lúc đầu. Sau tang lễ, họ đi thăm một người bạn lâu năm ở Windsor mà trong mười năm qua ông Churchill đã hứa sẽ đến. Vào lúc này, không thể làm gì để giúp Harriet, Emma chỉ có thể cầu mong cho tương lai.
Điều quan trọng hơn là quan tâm đến Jane Fairfax, vì hoàn cảnh của cô này đã được quyết định trong khi tương lai của Harriet còn bỏ ngỏ. Vì thời gian không còn nhiều, Highbury muốn tỏ cho Jane thấy mối quan tâm của họ - đối với Emma đấy là ước muốn hàng đầu, Emma thấy tiếc vì mình đã lãnh đạm với Jane. Bây giờ cô tỏ ra ân cần và đồng cảm với người mà cô đã thờ ơ trong nhiều tháng. Cô muốn giúp đỡ Jane, muốn tỏ ra mình hữu ích trong mối giao tiếp, muốn chứng tỏ mình tôn trọng và có suy xét đối với Jane.
Emma quyết định mời Jane đến chơi Hartfield trong một ngày. Cô gửi một thiếp mời, nhưng bị từ chối qua một lời nhắn bằng miệng "Cô Fairfax không được khoẻ nên không thể viết phúc đáp".
Cùng buổi sáng hôm ấy ông Perry ghé thăm Hartfield và cho biết Jane đau yếu nhiều đến nỗi họ cần ông đến thăm bệnh dù ý cô không muốn. Jane bị chứng nhức đầu và lên cơn sốt, khiến cho ông nghĩ cô khó mà đi nhận việc ở nhà bà Smallrigde theo thời gian đã định. Vào lúc này, sức khoẻ của Jane đã suy sụp, cô không còn thiết tha ăn uống. Ông Perry lo lắng cho cô dù không tìm ra triệu chứng nguy hiểm nào, không thấy cô mắc bệnh phổi như gia đình đã lo sợ. Ông nghĩ cô đã quá sức chịu đựng, và cô tự cảm thấy thế tuy không nói ra. Tinh thần cô đã xuống rất thấp. Ông cho là ngôi nhà cô ở không tốt cho chứng rối loạn tinh thần – lúc nào cũng ru rú trong một căn phòng. Về phần dì cô, tuy là người bạn lâu đời của ông nhưng không phải là người chăm sóc tốt cho con bệnh như thế. Cách chăm sóc của chị thì không ai phủ nhận, nhưng lại là cách chăm sóc quá đáng. Ông e rằng cô Fairfax bị bệnh thêm thay vì hồi phục vì cách chăm sóc như thế.
Emma nghe ông nói mà càng lo lắng cho Jane hơn, và tìm cách giúp đỡ Jane. Có lẽ sẽ giúp cho Jane khuây khoả nếu dứt  Jane ra khỏi người dì cho dù chỉ một hoặc hai tiếng đồng hồ, để thay đổi không khí và khung cảnh, để chuyện trò có lý trí trong tĩnh lặng cho dù chỉ một hoặc hai tiếng đồng hồ. Sáng hôm sau, với ngôn từ rất tình cảm, Emma viết một tấm thiếp báo tin cô sẽ đến thăm vào giờ Jane định, cho biết cô đã nghe ý kiến của ông Perry về việc cần phải vận động ở bên ngoài.
Cô nhận được tấm thiếp trả lời ngắn gọn "Cô Fairfax xin cảm ơn, nhưng không thể vận động được theo cách nào".
Emma cho rằng tấm thiếp của mình đáng lẽ phải được đáp ứng tốt hơn, nhưng không thể tranh cãi với ngôn từ của Jane cho biết Jane đang khó ở. Nhưng Emma vẫn nhất quyết làm cách nào tốt nhất. Thế là cô gọi cỗ xe của gia đình rồi đi đến nhà bà Bates, hy vọng Jane bắt buộc phải gặp mình. Nhưng vô ích. Chị Bates đi đến cửa cỗ xe, tỏ lộ mọi lòng cảm kích và đồng ý với Emma là người bệnh nên đi ra ngoài hít thở khí trời thì rất tốt, và chị đã chuỷên mọi lời nhắn của Emma đến cho Jane, nhưng đều vô ích. Chị Bates trở ra cho biết không thể thuyết phục được Jane, chỉ cần nói đến việc đi ra ngoài là Jane ra vẻ như đau yếu thêm.
Emma vẫn muốn được gặp Jane và vận dụng mọi ảnh hưởng của mình, nhưng trước khi nói ra ý định của mình, chị Bates cho biết mình đã hứa với cô cháu không để cho cô Woodhouse vào nhà. Chị nói:
-       Sự thật là cháu Jane tội nghiệp không thể gặp mặt ai được – bất kỳ ai – thậm chí cô Elton, rồi bà Cole và bà Perry cũng nói thế, nhưng Jane vẫn không muốn gặp ai cả.
Emma không muốn bị xem ngang hàng với những người như cô Elton, bà Perry và bà Cole – những người ở đâu cũng muốn làm theo ý mình. Cô cũng không cho là mình có quyền đòi hỏi được đối xử đặc biệt. Cô chỉ hỏi han thêmchị Bates về việc ăn uống của cháu gái chị. Về việc này, chị Bates tội nghiệp tỏ ra rất buồn, và rất nhiều lời. Jane không thiết tha ăn uống gì cả. Ông Perry đề nghị loại thực phẩm bổ dưỡng, nhưng mọi thứ người ta giới thiệu – chưa bao giờ những người láng giềng tỏ ra tốt bụng đến thế - Jane đều thấy khó nuốt.
Khi về đến nhà, Emma ra lệnh ngay cho người quản gia soát xét kho thực phẩm trong nhà, rồi bảo đem mang cho chị Bates một ít củ dong có chất lượng tốt nhất, kèm theo tấm thiếp với ngôn từ thân thiện nhất. Trong vòng nửa giờ, các củ dong được mang trả về với nghìn lời cảm ơn của chị Bates, nhưng thêm "cháu Jane thân yêu nhất quyết muốn trả lại, con bé không ăn được món ấy, và hơn nữa, con bé muốn dì nó nhắn lại là nó không thiếu thứ gì cả".
Cũng vào buổi chiều sau khi Jane dứt khoát từ chối đi ra cỗ xe gặp Emma vì lý do không thể vận động được, Emma nghe có người nói đã trông thấy Jane Fairfax đi thơ thẩn trên đồng cỏ cách Highbury không xa. Ngẫm lại các sự kiện, Emma tin chắc Jane đã nhất quyết từ chối nghĩa cử của mình. Emma rất buồn. Con tim cô thắt lại đến mức đáng thương vì cô đã tỏ ra hết tức tối và hành động thiếu nhất quán nhưng thiếu tầm ảnh hưởng để hành xử . Cô lấy làm xấu hổ vì tình cảm của mình không được đánh giá đúng mức. Cô chỉ đành tự nhủ rằng nếu anh Knightley biết qua những nỗ lực của cô nhằm trợ giúp Jane Fairfax, nếu anh có thể nhìn thấu tâm tư cô, thì hẳn anh không còn gì để trách móc cô nữa.

Chương 10
 Một buổi sáng, mười ngày sau khi bà Churchill qua đời, Emma được gọi ra để gặp ông Weston, được biết ông chỉ có năm phút rồi phải đi, và có chuyện đặc biệt muốn nói với cô. Ông gặp cô ở cửa ra vào hành làng, không kịp chào hỏi đã vội nói ngay:
-       Sáng nay cô có thể đến Randalls được không? Vào giờ nào cũng được, nhưng xin cô đến cho. Vợ tôi muốn gặp cô, nhất thiết cần gặp cô.
-       Chị ấy không được khoẻ à?
-       Không phải, không có gì, chỉ một ít bối rối . Đáng lẽ vợ tôi kêu xe để đi đến gặp cô, nhưng chỉ muốn gặp một mình cô, và cô  biết đấy – ông gật đầu về phía bố Emma – Hừm, cô đến được chứ?
-       Chắc hẳn rồi. Ngay lúc này, nếu ông muốn. Không thể nào từ chối lời yêu cầu của ông theo cách này. Nhưng có việc gì thế? Đúng là chị ấy không bị bệnh chứ?
-       Cô tin tôi đi, nhưng xin đừng hỏi nữa. Đến lúc đó cô sẽ rõ. Một chuyện thật khó nói. Nhưng nhanh lên!
Emma không thể nào đoán ra chuyện gì. Theo thái độ của ông thì cô thấy có chuyện gì đó thật sự quan trọng nhưng vì chị Taylor vẫn khoẻ, cô không lo lắng. Cô báo cho ông bố biết cô muốn đi dạo mát. Vừa lúc cô và ông Weston ra khỏi cổng nhà và bước vội đến Randalls, cô hỏi ngay:
-       Bây giờ ông Weston, bây giờ xin cho tôi biết chuyện gì đã xảy ra.
Ông đáp một cách nghiêm nghị:
-       Không, không, xin đừng hỏi tôi. Tôi đã hứa với vừa tôi là để cô ấy lo mọi việc. Vợ tôi sẽ báo tin cho cô  biết theo cách hay hơn là tôi. Đừng sốt ruột, Emma, cô sẽ biết ngay thôi mà.
Emma đứng lại với vẻ kinh hãi, thốt lên:
-        Nói cho tôi biết. Trời đất! Ông Weston, cho tôi biết ngay. Có chuyện gì xảy ra ở Brunswick Square. Tôi biết mà. Cho tôi biết, tôi muốn ông cho tôi biết ngay bây giờ đã xảy ra chuyện gì.
-       Không, thật ra cô đã nhầm…
-       Ông Weston, đừng ấm ớ với tôi. Hãy xem có bao nhiêu người thân thương hiện đang ở Brunswick Square. Ai thế? Tôi muốn ông đừng cố giấu giếm nữa.
-       Emma, hãy tin lời tôi…
-       Tin lời ông! Tại sao không tin danh dự của ông! Tại sao ông không bảo lấy danh dự mà nói thì không có chuyện gì liên quan đến họ? Trời đất! có tin gì cần báo cho tôi biết mà không liên quan đến gia đình ấy?
-       Tôi xin lấy danh dự, không có đâu. Không hề có liên quan nào đến bất cứ trong gia đình Knightley.
Emma định thần trở lại, và tiếp tục bước đi.
Ông tiếp:
-        Tôi đã sai lầm khi nói sẽ  báo tin cho cô. Đáng lẽ tôi không nên nói như thế. Thật ra, chuyện này không liên quan đến cô, chỉ liên quan đến tôi thôi – đấy là chúng tôi hy vọng như thế. Hừm! tóm lại, Emma ạ, không có gì phải lo lắng. Tôi không nói đấy là chuyện đáng lo, nhưng sự việc có thể chuỷên biến tệ hại hơn. Nếu ta đi nhanh, ta sẽ đến Randalls sớm .
Emma thấy mình phải chờ đợi, và chờ đợi thì không cần phải cố gắng nhiều. Cô không hỏi thêm câu nào, vì thế tâm trí của miên man với những ức đoán. Rồi cô ức đoán về chuyện vật chất khi nghĩ đến hoàn cảnh khó khăn của gia đình Knightley và biến cố gần đây ở Richmond. Ức đoán của cô thật sống động. Có lẽ là do nửa tá con cháu ruột thịt bên họ nội của nhà Churchill, và anh con nuôi Frank tội nghiệp bị loại ra ngoài! dù đấy là chuyện  bất như ý, cô không cảm thấy khổ tâm mà chỉ thấy tò mò muốn biết diễn tiến sẽ ra sao.
Khi hai người đang đi, Emma hỏi
-       Quý ông nào đang cưỡi ngựa thế?
-       Tôi không rõ. Một người trong gia tộc Otway. Không phải là Frank. Tin tôi đi. Cô sẽ không gặp nó đâu. Vào lúc này, nó đang trên đường đến Windsor.
-        Thế thì trước đó anh ấy có gặp ông không?
-       À có. Cô biết à? Này, này, không sao cả.
Ông im lặng một lúc, rồi nói thêm với giọng kín đáo:
-        Vâng, Frank đến đây sáng nay, chỉ để vấn an chúng tôi.
Hai người bước nhanh về phía Randalls.
Khi bước vào phòng, ông nói: 
-       Này em yêu. Anh dẫn cô ấy về rồi, và bây giờ anh mong em đã khá lên. Anh để cho hai người nói chuyện với nhau. Không cần phải trì hoãn. Anh quanh quẩn ở đây, nếu em cần đến anh.
Rồi Emma nghe ông nói nhỏ trước khi bước ra khỏi phòng:
-       Anh đã giữ lời. Cô ấy chưa biết chuyện gì cả…
Chị Weston có vẻ bệnh hoạn, thêm thái độ lo lắng khiến cho Emma bứt rứt. Ngay khi hai người được riêng tư với nhau, Emma hỏi ngay:
-       Có chuyện gì thế hả chị thân yêu? Em thấy có chuyện không hay đã xảy đến, xin cho em biết ngay chuyện gì. Dọc đường đến đây em rất hồi hộp. Cả hai chúng ta đều ghét bị hồi hộp. Đừng để em bị hồi hộp thêm nữa. Nếu chị nói ra chuyện u phiền của chị thì chị sẽ được nhẹ nhõm, dù là bất cứ chuyện gì chăng nữa.
Chị Weston nói với giọng run rẩy:
-       Em thật sự không biết gì hết hay sao? Có thể nào, Emma thân yêu…có thể nào em không đoán ra được?
-       Em chỉ đóan có chuyện gì đó về anh Frank Churchill.
-       Em nói đúng. Chuyện liên quan đến anh ấy, và chị nói cho em ngay.
Chị vẫn tiếp tục công việc đang làm dở, có vẻ cố không ngẩng đầu lên, nói tiếp:
-       Sáng nay anh ấy mới đến đây, vì có một chuyện thật khác thường. Không thể nào nói hết vợ chồng chị kinh ngạc đến mức nào. Anh ấy đến nói chuyện với bố anh về một việc …để báo tin chuyện tình cảm của anh ấy.
Chị dừng lại để lấy hơi.
Emma lúc đầu nghĩ đến chính mình, rồi sau đó nghĩ đến Harriet.
Chị Weston nói tiếp:
-        Thật ra là còn hơn cả chuyện tình cảm, mà là chuyện đính ước – đính ước chắc chắn, Emma, em nói gì đây ? Những người khác sẽ nói gì đây, nếu biết được rằng Frank Churchill và cô Fairfax đã đính ước – không phải, họ đã đính đã ước với nhau lâu rồi.
Ngay cả Emma cũng nhảy dựng lên vì ngạc nhiên, rồi hoảng hốt thốt lên:
-        Jane Faifax! Trời đất! chị nghiêm túc đấy chứ? Chị nói thật không?
Chị Weston vẫn quay mặt đi nơi khác, và tiếp tục:
-        Em có thể rất ngạc nhiên. Nhưng chuyện này là đúng. Từ tháng mười năm ngoái hai người đã long trọng đính ước với nhau ở Weymouth mà không nói cho ai biết. Ngay cả nhà Campbell, ngay cả gia đình cô ấy, và gia đình anh ấy, không ai biết. Ban đầu chị không tin cho dù đấy là chuyện tốt lành. Chị nghĩ mình đã hiểu anh ấy, nhưng không phải.
Emma không nghe rõ từng lời nói của chị Weston. Đầu óc cô đang phân tán giữa hai luồng tư tưởng , những cuộc trò chuyện trước đây với cô Fairfax, và Harriet tội nghiệp. Trong một lúc, cô chỉ có thể than van trong lòng mong được xác nhận và nghe lặp lại câu xác nhận.
Cuối cùng, khi bình tâm lại, Emma nói:
-         Đây là tình huống mà em phải suy nghĩ ít nhất một ngày mới hiểu được hết. Chuyện gì thế này! đã đính ước với cô ấy suốt mùa đông, trước khi hai người đến Highbury?
-       Đính ước từ tháng mười một – đính ước một cách bí mật. Emma, chị cảm thấy bị xúc phạm nhiều, xúc phạm rất nhiều. Bố anh ấy cũng bị xúc phạm không kém. Vợ chồng chị không thể tha thứ cho một phần hạnh kiểm của anh ấy.
Emma suy nghĩ một chút rồi đáp:
-        Em không giả vờ ngộ nhận về chị, và để giúp chị hoàn toàn nhẹ nhõm trong khả năng của em, xin chị tin rằng thái độ săn đón của anh ấy đối với em không mang lại kết qủa gì theo cách chị đang lo lắng.
Chị Weston nhìn lên, tỏ vẻ không muốn tin, nhưng thái độ của Emma vẫn nhất quán với lời nói khi cô tiếp tục:
-       Chị có thể tin nơi em, bởi vì hiện giờ em đang hoàn toàn dửng dưng. Em nói thêm cho chị rõ, khi anh ấy và em mới quen nhau, có lúc em mến anh ấy, có lúc em xiêu lòng vì anh ấy – không phải, em mến anh ấy thực sự - và có lẽ điều lạ lùng là việc này đã chấm dứt. May mắn thay, đã chấm dứt hẳn. Trong thời gian qua, ít nhất là trong ba tháng qua, thật sự là em không còn nghĩ gì đến anh ấy nữa. Chị Weston, chị có thể tin nơi em, đấy là sự thật đơn giản.
Chị Weston chảy nước mắt vì vui mừng, ôm hôn lấy cô, và khi có thể lên tiếng, cho biết việc cô thổ lộ đã làm cho chị vui hơn bất kỳ việc gì khác. Chị nói:
-        Ông Weston hẳn cũng sẽ nhẹ nhõm như chị. Cả hai vợ chồng chị đều khổ sở vì chuyện này, vì vẫn mong em và anh ấy yêu nhau, và có lúc tin chắc như vậy. Hãy tưởng tượng xem nếu sự thực là thế thì anh chị sẽ bứt rứt đến đâu.
-       Em đã thoát ra, và sự kiện em thoát ra được có lẽ là điều lạ lùng dễ chịu đối với cả chị và em. Nhưng chị Weston ạ, như thế vẫn không thể tha thứ cho anh ấy được. Em phải nói rằng anh ấy thật đáng trách. Với phép tắc nàom à trong khi đang yêu và đã đính ước, anh ấy lại đến với chúng ta qua cung cách quá phóng túng như thế? Với phép tắc nào mà anh ấy lại cố tỏ ra dễ mến, săn đón một cô gái trong khi đã thuộc về người khác ? Làm thế nào anh ấy không nghĩ anh đã có thể khiến cho em yêu anh ấy ? Sai lầm, thật là sai lầm.
-       Emma yêu, từ lời nói của anh ấy, chị tưởng rằng …
-       Và làm thế nào cô ấy chịu đựng được hành vi như thế ? Cố giữ điềm tĩnh mà chứng kiến! nhìn thấy cử chỉ săn đón dành cho một người con gái khác ngay trước mặt mình mà không tức tối! em không hiểu nổi và cũng không tôn trọng sự bình thản ấy.
-       Emma, anh ấy nói một cách tha thiết là giữa hai người họ có những chuyện hiểu lầm. Anh ấy không có thời giờ giải thích nhiều. Anh ấy chỉ ở đây được mười lăm phút mà còn không nói được hết mười lăm phút vì tinh thần kích động , nhưng anh ấy nói rõ chuyện hiểu lầm có lẽ do hành vi không mực thước của anh ấy.
-       Không mực thước! Ôi chao! Chị Weston, nói như thế là quá nhẹ. Còn tệ hơn cả không mực thước, tệ hơn nhiều! trong tâm tưởng em, vị thế anh ấy đã bị hạ thấp. Một người đàng hoàng không làm như thế ! không có vẻ gì là chính trư/cô, nghiêm túc với sự thật và cách hành  xử, tránh xatiểu xảo và chuyện tầm phào, mà một người đàn ông phải thể hiện trong mọi giao tiếp trong đời anh ta.
-       Không đâu, Emma, bây giờ chị phải biện hộ cho anh ấy. Dù anh ấy sai trái trong việc này, chị hiểu anh ấy khá nhiều để giải thích về nhiều, rất nhiều ,đức tính của anh ấy và …
Emma chặn ngang:
-        Trời đất! còn có bà Smallridge nữa! Jane chuẩn bị đi nhận công việc gia sư! Anh ấy làm việc khiếm nhã đó là có ý gì? Làm cho cô ấy khổ sở vì việc đính ước, rồi còn khổ sơ hơn vì việc giúp đỡ kia!
-       Emma ,anh ấy không hề biết gì về chuyện làm gia sư. Chị có thể tha thứ cho anh ấy ở điểm này, Jane quyết định riêng mà không cho anh ấy biết, hoặc ít nhất không nói cho anh ấy biết rõ. Chị biết cho đến hôm qua anh ấy vẫn chưa biết gì về những dự định của Jane. Chị không biết họ đã báo tin cho anh ấy bằng cách nào, nhưng vừa được tin là anh ấy vội thổ lộ với ông bác, cầu xin ông rộng lượng, và cuối cùng chấm dứt tình trạng đau khổ vì phải giấu giếm quá lâu.
Emma bắt đầu chăm chú lắng nghe. Chị Weston nói tiếp:
-        Chị sẽ sớm nhận được tin của anh ấy. Khi từ giã, anh ấy hứa sẽ biên thư ngay, theo cách nói có vẻ như hứa sẽ kể thêm chi tiết chưa kịp nói ra bây giờ. Vì thế, ta hãy đợi xem thư của anh ấy, có thể chứa tình tiết giúp làm nhẹ tội. Có thể có nhiều chuyện giúp cho chúng ta hiểu ra và thông cảm. Hai chúng ta đừng khắt khe, đừng vội kết án anh ấy. Hãy kiên nhẫn. Chị phải thương mến anh ấy. Bây giờ khi chị hài lòng ở một điểm – điểm quan trọng – chị nóng lòng muốn thấy mọi chuyện kết thúc êm đẹp và thật sự mong như thế. Hai người hẳn là đã khổ sở nhiều vì cứ phải giấu giếm mãi.
Emma trả lời một cách khô khan:
-        Nỗi khổ của anh ấy không ảnh hưởng đến anh ấy bao nhiêu. Còn ông Churchill thì nghĩ như thế nào?
-       Ông ấy tỏ vẻ thuận lòng mà không gây khó khăn gì cả. Cứ nghĩ đến những chuyện xảy ra trong một tuần ở gia đình đó! trong khi bà Churchill tội nghiệp còn sống, chị nghĩ không hề có hy vọng, không hề có cơ may nào. Nhưng vừa khi bà được mồ yên mả đẹp, ông chồng đã được thuyết phục để chấp nhận việc mà bà đã chống đối. Kể cũng là ân phúc, khi tầm ảnh hưởng gây trở ngại đã đi theo xuống mồ! ông bác đồng ý mà không cần phải được cầu xin nhiều.
Emma thầm nghĩ "Đáng lẽ anh ấy đã làm thế đối với Harriet".
-       Việc này đã được quyết định xong xuôi tối hôm qua, và Frank vội vã ra đi sáng sớm nay. Anh ấy đi ngang  Highbury – chị đóan ghé qua nhà Bates một lát – rồi từ đó đi đến đây nhưng vội vàng để quay về với ông bác, người bây giờ cần đến anh nhiều, đến nỗi anh chỉ có thể ở đây được mười lăm phút. Anh ấy tỏ ra rất kích động,  đến mức anh trở thành một con người khác hẳn so với những gì chị trông thấy trước kia. Ngoài những chuyện khác, anh ấy còn bị sốc khi thấy Jane không được khoẻ mà trước đấy anh không được biết, và mọi cử chỉ đều cho thấy anh rất lo lắng.
-       Chị có thật lòng tin chuyện hai người bí mật đính ước không? Nhà Campbell, nhà Dixon, không ai biết gì về việc đính ước sao?
-       Không, không ai biết cả. Anh ấy nói rõ rằng không ai biết cả.
Emma nói:
-        Được, em nghĩ  dần dà chúng ta phải chấp nhận thực tế này, và em chúc cho hai người được hạnh phúc. Nhưng em luôn nghĩ đấy là cách hành xử rất đáng ghét. Đấy là gì nếu không là đạo đức giả và lừa dối? Đến với chúng ta bằng ngôn từ cởi mở và giản dị, nhưng lại có bí mật giấu mãi với chúng ta! Có phải trong cả mùa đông và mùa xuân chúng ta bị lừa phỉnh, cứ ngỡ mình được đối xử bình đẳng qua chân tình và danh dự, với hai nó ntrong bọn chúng ta bị xoay vần, bị so sánh và phán xét với tâm tư và ngôn từ không phù hợp với ai cả. Họ phải gánh chịu hậu quả nếu người này nghe người kia bị phán xét theo cách không hay!
Chị Weston đáp:
-       Chị không có vấn đề gì về việc này. Khi chị nói gì với người này thì người kia cũng nghe được.
-       Chị có may mắn. Chỉ có em là nó nnghe được ngộ nhận của chị, khi chị cho là có một người thân của mình yêu cô gái ấy.
-       Đúng. Nhưng vì chị luôn nghĩ tốt về cô Fairfax, chị không bao giờ nói xấu cô ấy, càng không nói xấu về anh ấy.
Đến đây, ông Weston xuất hiện thấp thoáng bên ngoài cửa sổ, hiển nhiên là đang trông ngóng. Vợ ông nhìn tỏ ý mời ông vào, và trong khi ông đang đi vòng vào, chị thêm:
-        Bây giờ, Emma yêu quý, chị mong em nói năng và tỏ lộ bằng mọi cách cho ông ấy được yên tâm và hài lòng với mối nhân duyên. Ta phải chấp nhận và làm mọi cách nói tốt cho cô ấy. Đây không phải là mối nhân duyên đáng mãn nguyện, nhưng nếu ông Churchill chấp nhận thì tại sao chúng ta không chấp nhận? Đây có thể là hoàn cảnh rất may mắn đối với Frank vì anh có cô dâu với tính tình trung kiên và óc phán xét đúng đắn như chị hàng tin tưởng, và chị vẫn còn tin tưởng dù có chuyện không phải kia. Ngay cả trong lỗi lầm ấy, ta có thể bàn nhiều để thông cảm cho hoàn cảnh của cô!
-       Đúng là nhiều! nếu một cô gái có thể được tha thứ vì chỉ nghĩ đến mình, thì đấy là hoàn cảnh của Jane Fairfax. Cùng lắm người ta có thể nói rằng phải có lý và có tình.
Khi ông Weston bước vào, Emma tuơi cười nói :
-       Tôi cho là ông chơi khăm với tôi ! đấy là cái tro1 khiến cho tôi phải băn khoăn mà động não để phỏng đoán. Nhưng ông thực sự làm cho tôi lo sợ . Tôi đoán ông đã bị mất ít nhất phân nửa tài sản. Bây giờ, thay vì chuyện đáng an ủi thì là chuyện nên chúc mừng. Ông Weston, với tất cả tấm lòng, tôi xin chúc mừng ông vì sẽ có một cô dâu xinh xắn và thành đạt nhất nước Anh làm con dâu ông .
Hai vợ chồng lấy mắt trao đổi nhau, cho ông tin rằng mọi việc đều ổn thoả như lời Emma nói, cho ông cảm thấy hạnh phúc ngay lập tức . Dáng vẻ và lời nói của ông lại lanh lợi như xưa, ông nắm lấy tay Emma một cách thân thiết và cảm kích, cho thấy bây giờ chỉ cần một ít thời gian và khuyến dụ là ông tin cuộc đính ước không phải là chuyện tệ hại. Hai phụ nữ tỏ ý đấy không phải là chuyện khinh suất, cố hoà giải những ý nghĩ chống đối của ông .
Sau khi hai vợ chồng trao đổi với nhau và sau khi ông trao đổi với Emma, trên đường đưa cô về Hartfield ông hoàn toàn hài lòng, dần dần đi đến ý nghĩ rằng đấy là chuyện tốt nhất mà Frank có thể làm được .

Chương 11
“Harriet! Harriet tội nghiệp!”
Đấy là ý nghĩ dằn vặt mà Emma không thể gạt bỏ được , khiến cho cô thực sự xót xa. Frank Churchill đã đối xử tệ hại với cô – tệ hại theo nhiều cách – nhưng hành vi của anh không đến nỗi như của cô , vốn khiến cho cô tức giận với anh. Chính vì cách ứng xử dại dột của anh mà cô đã hành động để giúp Harriet, khiến cho lỗi lầm của anh càng nặng thêm. Harriet tội nghiệp! lần tk hai lại bị lừa phỉnh do nhận thức sai trái và tật thổi phồng. Anh Knightley đã tiên đoán đúng khi nói “Emma, cô không phải là người bạn của Harriet Smith!”
Cô cho là mình đã không giúp gì được cho Harriet, mà chỉ làm khổ cô bé thêm. Chính cô là thủ phạm duy nhất vì đã gieo rắc vào đầu óc Harriet những vọng tưởng, vì Harriet đã tin nơi cô trong khi chưa hiểu gì về Frank Churchill . Emma cảm thấy mình có lỗi hoàn toàn khi đã khích lệ chuyện mà đáng lẽ cô nên ức chế. Đáng lẽ cô nên ngăn chặn loại tình cảm như thế . Cô nghĩ rằng mình đã đánh đố hạnh phúc của cô bạn dựa trên cơ sở  yếu kém. Trực quan cho thấy đáng lẽ cô nên bảo Harriet rằng không nên nghĩ về anh ấy, và rằng không có mấy cơ may anh quan tâm đến cô bé.
Emma vô cùng tức giận với chính mình. Nếu cô không thể tức giận với Frank Churchill thì là điều tệ hại hơn. Còn đối với Jane Fairfax, cô cảm thấy nhẹ nhõm vì không còn phải lo lắng cho cô này. Lo lắng cho Harriet đã là quá sức , cô không còn phải thắc mắc về Jane nữa . Những ngày khốn khổ của Jane đã qua đi. Chẳng bao lâu cô này sẽ khoẻ mạnh, hạnh phúc và khá giả lên. Bây giờ, Emma mới nhận ra tại sao những chăm sóc của mình bị xem nhẹ. Chắc chắn đấy là do lòng đố kỵ. Dưới con mắt của Jane, cô đã là đối thủ, nên dù cô có muốn hỗ trợ hoặc chăm nom đều bị chối từ . Việc hít thở không khí trong cỗ   xe giống như đi vào chuồng ngựa, các củ dong từ Hartfield hẳn phải là độc dược. Cô hiểu hết tâm tư này. Khi đã gạt qua sự thiếu công tâm và ích kỷ trong tâm tư đó, cô công nhận rằng Jane Fairfax cũng không phải vui vẻ gì.
Nhưng con tim Emma trĩu nặng vì Harriet tội nghiệp! không còn có mối thương cảm nào để chia sẻ cho ai khác . Emma e sợ trong nỗi u buồn rằng nỗi thất vọng thứ hai này của Harriet sẽ nặng nề hơn lần trước . Tuy nhiên, cô phải loan báo sự thật đau đớn càng sớm càng tốt . Khi chia tay, ông Weston yêu cầu:
-       Vào lúc này, phải giữ kín toàn bộ vụ việc . Ông Churchill đã nói rõ cần giữ kín, để tỏ lòng tôn kính với người vợ đã qua đời , và mọi người thấy làm như thế là đúng mực.
Emma đã hứa, nhưng Harriet cần được biết .
Dù có phiền toái, Emma vẫn cảm thấy việc này là nực cười khi cô phải báo cho Harriet chuyện đáng buồn và tế nhị, giống như ông Weston đã làm đối với cô . Cô đã nhận được tin trong nỗi lo lắng , bây giờ cô lại lo lắng khi báo tin cho người khác . Tim cô đập thình thịch khi nghe bước chân và tiếng nói của Harriet, giống như chị Weston khi nghe Emma đang trên đường đến Randalls. Liệu khi thông báo, kết quả có giống nhau không ? Nhưng không may là sự việc sẽ khác.
Khi bước vào Harriet thốt lên:
-       Này chị Woodhouse, đấy có phải là tin xưa cũ nhất không ?
Qua cử chỉ hoặc ngôn từ của Harriet, Emma vẫn không thể đoán ra liệu cô bé đã biết chưa, nên cô đành hỏi:
-       Em có ý nói gì?
-       Tin về Jane Fairfax. Chị có nghe tin lạ lùng gì không ? Ôi chao! Chị không nên ngại, vì chính ông Weston cho em biết . Ông nói đấy là bí mật, vì thế em chỉ muốn kể cho chị nghe, nhưng ông ấy bảo chị đã biết .
Emma vẫn còn hoang mang:
-       Ông Weston bảo với em ra sao?
-       Ông ấy đã nói ra tất cả, rằng Jane Fairfax và anh Frank Churchill sẽ cưới nhau, và rằng họ đã đính ước với nhau cả một thời gian dài. Thật là kỳ lạ!
Đúng là kỳ lạ, thái độ của Harriet rất là kỳ lạ đến nỗi Emma không biết phải hiểu ra sao. Dáng vẻ của Harriet hoàn toàn khác với ức đoán: dường như không bị kích động hoặc thất vọng, hoặc có nỗi quan ngại đặc biệt. Emma nhìn cô bé mà không biết phải nói gì.
Harriet thốt lên: 
-        Chị có nghĩ rằng anh ấy yêu Jane không? Có lẽ chị đã nghĩ. Chính chị - cô bé đỏ mặt – có thể nhìn thấu tâm can bất kỳ ai, nhưng người khác ….
Emma nói:
-       Chị đã bắt đầu nghi ngờ về tài năng này. Harriet, em có thể nghiêm túc hỏi liệu chị có nghĩ anh ấy yêu một người con gái khác đúng vào lúc mà chị khích lệ em – một cách tế nhị nếu không phải là công khai – cởi mở tình cảm của em, có phải thế không? Chị không hề có ý tưởng là anh Frank Churchill để ý đến Jane Fairfax. Nếu chị nghĩ thế, chị hẳn đã cảnh báo em.
Harriet đỏ ửng mặt, tỏ vẻ kinh ngạc:
-        Em! Tại sao chị cảnh báo cho em? Chị không nên cho là em quan tâm đến anh Frank Churchill.
Emma mỉm cười:
-        Chị vui khi nghe em nói một cách quả quyết. Nhưng em không phủ nhận là có lúc – cách nay không lâu – em khiến cho chị hiểu lầm là em quan tâm đến anh ấy, đúng không ?
-       Anh ấy! không hề, không bao giờ! chị Woodhouse thân yêu, làm thế nào chị có thể nhầm lẫn về em như thế?
Emma suy nghĩ một lúc, rồi thốt lên:
-        Harriet! Em có ý gì? Trời đất! em nghĩ gì vậy? Em lầm rồi! liệu chị có…
Cô không thể nói thêm lời nào. Cô ngồi xuống, trông chờ cho đến khi Harriet trả lời.
Quay lưng về phía cô từ khoảng cách khá xa, phải một lúc Harriet mới cất tiếng, trong nỗi kích động ngang bằng với Emma:
-       Đáng lẽ em không nên nghĩ chị có thể hiểu lầm em! Em biết cả hai chúng ta đã đồng ý không nên nói ra tên anh ấy, nhưng xét qua anh ấy có địa vị cao hơn mọi người, em không nghĩ đấy là ai khác. Đúng đấy là anh Frank Churchill! Em biết thân phận mình nên không bao giờ dám mơ tưởng đến anh Frank Churchill. Thật lạ lùng là chị đã nhầm lẫn như thế! Dù tin rằng chị đã hoàn toàn chấp nhận và có ý khích lệ em, nhưng em cho đó là đường đột nếu mình nghĩ đến anh ấy. Lúc đầu, nếu chị không nói cho em rằng những chuyện tuyệt vời vẫn xảy ra, rằng đã có những cuộc hôn nhân còn chênh lệch hơn nữa – đấy là theo ngôn từ của chị - thì hẳn em đã không dám thả mình theo. Em nghĩ chuyện này không thành được. Nhưng chính chị, người luôn thân thiết với anh ấy …
Emma cố trấn tĩnh, thốt lên:
-       Harriet! Bây giờ hai chị em ta nên hiểu nhau, kẻo sẽ thêm nhầm lẫn về sau. Em đang nói đến …anh Knightley, phải không?
-       Đúng thế. Em không thể nghĩ đến ai khác , và em cứ ngỡ chị biết điều đó. Khi chúng ta nói về anh ấy thì rõ ràng là nói về người nào.
Emma bình tĩnh trở lại, nói:
-        Không hẳn. Theo tất cả những gì em vừa nói thì dường như liên quan đến một người khác. Chị hầu như tuổi nchắc em gọi đích danh anh Frank Churchill. Chị tin là ta đã nói đến việc anh Frank Churchill cứu em thoát khỏi nhóm người Bohemien.
-       Ôi chao! Chị Woodhouse, làm thế nào chị lại quên!
-       Em Harriet thân yêu! Chị nhớ rất rõ những gì chị nói lúc ấy. Chị đã bảo em rằng chị không lấy làm ngạc nhiên về chuyện tình cảm của em, rằng xét theo việc anh ấy đã cứu giúp em thì đấy là điều hoàn toàn tự nhiên. Và em đồng ý với chị, tỏ lộ lòng cảm kích về việc cứu giúp ấy, thậm chí còn nói em sẽ ghi nhớ mãi.
Harriet kêu lên:
-        Ôi trời ơi! Bây giờ em  mới biết chị đã có ý gì, nhưng lúc ấy em đang nghĩ đến một chuyện khác hẳn. Đó không phải là chuyện nhóm người Bohemien, không phải chuyện anh Frank Churchill. Không! – cô có vẻ hứng chí thêm một chút – Lúc đó em đang nghĩ đến một khoảnh khắc quý giá hơn : việc anh Knightley mời em khiêu vũ, khi anh Elton khước từ em và em không còn bạn nhảy nào khác. Đấy là hành động tử tế, là lòng nhân hậu và khoáng đạt, là nghĩa cử khiến em nghĩ vị thế anh cao cả hơn bất cứ ai khác trên đời.
Đến phiên Emma lên tiếng:
-       Trời đất! đó là một nhầm lẫn vô phúc nhất, đáng trách nhất. phải làm sao đây?
-       Ý chị nói nếu chị hiểu em thì đáng lẽ chị không nên khích lệ em lúc đó, phải không? Tuy nhiên, em không lâm vào tình trạng tệ hơn như khi người khác là anh ấy. Và bây giờ, có thể là…
Cô ngưng lại. Emma không thể trả lời.
Harriet tiếp :
-       Chị Woodhouse, em không ngạc nhiên khi chị cho là có khác  biệt lớn lao giữa hai người ,đối với em hoặc đối với ai khác. Chị hẳn nghĩ em hơn người khác gấp hàng triệu lần. Nhưng chị Woodhouse ạ, em mong rằng gải sử - ví dụ như – tuy chuyện này là lạ lùng…nhưng chị biết, đây là lời nói của chị: rằng những chuyện tuyệt vời vẫn xảy ra, rằng đã có những cuộc hôn nhân còn chênh lệch hơn so với anh Frank Churchill và em, vì thế có vẻ như chuyện này có thể đã xảy ra trước đây …Và nếu em may mắn… nếu anh Knightley thực sự …nếu anh ấy không màng đến sự chênh lệch, em mong, chị Woodhouse yêu dấu, xin chị đừng chống đối mà gây ra khó khăn. Nhưng em biết chị tốt đối với em.
Harriet đang đứng kế bên một khung cửa sổ. Emma quay lại nhìn cô bé với ánh mắt kinh ngạc và vội nói:
-       Em có nghĩ rằng anh ấy đáp lại tình cảm của em không?
Harriet đáp một cách khiêm tốn nhưng không có vẻ e ngại:
-       Có. Em hầu như chắc chắn anh ấy có đáp lại.
Emma lập tức đảo mắt qua hướng khác. Trong vài phút cô ngồi im lặng suy nghĩ. Vài phút đủ cho cô dò xét con tim mình. Một đầu óc như cô, khi đã mở ra một hướng ức đoán mới thì làm việc rất nhanh. Cô xem xét, cô nhìn nhận, cô tin cả sự thật. Tại sao Harriet yêu anh Knightley thay vì anh Frank Churchill thì tệ hại hơn? Có gì là không ổn nếu Harriet có một niềm hy vọng khác? Như mũi tên bắn, đầu óc cô phóng nhanh đến mục tiêu là anh Knightley phải cưới chính cô cửa không ai khác!
Cũng như con tim của cô , sau vài phút cách hành xử của cô hiển hiện ra trong tâm tưởng cô. Cô nhìn thấy tất cả một cách rõ ràng hơn bao giờ. Cô quá sai trái thế nào ấy khi đóng kịch vì giúp Harriet! Cách hành xử của cô đã quá khinh suất làm sao, quá thô lỗ làm sao, quá vô cảm làm sao! cô cảm thấy choáng váng và sẵn sàng tự trách móc mình bằng mọi lời lẽ thậm tệ nhất. Cô đã bị dẫn dắt mù quáng thế nào ấy, điên rồ thế nào ấy! tu ynhiên, dù cho mọi lầm lỗi cô vẫn còn chút tự trọng, muốn duy trì vẻ bề ngoài đúng mực, tỏ ra công tâm đối với Harriet – không cần thương cảm một cô gái đã tin anh Knightley yêu mình – nhưng tính công tâm đòi hỏi cô không nên vì khổ sở mà tỏ ra lạnh lùng.
Thế là Emma quyết định ngồi xuống và chịu đựng thêm bằng cách tỏ ra bình tĩnh, hiền hoà bên ngoài. Vì mình, Emma muốn tìm hiểu thêm chính xác về những kỳ vọng của Harriet, để biết cô bé đã không làm gì để phụ lòng cô hoặc khiến cho cô xem thường, dù luôn bị dẫn dắt sai lạc. Khởi phát từ suy tư này và cố gắng trấn áp xúc cảm, Emma quay lại nhìn Harriet, rồi với giọng nói thân mật hơn, khởi động lại cuộc chuyện trò. Câu chuyện về Jane Faifax bị chìm lấp, cả hai cô gái chỉ nói về anh Knightley và về hai người.
Đang miên man trong ý nghĩ vui sướng, chỉ đợi được mờii gọi bởi một người bạn như cô Woodhouse, bằng giọng nói run run hào hứng  Harriet kể lại căn nguyên niềm hy vọng của mình. Cũng run run khi hỏi han Emma giấu giếm nỗi xúc động giỏi hơn Harriet, nhưng vẫn xúc động ngang bằng. Emma nói không vấp váp lắm nhưng đầu óc bị xáo trộn với những chuyển biến nội tại, với những nỗi e ngại chuyện không thành, với cảm nghĩ lao xao chợt thoắt chợt hiện. Cô lắng nghe mà tự trấn áp cõi lòng, ngoài mặt vẫn tỏ ra kiên nhẫn. Những lời tự thuật không được sắp xếp có thứ tự, ý nghĩ không khúc chiết nhưng đủ khiến cho tinh thần Emma chùng xuống, đặc biệt khi đối chiếu với những tình huống mà cô nhớ lại, khi anh Knightley có những nhận xét tốt về Harriet.
Harriet đã nhận ra anh thay đổi thái độ từ khi hai người khiêu vũ với nhau. Lúc đó, Emma biết anh đã có thiện cảm hơn với Harriet. Từ buổi tối đó, hoặc ít nhất từ lúc cô Woodhouse khích lệ Harriet nên nghĩ đến anh, Harriet bắt đầu nhận ra anh thích trò chuyện với mình nhiều hơn lúc trước, rằng thái độ của anh đã thay đổi; tử tế hơn và dễ mến hơn!
Những lúc gần đây, cô càng cảm nhận thêm về anh như thế .khi cả bọn đi với nhau, anh thường đi bên cô, và nói chuyện thật có duyên! Có vẻ như anh muốn tìm hiểu cô hơn, Emma biết đúng là thế, cô đã nhận ra sự thay đổi theo cùng chiều hướng. Harriet lặp đi lặp lại những lời tán đồng và khen ngợi anh, còn Emma nhận ra anh cũng có thái độ như thế đối với Harriet. Anh đã khen Harriet là không kiểu cách hay màu mè, là có tính tình đơn giản, trung thực, rộng lượng, Emma đã biết anh nhìn ra nhiều phẩm chất nơi Harriet, hơn một lần anh đã nói với Emma như thế.
Còn nhiều điều mà Harriet mãi khắc ghi trong ký ức, nhiều cử chỉ chăm sóc nhỏ nhặt, một tia nhìn, một lời nói, việc dời chỗ ngồi từ chiếc ghế này đến chiếc ghế khác, một câu khen ngợi với ẩn ý, một câu nói gián tiếp về sở thích – mà Emma không hề nhận ra chỉ vì không nghi ngờ gì cả.  những tình huống có thể mất cả nửa giờ mới kể hết, cộng thêm những chứng cứ mà Harriet phát hiện, thì Emma đều không nhận ra. Nhưng có hai chuyện gần đây, cho thấy hứa hẹn nhất đối với Harriet, mà Emma biết qua phần nào.
Chuyện thứ nhất là khi anh và Harriet cùng nhau đi trước những người khác ở Donwell rồi một lúc sau Emma mới đi đến. Anh đã có chủ ý – Harriet tin là thế - tách cô ra khỏi cả nhóm. Lúc đầu, anh nói với cô theo cách  đặc biệt hơn là những lần trước, đúng là rất đặc biệt (Harriet đỏ bừng mặt khi kể đến đây) áng chừng anh muốn hỏi cô đã có tình cảm với ai chưa. Nhưng ngay khi Emma đi đến, anh vội đổi đề tài, bắt đầu nói về việc trồng tỉa.
Chuyện thứ hai là sau khi anh đã ngồi chuyện trò với Harriet trước khi Emma đến, chính vào buổi sáng cuối cùng của anh ở Hartfield. Khi mới đến, anh nói chỉ có thể nán lại năm phút, nhưng anh đã ngồi cả nửa tiếng đồng hồ. Anh nói với Harriet rằng tuy phải đi London, anh không hề muốn ra khỏi nhà chút nào. Trong ý nghĩ của Emma, anh đã bầy tỏ tình ý với Harriet rõ ràng hơn là với cô. Việc anh bộc lộ chuyện riêng tư như thế khiến cho Emma cảm thấy đau buốt.
Về tình huống thứ nhất, sau chút suy nghĩ Emma đặt câu hỏi:
-        Có đúng anh như thế không? Có thể nào khi hỏi han về chuyện tình cảm của em, anh ấy muốn nói đến anh Martin?
Nhưng Harriet sôi nổi bác bỏ:
-       Anh Martin! Không đâu! Không có ý gì nói đến anh Martin. Bây giờ em hiểu phải làm gì tốt hơn là quan tâm đến anh Martin, hoặc bị nghi ngờ về việc ấy.
Sau khi Harriet đã trình ra bằng cớ, cô bé hỏi chị Woodhouse thân yêu của cô liệu mình có cơ sở vững chắc để nuôi hy vọng hay không. Cô bé nói:
-        Đáng lẽ lúc đầu nếu không có chị, em đã không cho là mình có hy vọng. Chị đã bảo em hãy quan sát kỹ anh ấy, hãy để thái độ của anh ấy dẫn dắt tình cảm của em, và em đã làm như thế. Nhưng bây giờ em nghĩ rằng em xứng đáng với anh ấy, và rằng nếu anh ấy chọn em thì không còn chuyện nào tuyệt vời hơn.
Cảm nghĩ cay đắng do lời nói ấy gây ra – nhiều cảm nghĩ cay đắng – khiến Emma thấy cần phải gắng gượng trả lời.
-       Harriet, chị chỉ muốn nói rằng anh Knightley không cố tình bày tỏ quá mức tình cảm của anh ấy đối với cô gái nào.
Harriet vô cùng cảm phục chị bạn mình đã cho câu trả lời thoả đáng như thế. Còn Emma, nhờ tiếng bước chân của ông bố, cô được cứu thoát khỏi sự hành xác và những lời nói phấn khích và trìu mến của Harriet. Ông bố đang đi đến từ hành lang. Harriet đang trong trạng thái sôi nổi nên không trông thấy ông. Emma nghĩ "cô bé không thể tự chủ được. Ông bố sẽ lo lắng. Cô ta nên ra về". Được Emma thúc đẩy, Harriet đi ra qua một cánh cửa khác. Khi cô bé vừa đi khuất, Emma vụt nghĩ "Ôi trời ! đáng lẽ mình không nên bao giờ gặp cô ta!"
Tâm tư Emma luôn bận rộn suốt ngày ấy và đêm hôm sau. Cô hoang mang vì những sự việc ập đến mình chỉ trong vài tiếng đồng hồ. Mỗi khoảnh khắc đều mang đến một nỗi ngạc nhiên mới, và mỗi lần đều khiến cho cô nhục nhã. Làm thế nào hiểu được tất cả! làm thế nào hiểu được những sự dối trá cô đã gây ra cho chính mình, đã sống mà cứ dối lòng mình! Những ngớ ngẩn, những mù quáng trong trí óc và con tim của chính cô ! cô hết ngồi thừ ra rồi đi qua đi lại, đi vòng quanh phòng, đi vòng quanh vườn cây. Ở mỗi nơi, ở mỗi động tác cô đều nhận ra mình đã hành động quá yếu đuối, đã bị người khác áp đặt theo cách mất thể diện, và mình tự ắp đặt lấy mình theo cách càng mất thể diện hơn. Cô cảm thấy khốn khổ và có lẽ sẽ càng khốn khổ hơn.
Việc phải làmdti là dọ hỏi chính con tim của cô , dọ hỏi toàn diện. Cô bỏ qua tất cả thời giờ nhàn rỗi dànhcho ông bố.
Anh Knightley đã trở nên thân thương đối với cô từ bao giờ? Ảnh hưởng của anh bắt đầu khi nào? Vào thời điểm nào anh chiếm được chỗ đứng trong tình cảm của cô mà có thời gian ngắn ngủi Frank Churchill đã chiếm? Cô nhìn lại các sự kiện, cô so sánh hai người, từ lúc cô quen  biết với Frank. Cô thấy rằng lúc nào cô cũng xem anh Knightley có vị thế cao hơn rõ rệt, hoặc xem tình ý của anh đối với cô là đáng trân trọng hơn. Cô thấy rằng khi dối lòng, khi tưởng tượng hoặc khi làm điều trái ngược, cô hoàn toàn sống trong ảo tưởng, hoàn toàn không hiểu biết gì về con tim mình, và tóm lại, cô đã không bao giờ thực sự màng đến Frank Churchill chút nào cả!
Đấy là kết luận sau đợt suy ngẫm đầu tiên. Đấy là điều cô khẳng định về chính mình sau đợt hỏi han đầu tiên, mà không phải mất thời gian lâu. Cô cảm thấy phẫn nộ trong đau buồn, xấu hổ với mọi ý tình ngoại trừ ý tìn hoặc đã nhận ra: ý tình đối với anh Knightley. Mọi điều khác trong đầu óc cô đều là đáng ghét.
Với tính phù phiếm không thể chịu nổi, cô đã tin vào bí mật về tình cảm của mọi người, với lòng kiêu ngạo không thể tha thứ được, cô đã đứng ra thu xếp số phận của mọi người. Cô nhầm lẫn một cách toàn diện và không làm được việc gì cho xong, bởi vì cô chỉ làm rách việc. Cô đã gây đau khổ cho Harriet, cho chính mình, và cô e cho cả anh Knightley. Nếu mối quan hệ chênh lệch nhất ấy trở thành hiện thực, cô phải chịu chê trách vì đã tạo ra bước khởi đầu. Nếu anh có yêu cô bé thì đấy là do ý thức của Harriet, còn nếu không yêu thì anh chỉ biết đến sự điên rồ của cô.
Anh Knightley và Harriet Smith! Đấy là cuộc hôn nhân kỳ lạ nhất. So với hai người, cuộc tình giữa Frank Churchill và Jane Faifax trở nên quá bình thường, nhàm chán, nhạt nhoà, không tạo ngạc nhiên, không có sự chênh lệch, không đáng nói hoặc đáng nghĩ đến.
Anh Knightley và Harriet Smith! Đấy là sự thăng hoa về phía cô ta! Đấy là sự tuột dốc về phía anh! Emma kinh hãi khi xét qua làm thế nào mối quan hệ dìm anh xuống trong ý nghĩ của mọi người, khi mường tượng đến những nụ cười, những cái nhếch mép, những chuyện cười cợt về anh, nỗi tủi nhục của người em, hàng nghìn chuyện bất lợi cho chính anh. Liệu có thể như thế được không ? Không, không được. Tuy vậy, đấy là những điều khả dĩ, rất có thể xảy ra. Đấy có phải là trường hợp đầu tiên mà một người đàn ông với khả năng thượng thặng lại bị những mãnh lực ở vị thế thấp cuốn hút? Đấy có phải là điều mới lạ cho một người – có lẽ quá bận bịu nên không thể kiếm tìm – trở thành món quà quý giá của một thiếu nữ chủ động tìm kiếm đến anh? Đấy có phải là điều mới lạ trên thế gian khi chuyện bất bình đẳng, thiếu nhất quán, không phù hợp – hoặc là do cơ may và hoàn cảnh (như tình huống thứ hai) – laị lèo lái số phận con người? 
Than Ôi, phải chi cô đừng mang Harriet ra làm đối tượng! phải chi cứ để mặc Harriet ở nơi chốn của cô bé, ở những nơi chốn khác mà nah đã nói thích hợp với cô bé hơn, khi đó, mọi chuyện sẽ yên ổn, sẽ không có hậu quả tệ hại gì.
Làm thế nào Harriet đường đột có ý nghĩ trèo cao đến anh Knightley! Làm thế nào cô bé dám tưởng tượng ra mình được người đàn ông như thế chọn lựa! nhưng so với trước đây, Harriet đã kém khiếm tốn hơn, kém cân nhắc hơn. Dường như cô bé không nhận ra vị thế thấp kém của mình về tri thức hoặc về vật chất. Lúc trước Harriet có ý thức là anh Elton sẽ hạ mình mà cưới cô, bây giờ cô bé không còn ý thức đó về anh Knightley , như thể hai bên ngang nhau. Emma nghĩ: hỡi ôi, có phải đấy là do mình gây ra không? Không phải là cô thì ai đã cố nhồi nhét vào tư tưởng của Harriet? Không phải là cô thì ai đã dạy bảo cho cô bé phải tự nâng cao bản thân? Nếu Harriet từ khiêm tốn trở thành phù phiếm thì cũng do cô mà thôi.

Chương 12
Đến bây giờ, khi sắp bị mất mát, Emma mới nhận ra hạnh phúc của cô tuỳ thuộc trước nhất nơi anh Knightley, trước nhất nơi mối quan tâm và tình thương mến. Cô đã tự mãn mà không nghĩ ra điều này, và chỉ khi sợ bị mất mát cô mới thấy điều này là quan trọng đến thế nào. Từ lâu, rất lâu, cô thấy mình là người đứng hàng thứ nhất, vì anh không có mối quan hệ với người con gái nào khác mà chỉ có Isabella và cô, và cô biết anh đã thương mến và kính trọng Isabella như thế nào. Chính cô là người đứng hàng thứ nhất đối với anh trong nhiều năm qua. Cô đã tỏ ra không xứng đáng với vị thế ấy. Cô quá thờ ơ hoặc ngang bướng, xem thường lời khuyên bảo của anh, thậm chí còn cố tình chống đối anh, vô cảm với phẩm giá của anh, tranh cãi với anh chỉ vì anh không chấp nậhn khi cô đánh giá một cách lầm lạc và xấc láo về chính bản thân cô. Tuy nhiên, qua mối liên hệ gia đình và đầu óc ưu việt anh vẫn thương yêu cô, nhìn cô lớn lên với nhiệt tâm muốn giúp cô cải thiện bản thân, thiết tha muốn thấy cô làm đúng, mà không có ai chia sẻ với anh. Dù cho mọi lỗi lầm của cô, cô tự biết anh xem mình là người thân thương, liệu cô có nên nói là thân thương nhất? Tuy nhiên, khi có những biểu hiện cho niềm hy vọng tiếp theo sau, thì cô lại không nắm bắt.
Harriet Smith có thể nghĩ mình vẫn xứng đáng chiếm được tình yêu lạ lùng, độc tôn và nồng nàn từ anh Knightley. Emma thì không thể nghĩ như vậy. Cô không thể tự mãn mà cho là anh yêu cô một cách mù quáng. Gần đây, cô thấy anh tỏ ra công tâm như thế nào.  Anh bị sốc như thế nào vì hành vi của cô đối với chị Bates! Anh nói thẳng thừng ra sao, mạnh mẽ ra sao về việc này! không quá mạnh mẽ để gây xúc phạm, nhưng đủ mạnh để thể hiện lòng chính trực và thiện ý. Cô đã không có hy vọng, không có gì xứng đáng để mà hy vọng, rằng anh yêu cô. Nhưng bây giờ, có hy vọng (khi ít, khi nhiều) là Harriet có thể tự lừa dối khi lượng định quá nhiều tình yêu của anh dành cho cô bé.
 Vì anh mà cô mong mỏi – không mong gì cho mình, chỉ mong anh sống độc thân suốt đời. Mong chi anh vẫn là anh Knightley đối với cô và bố cô, vẫn là anh Knightley cho tất cả thế gian. Mong cho Donwell và Hartfield không bị mất mối quan hệ bằng hữu quý giá và tin cậy lẫn nhau, rồi tâm hồn cô sẽ được an bình. Cô không mong hôn nhân, vì như thế không phù hợp với tình thương của cô đối với ông bố. Không gì có thể tách rời cô khỏi ông bố. Cô sẽ không kết hôn cho dù được anh Knightley ngỏ lời.
Do ý muốn mãnh liệt của cô mà Harriet có thể bị thất vọng. Emma hy vọng khi gặp lại cô bé, ít nhất cô có thể lượng định xem ý muốn của mình có cơ may gì không. Từ lúc này, cô sẽ quan sát họ một cách sít sao. Dù trước giờ cô vẫn hiểu lầm người mà mình quan sát, cô không biết liệu phải thú nhận rằng mình đã mù qúang đến thế nào. Anh ấy sẽ trở về bất kỳ ngày nào. Rồi cô sẽ quan sát anh – một việc kinh khiếp khi những ý nghĩ của cô chỉ dồn về một hướng. Trong lúc ấy, cô sẽ không gặp Harriet. Sẽ chẳng có ích gì cho hai người khi nói thêm về vụ việc. Cô quyết chí không để mình bị thuyết phục trong khi còn có nghi vấn, nhưng cô vẫn không có khả năng chống lại sự tự tin của Harriet. Có nói thêm chỉ gây bứt rứt.
Vì thế với ngôn từ dịu dàng nhưng cả quyết, Emma biên thư báo cho Harriet biết trong thời gian này cô bé không thể đến Hartfield, nên tránh bàn luận thêm về chủ đề ấy, và mong rằng nếu trong vòng vài ngày tới hai người gặp nhau với sự hiện diện của người khác – cô không muốn hai người gặp nhau riêng rẽ - thì phải làm ra vẻ như họ đã quên những gì trao đổi với nhau ngày nọ. Harriet chấp thuận.
Khi việc này vừa được thu xếp xong, một người khác giúp tâm tư Emma thoát ra khỏi những ý nghĩ đã vương vấn khi cô đi ngủ hoặc thức trong hai mươi bốn giờ qua. Chị Weston đến thăm con dâu hụt của chị để kể mọi chi tiết của một cuộc trao đổi.
Ông Weston đã đi cùng chị đến nhà bà Bates, rồi chị thuyết phục Fairfax cùng đi với mình ra hít thở không khí ngoài trời. Chị Weston trở về tường thuật vụ việc một cách hài lòng, nói năng trong thời gian dài hơn mười lăm phút chị ngồi trong nhà bà Bates.
Emma cảm thấy hiếu kỳ một chút, và cố tiếp thu thông tin trong khi chị bạn tường thuật. Chị Weston đã bị kích động tinh thần nên lúc đầu không muốn đi thăm mà chỉ muốn biên thư cho cô Faifax rồi sẽ đi thăm ít lâu sau. Chị nghĩ nếu đi thăm thì tin tức cuộc hôn ước sẽ bị lộ, ngược lại với ý muốn của ông Churchill. Nhưng ông Weston thì nghĩ khác , ông vô cùng nôn nóng muốn cho thấy mình chấp nhận cô Fairfax cùng gia đình cô và không nghĩ ai sẽ biết tin, và nếu có biết thì chẳng hề hấn gì, vì ông nhận xét "những chuyện như thế luôn được lan truyền".
Emma mỉm cười, cho là ông Weston có lýdo chính đáng để nói thế.
Tóm lại, hai vợ chồng đã cùng đi, và nhận ra cô gái đang vô cùng u buồn và bối rối . Cô hầu như không thể thốt nên lời, tất cả dáng vẻ và động thái đều cho thấy cô đang đau khổ từ ý thức về việc mình đã làm. Tuy nhiên, vẻ mãn nguyện trầm lặng, chân thành của bà cụ cùng với nỗi sướng thoả rộn ràng của con gái bà – quá vui nên không thể nói nhiều như lệ thường – tạo nên một khung cảnh phấn khởi nhưng trìu mến. Cả hai mẹ con đều tỏ ra đáng kính trong niềm hạnh phúc của họ, không vụ lợi trong mọi cảm nghĩ, quan tâm hết mực đến Jane, hết mực đến mọi người nhưng không quan tâm đến bản thân mình, đến nỗi ai cũng có cảm nghĩ nhân hậu về họ.
Thấy cô Faifax đau yếu, chị Weston khuyên cô nên đi ra ngoài hít thở khí trời. Lúc đầu cô từ chối, nhưng khi được nài ép thêm, cô nghe theo. Khi hai người đi bên nhau, bằng sự khích lệ nhẹ nhàng, cô Fairfax bớt bối rối , trò chuyện thân tình hơn về chuyện quan trọng kia. Cô tỏ lời xin lỗi vì sự im lặng có vẻ như vô tâm lúc đầu, nói mình luôn lấy làm biết ơn đối với vợ chồng Weston. Hai người trao đổi với nhau nhiều về cuộc sống hiện tại và về tình hình tương lai trong cuộc đính ước. Chị Weston tin rằng cuộc trao đổi này giúp cho Jane được nhẹ nhõm rất nhiều, tỏ ra cởi mở về mọi việc đã chất chứa bấy lâu trong tâm tư. Chị rất hài lòng với tất cả những gì Jane thổ lộ.
Chị Weston kể tiếp:
-       Cô ấy sôi nổi kể về nỗi khổ tâm đã trải qua trong nhiều tháng giấu giếm việc đính ước. Cô nói "Từ khi đính ước, em không dám nói là đã có khoảnh khắc hạnh phúc, nhưng có thể nói rằng , không hề trải qua một giờ yên tĩnh nào". Emma ạ, cô ấy nói mà đôi môi run run khiến cho chị cảm động tận đáy lòng.
Emma nói:
-       Cô gái tội nghiệp! thế thì cô ấy cho là mình sai vì đã giấu giếm vụ hôn ước, phải không?
-       Sai! Chị nghĩ cô ấy tự trách mình nhiều hơn là người khác trách cứ cô ấy. Cô ấy nói "Hậu quả là em luôn cảm thấy dằn vặt, mà đúng là phải thế. Nhưng sau tất cả sự trừng phạt mà việc làm sai trái mang lại, đấy vẫn còn là sai trái. Đau khổ không giúp chuộc lại lỗi lầm. Em vẫn cho là mình đángtrách. Em đã hành động nguợc lại ý thức về điều phải. Lương tâm em nói diễn biến may mắn và lòng tử tế mà em đang nhận được không phải là điều đương nhiên." Cô ấy còn thêm "Xin bà đừng nghĩ rằng em được giáo dục kém cỏi. Xin đừng nhận xét xấu về phép tắc hoặc sự giáo dục của những người đã nuôi nấng em. Lỗi lầm là hoàn toàn do em gây ra. Xin bà hãy tin rằng dù có nói bao nhiêu lời biện hộ, em vẫn e ngại khi thông báo cho Đại tá Campbell về tin này”.
Emma lại nói:
-       Cô gái tội nghiệp! thế thì em nghĩ cô ấy rất yêu Frank. Chỉ là do tình yêu mà cô ấy bị dẫn dắt đến chỗ đính ước. Tình yêu hẳn đã làm lu mờ phán xét của cô .
-       Vâng, chị tin cô ấy yêu thương sâu đậm.
Emma thở dài:
-       Em e rằng mình đã thường làm cho cô ấy không được vui.
-       Em yêu quý, về phần em chỉ là do vô tình thôi. Nhưng có lẽ cô ấy phần nào nghĩ thế, khi nói bóng gió đến những chuyện hiểu lầm mà Frank đã ám chỉ lúc trước . Cô ấy nói hậu quả tất nhiên của hành động đó là tự cảm thấy mình không đúng lý. Ý thức của việc làm sai trái đã khiến cho cô ấy cứ khắc khoải, đến mức Frank không thể chịu nổi. Cô ấy nói “Em đã không xét đến tâm tính và tinh thần của anh ấy – tinh thần sảng khoái, vui vẻ, thích vui đùa – luôn khiến cho em lấy làm mê mẩn như những ngày đầu". Rồi cô ấy nói đến em và về lòng tử tế của em đã thể hiện trong khi cô đau yếu, và nhờ chị chuyển lời cám ơn em khi có dịp, nói là cô ấy không thể nào cảm ơn em cho đủ đối với những lời chúc và những việc em giúp đỡ. Cô ấy biết rõ rằng em chưa bao giờ được ghi ơn một  cách đúng mức.
Emma nói một cách nghiêm trang:
-       Cô ấy đáng được hưởng hạnh phúc cho dù có một ít khuyết điểm trong ý thức của mình. Nếu em không biết bây giờ cô ấy được hạnh phúc thì em không thể nhận lời cảm ơn, bởi vì, chị Weston ạ, giá như kể ra được những chuyện xấu và tốt em đã làm cho cô Fairfax!
Rồi Emma trấn tĩnh lại, vui vẻ nói:
-       Nhưng ta nên quên mọi chuyện ấy đi. Chị đã tốt bụng mà kể cho em nghe những điều thú vị ấy, cho thấy cô ấy là người rất tốt, em tin thế. Em mong cô ấy được hạnh phúc nhiều. Điều hợp lý là anh ấy có điều kiện vật chất, còn cô ấy có mọi phẩm giá.
Lời kết luận khiến cho chị Weston không thể giữ im lặng. Chị nghĩ tốt về Frank theo mọi khía cạnh, và, hơn thế nữa, chị rất thương mến anh. Vì thế, chị sôi nổi biện luận cho anh. Chị bàn nhiều về những nguyên nhân và cũng nói nhiều về tình thương mến của mình. Chị mê mải thuyết phục Emma rồi lan man đến Brunswick Square hoặc Donwell, đến nỗi Emma không thể lắng tai theo dõi. Khi chị Weston kết thúc bằng câu "Chúng ta chưa nói đến bức thư mà vợ chồng chị đang sốt ruột trông đợi, nhưng chị nghĩ sẽ chóng nhận  được”, chị phải ngưng lại chờ Emma trả lời, nhưng Emma chỉ trả lời vẩn vơ trước khi nhớ ra đấy là bức thư nào.
Khi giã từ, chị Weston hỏi:
-       Emma của chị, em vẫn khoẻ chứ?
-       À , hoàn toàn khOẺ, em lúc nào cũng khoẻ, chị biết mà, chị nhớ kể cho em nghe về bức thư càng sớm càng tốt .
Câu chuyện của chị Weston làm cho Emma quý trọng và thông cảm cô Fairfax thêm, và nghĩ mình trước đây đã thiếu công tâm. Emma lấy làm tiếc đã không tìm cách thân quen với Jane hơn, và xấu hổ vì đã có đôi lần đố kỵ với Jane. Nếu cô nghe theo những lời khuyên của anh Knightley là nên quan tâm đến cô Fairfax, nếu cô chọn Jane thay vì Harriet Smith làm người bâu bạn thì hẳn bây giờ cô đã không phải chịu đau xót. Một người có những yếu tố tốt về dòng dõi, năng khiếu và nền giáo dục, còn người kia có gì? Ngay cả nếu cô và Jane không bao giờ là bạn thân thiết với nhau, nếu cô không bao giờ được biết về chuyện quan trọng được giữ kín ấy, nhưng nếu hiểu rõ Jane thì cô hẳn đã không có những mối nghi ngờ đáng ghét về tình yêu bất chính với anh Dixon. Không những đã tạo dựng và vương vấn một cách điên rồ, cô còn phát tán ý tưởng ấy khiến cho Jane phải đau khổ do tính nhạy cảm, chỉ vì Frank Churchill nhẹ dạ hoặc khinh suất. Trong số những người gây đau khổ cho Jane, Emma e rằng mình là người tệ hại nhất. Cô hẳn đã trở thành một kẻ thù truyền kiếp. Mỗi khi ba người đi chung với nhau, cô cứ làm xáo trộn sự an bình của Jane Fairfax, và có lẽ ở Box Hill, cô đã khiến cho Jane Fairfax đau khổ đến mức không thể chịu đựng được nữa .
Buổi tối ở Hartfield kéo dài trong u uẩn. Thời tiết còn làm cho bầu không khí nặng nề hơn. Một cơn mưa giông có thể bắt đầu, nhìn ra quang cảnh tháng bảy chỉ có cây cối đang bị vùi dập trong trận gió.
Thời tiết ảnh hưởng đến ông Woodhouse, và ông chỉ được thoải mái phần nào nhờ sự chăm sóc tận tâm của cô con gái, với nỗ lực mà trước đây cô chưa từng phải khó nhọc đến thế. Cô hồi tưởng buổi tối đầu tiên chỉ có hai bố con ngồi đối diện, sau hôn lễ của chị West6on, rồi lúc ấy anh Knightley đi đến, giúp xoá tan u buồn. Hỡi ôi! Bây giờ có lẽ Hartfield không còn đủ sức hấp dẫn những chuyến thăm viếng như thế nữa. Ban đầu, cô đã sai lầm khi nghĩ đến một mùa đông cô quạnh, nhưng rốt cuộc không có người nào xa lánh gia đình cô, không có niềm vui nào bị mất. Nhưng cô e  bây giờ đã có dấu hiệu báo trước đúng sự thật. Viễn cảnh phơi bày trước mắt cô là mối đe doạ hẳn hoi mà cô không thể bỏ qua – viễn cảnh hoàn toàn đen tối. Nó có thể xảy ra trong số bằng hữu của cô , Hartfield có thể bị bỏ phế.
Đứa trẻ sinh ra ở Randalls sẽ chiếm hết tình thương của họ và không còn gì cho cô, cả tâm tư và thời gian của chị Weston sẽ bận bịu cho đứa trẻ ấy. Gia đình cô sẽ mất chị, và có lẽ mất cả chồng chị nữa. Frank Churchill sẽ không quay lại với gia đình cô nữa, còn cô Fairfax sẽ không thuộc về Highbury nữa. Họ sẽ cưới nhau rồi ổn định cuộc sống ở Enscombe hoặc gần Enscombe. Những gì tốt đẹp sẽ ra đi, và nếu trong số mất mát có thêm sự mất mát Donwell thì còn lại gì? Anh Knightley sẽ không còn đi đến đây tìm sự thoải mái vào buổi tối! không còn muốn đi bộ vào bất cứ giờ giấc nào như thể sẵn sang hoán đổi nhà anh cho nhà gia đình cô! Làm thế nào chịu đựng được ? Nếu vì Harriet mà gia đình cô mất anh, nếu anh chọn Harriet làm người thân thiết nhất, người bạn, người vợ , thì tất cả chỉ do cô gây nên.
Khi đã đến nông nỗi này, cô nhất quyết sẽ nâng cao hạnh kiểm cô mình, với hy vọng là cho dù mỗi mùa đông sắp tới đều kém vui hơn lúc trước, cô sẽ trở nên đúng lý hơn, biết về mình rõ hơn, và giúp cho cô bớt tiếc nuối khi mỗi mùa đông đi qua.

Chương 13
Thời tiết tiếp tục xấu suốt buổi sáng hôm sau. Cùng nỗi cô đơn, cùng nỗi u uẩn dường như ngự trị Hartfield. Nhưng đến buổi xế trưa, trời trong sáng, mây mù tan đi, mặt trời xuất hiện, mùa hè đã trở lại. Với thời tiết này, tinh thần Emma trở nên phấn khởi hơn, và cô muốn đi ra ngoài càng sớm càng tốt. Chưa bao giờ cô nhận thấy mọi vật – quang cảnh, mùi hương cùng thiên nhiên tĩnh lặng, ấm áp và sáng sủa sau cơn giông – hấp dẫn đến thế. Cô yêu thích sự yên bình do thiên nhiên mang lại, và ít lâu sau bữa ăn, khi ông Perry đến chơi với cha cô trong một tiếng đồng hồ, cô vội vã bước ra ngoài khu vườn. Nơi đây, với tinh thần phấn chấn và tư tưởng được nhẹ nhõm, cô đi quanh quẩn ít vòng, rồi nhìn thấy anh Knightley đi qua cánh cổng khu vườn, tiến về phía cô.
Đấy là cử chỉ thân tình đầu tiên của anh sau khi trở về từ London. Cô đã nghĩ đến anh, cách xa gần một trăm cây số. Lúc này, cô chỉ kịp có thời giờ để ổn định tư tưởng. Cô phải tỏ ra bình thản. Trong vòng nửa phút, hai người đứng bên nhau. Các câu chào hỏi đều nhỏ nhẹ và ngượng nghịu. Cô hỏi thăm về những người quen biết của hai người, họ đều mạnh khoẻ. Anh từ giã họ khi nào? Chỉ mới sáng nay. Hẳn anh đã đi trong cơn mưa. Vâng. Cô thấy anh muốn cùng đi dạo với cô . Cô nghĩ “Anh đã nhìn vào phòng ăn và thấy không ai cần đến anh nên mới đi ra ngoài”. Cô nghĩ thái độ anh và ngôn từ anh không được vui. Cô đoán lý do là vì anh đã trình bày những dự định với người em và không được đáp ứng thoả đáng.
Họ đi bên nhau. Anh giữ im lặng. Cô nghĩ anh đang nhìn cô, cố quan sát cả gương mặt cô mà cô không cho anh nhìn rõ. Cô cảm thấy khổ sở thêm vì ý nghĩ này. Có lẽ anh muốn nói với cô về tình yêu của anh dành cho Harriet, có lẽ anh muốn tìm dấu hiệu khích lệ để bắt đầu. Cô không có lòng dạ nào mà mào đầu câu chuyện như thế. Anh phải tự nói ra. Tuy thế, cô không thể chịu đựng nổi bầu không khí im lặng. Đối với anh, như thế là không bình thường chút nào.
Cô suy nghĩ rồi quyết định , và cố nở nụ cười, cô bắt đầu:
-       Bây giờ anh về đây, hẳn anh đã nghe một tin khiến cho anh ngạc nhiên.
Anh nhìn cô rồi nhỏ nhẹ:
-       Thế à? Tin gì thế?
-       À, tin tốt lành nhất thế gian – một hôn lễ.
Sau khi chờ một chút để biết chắc cô không nói gì thêm, anh đáp:
-       Nếu em có ý nói về cô Fairfax và Frank Churchill thì anh đã nghe rồi.
Má ửng hồng vì nghĩ anh hẳn đã ghé thăm nhà bà Goddard trên đường đến đây, cô thốt lên:
-       Làm thế nào anh nghe được ?
-       Sáng nay ông Weston có nói ngắn gọn về những gì đã xảy ra.
Emma cảm thấy nhẹ nhõm và bình tĩnh nói thêm:
-       Có lẽ anh không lấy làm ngạc nhiên như người khác, vì anh đã đoán ra từ trước. Em vẫn chưa quên có lần anh cảnh báo với em. Ước gì em chú ý lắng nghe, nhưng – giọng cô trùng xuống kèm tiếng thở dài – hình như em đã mù quáng.
Trong một khoảnh khắc, cả hai đều không nói gì. Rồi cô thấy cánh tay mình được kéo về phía anh, được ép lên lồng ngực anh, và nghe anh nói với giọng truyền cảm, nhẹ nhàng :
-       Thời gian, Emma thân yêu, thời gian sẽ làm lành vết thương . ý thức ưu tú của em…mối quan tâm đối với bố em…anh biết em sẽ không cho phép mình…
Cánh tay của cô được ép chặt thêm. Anh tiếp với giọng ngập ngừng và khẽ khàng:
-       Cảm nghĩ về tình thân hữu nồng ấm…Nỗi phẫn nộ… Tên vô lại đáng phỉ nhổ!
Rồi với giọng vững chắc hơn, anh kết luận:
-       Chẳng bao lâu anh ấy sẽ đi. Chẳng bao lâu họ sẽ ổn định ở Yorkshire. Anh lấy làm tiếc cho cô ấy. Cô xứng đáng có số phận tốt đẹp hơn.
Emma hiểu anh. Ngay khi vừa dịnh thần sau phút phấn khích vì lòng quan tâm của anh, cô đáp:
-       Anh rất tử tế, nhưng anh đã nhầm, và em phải nói cho anh rõ. Em không cần đến lòng cảm thương như thế. Em đã mù quáng về những gì đang xảy ra, rồi em hành xử theo cách thức khiến cho em phải xấu hổ mãi. Em đã ngốc nghếcfh mà nói và làm những việc vốn dựa trên những ức đoán khó ưa, nhưng em không có lý do nào khác để lấy làm tiếc mình không được biết bí mật ấy sớm hơn.
Anh nhìn cô sôi nổi thốt lên:
-       Emma! Có thật thế không ? – nhưng anh trấn tĩnh lại – không, không, anh hiểu em…hãy thứ lỗi cho anh…anh vui vì thấy em nói ra nhiều. Anh ấy không đáng cho em tiếc. Anh mong chẳng bao lâu em sẽ thấy rõ điều này. May là tình cảm của em đã không vương vấn xa hơn! Anh phải nhìn nhận là, từ cử chỉ của em, anh không bao giờ biết được chính xác em nghĩ gì. Anh chỉ nhận ra là em mến thích – lòng mến thích mà anh ấy không bao giờ xứng đáng. Anh ta thể hiện nỗi ô nhục dưới danh nghĩa của đàn ông. Và liệu anh ta có được tưởng thưởng với cô gái hiền hậu ấy không? Jane, Jane, cô ấy rồi sẽ khổ.
Emma cố tỏ ra vui vẻ, nhưng thật sự hoang mang:
-       Anh Knightley, em đang lâm vào tình thế vô cùng kỳ lạ. Em không thể để cho anh nhầm lẫn mãi. Có lẽ vì thái độ của em tạo ra cảm nghĩ ấy, em có nhiều lý do để lấy làm xấu hổ mà xác nhận rằng em chưa bao giờ có lòng mến thích người mà chúng ta đang nói đến, tuy nhiên phụ nữ đang yêu vẫn có thể chối bỏ. Nhưng em không bao giờ làm thế.
Anh im lặng lắng nghe. Cô muốn anh nói gì đấy , nhưng anh vẫn im lặng. Cô đoán mình phải giải thích thêm trước khi được anh dung thứ, nhưng cô khó mà hạ mình xuống thấp thêm dưới mắt anh. Tuy nhiên, cô nói tiếp :
-       Em không có gì bào chữa cho hạnh kiểm của mình . Em bị cuốn hút vì những cử chỉ săn đón của anh ấy ,và lại tỏvẻ hài lòng. Có thể đây là một câu chuyện xưa cũ – một trường hợp thông thường – hàng trăm cô gái khác trước em có lẽ là thế, nhưng đấy không phải là lý do để bào chữa. Nhiều tình huống tạo ra sự thu hút. Anh ấy là con trai của ông Weston, lúc nào em cũng thấy anh ấy dễ mến, và tóm lại – cô thở dài – để em kể ra những nguyên nhân cuối cùng hội tụ ở đây, tính phù phiếm của em được thổi phồng và em chấp nhận cử chỉ săn đón của anh ấy. Tuy nhiên sau đấy – thật ra là một thời gian sau – em không nhận ra ý nghĩa gì trong những việc này. Em cứ ngỡ đấy là một thói quen, một trò chơi khăm, mà không có gì nghiêm túc về phần em. Anh ấy tạo ảnh hưởng đến em, nhưng em không sao cả. Em chưa bao giờ yêu anh ấy. Và bây giờ em có thể hiểu ra hành vi của anh ấy. Anh ấy không bao giờ mong em yêu anh ấy. Đó chỉ là tấm bình phong để che giấu tình yêu thực sự với một người khác. Anh ấy có chủ đích tung hỏa mù làm cho mọi người mù quáng về anh ấy, và không ai dễ bị ảnh hưởng vì mù quáng bằng em. Nhưng thật sự em không mù quáng, đấy là vận may cho em, ý em nói là em không bị anh ấy làm hại.
Đến đây cô mong được nghe câu trả lời – chỉ vài tiếng thôi – nói rằng hạnh kiểm của cô ít nhât không phải là khó hiểu. Nhưng anh vẫn im lặng, và theo như cô có thể nhận thấy, anh đang chìm vào suy tư.
Cuối cùng với giọng như thường ngày, anh nói:
-        Anh chưa bao giờ nghĩ tốt về Frank Churchill. Tuy nhiên, anh có thể thấy rằng mình đã đánh giá thấp anh ấy. Mối quan hệ giữa anh và anh ấy chỉ là hời hợt. Thậm chí nếu anh đã không đánh giá thấp, anh ấy vẫn có thể là người tốt. Với một phụ nữ như thế, anh ấy có cơ may.anh không có động lực gì mà mong điều xấu xa cho anh ấy. Ngược lại, vì Jane mà anh chúc anh ấy được mọi điều tốt lành, do lẽ hạnh phúc của cô ấy sẽ tuỳ thuộc vào tính tình và lối cư xử tốt của anh ấy.
Emma nói:
-       Em tin chắc họ sẽ hạnh phúc bên nhau. Em tin họ thật sự yêu nhau.
Anh Knightley trả lời:
-       Anh ấy là người đàn ông may mắn nhất. Tuổi còn trẻ như thế - mới hai mươi ba – vào giai đoạn mà nếu đàn ông chọn vợ, họ thường chọn lầm lạc. Ở tuổi hai mươi ba mà được một cô vợ đáng quý như thế!
-       Anh nói như thể anh ghen tị với anh ấy.
-       Đúng là anh ghen tị, Emma ạ. Theo một khía cạnh, anh ấy là mục tiêu cho anh ghen tị.
Emma không thể nói gì hơn. Hai người dường như gần đi đến việc đề cập đến Harriet. Emma có ngay ý nghĩ là tránh nói về việc này nếu được. Cô định nói về việc khác hẳn, bọn trẻ ở Brunswick Square, nhưng anh Knightley nói trước khiến cô ngạc nhiên:
-       Em không muốn hỏi anh khía cạnh mà anh ghen tị là gì. Anh thấy em nhất quyết không tỏ ra tò mò. Em thì khôn ngoan, nhưng anh không thể khôn ngoan được. Emma này, anh phải nói  cho em điều mà em không hỏi, dù cho anh mong ta đừng nói đến.
Cô sốt sắng đáp:
-        Thế thì, đừng nói, đừng nói gì cả. Anh cứ thong thả, ngẫm nghĩ, đừng bận tâm.
-       Cảm ơn em.
Anh trùng giọng xuống vì xấu hổ, và không nói lời gì thêm.
Emma không nỡ nhin thấy anh đau khổ. Anh đang muốn tâm sự với cô – có lẽ để hỏi ý kiến cô – dù có ra sao, cô nên lắng nghe. Cô có thể giúp anh thêm quyết đoán hoặc chấp nhận sự kiện, để anh không còn phải lưỡng lự vốn không hay cho đầu óc của anh như thế.
Họ đã đi gần đến nhà.
Anh hỏi:
-       Anh nghĩ em muốn vào nhà, phải không?
Vì giọng nói u buồn của anh, Emma đáp khá cả quyết:
-       Không, em muốn đi thêm một vòng. Ông Perry vẫn chưa ra về.
Rồi sau khi đi vài bước, cô thêm:
-       Anh Knightley ạ, em đã bất lịch sự ngắt lời anh, và em e đã làm anh buồn. Nhưng nếu anh muốn nói một cách cởi mở như là một người bạn hoặc hỏi ý kiến em về bất cứ việc gì mà anh dự định làm, thì với tư cách một người bạn, xin anh cứ tự nhiên. Em sẽ lắng nghe bất kỳ chuyện gì. Em sẽ nói cho anh biết đích xác em nghĩ gì.
Anh Knightley lặp lại: 
-       Như là một người bạn! Emma ạ, cái mà anh sợ là một câu nói – Không, anh không có ước muốn nào – Nếu ở lại thì được… tại sao anh phải ngại? Anh đã cởi mở nhiều nên không còn gì giấu giếm nữa. Emma ạ, anh chấp nhận lời mời của em. Dù lời mời này khá lạ lùng, anh chấp nhận, trên cương vị là một người bạn của em. Thế thì, hãy cho anh biết, anh có cơ may nào được thoả nguyện không?
Anh dừng lại với vẻ bồn chồn trong câu hỏi, và ánh mắt anh làm cô xúc động mạnh. Anh nói:
-       Emma thân yêu, vì em luôn là thân yêu nhất đối với anh, dù cho thời khắc chuyện trò này có kết thúc như thế nào, Emma yêu quý nhất của anh, hãy cho anh biết ngay. Cứ thẳng thắn từ chối nếu đấy là lời em muốn nói.
Cô không thể thốt ra lời nào.
Anh thốt lên với vẻ sinh động:
-        Em im lặng bằng, hoàn toàn im lặng! anh không muốn nói thêm nữa.
Emma cảm thấy hầu như chìm ngập trong nỗi xúc động. Nỗi e sợ bị đánh thức từ giấc mơ hạnh phúc nhất có lẽ là cảm giác nổi bật nhất.
Với giọng chân thành, có chủ định và hiền hoà cộng thêm ý muốn thuyết phục, anh tiếp:
-       Emma, anh không thể ăn nói trôi chảy. Giá như anh yêu em ít hơn, anh có thể nói nhiều hơn. Nhưng em đã hiểu con người anh. Em luôn nghe anh nói điều chân thật. Anh đã trách móc em, đã chỉ bảo em, và em đã chịu đựng trong khi không một thiếu nữ nào trong cả nước Anh chịu đựng được. Emma yêu mến, hãy chịu đựng những gì mà anh nói cho em nghe bây giờ, như em vẫn chịu đựng xưa nay. Có lẽ cách thức này không đáng cho em phải chịu đựng nhiều. Có trời làm chứng, anh là một người biết yêu nhưng yêu hờ hững. Nhưng em hiểu con người anh. Vâng đúng thế, em hiểu tâm tư anh, và sẽ đền đáp nếu có thể được. Vào lúc này, anh chỉ muốn nghe, một lần muốn nghe em nói.
Trong khi anh nói, tâm tư Emma vô cùng bấn loạn. Với những ý nghĩ tuyệt vời lướt nhanh qua đầu óc, cô vẫn có thể nắm bắt toàn bộ ý nghĩa mà không mất một chữ nào. Cô nhận ra những vọng tưởng của Harriet là hoàn toàn không có cơ sở. Đấy là một nhầm lẫn, một ảo tưởng – hoàn toàn là ảo tưởng như ảo tưởng của chính cô. Hoá ra Harriet không là gì cả dưới mắt anh, Harriet chỉ đơn thuần là Harriet. Những gì cô nói về Harriet chỉ được xem là cảm nghĩ của riêng cô. Những khi cô tỏ ra lo âu, nghi hoặc, lưỡng lự, can ngăn – tất cả đều được xem là chính cô muốn can ngăn. Không những có lúc tạo nên cảm nghĩ như thế khiến cho cô cực kỳ mãn nguyện, mà còn có lúc vui vì đã nhận ra bí mật của Harriet để rồi nhất quyết phải đưa bí mật ra công khai. Đấy là tất cả những gì cô có thể làm cho người bạn tội nghiệp của mình. Emma không có anh hùng tính để dẫn dụ anh chuyển tình yêu từ cô sang Harriet vốn có vị thế thấp hơn cô. Cô cũng không đến nỗi cao thượng mà từ chối tình anh chỉ vì anh không thể cưới cả hai. Cô nghĩ về Harriet với đau xót và hối hận, ý khoáng đạt trong đầu cô không hoá điên hoá dại hầu chối bỏ những gì đúng lý. Cô đã dẫn dắt người bạn mình đến chỗ lầm đường lạc lối và cô có thể bị phiền trách mãi, nhưng phán xét của cô cũng mạnh ngang bằng cảm nghĩ và cũng mạnh như tự bao giờ khi bài xích mối quan hệ giữa Harriet và anh là không cân xứng và hạ thấp anh. Con đường cô chọn lựa là rõ ràng tuy không phải bằng phẳng.
Thế thì, cô phải nói ra, sau khi đã được van nài. Cô phải nói gì đây ? Đương nhiên là nói những gì cần nói. Người thiếu nữ tôn quý luôn là thế. Cô nói đủ để cho thấy không nên thất vọng, và để tự anh nói thêm. Có lẽ sự thay đổi là khá đột ngột, cô đã đề nghị đi dạo thêm một vòng, cô đã tiếp nối câu chuyện mà mình vừa chấm dứt – có thể là khá lạ thường! cô cảm thấy mình thiếu nhất quán, nhưng anh đã nhẫn nại bỏ qua mà không đòi hỏi giải thích thêm.
Ít khi, rất ít khi, toàn  bộ sự thật là do con người thổ lộ, lúc nào cũng có một ít che  giấu hoặc một ít nhầm lẫn, nhưng ở đây tuy hạnh kiểm là sai lầm nhưng cảm nghĩ thì đúng đắn. Anh Knightley không thể bắt cô trải rộng cõi lòng ra thêm, hoặc phải mở con tim thêm để đón nhận tình anh.
Thật ra, anh đã không mường tượng được ảnh hưởng của mình. Anh đã đi tìm cô trong khu vườn mà không có ý định dùng ảnh hưởng đó. Anh đã đến vì lo lắng muốn biết cô chịu đựng ra sao về tin hôn ước của Frank Churchill mà không nghĩ đến bản thân, không hề nghĩ như thế, mà chỉ muốn an ủi hoặc khuyên lơn cô nếu cô cho phép anh cởi mở. phần còn lại là do bộc phát trogn khoảnh khắc từ những gì anh đã nghe. Việc cô xác nhận hoàn toàn hờ hững với Frank Churchill đã cho anh tia hy vọng là, với thời gian, anh có thể chiếm được tình yêu của cô. Nhưng hiện tại thì chưa, anh chỉ phấn khởi được nghe cô nói cô không cấm đoán anh chinh phục cô. Những tia hy vọng dần dà được mở ra thật là mê thích. Anh đã chiếm được tình cô vì đã được phép! Trong vòng nửa giờ, tâm tư anh chuyển biến từ buồn thảm đến một điều gì đấy như là hạnh phúc mà anh không biết gọi bằng từ nào khác.
Sự thay đổi trong tâm tư của cô cũng thế. Nửa tiếng đồng hồ đầu cho thấy rõ cô được yêu, được miễn trách về sự kém hiểu biết, ghen tị hoặc thiếu tin tưởng. Về phần anh, đã có thời gian dài ghen tức. Anh đã yêu Emma và cùng lúc ghen tức với Frank Churchill – cả hai tâm tư có lẽ đều giúp anh hiểu rõ chính mình. Chính vì ghen tức với Frank Churchill mà anh đã bỏ đi khỏi nơi đây. Chuyến đi Box Hill đã khiến anh muốn xa lánh. Anh không muốn nhìn thấy những sự săn đón mà cô cho phép và khích lệ. Anh đã ra đi để học cách hững hờ.
Nhưng anh đã đi đến nhầm chỗ. Không khí trong gia đình em trai của anh quá ấm cúng, phụ nữ quá dễ mến, Isabell quá giống Emma – chỉ khác vì có những tật xấu hiển hiện khiến Emma tỏ ra sáng chói trong mắt anh. Tuy nhiên, anh tiếp tục lưu lại từ ngay này qua ngày khác , cho đến sáng nay anh nhận được lá thư kẻ về chuyện của  Jane Fairfax. Lúc ấy anh cảm thấy vui – không phải, anh cảm thấy đúng lý mà vui – vì chưa bao giờ tin Frank Churchill xứng đáng với Emma. Anh lo lắng sâu sắc cho cô đến nỗi không muốn ở lại một giây phút nào nữa. Anh đã cưỡi ngựa trong cơn mưa rồi đi đến đây để xem làm thế nào con người dịu hiền này – đã không sai lầm dù sau bao lầm lỗi – chịu đựng với chuyện hôn ước kia.
Anh đã thấy cô bị giao động và u buồn. Frank Churchill là kẻ không ra gì. Anh đã nghe cô nói cô chưa hề yêu Frank. Khi hai người bước về nhà, cô vẫn là Emma của anh, trong vòng tay anh và trong ngôn từ. Nếu còn có thể nghĩ đến Frank Churchill lúc ấy, thì anh hẳn xem anh chàng là kẻ được việc.

Chương 14
Quả là một sự khác biệt về tâm tư khi cô bước vào nhqà so với khi đi ra! Lúc ấy, cô chỉ dám mong bớt khổ sở một ít. Bây giờ cô cảm thấy kích động vì hạnh phúc, và cô tin còn hạnh phúc hơn khi hết kích động.
Họ ngồi xuống để dùng trà – cũng với những người này quanh bàn trà này như đã bao lâu nay! Và cũng đã bao lần đôi mắt cô nhìn ra cùng một góc khu vườn, quan sát cùng cảnh đẹp trong ánh mặt trời! nhưng chưa lần nào với tinh thần như thế này, chưa lần nào giống như thế này. phải cố gắng lắm đầu óc cô mới có thể tập trung để làm công việc của một cô chủ đối với ngôi nhà, hoặc thậm chí công việc của một đứa con gái đối với ông bố.
Ông Woodhouse tội nghiệp không hề biết anh chàng mà ông niềm nở tiếp đãi đang có âm mưu gì chống lại ông, nên ông vẫn tỏ ra lo lắng anh chàng có thể bị cảm lạnh vì cưỡi ngựa dưới mưa. Nếu thấy rõ con tim của anh chàng thì hẳn ông sẽ không màng đến lá phổi của anh. Nhưng ông vẫn không mường tượng ra chuyện tệ hại về sau, vì ông không phát hiện gì từ ánh mắt hoặc cử chỉ của hai người trẻ tuổi. Ông nhắc lại cho họ một cách thoải mái những thông tin ông nhận được từ thầy thuốc Perry, tiếp tục nói với  vẻ tự tin mà không hề biết hai người trẻ có thể trả lời ra sao.
Trong khi anh còn ngồi với hai bố con thì cơn kích động của Emma vẫn tiếp tục, nhưng khi anh ra về thì cô mới cảm thấy được bình an đôi chút trong tâm hồn. Qua một đêm mất ngủ vì những diễn tiến trong ngày, cô xem xét một đôi điều khiến cho cô nghĩ niềm hạnh phúc của mình có vết vẩn gợn: ông bố và Harriet. Cô nghĩ đến bổn phận của mình đối với hai người, vấn đề là làm thế nào giúp cho họ sống được thoải mái. Về ông bố, chẳng bao lâu cô đã có lời giải. Cô không rõ anh Knightley sẽ nói gì, nhưng sau khi xét lòng mình cô quyết  chí không bao giờ lìa xa ông bố. Cô đã khóc vì thấy mình có lỗi với ý nghĩ này. Ngày nào mà ông còn sống thì hai người chỉ hứa hôn. Cô tự mãn cho rằng sau khi đã biết chắc anh không mất cô, anh sẽ dễ chấp nhận việc hứa hôn.
Làm thế nào giúp đỡ Harriet là câu hỏi khó khăn hơn. Làm thế nào giúp cô bé bớt đau khổ, làmthế nào chuộc lỗi với cô bé, làm thế nào để cả hai không phải là kẻ thù của nhau? Emma vô cùng dằn vặt khi nhớ lại những phiền trách và khổ sở quanh chuyện này. Cô chỉ có thể quyết định tránh gặp mặt Harriet, khi cần thì chỉ biên thư, và cho biết lúc này cô không thể tiếp cô bé ở Highbury. Emma còn có một ý đồ khác, cô be 'có thể nhận lời mời đi đến Brunswick Square. Isabella đã tỏ ra mến Harriet, và vài tuần sống ở London có thể giúp cho cô bé được vui. Emma cho là tâm tính của cô bé sẽ giúp cô bé vui với khung cảnh mới, với những đường phố, những cửa hàng, và bọn trẻ. Dù sao chăng nữa, đấy là chứng cứ cho thấy Emma quan tâm và tử tế với cô bé. Việc này cũng giúp cách ly khỏi hiện tại, tránh không khí tồi tệ khi hai người gặp lại nhau.
Cô dậy sớm, viết một lá thư cho Harriet. Cô nghiêm túc và buồn bã khi làm việc này đến nỗi cảm thấy nhẹ nhõm được gặp lại anh Knightley, đã đi bộ đến Hartfield để dùng bữa sáng. Cô bỏ quên ông bố trong nửa tiếng để tiếp anh, để sống lại trong niềm hạnh phúc của ngày hôm qua.
Anh ra về chưa lâu, chưa đủ lâu để cô nghĩ đến người khác, thì một lá thư được mang đến từ Randalls – một lá thư rất dầy. Cô đoán lá thư viết gì và thấy không cần phải đọc. Bây giờ cô rất khoan dung với Frank Churchill, không cần lời giải thích mà chỉ muốn tập trung tinh thần cho chính mình. Cô không thể thông cảm với bất cứ điều gì anh ta viết. Nhưng vẫn nên xem qua. Cô mở phong bì. Đúng như thế : một tờ thiếp của chị Weston viết co cô, kèm theo đấy là lá thư Frank viết cho chị.
Emma yêu thương, chị lấy làm vui chuyển cho em lá thư kèm theo đây. Chị biết em sẽ hành động công tâm, và tin chăc sẽ có kết cuộc vui. Chị nghĩ  chúng ta sẽ không bao giờ bất đồng ý kiến nữa về người viết, nhưng chị không muốn mào đầu dài dòng. Hai vợ chồng chị vẫn khoẻ. Lá thư này giúp giải toả mọi lo lắng của chị mấy lúc gần đây. Ngày thứ ba chị thấy em không được khoẻ do thời tiết buổi sáng ấy không được tốt, và dù em không bao giờ bị ảnh hưởng bởi thời tiết, chị cho là mọi người đều cảm thấy khó ở vì gió bấc. Chiều thứ ba và sáng hôm qua lúc có mưa giông, chị rất lo cho bố em, nhưng tối qua chị an tâm khi nghe ông Perry nói bố em vẫn khoẻ.
                                                                                                Chị của em, A.W.
[Gửi bà Weston]
Windsor, tháng bảy
Thưa bà,
Nếu ngày hôm qua tôi nói không hết lời thì hẳn bà trông đợi lá thư này, nhưng dù bà có trông chờ hay không, tôi tin bà sẽ đọc thư tôi với lòng vô tư và khoan dung.
Bà đã rất tốt bụng, và tôi sẽ cần đến tất cả lòng nhân hậu của bà mà bỏ qua cho ít lỗi về hạnh kiểm của tôi trong quá khứ. Tôi đã từng được tha thứ bởi người có lýdo phẫn nộ với tôi nhiều hơn. Tôi thu hết can đảm khi viết thư này. Người giầu thì cảm thấy khó mà khiêm tốn. Hai lần tôi đã từng xin được tha thứ, thế nên tôi có thể quá tự tin mà cầu xin lòng lượng thứ từ bà và từ những người thân quen của bà vốn có lý do để trách móc tôi.
Mọi người hẳn muốn biết tình cảnh của tôi khi lần đầu đến Randalls, mọi người hẳn cho là tôi mang một bí mật phải che đậy cho dù phải làm điều tệ hại. Đấy là sự thật. Còn về việc có nên tự đưa mình vào hoàn cảnh cần phải giấu giếm bí mật thì là một câu hỏi khác mà tôi không muốn bàn ở đây. Tôi nghĩ là nên. Tôi không dám nói chuyện cởi mở với cô ấy. Nhiều người biết rõ những khó khăn của tôi ở Enscombe nên không cần thuật lại. Trước khi chúng tôi chia tay ở Weymouth, tôi đã may mắn chiếm được tình cảm của cô ấy, xui khiến cho một người con gái với tư cách chính trực chấp nhận hôn ước bí mật. Nếu cô ấy từ chối, tôi hẳn đã nổi cơn điên. Nhưng hẳn mọi người sẽ hỏi: anh có kỳ vọng gì khi làm chuyện này? Anh trông mong điều gì? Bất kỳ điều gì, mọi điều: thời gian, cơ may, hoàn cảnh, kết quả chầm chậm, bộc phát bất ngờ, sự bền chí và chán nản, sức khoẻ và bệnh tật. Trước mắt tôi là tất cả điều khả dĩ tốt lành. Tôi đã có ân phước đầu tiên khi cô ấy hứa sẽ chung thuỷ với tôi và biên thư cho tôi.
Nếu bà cần hỏi tôi giải thích thêm thì tôi rất sẵn lòng với tư cách là con trai của chồng bà, với lợi thế do thừa hưởng tính khí của bố tôi là luôn hy vọng cho điều tốt lành mà dù được thừa kế nhà cửa hoặc đất đai vẫn không bằng. Thế thì, xin hãy mường tượng ra tôi dưới những tình huống như thế khi mới đến Randalls. Và ở đây tôi biết mình đã sai trái vì đáng lẽ phải đến sớm hơn. Bà hẳn nhớ lại rằng tôi chỉ đến khi cô Fairfax đã về Highbury. Vì bà là người bị xem thường, hẳn bà sẽ thứ lỗI cho tôi ngay, nhưng tôi phải tranh thủ lòng thông cảm của bố tôi, bằng cách nhắc ông rằng chừng nào mà tôi vắng mặt trong ngôi nhà ông ấy thì chừng đó tôi vẫn chưa được quen biết bà. Tôi mong hành vi của tôi trong hai tuần vui vẻ sống với bà không gây ra sự khiển trách nào, ngoại trừ ở một điểm. Và bây giờ tôi đi đến điểm chính, điểm quan trọng duy nhất trong hạnh kiểm của tôi khiến cho tôi bứt rứt và đòi hỏi giải thích.
Với niềm kính trọng cao nhất và với tình thân hữu nồng nàn nhất mà tôi nói đến cô Woodhouse, có lẽ bố tôi nghĩ tôi nên thêm: với nỗi nhục nhã sâu sắc nhất. Hôm qua ông ấy có ít lời bầy tỏ ý kiến của ông, và tôi nhìn nhận mình đáng chịu vài khiển trách. Tôi nghĩ cách tôi đối xử với cô Woodhouse phải bị khiển trách hơn nữa. Nhằm che giấu chuyện bí mật, tôi đã cố tình tạo ra một mối quan hệ thân thiết. Tôi không thể chối đã xem cô Woodhouse là đối tượng bề ngoài của mình, nhưng xin bà tin rằng nếu tôi cho là cô ấy không lãnh đạm thì tôi vẫn không muốn vụ lợi mà tiếp tục. Dù là người dễ mến và vui vẻ, cô Woodhouse chưa bao giờ cho tôi thấy là người đang yêu. Tôi luôn tin và cũng mong cô ấy không hề yêu tôi. Khi tôi có cử chỉ săn đón, cô ấy tỏ ra thoải mái, thân thiện và cười đùa vui vẻ - như thế là đúng ý tôi. Có vẻ như chúng tôi thấu hiểu nhau. Trong tình cảnh của chúng tôi , những sự săn đón là dành cho cô ấy, và được cảm nhận như thế. Trước khi hai tuần ấy qua đi, liệu cô Woodhouse có bắt đầu thực sự hiểu tôi hay không thì tôi không thể nói được. Khi tôi đến giã từ, tôi còn nhớ suýt thú nhận sự thật, rồi tôi mường tượng cô ấy đã nghi ngờ, nhưng tôi tin chắc cô ấy đã hiểu ra tôi, ít nhất đã hiểu phần nào. Có thể cô ấy không hiểu toàn thể sự kiện, nhưng nhờ tính nhậy bén cô hẳn đã nhận ra một phần. Tôi tin là thế. Bà sẽ thấy rằng khi chuyện bí mật bị lộ, cô ấy không lấy làm ngạc nhiên lắm. Cô ấy thường nói bóng gió về việc này. Tôi nhớ, trong buổi dạ vũ, cô ấy bảo tôi rằng tôi phải biết ơn cô Elton vì đã chăm sóc cho cô Fairfax.
Tôi mong khi thuật lại hành vi của tôi đối với cô ấy, bà và cha tôi sẽ  bớt trách móc về lỗi lầm của tôi. Trong khi bà xem tôi là có lỗi với Emma Woodhouse, tôi không xứng đáng với cả hai người phụ nữ trẻ. Xin xóa tội cho tôi về điểm này, và nhờ bà xin giùm Emma Woodhouse bỏ lỗi cho tôi, vì tôi xem mối quan hệ với cô ấy là tình anh em. Tôi vẫn mong cô ấy được hạnh phúc mặn nồng như tôi. Dù cho tôi có nói năng hoặc hành động kỳ lạ trong hai tuần lễ ấy, bây giờ bà hẳn đã hiểu tại sao. Con tim tôi thuộc về Highbury, và tôi vẫn muốn về đây.
Về chiếc dương cầm mà nhiều người vẫn bàn tán, tôi thấy cần phải nói rằng cô Fairfax không hề biết ai gửi đến. Nếu có quyền chọn lựa, cô ấy hẳn đã không cho phép tôi làm thế, vì tính cô rất nhậy cảm. Tôi rất mong bà sẽ hiểu cô ấy rõ hơn. Không lời lẽ nào có thể mô tả cô ấy. Cô ấy phải tự cho bà biết mình là người như thế nào, nhưng không phải chỉ qua lời nói: người ta phải chứng tỏ giá trị của mình qua hành động.
Từ lúc tôi bắt đầu viết thư này – dài hơn là tôi dự tính – tôi đã nhận được tin cô ấy. Cô cho biết đã khoẻ mạnh, nhưng vì cô không bao giờ than phiền, tôi không dám tin. Tôi xin bà cho biết bề ngoài cô ấy ra sao. Tôi mong bà sẽ sớm đến thăm cô ấy, cô ấy đang trông ngóng. Có lẽ bà đã đi thăm. Xin bà cho biết sớm. Tôi lấy làm sốt ruột vì hàng nghìn lý do. Xin hãy nhớ đến vài phút ngắn ngủi tôi đến Randalls trong tâm trạng hoang mang như thế nào, điên rồ như thế nào. Và tôi vẫn chưa khá hơn, vẫn còn như điên như dại vì hạnh phúc và khổ đau. Khi nghĩ về lòng tử tế mà mình đã nhận, về tính thuần hậu và nhẫn nhục của cô ấy, về lòng độ lượng của ông bác tôi, thì tôi điên lên vì sướng thoả, nhưng khi nhớ lại mình đã làm cho cô ấy bứt rứt và mình không đáng được tha thứ, thì tôi điên lên vì tức giận với chính mình. Ước gì tôi được gặp lại cô ấy! nhưng tôi chưa nên vội khẩn cầu việc này. Ông bác tôi quá tử tế với tôi nên tôi không dám lạm dụng.
Tôi vẫn cần phải viết thêm lá thư dài này. Bà đã không được nghe những gì cần nghe. Hôm qua tôi không thể cho biết chi tiết, nhưng tôi cần giải thích tại sao vụ việc được loan báo một cách bất thình lình và có phần không hợp lúc. Dù là việc công bố sẽ làm cho tôi vui nhưng tôi không dám tin lắm. Nhờ tình huống rất đặc biệt mà tôi thấy không nên mất thì giờ dù chỉ một tiếng đồng hồ. Đáng lẽ tôi không nên hấp tấp và đáng lẽ cô ấy cảm nhận sự lưỡng lự của tôi với thêm nghị lực và tinh tế. Nhưng tôi không có chọn lựa nào khác. Mối quan hệ khinh suất giữa cô và người phụ nữ ấy – bà ạ, đến đây tôi phải dừng một cách đột ngột để có thời giờ suy ngẫm và định thần.
Tôi đã đi thơ thẩn khắp các miền và bây giờ tôi mong mình có đủ lý trí để viết tiếp bức thư cho đúng cách. Đây đúng thật là một hồi tưởng nhục nhã đối với tôi. Tôi đã hành xử theo cách đáng xấu hổ. Và ở đây, tôi có thể nhìn nhận rằng cách cư xử của tôi đối với cô Woodhouse khi làm cho cô Faifax khó chịu, là đáng chê trách. Cô ấy không hài lòng về cách cư xử này. Tôi viện cớ vì cần phải giấu giếm sự thật nhưng cô không chấp nhận. Cô bất mãn nhưng tôi nghĩ thế là không có lý. Cả nghìn lần tôi cho là cô ấy giữ kẽ và cẩn trọng một cách không cần thiết. Thậm chí tôi cho là cô ấy lãnh đạm. Nhưng cô ấy luôn đúng lý. Nếu tôi làm theo phán xét của cô ấy và trấn áp tính khí của tôi xuống mức độ mà cô ấy cho là phải phép, thì tôi hẳn đã không rơi vào tình trạng khổ sở. Chúng tôi tranh cãi nhau.
Bà có nhớ buổi sáng ở Donwell không? Mọi mối bất hoà nhỏ nhặt từ trước lúc này biến thành cơn khủng hoảng. Tôi đến muộn, tôi gặp cô ấy đang đi bộ một mình về nhà và muốn đi cùng cô ấy, nhưng cô không chịu. Cô tuyệt đối không cho phép tôi, và lúc ấy tôi nghĩ thái độ này là không đúng lý. Tuy nhiên, bây giờ tôi mới rõ đấy là do cô ấy muốn kín đáo theo cách tự nhiên như từ trước đến giờ. Mới một tiếng đồng hồ trước, vì muốn che giấu thế gian về cuộc hôn ước tôi đã tỏthái độ đặc biệt nhưng đáng chê trách với một cô gái, rồi một tiếng đồng hồ sau tôi tỏ bầy tình cảm với một cô gái khác. Tôi đã làm cho sự cẩn trọng trước giờ trở nên vô ích, thì liệu cô ấy có chấp nhận không? Nếu người ta trông thấy chúng tôi đi bên nhau giữa Donwell và Highbury thì bí mật sẽ bị lộ. Tuy vậy, tôi vì quá điên rồ mà tỏ ra bất mãn. Tôi đã ngờ vực tình yêu của cô ấy.
Ngày hôm sau, ở Box Hill, tôi càng hồ nghi thêm khi sau khi tôi có thái độ đáng xấu hổ và xấc xược mà bỏ quên cô ấy, chỉ lo săn đón cô Woodhouse, đến nỗi Jane không thể chịu đựng được nữa mà nói lên nỗi bất mãn với ngôn từ mà tôi hiểu rất rõ. Bà ạ, tóm lại cô ấy đúng lý còn tôi thì đáng ghét. Buổi chiều ấy tôi trở về Richmond chứ đáng lẽ tôi phải ở lại nhà bà cho đến sáng hôm sau. Đấy chỉ vì tôi quá tức giận cô ấy. Dù vậy, tôi không đến nỗi ngu xuẩn mà không tìm cách dàn hoà kịp thời, nhưng tôi bị tổn thương vì cô ấy đã lãnh đạm với tôi, thế nên tôi bỏ đi mà chờ cho cô ấy dàn hoà trước.
Tôi luôn lấy làm mừng cho mình vì bà không tham gia chuyến đi Box Hill. Giá như bà trông thấy tư cách của tôi ở đấy, tôi nghĩ bà sẽ không bao giờ có thiện cảm với tôi nữa. Tư cách của tôi gây hậu quả tức thì: ngay sau khi biết tôi đã rời Randalls, Jane chấp nhận lời giới thiệu của cái cô Elton nhiễu sự đó, người khiến tôi khinh bỉ và oán ghét vì cách đối xử với cô ấy. Tôi không nên tranh cãi với cô ấy vốn đã tỏ thái độ rộng lượng đối với tôi, nhưng mặt khác tôi phải phản đối lòng rộng lượng của người phụ nữ kia, người cứ luôn gọi "Jane!" bà hẳn thấy rằng tôi không dám tự chuyên gọi cô ấy trỏng trơ bằng tên, ngay cả đối với bà. Hãy nghĩ xem tôi sẽ phải chịu đựng đến đâu khi nhà Elton tưởng mình có vị thế cao hơn mà luôn gọi trỏng trơ tên cô ấy một cách thô lỗ và xấc xược. Xin bà kiên nhẫn đọc, tôi viết sắp xong rồi.
Cô ấy chấp nhận lời giới thiệu việc làm, cắt đứt hẳn quan hệ với tôi, và hôm sau viết cho tôi hay rằng chúng tôi không nên gặp nhau nữa. Cô ấy nghĩ hôn ước là nguyên nhân khiến cho mỗi người trong chúng tôi ân hận và khổ sở. Lá thư ấy đến tay tôi vào buổi sáng bà bác tội nghiệp của tôi qua đời. Tôi viết hồi âm trong vòng một giờ, nhưng vì tâm trí tôi đang bấn loạn và tôi đang túi bụi lo nhiều việc, tôi bỏ quên lá thư của mình trong ngăn kéo bàn viết. Tin rằng mình đã viết ra đủ ý tình tuy ngắn gọn cho cô ấy hài lòng, tôi cảm thấy nhẹ nhõm. Tôi thất vọng khi không nhận phúc đáp nhanh của cô ấy, nhưng tôi có ý bào chữa cho cô trong khi tôi quá bận bịu và – tôi xin thêm nhé? – quá vui mừng vì hoàn cảnh của mình nên không muốn bắt bẻ.
Chúng tôi chuyển về Windsor. Hai ngày sau tôi nhận được một gói bưu phẩm của cô ấy, trả lại tất cả thư từ tôi đã viết! còn có thêm ít dòng cho biết cô vô cùng ngạc nhiên vì đã không nhận được hồi âm nào của tôi, thêmrg vì sự im lặng như thế là rõ nghĩa và vì cả hai đều muốn chấm dứt càng sớm càng tốt, cô trả lại tất cả thư từ của tôi. Cô ấy còn yêu cầu nếu trong vòng một tuần tôi không thể gửi trả thư từ mà cô ấy đã gửi cho tôi về Highbury cho cô ấy , thì sau đó gửi đến – đấy la địa chỉ của bà Smallridge gần Bristol. Tôi biết tênaa, nơi chốn ấy, tôi biết mọi thứ , và hiểu ngay cô ấy đang định làm gì. Chuyện này hoàn toàn trùng hợp với tính quyết đoán của cô ấy mà tôi biết rõ, cô ấy không phải chỉ đe doạ suông. Bà hãy tưởng tượng tôi bị sốc ra sao, tưởng tượng làm thê nào mà tôi đã phạm sai sót rồi nổi xung vì cho rằng bưu điện đã sai sót. Phải làm gì đây ? Chỉ có một cách: tôi phải trình bày với ông bác tôi . Nếu không có ông hỗ       trợ thì cô ấy sẽ chẳng bao giờ chịu nghe tôi nói nữa.
Tôi đã trình bày. Tôi có những hoàn cảnh thuận lợi. Biến cố gần đây nhất đã làm cho ông mất đi tính kiêu hãnh. Ông trở nên hiền hoà và dễ thuận lòng nhanh hơn là tôi dự đóan. Cuối cùng ông thở dài – ông già tội nghiệp ! – mà nói rằng ông mong tôi có thể tìm thấy hạnh phúc trong hôn nhân giống như ông . Tôi nghĩ rằng hạnh phúc của tôi có phần khác . Bà có thương hại tôi vì tôi đã đau khổ khi thú nhận sự thật với ông ấy , vì tôi đã lo âu? Không, xin đừng thương hại tôi , mà hãy đợi đến khi tôi trở về Highbury và thấy tôi đã làm cho cô ấy khổ sở đến thế nào. Đừng thương hại tôi cho đến khi tôi nhìn thấy dáng vẻ xanh xao yếu đuối của cô ấy.
Tôi về đến Highbury vào giờ mà tôi tin dễ được gặp cô ấy một mình, sau bữa ăn sáng muộn. Tôi đã không thất vọng, và cuối cùng tôi cũng không thất vọng về đối tượng trong chuyến trở về của tôi . Tôi phải xoá tan nhiều nỗi phiền muộn rất đúng lý, rất công tâm. Nhưng việc này đã xong xuôi. Chúng tôi dàn hoà, thương yêu nhau hơn, hơn rất nhiều, hơn bao giờ hết . Chúng tôi sẽ không cólúc nào bị bứt rứt nữa.
Bây giờ bà ạ, bà được giải thoát khi đọc hết bức thư này, nhưng tôi không thể viết ngắn hơn . Nghìn lần và nghìn lần cảm ơn vì tất cả lòng nhân hậu của bà đối với tôi , và mười nghìn lần cảm ơn về những chăm chút mà con tim bà sẽ dành cho cô ấy . Nếu bà cho là tôi được hưởng hạnh phúc nhiều hơn là đáng được hưởng, thì tôi đồng ý. Cô Woodhouse gọi tôi là đứa con của may mắn. Tôi mong cô ấy nói đúng.
Theo một khía cạnh, tôi đã may mắn là được tự mình gọi,
Đứa con biết ơn và thương yêu của bà.
F.C. Weston Churchill
 

Chương 15
 Lá thư đi sâu vào tâm tư của Emma. Dù lúc trước có ý nghĩ khác ,bây giờ Emma phải nhìn nhận là nên công tâm như chị Weston đã nói. Khi đọc đến đọan ghi tên mình, Emma thấy vui. Mỗi dòng đều làm cho cô hài lòng. Sau khi Emma bớt xúc động, vị thế của Frank Churchill được phục hồi vì niềm thương mến của cô đối với anh lúc trước đã quay lại. Cô đọc lá thư một mạch cho đến cuối, và thấy anh không đến nỗi sai lầm như mình nghĩ. Anh đau khổ và ân hận, biết ơn chị Weston, thiết tha yêu thương cô Fairfax, và riêng cô thì vui với chính mình, đến nỗi giá như anh bước vào lúc này cô hẳn thân tình bắt tay anh như lúc trước .
Cô hài lòng đến nỗi khi anh Knightley đến, cô trao lá thư cho anh xem. Cô tin chị Weston muốn phát tán nội dung lá thư, đặc biệt là đến người như anh Knightley vốn đã chê trách hạnh kiểm của Frank Churchill.
Anh Knightley nói:
-        Anh sẽ rất vui mà đọc, nhưng thư có vẻ dài. Anh sẽ mang về nhà đọc tối nay.
nhưng như thế là không được . Ông Weston sẽ đến vào buổi chiều, nên cô phải trả lá thư lại cho ông .
anh đáp:
-       Anh muốn nói chuyện với em hơn, nhưng có vẻ như đây là việc phải tỏ ra công tâm, anh sẽ đọc.
Anh bắt đầu đọc nhưng rồi dừng lại ngay, nói :
-       Emma à, nếu cách đây my tháng anh được đọc một trong những lá thư anh ấy viết cho mẹ kế thì hẳn ta có cảm tình với anh ta hơn .
Anh đọc thêm một tí, rồi mỉm cười nhận xét:
-       Hừm! câu mở đầu viết hay lắm, nhưng cách của anh ấy là thế, không nên lấy làm khuôn mẫu cho người khác . Ta không nên khắt khe.
Một lúc sau anh thêm:
-       Anh có thói quen nói lên ý kiến trong khi đọc. Làm như thế , anh có cảm giác được gần gũi với em. Sẽ không mất thời giờ nhiều, nhưng nếu em không thích…
-       Không sao. Anh cứ nói.
Anh Knightley đọc tiếp một cách sốt sắng, rồi nói:
-       Đến đọan này anh ấy có ý xem nhẹ sự cámdỗ. Anh ấy biết là mình sai mà không có lý do để biện minh cho việc mình làm. Thế là tệ. Đáng lẽ anh ấy không nên tính chuyện hôn ước. Nhưng anh ấy không công tâm với bố khi viết “tính khí của ông bố”. May mà anh ấy có ông bố lạc quan, nhờ ông đã có cuộc sống thoải mái nên anh ấy mới lợi dụng được . Đúng là cô Fairfax về đây rồi anh ấy mới đến .
Emma nói :
-       Em không quên anh đã nói một cách chắc chắn rằng anh ấy có thể đến sớm hơn nếu muốn . Anh nói rất đúng.
-       Emma à, anh không đến nỗi công tâm khi phán xét, nhưng đúng, anh vẫn không tin nơi anh ấy .
Khi đến đoạn nói về cô Woodhouse, anh đọc to lên, thỉnh thoảng cười mỉm, lắc đầu, pha thêm vài tiếng đồng ý hoặc phản đối, rồi trang nghiêm kết luận:
-       Quá tệ. Chơi cái trò quá nguy hiểm. Không thể bỏ qua cho anh ta. Không nói em phán xét anh ta ra sao. Lúc nào cũng che giấu sự kiện do ý muốn riêng của mình, không màng đến ai mà muốn được việc cho mình. Tưởng rằng em đã thấu hiểu bí mật của anh ta. Lẽ tự nhiên là thế! Đầu óc anh ta chứa đầy âm mưu nên cho là người khác cũng thế. Bí ẩn và mánh khoé khiến người ta ngộ nhận! Emma, trong cách chúng ta đối xử với nhau, mọi thứ đều phải chứng tỏ cái chân thiện mỹ, có phải không ?
Emma đồng ý, đỏ mặt vì nghĩ đến chuyện của Harriet mà cô không thể giải thích. Cô nói :
-       Anh đọc tiếp đi.
Anh đọc tiếp , rồi lại ngưng và nói :
-       Chiếc dương cầm! à há! Đấy là hành động của một người trẻ, quá trẻ nên không suy xét liệu chuyện này gây nhiều phiền toái hơn là hài lòng hay không . Đúng là trò trẻ con! Anh không hiểu được khi một người thanh niên muốn trao cho cô gái bằng chứng về tình yêu của mình mà anh biết cô muốn dứt bỏ, và anh cũng biết nếu có thể cô đã ngăn chặn việc gửi chiếc đàn cho cô .
Rồi anh đọc tiếp . Lời tự thú của Frank Churchill đã hành xử theo cách đáng xấu hổ là điều đầu tiên khiến cho anh lên tiếng nhận xét:
-       Tôi hoàn toàn đồng ý với ngài. Ngài thật sự đã hành xử theo cách đáng xấu hổ. Ngài không bao giờ viết một dòng chữ nào chân thật .
Sau khi đọc tiếp đến đoạn Frank vẫn hành động trái ngược với ý thức về lẽ phải của Jane Fairfax, anh ngưng lại lâu hơn và nói :
-       Điều này là quá tệ. Anh ấy đã dẫn dụ Jane vào một tình huống vô cùng khó khăn và bực bội trong khi đáng lẽ phải ngăn chặn cô đau khổ một cách không cần thiết. Cô mãn nguyện hơn anh ấy nhiều trong mối quan hệ giữa hai người . Đáng lẽ anh ấy phải tôn trọng ngay cả những sự e dè vô lý nếu có, nhưng cô đều rất có lý. Chỉ vì một sai lầm khi chấp nhận hôn ước mà cô phải chịu trừng phạt đến thế.
Emma biết anh sắp đọc đến đoạn kể về chuyện đi Box Hill và cảm thấy bứt rứt. Hành vi của cô đã quá vô phép tắc! cô vô cùng xấu hổ và sợ bị anh săm soi. Nhưng anh vẫn đọc đều đều , chăm chú mà không có lời nhận xét nào, trừ một lúc thoáng nhìn cô rồi quay đi vì sợ cô đau khổ - như thể không có hồi tưởng nào về Box Hill trong lá thư.
Kế tiếp, anh nhận xét:
-       Không có gì đáng nói về tính tế nhị của những người bạn tốt của chúng ta , vợ chồng Elton. Đương nhiên là anh ấy có cảm nghĩ đó! Này! Cắt đứt hẳn quan hệ với anh ta! Cô ấy nghĩ hôn ước là nguyên nhân khiến cho mỗi người ân hận và khổ sở, thế là cô ấy cắt đứt. Việc này cho thấy cô có ý thức ra sao về hành vi của anh ta! Này, anh ta quả là người thật bất thường.
-       Không, không , anh nên đọc tiếp . Anh sẽ thấy anh ấy khổ sở như thế nào.
Anh Knightley đáp một cách lạnh lùng:
-       Anh mong anh ấy như thế .
Rồi anh đọc tiếp :
-       Smallridge! Chuyện này nghĩa là gì? Đầu đuôi ra sao?
-       Cô ấy nhận lời làm gia sư cho đám con của bà Smallridge, một người bạn thân của cô Elton, láng giềng ở Maple Grove. Nhân tiện, em tự hỏi cô Elton bị thất vọng ra sao.
-       Emma thân yêu, trong khi em bắt anh đọc thì đừng nói gì, ngay cả nói đến cô Elton. Chỉ còn một trang nữa . Anh sắp xong rồi . Quả là một lá thư độc đáo!’
-       Em mong anh đọc với ý nghĩ tốt hơn về anh ấy .
-       À, anh tìm ra cảm nhận ở đây . Có vẻ như anh ấy không lo lắng khi thấy cô Fairfax đau yếu. Anh nghĩ đúng là anh ấy yêu cô . “Thương yêu hơn rất nihều, hơn bao giờ hết “. Anh hy vọng anh ấy sẽ tiếp tục cảm nhận lâu dài sau khi dàn hoà. Anh ấy là người biết cảm ơn . “Tôi được hưởng hạnh phúc nhiều hơn là đáng được hưởng”. Này, ở đây anh ta tự biết con người mình. “Cô Woodhouse gọi tôi là đứa con của may mắn”. Đấy là lời nói của cô Woodhouse, đúng không ? Một câu kết thúc hay, và đấy là lá thư. Đứa con của may mắn! em đặt tên anh ấy như thế , phải không ?
-       Có vẻ anh không hài lòng với lá thư như em, nhưng ít nhất em mong anh nên xét qua mặt tốt của anh ấy . Em mong lá thư tạo ấn tượng tốt cho anh.
-       Đúng, chắc chắn rồi . Anh ấy có lỗi nặng, lỗi do khinh suất và thiếu suy xét, còn anh đồng ý là anh ấy được hưởng hạnh phúc nhiều hơn là đáng được hưởng. Nhưng dù sao đi nữa anh ấy thực sự yêu cô Fairfax và chẳng bao lâu sẽ được bên cô ấy mãi mãi. Anh sẵn lòng tin tư cách của anh ấy sẽ tốt hơn, và anh ấy sẽ tiếp thu từ cô tính trung kiên và tế nhị mà anh ấy thiếu. Bây giờ, anh muốn nói với em một chuyện khác . Vào lúc này, anh đang nghĩ đến một người rất thân ta , đến nỗi anh không màng đến Frank Churchill. Emma ạ, từ lúc anh chia tay với em sáng nay, tâm tư anh luôn bận rộn vì một chuyện .
Việc anh nói ra là dễ hiểu, đơn giản, theo cung cách của một quý ông mà anh Knightley thể hiện với một thiếu nữ anh yêu: làm thế nào có thể cầu xin cô chịu cưới anh mà không bất lợi cho ông bố.
Câu trả lời của Emma đã sẵn sàng, trong khi ông bố còn sống thì cô không thể thay đổi được . Cô không bao giờ muốn xa ông.
Anh chỉ chấp nhận một phần câu trả lời . Anh Knightley thông cảm với cô về việc cô không muốn xa ông bố, nhưng không đồng ý là cô không thể thay đổi. Anh đã suy nghĩ căn kẽ, thông suốt về việc này. Ban đầu anh mong cô thuyết phục ông Woodhouse sẽ đến ở với cô tại Donwell, nhưng anh biết rõ tình cảnh của ông Woodhouse. Bây giờ anh nhìn nhận rằng việc dời chỗ ở như thế sẽ khiến bố cô không thoải mái, có lẽ thậm chí ảnh hưởng đến sức khoẻ của ông, là điều không nên mạo hiểm. Ông Woodhouse mà lại rời khỏi Hartfield! Không , anh cho là không nên. Nhưng anh có kế hoạch mà anh tin Emma yêu dấu của anh sẽ không phản đôi. Đấy là anh sẽ sống tại Hartfield cho đến khi ông bố vui hưởng hạnh phúc bên kia thế giới. Hartfield vẫn là nơi cư ngụ của cô , và cũng là của anh.
Emma đã nghĩ đến việc tất cả dời đến Donwell. Giống như anh, cô đã nghĩ đến kế hoạch này, rồi bác bỏ. Nhưng cô chưa hề nghĩ đến kế hoạch của anh. Cô cho rằng khi rời xa Donwell, anh phải hy sinh thời gian và thói quen tự chủ của anh. Sống với cha cô trong ngôi nhà không phải là của anh là sự chịu đựng quá đáng. Cô hứa sẽ suy nghĩ về việc này, và khuyên anh nên cân nhắc thêm. Nhưng anh đã cân nhắc kỹ, thấy rằng không gì có thể làm cho anh đổi ý. Anh nói mình đã suy xét một cách cẩn thận và tỉnh táo, anh đã trách ra khỏi William Larkins để đi dạo một mình cả buổi sáng mà suy nghĩ .
Emma thốt lên:
-       À! Có một khó khăn ta chưa nghĩ đến . Em tin chắc William Larkins sẽ không thích kế hoạch này. Anh phải xin ông ấy chấp thuận trước khi hỏi ý kiến em.
Tuy nhiên, cô hứa sẽ suy nghĩ về việc này, và gần như là hứa suy nghĩ với ý định tìm ra một giải pháp tốt nhất.
Điều lạ lùng là trong khi bắt đầu xem xét tu viện Donwell qua nhiều khía cạnh, Emma không nghĩ gì đến sự thiệt thòi của đứa cháu Henry vốn có quyền thừa kế ở đây. Cô có nghĩ đến sự thay đổi đối với đứa cháu trai tội nghiệp , nhưng cô chỉ mỉm cười, cảm thấy thích thú về lý do thực sự là cô căm ghét thậm tệ việc anh Knightley cưới Jane Fairfax hoặc bất kỳ ai khác , mà lúc ấy cô hoàn toàn đổ lỗi cho lòng quan tâm của người chị và người dì.
Đề nghị của anh, kế hoạch thành hôn và tiếp tục ở tại Hartfield – càng nghĩ đến cô càng hài lòng. Khắc phục được khuyết điểm, có thêm lợi điểm. Có một người bạn đời như thế trong những lúc lo âu và buồn bã thi tuyệt vời! có một người bạn đời để lo toan và chăm sóc cho nhau!
Cô sẽ được hưởng hạnh phúc vô biên nếu không vì Harriet tội nghiệp. Mọi ơn phước của cô xem dường gây khổ sở thêm cho cô bé, là người  bây giờ cần phải bị loại ra khỏi Hartfield. Hạnh phúc gia đình mà cô đang tạo dựng cho mình không cho phép Harriet gần gũi, chỉ vì muốn phòng xa. Harriet sẽ là người thua thiệt mọi điều. Emma không thể phàn nàn vì sự vắng mặt của Harriet vì việc này không phương hại gì đến hạnh phúc của cô . Dường như đấy là điều cần thiết ác nghiệt khiến cho cô bé phải bị trừng phạt mà không đáng.
Dĩ nhiên là theo thời gian anh Knightley sẽ bị lãng quên, nghĩa là sẽ bị chiếm chỗ, nhưng còn lâu. Bản thân anh Knightley sẽ không làm gì để chữa vết thương lòng – không giống như anh Elton. Luôn thật tử tế, thật thương cảm, thật chu đáo đối với mọi người, anh Knightley sẽ mãi được tôn kính như thuở nào. Quả là hy vọng quá đáng ngay cả cho Harriet, rằng cô bé có thể yêu hơn ba thanh niên trong vòng một năm.

Chương 16
Emma vô cùng nhẹ nhõm thấy Harriet cũng muốn tránh gặp nhau như cô. Giao tiếp qua thư tfr đã đủ gây khó chịu, phải gặp nhau thì càng tệ hại hơn đến đâu!
Harriet vẫn giữ ngôn từ đúng mực, không hề phiền trách hoặc có ý bạc đãi, nhưng Emma vẫn tưởng tượng có nét gì đấy bất mãn khiến cô càng muốn hai người cách xa nhau. Có thể đấy là do ý thức, nhưng chỉ có thiên thần mới không tỏ ra bất mãn trong trường hợp như thế.
Emma dễ dàng được Isabella thuận lòng mời Harriet và may mắn tìm được một lý do cho lời mời mà không phải dối trá. Harriet có một chiếc răng bị hỏng, và từ lâu cô đã muốn đi đến nha sĩ. Chị John Knightley vui vẻ giúp đỡ sốt sắng mời Harriet đến nhà chị, Emma đưa ý kiến cho cô bạn gái và cô bé chịu nghe theo. Harriet được mời đến ngụ trong hai tuần, và sẽ được cỗ xe của ông Woodhouse đưa đi. Mọi việc đều được thu xếp, và Harriet đến Brunswick Square an toàn.
Bây giờ Emma có thể mãn nguyện mà tiếp đãi anh Knightley, bây giờ cô mới có thể nói cười, và nghe anh nói trong niềm hạnh phúc thực sự, không còn bứt rứt vì ý nghĩ mình đã thiếu công tâm, đã có lỗi. Cô không còn khổ sở phải nhớ đến một con tim não nề kế bên mình, chịu đau khổ do lầm lạc.
Sự thay đổi của Harriet ở nhà bà Goddard hoặc ở London tạo nên sự khác biệt vô lý trong cảm nghĩ của Emma, nhưng Emma nghĩ về Jane ở London.
Emma không cho phép bất kỳ nỗi lo lắng nào xâm chiếm đầu óc cô như Harriet đã làm. Trước mắt cô còn có một cuộc trao đổi mà chỉ cô có thể làm được : thổ lộ với ông bố về chuyện tình yêu của cô, nhưng cô chưa muốn nói bây giờ. Cô muốn chờ cho đến khi chị Weston được mạnh khoẻ. Không nên để cho người mà cô thương mến bị xúc động. ít nhất là hai tuần để được thảnh thơi đầu óc.
Emma quyết định sử dụng nửa tiếng đồng hồ để đi thăm cô Fairfax, vì đấy vừa là bổn phận vừa là niềm vui. Cô phải đi, và rất mong mỏi gặp mặt Jane, vì hai người đang có hoàn cảnh giống nhau khiến có thêm thiện ý cho nhau. Ngoài niềm mãn nguyện thầm kín còn có cảm nhận về hoàn cảnh tương đồng khiến cho cô thêm quan tâm lắng nghe mọi điều Jane muốn nói.
Từ buổi sáng đi chơi ở Box Hill, cô đã không bước vào ngôi nhà a, khi Jane tội nghiệp đang đau khổ khiến cho cô thương cảm tuy không biết đến nỗi khổ trầm trọng nhất. Dù tự tin khi ở nhà, cô vẫn e mình không được tiếp nên đứng chờ ở hành lang và thông báo tên mình. Cô nghe Patty báo tên cô, nhưng không có tiếng nói rộn ràng của chị Bates tội nghiệp như trước đây. Không, cô không nghe gì cả ngoại trừ câu trả lời "Xin mời cô ấy lên".
Một lúc sau, chính Jane đi ra cầu thang, tiến đến một cách vồn vã như thể lo sợ mình không chu đáo. Emma chưa bao giờ trông thấy Jane khoẻ mạnh đến thế, yêu kiều đến thế, duyên dáng đến thế. Cô thể hiện mọi vẻ sinh động và thân thiện qua nét mặt và cử chỉ như trước đây . Jane chìa tay ra, và nói với giọng nhỏ nhẹ nhưng rất truyền cảm:
-       Thật là tử tế! cô Woodhouse, tôi không thể nào bầy tỏ…Tôi mong cô tin…Xin thứ lỗi tôi đã không nói được.
Emma hài lòng. Đáng lẽ Jane có thể nói thêm, nhưng tiếng cô Elton ở phòng khách ngăn cô lại, khiến cô chỉ bày tỏ tình cảm thân thiện qua cái bắt tay thân thiết.
Bà Bates và cô Elton đang ngồi bên nhau. Chị Bates đã đi ra ngoài khiến cho gian phòng được tĩnh lặng. Emma không muốn cô Elton có mặt tại đây nhưng vì đang vui nên có thể chịu đựng bất kỳ ai, và khi cô Elton chào đón với cử chỉ lịch sự quá mức bình thường, Emma mong cuộc gặp gỡ sẽ không hại gì.
 Chỉ trò chuyện một lúc là Emma đã hiểu ngay những ý nghĩ của cô Elton, và hiểu ra tại sao cô này cũng đang phấn chấn tinh thần: đã biết được chuyện riêng tư của cô Fairfax và ngỡ chỉ có mình mới biết được chuyện bí mật ấy. Emma nhìn ra ngay những dấu hiệu trên gương mặt cô Elton. Trong khi đang trò chuyện với bà Bates, Emma thấy cô Elton ra vẻ có điều bí ẩn, cầm một lá thư mà hiển nhiên cô vừa đọc cho cô Fairfax nghe, cho vào một túi xách tay bên cạnh, gật đầu với cô Fairfax.
-       Chúng ta có thể kết thúc chuyện này khi khác. Hai chị em ta không thiếu cơ hội. Thật ra, em đã nghe những điểm chính yếu. Chị chỉ muốn cho em biết bà S. Đã chấp nhận lời xin lỗi của chúng ta và không phiền trách gì. Em thấy bà viết thư vui vẻ như thế nào. Ôi! Bà ấy quả là người hiền hậu! nếu em đi được thì bà ấy rất vui. Nhưng ta không nên bàn nữa. Hai chị em ta phải giữ kín chuyện này – để giữ tư cách của ta. Khoan! Em còn nhớ những dòng ấy…Lúc này chị đã quên bài thơ có hai câu:
Vì khi thiếu nữ sa hoàn cảnh
Người biết những gì khác tránh xa
Em yêu ạ, bây giờ chị thấy trong hoàn cảnh của chúng ta, thiếu nữ có nghĩa là… - thôi! giữ kín thì tốt hơn. Tinh thần chị đang lên, phải không? Nhưng chị muốn em đừng thắc mắc gì về bà S. Em thấy đấy, khi chị giúp trình bày lý do thì bà ấy dịu ngay.
Một lần nữa, khi Emma quay sang nhìn bà Bates đang len, cô Elton thầm thì:
-       Em sẽ thấy là chị không nhắc đến tên ai cả. Ôi! Không, cần phải thận trọng. Chị chu đáo trong chuyện này lắm.
Emma không còn nghi ngờ gì nữa. Đấy là cách nói tưởng là kín đáo nhưng thật ra có ý khoe khoang. Sau kh họ chuyện trò thân mật với nhau về thời tiết và chị Weston, thình lình cô Elton hỏi:
-       Cô Woodhouse, cô có thấy người bạn nhỏ của chúng ta đã hồi phục một cách đáng yêu không? Cô có nghĩ đấy là nhờ công của ông Perry không?
Cô Elton liếc nhìn Jane với đầy ngụ ý rồi tiếp:
-        Tôi tin chắc ông Perry đã chữa khỏi cho cô ấy trong thời gian ngắn tuyệt vời! Ôi thôi! giá như cô được nhìn thấy cô ấy khi đau yếu nhất!
Trong khi bà Bates đang nói gì đấy với Emma, cô Elton thì thầm thêm:
-       Hai ta không nên nói gì về sự hỗ trợ của Perry, không nói gì về người bác sĩ trẻ nào đấy đến từ Windsor. Ồ! Không, nên ghi công tất cả cho Perry.
Một lúc sau cô lại tiếp:
-       Cô Woodhouse, từ khi đi Box Hill tôi ít khi được gặp cô. Chuyến đi ấy thật vui. Nhưng tôi vẫn thấy thiếu một cái gì đấy . Có vẻ như không..Ý tôi nói là, vài người có vẻ không được vui lắm. Dường như là thế, nhưng tôi có thể lầm. Tuy nhiên, cũng hợp lý là có người muốn đi nữa. Nếu ta rủ cùng nhóm cũ đi Box Hill lần nữa trong khi thời tiết còn tốt, thì hai cô nghĩ sao? Phải là cùng nhóm này, không có một ngoại lệ.
Không lâu sau đấy, chị Bates về đến. Emma bị phân tâm vì ngôn từ của chị, dường như do không biết phải nói gì và nôn nóng muốn tất cả.
-       Cám ơn cô Woodhouse thân yêu, cô thật là tử tế. Không thể nào nói nên lời. Vâng, đúng thế, tôi hiểu.. Tương lai của Jane…đấy là, tôi không có ý nói… Nhưng con bé hồi phục thật tuyệt vời…Ông Woodhouse ra sao?...tôi rất vui…vượt quá sức tôi…Quả là một nhóm nhỏ hạnh phúc như cô thấy ở đây. Vâng, đúng thế. Một thanh niên dễ mến!... Đấy là, thật thân thiết, ý tôi nói là ông Perry!..rất ân cần đối với Jane!...
Từ niềm vui lớn lao và lòng cảm kích hơn bình thường đối với cô Elton đã chịu khó đến thăm, Emma đoán gia đình tư dinh Cha xứ có ý bất mãn Jane chút ít, nhưng bây giờ đã qua đi. Thật thế, sau ít lời thầm thì nhưng ai cũng nghe ra, cô Elton nói lớn lên:
-       Vâng, bạn thân ạ, tôi đây, và tôi ở đây đã lâu đến nỗi nếu là ở nơi khác tôi nghĩ nên xin lỗi, nhưng sự thật là tôi đang chờ ông sếp của tôi. Ông ấy hẹn gặp tôi ở đây và đến thăm mọi người.
-        Gì thế! Chúng tôi sẽ có vinh hạnh đón tiếp anh Elton à? Đúng, đấy là đặc ân! Vì tôi biết các quý ông không thích đến thăm vào buổi sáng, trong khi anh Elton thì tất bật.
-       Đúng là thế, chị Bates ạ. Anh ấy thật sự bận bịu từ sáng đến tối. Người đến tìm anh không ngớt, vì lý do này hay lý do khác. Các thẩm phán, giám thị, quản trị viên tài sản giáo xứ luôn muốn hỏi ý kiến anh ấy. Có vẻ như không có anh ấy thì họ không làm gì được. Tôi thường nói "Thà là anh làm việc này, hay hơn là em. Em không biết bộ viết chì hội hoạ của em sẽ bị bỏ phế ra sao nếu có nhiều người tìm gặp em như thế". Tôi nghĩ trong nửa tháng nay mình không chơi được nốt nhạc nào. Nhưng dù sao anh ấy đang đến, tôi tin thế, vâng, với mục đích đi thăm mọi người.
Rồi giơ một bàn tay lên để ngăn Emma cất tiếng, cô tiếp:
-       Quý vị biết đấy, chuyến đi thăm chúc mừng. Ồ! Vâng, khá cần thiết.
Chị Bates nhìn quanh với vẻ hả hê.
-       Anh ấy hứa sẽ đến thăm tôi ngay khi có thể dứt ra khỏi anh em Knightley. Hiện anh và hai anh em Knightley đang tham khảo với nhau. Anh E. Là cánh tay phải của anh em Knightley.
Emma không muốn mỉm cười khi nghe câu này, chỉ nói:
-       Anh Elton đi bộ đến Donwell à? Anh ấy sẽ đi trong tiết trời nóng bức.
-       À không. Có một cuộc họp ở Công xá – một cuộc họp thường kỳ. Weston và Cole cũng dự họp, nhưng người ta chỉ nói đến cấp lãnh đạo. Tôi đoán anh E. Và anh em Knightley quyết định mọi chuyện.
Emma nói:
-        Cô có nhầm ngày không ? Tôi hầu như chắc chắn là cuộc họp ở Công xá là vào ngày mai. Anh Knightley đến chơi Hartfield hôm qua, nói đấy là vào ngày thứ bảy.
Cô Elton ngắt ngang, cãi lại:
-       Không đâu! Chắc chắn là cuộc họp hôm nay. Tôi tin giáo xứ này có nhiều chuyện phiền toái nhất. Ở Maple Grove, tôi chưa bao giờ nghe chuyện như thế này.
Jane nói:
-       Giáo xứ kia nhỏ hơn.
-       Chị không rõ em ạ, vì chị chưa từng nghe nói đến điều này.
-       Nhưng chúng ta biết vì – theo lời chị nói – ngôi trường dưới sự bảo trợ của người chị của chị và bà Bragge chỉ nhỏ thôi, ngôi trường duy nhất, có không đến hai mươi lăm học sinh.
-       À em quả là thông minh, đúng thế. Quả em có đầu óc biết suy nghĩ Jane ạ, chị cho là em và chị có tố chất ưu tú, nếu hai chị em ta có thể bắt tay nhau. Tính năng nổ của chị và tính vững chắc của em là kết hợp hoàn hảo nhất. Ý chị không phải bóng gió là vài người khác không cho là thế. Nhưng suỵt, đừng nói gì cả.
Có vẻ như không cần phải cẩn trọng: Jane đã nói câu ấy với Emma cứ không phải với cô Elton – mà Emma nhận ra điều ấy. ý muốn nói riêng với cô là rõ ràng theo quy tắc lịch sự cho phép, dù Jane chỉ cần đưa mắt nhìn.
Anh Elton đến, vợ anh chào đón anh với vẻ sinh động:
-       Anh thật là hay khi phái em đến đây để làm gánh nặng cho các bạn em một lúc lâu rồi anh mới chịu hạ cố đến! nhưng anh biết một người luôn làm tròn bổn phận phải như thế nào. Anh biết em không làm gì cả cho đến khi anh xuất hiện. Em đã ngồi đây nêu gương cho tính tòng phục của thê tử.
anh Elton cảm thấy vô cùng nóng bức và mệt nhọc nên không để ý nhiều đến ngôn từ dí dỏm ấy. Anh tỏ phép xã giao đối với các phụ nữ, nhưng kế tiếp than van về thời tiết. Anh nói:
-        Khi tôi đến Donwell thì không thấy Knightley ở đâu cả. Thật là lạ! không giải thích được! sáng nay tôi gửi thiếp và anh ấy đã hồi âm là sẽ ở nhà cho đến một giờ.
Vợ anh thốt lên:
-        Donwell! Anh E. Yêu, anh không đến Donwell! Ý hẳn anh nói Công xá, anh đến dự cuộc họp ở Công xá.
-       Không, không, đấy là ngày mai. Anh đến gặp Knightley hôm nay để bàn về việc này. Buổi sáng nay nóng chết được! anh cũng đi băng đồng, làm cho anh mệt thêm. Và rồi không được gặp anh ấy ở nhà! anh không hài lòng chút nào. Và không có câu xin lỗi, không có tin nhắn cho anh. Gia nhân nói không biết gì cả. Thật là lạ! không ai rõ anh ấy đi đâu. Có lẽ đi Hartfield, có lẽ đến Abbey Mill, có lẽ vào khu rừng của anh ấy. Cô Woodhouse ạ, như thế không giống người bạn Knightley của chúng ta. Cô có thể giải thích được không?
Emma cảm thấy buồn cười khi xác nhận rằng như thế đúng là lạ, và nói cô không thể giải thích gì cả.
Cô Elton thấy mình là người vợ nên cảm thấy bị sỉ nhục như chồng:
-       Em không tưởng tượng được. Không tưởng tượng làm thế nào anh ấy đối xử với anh như thế! Anh E. Yêu, anh ấy đáng lẽ phải để lại tin nhắn cho anh. Ngay cả một người nhà Knightley cũng không thể làm chuyện kỳ cục như thế. Gia nhân của anh ấy đã quên. Tin em đi, đúng là như thế, rất có thể gia nhân Donwelll là thế, em nhận thấy họ vụng về và sơ suất. Em không chấp nhận có một người như Harry đứng kế tủ bát đĩa của chúng ta. Còn về bà Hodges, Wright xem thường bà ấy là đúng. Bà hứa đưa cho Wright một biên lại mà chưa bao giờ gởi đến.
Anh Elton tiếp:
-        Tôi đã gặp William Larkins khi đến gần nhà ấy. Ông ấy nói ông chủ ông đi vắng, nhưng tôi không tin. William có vẻ không vui. Ông ấy không rõ tại sao lúc gần đây ông chủ mình thay đổi tính tình, nhưng không nghe nói năng gì cả. Tôi không quan tâm đến ý kiến của William, nhưng có việc rất quan trọng nên hôm nay tôi cần gặp Knightley. Vì thế đi bộ trong thời tiết nóng mà không được việc thì thật là phiền.
Emma nghĩ mình cần đi về nhà ngay. Cô đoán lúc này anh Knightley đang ngồi đợi mình, khi cô về anh có thể bớt giận anh Elton nếu không bớt giận William Larkins.
Cô lấy làm vui ngỏ lời từ giã, rồi thấy cô Fairfax đưa mình ra khỏi phòng, cùng đi xuống cầu thang, giúp cho cô có cơ hội nói:
-       Nếu không có những người khác, tôi hẳn đã trao đổi với cô một chuyện, để hỏi han, để trò chuyện một cách thẳng thắn mà cũng có thể đường đột. Tôi nghĩ mình đã tỏ ra thiếu phép tắc.
Với gương mặt ửng đỏ và giọng nói ngập ngừng, khiến Emma nghĩ đấy đúng là bản chất tự nhiên hơn là thái độ làm dáng thanh lịch thường ngày. Jane lên tiếng:
-       Ồ! Không hề gì, tôi e mình đã làm cho cô chán ngán. Chỉ cần tỏ ý quan tâm cũng đủ cho tôi cảm kích. Thật thế, cô Woodhouse ạ, khi tôi nhận ra mình đã có hạnh kiểm xấu, rất xấu, tôi cảm thấy an ủi khi biết rằng những người bạn đã không khinh bỉ tôi đến mức…Tôi không có thời giờ để nói cho đủ những gì muốn nói. Tôi rất muốn bày tỏ để xin lỗi, thanh minh, để cầu xin cho tôi. Tôi hiểu mình cần làm thế. Nhưng, không may là…Tóm lại, nếu lòng thông cảm của cô không chịu nổi bạn trai của tôi …
Emma nắm lấy tay Jane, nồng nhiệt nói:
-       Cô quá khách sáo. Cô không cần phải xin lỗi tôi gì hết, còn những người mà cô nghĩ cô cần xin lỗi thì họ đều hài lòng, thậm chí vui vẻ…
-       Cô rất tốt bụng, nhưng tôi biết mình đã đối xử không hay với cô ra sao. Quá lạnh lùng và giả tạo! tôi luôn có lý do để giả vờ. Đấy là cuộc sống giả dối. Tôi biết cô đã khinh bỉ tôi.
-       Xin cô đừng nói gì nữa, tôi cho là chính mình phải cần xin lỗi. Thế thì chúng ta nên thứ lỗi cho nhau ngạy chúng ta nên nhanh chóng làm cho nhau bất cứ việc gì, và tôi nghĩ tình cảm của chúng ta không muốn bỏ phí thời giờ. Cô nhận được tin tức thuận lợi từ Windsor chứ?
-       Rất thuận lợi.
-       Tôi đoán tin kế tiếp là chúng tôi sẽ thiếu vắng cô, ngay vào lúc tôi mới bắt đầu hiểu cô.
-       Ồ! Về những chuyện này, dĩ nhiên là chưa thể nghĩ được gì. Tôi còn ở đây chờ cho đến khi vợ chồng Đại tá Campbell gọi tôi.
Emma mỉm cười đáp:
-       Có lẽ chưa có thu xếp xong việc gì cả, nhưng xin lỗi, vẫn nên suy nghĩ.
Jane cũng mỉm cười đáp lại:
-       Cô nói rất đúng. Đã có suy nghĩ. Và tôi nói riêng với cô – mà tôi tin sẽ được an tâm – chúng tôi đã thu xếp xong việc chung sống ở Enscombe. Phải qua ít nhất ba tháng khắc khoải chờ đợi, nhưng đến lúc ấy tôi cho là không còn phải chờ đợi gì khác nữa.
-       Cảm ơn, cảm ơn cô. Tôi chỉ muốn được biết thế để an tâm. Giá như cô biết tôi thích mọi chuyện được quyết định và minh bạch! Tạm biệt, tạm biệt.
 

Chương 17
Bạn bè của chị Weston đều lấy làm mừng khi biết chị được bình an. Emma càng mừng hơn khi biết chị là mẹ của một em bé gái. Emma đã mong có một cô Weston. Cô nghĩ từ nay về sau mình không thể làm mai cho ai  trong đám con trai của Isabella, nhưng một bé gái thì thích hợp nhất cho cả bố mẹ. Với tuổi đã cao – và mười năm sau tuổi càng cao hơn – ông Weston sẽ được thoải mái nhiều bên lò sưởi, được thêm sinh động do những trò chuyện và chuyện không đâu do tính bốc đồng và viễn tưởng của một đứa trẻ không bao giờ bị xua đuổi ra khỏi nhà, và do chị Weston – ai cũng nghĩ một bé gái là điều quý giá nhất cho chị, và kể cũng đáng thương cho bất cứ ai có khả năng dạy bảo trẻ lại không có cơ hội dạy bảo.
Emma nói:
-       Anh biết đấy, chị ấy có lợi điểm là đã dùng em làm đối tượng để thực tập nghề thuật dạy trẻ gái. Bây giờ ta sẽ xem chị ấy dạy bảo con bé như thế nào theo một kế hoạch càng hoàn thiện hơn nữa.
Anh Knightley nói:
-        Đấy là, chị ấy sẽ nuông chiều conbé hơn là nuông chiều em trong khi tin rằng mình không hề nuông chiều con cái. Đấy sẽ là sự khác biệt duy nhất.
Emma thốt lên:
-        Con bé tội nghiệp! theo cách này, con bé sẽ ra sao?
-       Không có gì phải lo. Số phận giống như hàng nghìn người khác. Con bé sẽ khó thương khi còn nhỏ rồi tự sửa đổi dần khi lớn lên. Emma thân yêu, anh không còn cảm thấy khó chịu với những đứa trẻ hư hỏng. Hạnh phúc đời anh tuỳ thuộc vào em, thế nên nếu khắt khe với trẻ con thì là vô tình với em, phải không?
Emma cười to và đáp:
-       Nhưng em được anh hỗ trợ triệt để nhằm chống lại sự nuông chiều của những người khác. Em không chắc liệu lý trí của em có thể chấn chỉnh mà không có anh.
-       Thế à? Anh thì chắc. Em có thiên bẩm để thông hiểu. Chị Taylor đã truyền đạt cho em những phép tắc. Em hẳn đã làm tốt. Nếu anh can thiệp vào thì chỉ rách việc. Theo thiên bẩm em cứ hỏi: anh ấy có quyền gì mà lên lớp với mình? Và anh e rằng, theo thiên bẩm, em nghĩ anh đã lên lơ;p một cách khó chịu với em. Anh không tin mình đã giúp em làm tốt. Anh chỉ làm tốt ở chỗ biến em thành đối tượng thân thương nhất của anh. Vì nghĩ về em nhiều mà anh bỏ qua cho em, bỏ qua những lỗi lầm. Do tưởng tượng mãi về nhiều sai lầm mà anh đã yêu em từ khi em lên mười ba.
-       Em tin anh có thể giúp em. Rất nhiều khi em chịu ảnh hưởng từ anh một cách đúng lý, hơn là do tự em làm. Em tin chắc anh đã giúp em làm tốt. Còn nếu bé Anna Weston tội nghiệp bị hư người, anh phải tỏ ra tốt bụng mà chấn chỉnh bé như anh đã chấn chỉnh em, nhưng đừng có yêu con bé khi nó lên mười ba.
-       Khi em còn nhỏ, đã bao lần em nói với anh qua vẻ mặt hỗn hào "anh Knightley, em sẽ làm thế này, thế này, papa cho phép, hoặc chị Taylor nói em làm được …" – việc gì đấy mà em biết anh không đồng ý. Trong những trường hợp này, nếu can thiệp vào thì anh sẽ gây cho em hai bất mãn thay vì một.
-       Quả em là một người được yêu thương hết mực! không lạ gì mà anh chặn lời em trong hồi tưởng thân thương như thế.
-       "Anh Knightley!" Em lúc nào cũng gọi anh "Anh Knightley". Cứ như thế, cách gọi này không có vẻ là trang trọng nữa. Nhưng nó vẫn trang trọng. Anh muốn em gọi anh theo cách khác. Nhưng anh không rõ cách gì.
-       Em còn nhớ cách đây khoảng mười năm, những khi bị nổi hứng trong tình thân mật, em gọi anh là "George". Em gọi như thế vì cứ ngỡ sẽ trêu tức anh, nhưng vì anh không phản đối, em không gọi như thế nữa.
-       Bây giờ em có thể gọi anh là George, được không?
-       Không thể được! lúc nào em vẫn chỉ có thể gọi "Anh Knightley". Em còn không hứa sẽ gọi "anh K." theo cách trìu mến lịch sự như cô Elton.
Cười to với đôi má ửng hồng, cô vội thêm:
-       Em hứa sẽ một lần gọi anh bằng tên thánh. Em không nói khi nào, nhưng anh có thể đoán ra ở đâu: nơi mà chú rể sẽ chấp nhận cô dâu dù tốt hơn hay xấu hơn.
Emma rất lấy làm tiếc cô không được cởi mở về một việc mà anh có thể giúp cô làm tốt hơn, về lời khuyên đáng lẽ đã giúp cô khắc phục một trong những việc làm điên rồ của mình: tình thâm giao với Harriet Smith. Nhưng đây là chuyện nhạy cảm mà cô không thể mang ra bàn luận. Harriet ít khi được nhắc đến khi hai người trao đổi với nhau. Về phần anh, có lẽ việc này là do anh không nghĩ đến cô bé. Nhưng Emma vẫn cho là anh có tính tế nhị, hoặc do anh dựa theo bề ngoài mà ngỡ rằng tình bạn giữa hai cô đang đi xuống. Emma nhận thức rằng nếu xa nhau dưới bất kỳ tình huống nào khác chắc chắn họ nên giữ lien lạc thường xuyên hơn, rằng không chỉ Isabella thông báo tin tôi cho cô. Có thể anh cũng cho là như vậy. Nỗi bứt rứt vì giấu giếm với anh còn kém hơn nỗi bứt rứt vì đã làm cho Harriet thiếu hạnh phúc.
Isabella biên thư cho biết chi tiết về Harriet như yêu cầu. Lúc mới đến, Isabella nghĩ Harriet không được vui. Đấy là lẽ tự nhiên vì phải lo thu xếp đi gặp nha sĩ. Khi việc này xong xuôi, Isabella nhận thấy Harriet trở lại con người bình thường như trước . Dĩ nhiên Isabella không có khả năng quan sát nhậy cảm, tuy thế nếu Harriet không chơi đùa thoải mái với bọn trẻ thì mẹ chúng hẳn đã nhận ra. Emma cảm thấy nhẹ nhõm mà hy vọng Harriet sẽ lưu lại dài lâu hơn, hai tuần có thể kéo dài thành ít nhất một tháng. Hai vợ chồng Knightley sẽ đến vào tháng tám, vìthế Harriet được mời lưu lại cho đến khi họ đưa cô về.
Anh Knightley nói:
-       Ngay cả John còn không nhắc đến cô bạn em. Nếu em muốn biết thì đây là câu trả lời của anh ấy.
Đấy là câu trả lời về việc anh dự định kết hôn. Emma sốt sắng nhận lá thư, nôn nóng muốn biết John có ý kiến gì về việc hôn nhân của cô, mà không e dè khi biết lá thư không nhắc đến Harriet.
Anh Knightley nói:
-       Trong hạnh phúc của mình, John can dự với tư cách người em, nhưng anh ấy không quen khen ngợi. Dù anh biết rõ anh ấy khen em, anh ấy không có ngôn từ nồng nhiệt, đến nỗi bất kỳ một phụ nữ nào khác hẳn cho là anh ấy lãnh đạm. Nhưng anh không e ngại em đọc thư anh ấy.
Sau khi đọc lá thư, Emma đáp:
-       Anh ấy viết thư như người có lý trí. Em kính phục lòng chân thành của anh ấy.hiển nhiên là anh ấy nghĩ cuộc hôn phối là tất cả may mắn cho em nhưng vẫn mong theo thời gian em sẽ tỏ ra xứng đáng với tình yêu của anh, như anh cho là em đã xứng đáng. Nếu anh ấy nói cách khác thì hẳn em đã không tin.
-       Emma của anh, anh ấy không có ý như thế. Anh ấy chỉ muốn nói….
Emma ngắt ngang với nụ cười nghiêm túc:
-       Anh ấy và em hẳn không khác nhau nhiều trong việc đánh giá, có lẽ còn ít khác biệt hơn là anh ấy nghĩ. Nếu chúng ta đừng màu mè hoặc ngại ngùng trong chuyện này.
-       Emma, Emma của anh….
Cô thốt lên một cách vui vẻ:
-       Chao ôi! Nếu anh cho là em trai anh không công tâm với em thì hãy đợi đến khi bố em biết được chuyện bí mật này và nghe ý kiến của ông ấy. Tin em đi, ông ấy sẽ không công tâm với anh đâu. Ông ấy sẽ nghĩ mọi hạnh phúc, mọi lợi điểm là thuộc về anh, còn mọi phẩm giá là thuộc về em. Em mong mình sẽ không lập tức trở thành "Emma tội nghiệp". Ông ấy cứ nghĩ rằng mình chỉ thương cảm với người chịu thiệt thòi.
Anh thốt lên:
-       À há! Anh mong bố em được thuyết phục chỉ bằng một nửa như John để nghĩ rằng hai ta là ngang bằng nhau và cùng nhau chia sẻ hạnh phúc. Anh buồn cười về một đoạn trong lá thư của John, em có nhận ra không? Đoạn anh ấy nói là không lấy làm ngạc nhiên lắm khi anh báo tin, nói là vẫn trông đợi tin này.
-       Theo em hiểu thì anh ấy chỉ có ý nói vẫn trông chờ tin anh kết hôn, mà đã không nghĩ người anh yêu là em. Có vẻ như anh ấy hoàn toàn bị bất ngờ.
-       Đúng, đúng. Nhưng anh buồn cười là anh ấy đã nhìn ra tâm tư anh như thế. Anh ấy dựa vào đâu mà phán xét? Anh không nghĩ ra sự khác biệt bây giờ so với lúc trước về thái độ hoặc ngôn từ khiến cho anh ấy đoán ra ý định về hôn nhân. Nhưng có lẽ có khác biệt. Lúc anh ở với gia đình anh ấy thì đã có sự khác biệt. Anh đã không chơi đùa với bọn trẻ nhiều như lúc trước. Anh còn nhớ bọn con trai tội nghiệp nói "Bác lúc nào cũng có vẻ mệt mỏi".
Đã đến lúc tin trường lan truyền rộng hơn, người này nghe tin rồi kể cho người kia. Ngay khi chị Weston đã khoẻ để có thể tiếp đón ông Woodhouse đến thăm, Emma nghĩ nên nhân cơ hội này mà trình bày chuyện của cô, tại nhà cô rồi sau đó tại Randalls. Nhưng cuối cùng làm thế nào  báo tin cho ông bố là cả vấn đề ! cô định chờ khi anh Knightley vắng mặt hoặc đến khi con tim cô không thể giữ kín được nữa, cô định trì hoãn, nhưng anh Knightley lúc ấy cũng đến và cô phải tiếp nối phần khai mào. Cô bắt buộc phải nói ra, và phải nói một cách vui vẻ. Cô không nên có giọng nói u buồn kẻo ông bố sẽ khổ sở. Cô không được ra vẻ như đấy là chuyện không may. Dốc hết tất cả tinh thần, cô rào trước đón sau với ông về một chuyện lạ lùng nào đấy, và rồi nói ngắn gọn là nếu ông đồng thuận và cho phép – mà cô biết sẽ không khó, vì đây là chuyện hạnh phúc cho cả hai – cô và anh Knightley sẽ kết hôn, như thế Hartfield sẽ có thêm một người mà cô biết ông vẫn thương mến nhất trên thế gian, chỉ kém hai người con gái và chị Weston.
Ông già tội nghiệp! lúc đầu ông thấy sốc và cố khuyên cô không nên kết hôn. Hơn một lần ông nhắc lại lời cô nói sẽ không bao giờ kết hôn. Ông bảo cô nên ở vậy thì tốt hơn, và nói về Isabella tội nghiệp và chị Taylor tội nghiệp.
Nhưng không có kết quả. Emma thắm thiết ôm lấy ông và mỉm cười nói rằng cô đã quyết, rằng ông không nên đánh đồng cô với Isabella và chị Weston. Đúng là khi hai người kết hôn gia đình trở nên cô đơn, nhưng cô không đi khỏi Hartfield, cô vẫn luôn ở đây, sẽ không có sự thay đổi nào về nhân số trong khi gia đình còn được thoải mái hơn. Cô tin ông bố sẽ cảm thấy hạnh phúc khi có anh Knightley bên mình một khi cuộc sống đã đi vào nền nếp. Ông vẫn thường yêu mến anh Knightley phải không? Cô tin chắc ông không phủ nhận điều này. Ông đã thường hỏi ý kiến ai về chuyện làm ăn nếu không phải là anh? Ai đã tỏ ra đắc lực như thế với ông, người đã sẵn lòng như thế viết thư hộ ông, người đã rất vui như thế mà giúp đỡ ông ? Ai đã tỏ ra vui vẻ với ông như thế, ân cần với ông như thế , thương mến ông như thế ? Liệu ông có muốn anh luôn ở bên mình không? Đúng. Rất đúng. Anh Knightley đến với ông thường xuyên thế nào vẫn chưa đủ, ông hẳn lấy làm vui mà gặp anh hàng ngày, nhưng từ trước đến giờ gia đình vẫn gặp anh hàng ngày. Tại sao không tiếp tục cuộc sống như thế?
Phải mất thời gian ông Woodhouse mới chấp nhận, nhưng thời điểm khó khăn nhất đã qua đi. Chỉ cần cho ông biết kế hoạch cụ thể, chỉ cần thời gian và thuyết phục thêm là xong. Sau khi Emma đã van nài và trấn an, anh Knightley tiếp tục van nài và trấn an. Ông vui khi nghe anh tướng ngợi cô, và chẳng bao lâu ông chịu lắng nghe hai người trình bày thêm mỗi khi có cơ hội. Isabella ủng hộ hai người qua những lá thư bày tỏ ý kiến nhiệt tình. Khi mới nghe tin, chị Weston đã sẵn sàng chấp nhận – trước nhất đấy là chuyện tình yêu đã rõ ràng, kế đến đấy là chuyện tốt đẹp – và hiểu rõ điều quan trọng là cần thuyết phục ông Woodhouse. Những người thường góp ý kiến cho ông đều trấn an rằng đấy cũng là vì hạnh phúc của ông. Sau khi đã xem xét và xác định những cảm nghĩ của mình, ông nghĩ rằng vào lúc nào đó – có lẽ trong vòng một hoặc hai năm – tổ chức hôn lễ không phải là việc tệ hại.
Chị Weston giả vờ không xúc động gì khi tỏ ý đồng thuận với ông về việc này. Chị rất ngạc nhiên, nhưng vì nghĩ đây là chuyện hạnh phúc cho cả hai người nên không ngần ngại gì mà thúc giục ông chồng ủng hộ. Chị luôn nghĩ tốt về anh Knightley và thấy anh xứng đáng có người vợ như Emma yêu dấu của chị. Theo mọi khía cạnh, cuộc hôn phối này là đúng phép, thích hợp và vẹn toàn. Theo một khía cạnh, một điểm quan trọng nhất, tương xứng một cách kỳ lạ, may mắn một cách khác thường, có vẻ như Emma không thể yêu ai khác, chị là người ngốc nghếch nhất thế gian vì trước đây đã không nghĩ đến chuyện này. Có mấy người với tư cách và địa vị của anh chịu từ bỏ ngôi nhà của mình mà đến sống ở Hart field! Còn ai ngoài anh có thể hiểu biết và chịu đựng được ông Woodhouse để tạo một cuộc hôn phối thoả đáng! vợ chồng Weston đã luôn nghĩ đến việc khó khăn phải thuyết phục ông Woodhouse tội nghiệp khi trù định hôn lễ giữa Frank và Emma. Làm thế nào để dung hoà những nguyện vọng giữa Enscombe và Hartfield luôn là trở ngại. Ông Weston không nhận ra điều này một cách sâu sắc như cô vợ,  nhưng chính ông vẫn khắc khoải khôn nguôi về trở ngại này mà không biết phải làm cách nào. Ông chỉ nói "Việc này tự nó sẽ êm xuôi, hai người trẻ sẽ tìm ra cách giải quyết". Nhưng ở đây không có vướng mắc gì. Tất cả đều thuận lợi, minh bạch và cân xứng. Không bên nào phải chịu hy sinh. Đấy là sự kết hợp hứa hẹn mang lại hạnh phúc lớn lao nhất, mà không có khó khăn cản trở.
Với đứa trẻ bồng bế trên tay khi suy ngẫm vễ những điều trên, chị Weston là người phụ nữ cảm thấy hạnh phúc nhất trên đời. Chị chỉ có niềm vui lớn hơn khi thấy đứa trẻ đã lớn nhanh, trở thành quá khổ với bộ quần áo đầu tiên.
Mọi người đều ngạc nhiên khi nghe tin. Ông Weston ngạc nhiên trong năm phút, nhưng năm phút là đủ cho đầu óc nhanh nhẹn của ông nắm bắt vụ việc. Ông nhận ra những lợi thế của cuộc hôn phối và vui mừng, nhưng dần dà ông nghĩ lại và thấy hoá ra mình đã dự đoán từ trước. Ông nói:
-       Đấy là một chuyện bí mật. Những chuyện này luôn là bí mật, cho đến lúc người ta nhận ra rằng ai nấy đều  biết cả rồi. Chỉ cần cho tôi biết lúc nào thì tôi mới nói công khai được. Tôi không rõ Jane có biết gì chưa.
Sáng hôm sau, ông đi đến Highbury và tìm ra câu trả lời . Ông báo cho cô biết tin. Liệu cô ấy có phải là con dâu, con dâu trưởng của ông ? – Ông cần hỏi cô và chị Bates đang có mặt. Dĩ nhiên là tin tức lan ngay đến bà Cole, bà Perry cùng cô Elton. Đấy không còn là tin họ đang trông chờ nữa. Họ đã tính toán thời gian Randalls nhận tin, bao lâu thì tin lan đến Highburry, và tự cho mình có trí óc sắc sảo.
Mọi người đều đồng thuận với cuộc hôn nhân. Vài người cho là anh được may mắn hơn, những người khác cho là cô tốt phúc hơn. Một số người nghĩ cả gia đình nên chuyện đến Donwell và nhường Hartfield cho nhà John Knightley, những người khác tiên đoán gia nhân hai bên sẽ tranh cãi nhau, nhưng nói chung, không ai tỏ ý chống đối, ngoại trừ một nhà: tư dinh cha xứ.
Vợ chồng Elton ngạc nhiên nhưng không hài lòng, anh Elton không quan tâm nhiều như cô vợ, chỉ mong "niềm kiêu hãnh của cô ta hẳn bây giờ được thoả mãn", và nhận xét "cô ta luôn có ý tóm lấy Knightley". Về việc dời đến sống ở Hartfield, anh bạo gan tuyên bố "Thà là anh ấy thay vì tôi".
Nhưng cô Elton tỏ ra bứt rứt "Knightley tội nghiệp! anh chàng tội nghiệp! buồn thay cho anh ta!"
Cô vô cùng lo lắng, vì thấy dù là người lập dị, anh có trăm nghìn tính tốt – làm thế nào anh ấy bị dẫn dụ vào chuyện này? – Anh ấy không yêu thương gì cả. Knightley tội nghiệp ! – thế là chấm dứt mọi mối quan hệ tốt đẹp. Mỗi lần được mời đến dùng bữa, anh đã vui làm sao! nhưng  bây giờ không còn nữa. Anh chàng tội nghiệp! không còn những chuyến đi khám phá Donwell cho cô ta! Ôi! Không, không thể nào của một cô Knightley làm mọi chuyện mất vui! Vô cùng khó chịu! nhưng cô không hề lấy làm tiếc đã đối xử tệ với gia nhân ngày nọ. Kế hoạch gây sốc, sống chung với nhau. Không bao giờ nên chuyện. Cô biết có một gia đình ở ..đã sống như thế, rồi ba tháng sau phải xa nhau.

Chương 18
Thời gian dần trôi. Chỉ còn ít ngày nữa là gia đình ở London sẽ đến. Một buổi sáng, khi Emma đang lo lắng về những chuyện sẽ khiến cho cô giao động và khổ sở thì anh Knightley đến, và những ý nghĩ bứt rứt được gác qua một bên. Sau ít câu trao đổi vui vẻ, anh trở nên im lặng, rồi với giọng nghiêm nghị, anh bắt đầu:
-       Emma ạ, anh có chuyện cần cho em biết, một ít tin tức.
Cô nhìn lên khuôn mặt anh, hỏi nhanh:
-       Tốt hay xấu?
-       Anh không biết phải nói sao.
-       Em tin là tốt. Em biết như thế qua vẻ mặt của anh. Anh đang cố nín cười.
Anh tỏ ra trấn tĩnh:
-       Anh lo sợ. Emma yêu quý của anh, anh rất lo sợ em sẽ không cười nổi khi nghe tin này.
-       Thế à? Tại sao như vậy? Em khó tưởng tượng ra chuyện gì làm cho anh vui hoặc buồn cười mà em lại không vui hoặc không buồn cười.
Anh đáp:
-       Có một chuyện. Anh mong chỉ có một – chuyện mà hai ta suy nghĩ không giống nhau.
Anh ngưng một chút rồi mỉm cười , chăm chăm nhìn cô:
-        Em có nghĩ đến chuyện gì không? Có còn nhớ chuyện gì không? Harriet Smith.
Đôi má ửng hồng khi cô nghe cái tên, và cô có cảm giác lo sợ tuy không  biết mình lo sợ chuyện gì.
Anh nói:
-       Sáng nay em có nghe tin tức gì về cô ấy không? Anh tin em đã nghe, và biết toàn thể vụ việc.
-       Không, em không nghe. Em không biết gì hết. Xin anh nói cho em nghe.
-       Anh thấy em đã chuẩn bị tinh thần cho tình huống xấu nhất – và đây là chuyện rất xấu. Harriet Smith kết hôn với Robert Martin.
Emma giật nẩy người, và đấy không có vẻ như giả vờ. Đôi mắt cô mở to như muốn nói "Không, không thể nào", nhưng đôi môi cô mím lại.
Anh Knightley nói:
-       Đúng thật là như thế. Anh được chính Robert Martin thông báo. Anh ấy vừa từ giã anh nửa giờ trước.
Cô vẫn nhìn anh trong vẻ kinh ngạc.
-       Emma của anh, như anh đã e ngại, em không vui lắm về chuyện này. Anh mong hai ta nghĩ giống nhau. Theo thời gian phải là thế. Em phải tin là theo thời gian một trong hai ta sẽ nghĩ không đi, còn lúc này ta không nên nói nhiều về chuyện đó.
Cô cố trấn tĩnh:
-       Anh đã hiểu lầm em. Không phải em không vui về chuyện đó, chỉ là vì em thấy khó tin. Có vẻ như chuyện này không thể xảy ra được. Hẳn anh không có ý nói Harriet Smith đã chấp nhận Robert Martin. Hẳn anh không có y nói anh đã cầu hôn lần nữa. Chắc anh chỉ nói anh ấy dự định cầu hôn.
Anh Knightley mỉm cười và trả lời rành mạch:
-       Ý anh nói anh ấy đã cầu hôn và được chấp thuận.
Cô thốt lên: 
-       Trời đất!
Rồi cô cúi xuống chiếc giỏ của mình đang đan để có lý do giấu giếm mọi vẻ vui mừng mà cô biết đã lộ ra trên mặt mình. Cô thêm:
-       Bây giờ anh cho em rõ mọi chuyện, nói sao cho dễ hiểu. Làm thế nào, ở đâu, lúc nào. Xin cho em biết tất cả. Em chưa từng ngạc nhiên như thế này, nhưng không phải vì thế mà em không vui. Anh hãy tin em…làm thế nào…làm thế nào chuyện này xảy ra được?
-       Chuyện đơn giản thôi. Ba ngày trước anh ấy đến London, rồi anh nhờ anh ấy lo giùm ít giấy tờ mà anh cần để gửi cho John. Anh ấy mang giấy tờ đến cho John và được mời dự buổi diễn ở Astley. Họ dắt theo hai đứa con trai đầu đi đến Astley. Đi cùng nhau gồm có anh và chị dâu của anh, Henry, John, và cô Smith. Anh bạn Robert của anh không thể cưỡng nổi lại lời mời. Rồi em trai anh mời anh ấy đến dùng bữa vào tối hôm sau, anh ấy nhận lời. Theo anh hiểu, trong buổi tối ấy anh chàng tìm cơ hội để cầu hôn với Harriet, và đã được toại nguyện. Khi chấp nhận anh ấy, cô đã làm cho anh ấy vô cùng hạnh phúc một cách xứng đáng. Anh ấy đến gặp anh sáng nay để thông báo. Đấy là tất cả làm thế nào, ở đâu , lúc nào mà anh có thể kể lại. Bạn em Harriet sẽ kể nhiều hơn khi gặp em. Cô ấy sẽ kể tất cả chi tiết mà chỉ có ngôn từ của phụ nữ mới kể sống động được. Bọn anh chỉ trao đổi với nhau những điểm chính. Tuy nhiên, anh cần thêm rằng con tim Robert Martin có vẻ chan chứa đối với anh ấy và đối với anh rằng anh ấy nói – tuy không có mục đích gì – là khi rời Astley, em trai anh chăm sóc chị John Knightley cùng bé John còn anh ấy đi theo Smith và Henry, rằng có lúc cô Smith tỏ vẻ ngượng ngập trong nhóm đông người như thế.
Anh ngừng lại. Emma không dám cố trả lời tức thì. Nếu cất tiếng thì cô sẽ tỏ lộ mức độ vui mừng một cách quá đáng. Cô phải chờ một lúc, kẻo anh cho là cô đã phát điên.
Anh lo lắng vì cô im lặng, và sau khi quan sát cô một lúc, anh thêm:
-       Em yêu của anh, em đã nói không buồn về chuyện này, nhưng anh e đã làm em đau khổ hơn là anh nghĩ. Vị thế của anh ấy không được khá, nhưng em nên xét xem cô bạn của em được thoả nguyện như thế nào. Khi em biết rõ hơn về anh ấy, anh sẽ phân tích thêm về những suy tư của em. Em sẽ hài lòng về ý thức tốt và những phép tắc đúng đắn của anh ấy. Em không thể mong cô ấy có được vòng tay nào bảo bọc tốt hơn nữa. Anh có thể giúp nâng vị thế của anh ấy trong xã hội, và anh mong em tin rằng đấy sẽ là vị thế khá. Em đã cười cợt với anh về William Larkins, nhưng Robert Martin thì không như thế.
anh muốn cô nhìn lên và cười với anh.
bây giờ đã định thần được để không phải toét miệng cười quá rộng, cô nhìn lên, vui vẻ trả lời:
-        Anh không cần phải cố công thuyết phục em về cuộc hôn phối ấy. Em cho là Harriet quyết định rất đúng. Gia thế của cô ấy còn có thể thấp hơn so với anh ấy. Còn về tư cách, em tin chắc cả hai đều có tư cách tốt. Em im lặng chỉ vì em quá ngạc nhiên. Anh không mường tượng được chuyện này là bất ngờ đối với em như thế nào! bởi vì em có lý do mà tin rằng ngay lúc gần đây Harriet còn có ác cảm với anh ấy, còn hơn là lúc trước.
Anh Knightley nói:
-        Hẳn em hiểu bạn em rõ nhất ,nhưng anh phải nói cô ấy là người con gái thuỳ mị, hiền hậu , chắc không thể quyết liệt có ác cảm với người đã nói yêu mình.
Emma không thể nín cười, trả lời:
-       Em tin anh hiểu rõ cô ấy nhất. Nhưng, anh Knightley à, anh có tin chắc cô ấy toàn tâm chấp nhận không? Em nghĩ dần dà cô ấy sẽ chấp nhận, nhưng liệu cô đã chấp nhận chưa? Anh có hiểu lầm anh ấy không? Cả hai anh đều nói về những chuyện khác, công việc, những hội chợ bò, hoặc những lễ hội diễn tập mới, và có thể nào khi bàn nhiều việc anh bị nhầm lẫn không? Có thể anh ấy không nói về con tim và tâm tính Harriet, mà về  bò con thuộc dòng nổi tiếng.
Sự tương phản giữa dáng vẻ của anh Knightley và Robert Martin hiện ra rõ ràng trong ý nghĩ của Emma, và cô cũng hồi tưởng rõ ràng những gì đã xảy ra cho Harriet, những lời nói nhấn mạnh ấy như mới gần đây "Không, em hiểu phải làm gì tốt hơn là quan tâm đến anh Martin". Vì thế cô mong nghe tin chứng tỏ chuyện này là quá sớm.
Anh Knightley thốt lên:
-       Em dám nói thế à? Em dám cho anh là kẻ ngu xuẩn đến nỗi không biết một người đàn ông nói gì haysao? Em mong mỏi gì?
-       Em luôn mong mỏi sự suy luận tốt nhất bởi vì em không bao giờ chấp nhận cách suy luận nào khác. Vì thế, anh phải cho em câu trả lời rành mạch, đi vào vấn đề. Anh có chắc chắn anh hiểu những gì anh Martin và Harriet đồng ý với nhau không?
Anh nói một cách rành mạch:
-       Anh nghe rõ anh ấy nói Harriet đã chấp nhận. Ngôn từ anh ấy không có gì là mập mờ, không có gì là hồ nghi.anh nghĩ anh có thể cho em bằng cứ. Anh ấy hỏi ý kiến anh bây giờ phải làm gì. Anh ấy không quen biết ai ngoại trừ bà Goddard, là người mà anh ấy dọ hỏi về thân nhân hoặc người quen biết của cô ấy. Liệu anh có thể cho ý kiến thay vì hỏi bà Goddard không nhỉ? Anh nói nah không biết. Rồi anh ấy nói hôm nay sẽ đến tìm bà Goddard.
Emma nở nụ cười rất tươi:
-       Em hoàn toàn mãn nguyện và thành thật chúc mừng hạnh phúc hai người.
-       Em đã thay đổi nhiều từ lúc ta trao đổi chuyện này trước đây.
-       Em mong thế vì lúc đó em là kẻ ngu ngốc.
-       Anh cũng đã thay đổi, vì bây giờ anh sẵn lòng đồng ý với em về tất cả những đức tính của Harriet. Anh đã cất công vì em và vì Robert Martin mà tìm hiểu về cô ấy. Anh thường trao đổi với cô ấy rất nhiều. Giá như em được thấy anh đã làm những gì. Thật ra, đôi lúc anh cho là em đang nghi anh nói xấu Martin. Không bao giờ thế đâu, nhưng theo những gì quan sát, anh tin cô ấy là người chân chất, dễ thương , sống theo phép tắc đúng mực, muốn đặt hạnh phúc nơi tình yêu và cuộc sống lứa đôi. Anh nghĩ cô ấy nên cảm ơn em về những tố chất này.
Emma lắc đầu thốt lên:
-       Em! Chao ôi! Harriet tội nghiệp!
Nhưng cô nghiêm mặt lại để âm thầm hài lòng với lời ca ngợi quá đáng.
Một lúc sau, câu chuyện giữa hai người bị gián đoạn vì ông bố cô bước vào. Cô không lấy làm tiếc. Cô muốn được một mình. Đầu óc cô chứa đầy những ý nghĩ kích động và ngạc nhiên khiến cô khó tĩnh tâm. Cô như là đang nhảy múa, ca hát, nói cười. Sau khi đã đi vòng quanh, nói với chính mình, cười cợt và suy nghĩ thì cô mới bình tâm trở lại.
Bố cô cho biết James đang lo ngựa xe để chuẩn bị cho chuyến đi hàng ngày đến Randalls, vì thế Emma có ngay lý do để tránh mặt.
Có thể hiểu được cô vui mừng và cảm kích đến mức nào.  Nỗi băn khoăn đã tan biến, bây giờ cô có vấn đề là vui mừng quá đáng. Cô đòi hỏi gì? Cô không đòi hỏi gĩ cả, mà chỉ mong tỏ ra  xứng đáng hơn với anh, người có những ý niệm và phán xét hơn hẳn cô. Cô không đòi hỏi gì cả, mà chỉ mong những bài học trong quá khứ dạy cho cô biết tỏ ra khiêm tốn và cẩn trọng trong tương lai.
Cô nghiêm túc, rất nghiêm túc với lòng biết ơn, và quyết tâm, tuy thế cô vẫn không ngăn tiếng cười. Cô phải cười với kết cục này! Quả là một kết cục hay cho năm tuần lễ thất vọng não nề! quả là con tim – quả là con người Harriet!
Bây giờ, Emma thấy vui đón chờ Harriet trở lại. Mọi việc đều làm cô vui. Sẽ là niềm vui được quen biết Robert Martin.
Niềm vui lớn lao nghiêm túc và thành tâm nhất là khi anh Knightley không còn phải giấu giếm nữa. Những hành động che đậy, lập lờ, bí ẩn mà cô không hề thích chẳng bao lâu sẽ qua đi. Bây giờ cô có thể ssa chia sẻ với mọi tâm tư theo đúng với tính khí của cô.
Trong tinh thần vô cùng phấn chấn, cô làm công tác tư tưởng với ông bố, không phải lúc nào cũng lắng nghe nhưng luôn luôn đồng ý với những gì ông nói, và dù trong khi cất tiếng hoặc im lặng cô đều khéo léo thuyết phục ông đi Randalls mỗi ngày, kẻo chị Weston tội nghiệp thất vọng.
Họ đi đến. Chị Weston một mình trong phòng gia đình nhưng chưa kịp nói nhiều về đứa bé, còn đang cảm ơn ông Woodhouse đã đến thăm, thì họ thoáng thấy hai bóng người đi qua gần cửa sổ.
Chị Weston nói:
-       Đấy là Frank và cô Fairfax. Tôi định cho cô biết về nỗi ngạc nhiên thích thú của chúng tôi khi anh ấy đến sáng nay và ở lại cho đến ngày mai, và cô Fairfax đã được thuyết phục ở chơi với chúng tôi hôm nay. Hai người đang đi đến.
Trong vòng nửa phút, hai người bước vào phòng. Emma rất vui được gặp lại anh, nhưng có phần ngượng ngập – mỗi người đều có vài hoài niệm gây bối rối. Họ mỉm cười chào hỏi nhau, nhưng với ý thức riêng nên họ không nói nhiều. Sau khi mọi người ngồi xuống, có một khoảnh khắc tĩnh lặng đến nỗi Emma bắt đầu hồ nghi liệu có vui gì không mà mong ước gặp lại Frank Churchill cùng với Jane một lần. Tuy nhiên, khi có ông Woodhouse và đứa trẻ góp mặt, không khí trở nên sinh động.
Frank Churchill có can dảm và cơ hội để nói với Emma:
-       Cô Woodhouse, tôi phải cám ơn cô vì ý tha thứ cô gửi qua thư của bà Weston. Tôi mong thời gian sẽ làm cho cô sẵn lòng xoá hẳn tội cho tôi. Tôi mong cô sẽ không rút lại an đã nói ra.
Emma vui vẻ nói:
-       Không đâu. Tôi lấy làm vui được gặp lại, bắt tay anh và đích thân chúc mừng anh.
Anh cảm tạ cô với cả tấm lòng và tiếp tục trò chuyện cùng cô một lúc với cảm nghĩ tri ân và hạnh phúc.
Anh hướng mắt qua Jane:
-       Cô ấy trông khoẻ mạnh, phải không? Khoẻ hơn lúc trước chứ nhỉ. Cô thấy cha tôi và bà Weston làm hư con bé như thế nào.
Rồi tinh thần anh phấn chấn trở lại, và sau khi nhắc đến việc nhà Campbell sẽ trở về, và với đôi mắt híp vì tươi cười anh nhắc đến cái tên Dixon.
Emma đỏ mặt, tỏ ý cấm anh nhắc đến tên này kẻo Jane nghe được. Cô nói:
-       Tôi luôn xấu hổ vô cùng khi nghĩ đến chuyện này.
Anh đáp:
-       Chính tôi mới xấu hổ. Nhưng có thể nào cô không nghi ngờ? ý tôi nói là sau này. Tôi biết trước đây thì không.
-       Tôi không hề nghi ngờ gì cả. Anh hãy tin tôi.
-       Quả là điều tuyệt vời. Có một lần tôi gần như …và tôi mong như thế …đáng lẽ còn tốt hơn. Nhưng dù cho tôi luôn làm chuyện sai trái, đấy là những chuyện rất sai trái và khiến tôi trở thành người không tốt …Nếu tôi không giữ kín mà nói cho cô biết thì tôi sẽ nhẹ tội hơn.
Emma nói:
-       Bây giờ chuyện đó không đáng phải tiếc nuối nữa.
Anh tiếp:
-       Tôi mong thuyết phục được ông bác tôi đi thăm Randalls, ông muốn được giới thiệu với của ấy. Khi nhà Campbell trở về, chúng tôi sẽ gặp họ ở London và tiếp tục ở đây cho đến khi tôi dẫn cô ấy về miền bắc. Nhưng bây giờ, giữa tôi và cô ấy còn có khoảng cách như thế này. Quả là khổ, phải không hả cô Woodhouse? Mãi đến sáng nay, chúng tôi mới gặp lại nhau kể từ ngày dàn hoà.
Emma tỏ lời cảm thương rất hiền hoà.
Với một ý nghĩ vui bất chợt nảy sinh, anh thốt lên:
-       À! Nhân tiện – anh hạ thất giọng và lộ vẻ từ tốn – anh Knightley vẫn khoẻ chứ?
Anh ngưng lại. Emma cười, má ửng đỏ.
Anh tiếp:
-       Tôi biết cô đã xem thư tôi, và tôi nghĩ cô hẳn còn nhớ đến lời chúc của tôi dành cho cô. Tôi xin chúc mừng cô lần nữa. Xin cô tin là tôi đã nghe báo tin với lòng quan tâm và mãn nguyện nồng hậu nhất. Anh ấy là người mà tôi biết chắc là mình khen ngợi đúng.
Emma cảm thấy vui mà muốn anh tiếp tục nói thêm theo chiều hướng này, nhưng trong khoảnh khắc kế tiếp, đầu óc anh chuyển qua chính anh và Jane. Anh nói:
-       Trước đây cô đã từng thấy làn da như thế không? Thật là mịn màng, thật là thanh tú! Tuy thế, không phải thực sự là làn da trắng. Người ta không thể nói cô ấy có làn da trắng. Đấy là làn da thật khác thường, với lông mày và tóc đen – một làn da rất độc đáo. Một phụ nữ có thể làn da như thế qủa là kỳ lạ. Màu da vừa đủ đậm nhạt để tạo vẻ đẹp.
Emma trả lời một cách tinh quái:
-       Tôi vẫn luôn ngưỡng mộ làn da của cô ấy, nhưng liệu tôi có nhớ lúc nào anh nói đáng tiếc là làn da của cô ấy cần hồng lên một chút không nhỉ? Khi lần đầu chúng ta nói về cô ấy. Anh quên rồi sao?
-       Ô, không! Tôi thật là trơ trẽn. Làm thế nào tôi dám…
Nhưng anh phá lên cười.
Emma nói:
-       Tôi nghi là những khi anh hoang mang như thế, anh lấy làm vui mà lừa tất cả chúng tôi. Tôi tin anh đã làm thế. Tôi tin đấy là niềm anh ủi cho anh.
-       Ô, không, không, không. Làm thế nào cô nghi tôi như thế! Lúc ấy tôi rất đau khổ
-       Đau khổ thì ít mà bỡn cợt thì nhiều. Tôi tin đấy là nguồn vui đối với anh khi cho chúng tôi vào tròng. Có lẽ tôi có tính hồ nghi hơn những người khác, bởi  vì nói thật với anh, tôi nghĩ hẳn đấy là trò bỡn cợt nếu là trong hoàn cảnh của tôi. Tôi nghĩ hai chúng ta giống nhau.
Anh cúi gầm mặt.
Với vẻ mặt có tri giác thực sự, Emma nói:
-       Nếu không phải về tính nết thì hai chúng ta giốngnhau về định mệnh, định mệnh đã cột chúng ta với hai con người tốt hơn chúng ta.
Anh nồng nàn đáp:
-       Đúng, đúng. Không, không đúng về phần cô . Cô không có ai tốt hơn , nhưng đối với tôi thì đúng. Cô ấy là một thiên thần toàn vẹn. Hãy nhìn cô ấy xem, có phải cô ấy là một thiên thần trong mọi dáng vẻ không ? Cô hãy quan sát vòng cổ cô ấy. Cô hãy quan sát đôi mắt cô ấy khi nhìn lên bố tôi. Cô sẽ vui mà nghe – anh nghiêng đầu và nghiêm túc thầm thì – ông bác tôi định tặng cho cô ấy tất cả nữ trang của bà bác tôi. Toàn là bộ mới. Tôi định đặt làm một món cài tóc cho cô ấy. Liệu mái tóc huyền của cô ấy càng đẹp thêm lên không?
Emma đáp:
-       Đúng là đẹp.
Cô nói một cách hiền hoà đến nỗi anh thốt lên:
-       Quả là vui được gặp lại cô ! và được nhìn cô trong dáng vẻ tuyệt trần như thế này! Tôi sẵn sang đánh đổi tất cả cho cuộc gặp gỡ này. Chắc chắn tôi phải đi thăm Hartfield nếu cô không đến đây.
Ba người kia đang trao đổi về đứa bé. Chị Weston đang thuật lại chút lo lắng đêm nào, khi đứa bé cv không được khoẻ. Chị cho là mình điên rồ, nhưng chị thực sự lo lắng, suýt muốn cho mời ông Perry đến. Có lẽ chị phải xấu hổ nhưng ông Weston cũng bất an như chị. Tuy nhiên,sau mười phút đứa trẻ khoẻ mạnh trở lại. Ông Woodhouse quan ngại lắng nghe rồi khen chị đã nghĩ đến việc cho đi mời ông Perry, và tiếc là chị đã bỏ ý định. Ông nói nếu đứa bé dù có dấu hiệu đau yêu trong phút chốc vẫn nên cho mời ông Perry. Chị đừng cho là mình lo lắng quá mức, và đừng ngại phải cho mời ông Perry thường xuyên. Dù đứa bé hiện giờ khoẻ mạnh, có lẽ nếu ông Perry đến tối qua đứa bé càng khoẻ hơn.’
Frank Churchill nghe được cái tên. Anh nói với Emma và nhìn sang Fairfax:
-       Perry! Ông bạn Perry của tôi ! họ đang nói gì về ông Perry? Sáng nay ông ấy có đến đây không ? Ông ấy đi bằng cách nào? Ông đã mua được cỗ xe chưa?
Emma nhớ ra và hiểu ý anh. Trong khi cô cùng cười với anh, vẻ mặt Jane cho thấy cô đã nghe anh nói tuy giả vờ làm lơ.
Anh nói :
-       Quả là một giấc mơ kỳ lạ! mỗi lần nghĩ đến chuyện này là  tôi cứ cười. Cô Woodhouse, cô đã nghe chúng ta. Cô ấy nghe được. Tôi biết qua đôi má, nụ cười và cái nhíu mày của cô ấy. Cô hãy nhìn cô ấy xem. Vào lúc này, lá thư của cô ấy đang trải ra trước mắt cô ấy – đến nỗi cô ấy không chú ý đến việc gì khác, dù đang giả vờ nghe hai người kia, cô có thấy không?
Jane không thể nhịn cười, rồi quay sang anh nói với giọng nhỏ nhẹ nhưng rõ ràng:
-       Em lấy làm lạ làm thế nào anh còn nhớ chuyện như thế! Đôi lúc họ sẽ xới lên lai. Để xem anh có thể chịu đựng họ ra sao!
Anh có nhiều điều để nói thêm, nhưng cảm nghĩ của Emma đang hướng về Jane và cũng định chia tay Randalls. Vô hình trung cô có ý so sánh hai thanh niên. Dù được vui khi gặp lại Frank Churchill và xem anh như người bạn, cô càng cảm nhận thêm tư cách đáng quý của anh Knightley. Một ngày vui kết thúc trong niềm vui khi xác địnhchân giá trị của anh trong sự so sánh này.

Chương 19
Thỉnh thoảng Emma đã từng lo lắng cho Harriet, rồi đôi lúc ngỡ vực liệu cô bé có được nguôi ngoai trong tình yêu với anh Knightley hay không mà toàn tâm chấp nhận một người đàn ông khác . Giờ đây nghi vấn này lại hiện về trong tâm trí cô. Vài ngày sau khi Harriet từ London trở về, Emma có dịp trò chuyện khoảng một giờ với cô bé. Cô hoàn toàn thoả nguyện – tuy khó giai? thi'ch tại sao – là Robert Martin có đủ tư cách thay thế anh Knightley.
Harriet có phần đau khổ, lúc đầu có vẻ ngốc nghếch, nhưng một khi cô nhìn nhận mình đã quá tự tin và ngu xuẩn, nỗi đau của cô dần tan biến, không còn vướng bận về quá khứ nữa, chỉ có niềm hân hoan với hiện tại và tương lai. Khi biết Harriet đã toàn tâm chấp nhận, Emma lập tức hết cả e ngại, và tỏ lời nồng nhiệt chúc mừng cô bạn. Harriet vui vẻ kể lại mọi sự kiện về buổi tối đặc biệt ấy ở Astley và bữa ăn tối hôm sau. Nhưng những sự kiện ấy nói lên điều gì? Như Emma bây giờ nhìn nhận, sự thật là Harriet vẫn luôn yêu mến Robert Martin và không thể chối từ tình yêu trung kiên của anh. Ngoài ra, Emma không thể hiểu được những sự kiện khác .
Tuy thế Emma vẫn vui, và mỗi ngày cô có thêm lý do để vui thêm. Nhân thân của Harriet đã được tìm ra. Cô là con gái của một thương gia, có gia sản đủ giàu để giúp cô bé có cuộc sống thoải mái, và có tư cách đủ tốt để không muốn khoe của. Đấy là dòng dõi cao quý mà Emma sẵn sàng xác minh! Có lẽ dòng dõi của nhiều quý ông cũng chỉ được đến thế, nhưng quả là mối quan hệ mà Jane đã tạo dựng với anh Knigthley, hoặc với nhà Churchill, hoặc thậm chí với anh Elton! Vết nhơ của một người co nhoang vẫn sẽ là vết nhơ nếu không được gột rửa bj dòng dõi quý tộc hoặc gia sản giàu có.
Ông bố không phản đối gì, chàng trai được đối xử một cách thân tình. Robert Martin đã được giới thiệu đến Hartfield, và Emma hoàn toàn chấp nhận chân giá trị của anh vốn sẽ rất hứa hẹn cho cô bạn của cô. Cô tin chắc Harriet sẽ được hạnh phúc với bất kỳ người thanh niên hiền hoà nào. Huống chi đối với anh, hy vọng càng dâng cao về cuộc sống ổn định. Harriet sẽ sống giữa những người yêu mến cô, những người có tri giác cao hơn cô, trong cuộc sống ẩn dật vừa đủ để được an lành và bận bịu vừa đủ để vui thú. Cô sẽ  không bao giờ bị dẫn dụ để sa chân, và không cô đơn để phải tự mình dò dẫm. Cô sẽ được kính trọng và hạnh phúc. Emma nhìn nhận cô bé là người may mắn nhất trần đời hoặc chỉ kém may mắn so với chính cô vì có một người yêu mình một cách chân thành và trung kiên.
Do bận bịu ở nhà Martin, Harriet lui tới Hartfield ít thường xuyên hơn, nhưng không ai trách cô . Sự thân thiết giữa cô và Emma phải kém đi, tình bạn giữa hai người phải biến đổi thành thiện ý. May mắn là những sự kiện chuyển biến này đã bắt đầu .
Trước những ngày cuối tháng chin, Emma hộ tống Harriet đi vào nhà thờ, cầm bàn tay cô bé giao cho Robert Martin trong sự mãn nguyện tột cùng mà không hoài niệm nào có thể ngáng trở - ngay cả hoài niệm về anh Elton, người đang hiện diện giữa họ\/ có lẽ vào lúc này cô không muốn nhìn thấy anh Elton, nhưng không thể chối bỏ anh bởi  vì lần tới anh có thể chúc phúc cho cô ở bàn hành lễ. Trong số ba cặp tình nhân, Robert Martin và Harriet Smith là cặp đính ước sau cùng nhưng kết hôn trước nhất.
Jane Fairfax đã rời Highbury và trở về cuộc sống thoải mái ở nhà Campbell. Nhà ông Churchill cũng đến thành phố, và chỉ chờ cho đến tháng mười một.
Tháng trung gian là thời điểm được định cho Emma và anh Knightley – nếu hai người cả gan. Hai người đã định phải tiến hành hôn lễ trong thời gian John và Isabella còn lưu lại Hartfield, để có thể vắng nhà trong hai tháng mà đi hưởng trăng mật ở miền biển. John, Isabella và tất cả bằng hữu khác đều đồng ý với kế hoạch này. Nhưng ông Woodhouse – làm thế nào thuyết phục cho ông Woodhouse đồng ý? Chỉ nghĩ đến hôn lễ trong một ngày xa xôi.
Khi mới nghe qua kế hoạch, ông cảm thấy khổ sở đến nỗi mọi người đều tuyệt vọng. Một đợt những lời bóng gió kế tiếp giúp ông đỡ đau khổ. Ông bắt đầu nghĩ phải là như thế, và ông không thể ngáng trở. Đấy là bước hứa hẹn của một tâm tư đang có chiều hướng buông xuôi. Nhưng ông vẫn không được vui. Emma không đành nhìn thấy ông khổ sở, biết ông đang ngỡ mình bị bỏ rơi. Dù anh Knightley trấn an rằng một khi hôn lễ đã xong xuôi, nỗi khổ của ông sẽ qua đi, nhưng Emma vẫn do dự.
Trong tình hình gay cấn này, họ được trợ giúp không phải do tâm tư ông Woodhouse được sáng tỏ hơn hoặc do sự thayđổi tuyệt vời trong thần kinh của ông, mà vì thần kinh ông bị tác động theo cách khác. Một đêm nọ, tất cả gà tây nuôi trong chuồng của chị Weston bị mất trộm, hiển nhiên là do một chú đạo chích tài cao. Những chuồng gà trong vùng cũng chịu chung số phận. Khả năng bị mất trộm đột nhập vào nỗi lo sợ của ông Woodhouse. Ông cực kỳ bấn loạn, và nếu không nhờ con rể là John thì mỗi tối ông phải khổ sở vì lo âu. Nghị lực, tính cả quyết và điềm tĩnh của hai anh em Knightley giúp ông được yên tâm. Chỉ cần có một anh thì Heartfield cũng đủ an toàn. Nhưng vào tuần lễ đầu tháng mười một anh John Knightley phải quay về London.
Kết quả của cơn bấn loạn này là ông chấp nhận lời thỉnh cầu của Emma, trong tinh thần tự nguyện và vui vẻ vượt quá mức mong đợi của cô. Một tháng sau hôn lễ giữa vợ chồng Robert Martin, anh Elton được vời đến để chủ trì cho anh Knightley và cô Woodhouse.
Hôn lễ được cử hành giống như bao hôn lễ khác, khi những người tham dự không màng đến phô trương. Theo lời kể của anh chồng, cô Elton nghĩ hôn lễ quá luộm thuộm, kém hẳn hôn lễ của cô . “Rất ít trang phục satin trắng, rất ít khăn voan viền  đăng ten, khung cảnh thật là thảm hại! Selina hẳn sẽ tròn mắt khi nghe kể”.
Mặc cho những khiếm khuyết ấy, một nhóm nhỏ gồm những người thật sự thân thương đến chứng kiến đều được thoả nguyện đối với những ước mong, hy vọng và tin tưởng trong hạnh phúc toàn vẹn của cuộc hôn phối.
Hết