<Bài viết đã được chỉnh sửa lúc 2010-05-24 08:37:20Xuân Trang>
Tết Hàn Thực: Hàn Thực nghĩa là ăn đồ nguội. Tết này vào ngày mồng 3 tháng Ba âm lịch. Thời Xuân Thu ở Trung Quốc, Công Tử Trùng Nhĩ, về sau là vua Tấn Văn Công, khi gặp cảnh hoạn nạn, đói quá, được Giới Tử Thôi cắt thịt đùi của mình, nấu dâng cho ăn. Sau 19 năm phiêu bạt, Trùng Nhĩ lại được trở về nắm giữ vương quyền nước Tần. Vua ban thưởng cho tất cả những người đã cùng nếm mật nằm gai, nhưng lại quên mất Tử Thôi. Tử Thôi cũng không oán hận, vì nghĩ việc giúp đỡ Trùng Nhĩ là một nghĩa vụ của kẻ bầy tôi. Và Tử Thôi đưa mẹ vào sống ở núi Ðiều. Lúc vua nhớ ra cho người tới mời mà không được, liền sai đốt rừng để Tử Thôi phải đi ra. Tuy nhiên Tử Thôi không ra, và hai mẹ con cùng bị chết cháy. Hôm ấy đúng ngày 5 tháng Ba. Ðau xót, vua sai lập miếu thờ trên núi, và đổi tên núi đó là Giới Sơn. Người quanh vùng thương Tử Thôi nên hằng năm từ ngày mồng 3 đến mồng 5 tháng Ba thì kiêng đốt lửa mà chỉ ăn đồ nguội đã nấu sẵn. Từ thời Nhà Lý, người Việt đã tiếp nhận Tết này nhưng chỉ tổ chức vào một ngày mồng 3 tháng Ba mà thôi, không kiêng đốt lửa và thường làm bánh trôi, bánh chay, thay cho đồ nguội, mục đích chủ yếu là để cúng gia tiên chứ ít người hiểu rõ chuyện Giới Tử Thôi. Hiện nay, Tết này vẫn thường đậm nét ở miền Bắc, nhất là các tỉnh quanh Hà Nội.
Vội vã trở về nhà đón bé, vội vã đi mua đồ thắp hương. Chất ngất thứ để lo nên năm nay không nhớ đến 3.3 (âm lịch) như những năm trước, liệu có phải bận bịu đến mức quên đi tất thảy hay dòng đời cuốn trôi những điều tưởng chừng như nhỏ nhoi ấy đến khó ngờ? Chạnh lòng khó thoát!
Nếu như ngày này của gần 30 năm về trước mình chẳng phải làm gì mà được Bà nội chuẩn bị hết, làm hết. Cuộc sống khó khăn khiến trẻ con cứ mong đến dịp lễ tết hay giỗ chạp gì đó để được ăn những món ngon để bù lại những ngày ngô sắn trộn vùi. Ngày 2.3 âm lịch Bà đã ngâm gạo nếp khoảng chừng 8giờ đồng hồ rồi Bà hay anh cả xay gạo thành bột, những cái vòng tay xoay tròn đều đều như mong mỏi cuộc vuông tròn của cuộc sống. Bột xay nhuyễn, được bà lọc qua một tấm “lưới” mịn dưới là một lớp tro dày để thấm nước. Qua một đêm còn trơ lại bột mịn màng, trắng muốt, dẻo thơm đến không ngờ. Bà mang ra cùng mấy đứa cháu nặn bánh trôi và bánh chay. Ai cũng biết làm những thứ bánh quá ư là dân dã là đơn giản ấy nên không nhất thiết phải kể ra làm gì. Những hột bánh trôi tròn trịa lẫn cả méo mó được đưa vào nồi đun với bảy chìm ba nổi chín lênh đênh nhưng cuối cùng vẫn giữ được “tấm lòng son” với lớp bánh bên ngoài trắng nhuyễn, dẻo thơm có mùi vị của gừng nữa. Sắp vào đĩa, rắc thêm chút vừng, dừa coi như đã hoàn thành xong sản phẩm của truyền thống.
Năm nào bà cũng còn một chút bột để làm bánh trôi không nhân. Gần 10 tuổi mà nó vẫn không hiểu vì sao năm nào bà cũng có một đĩa bánh trôi nhân chay…đến lúc ăn bà chấm với đường. Không nhân thì gọi gì là bánh trôi, còn gì thi vị như bài thơ “Bánh trôi nước” của nữ sĩ HXH? Bà chỉ móm mém cười nhẹ nhàng và nói: “vì bà không có răng”. Thì ra vậy. Đơn giản như vậy mà nó không biết. Có lẽ, những miếng bánh trôi dẻo thơm, trắng ngần, ngọt bùi gửi gắm cả tình cảm của bà làm nó cuốn trôi đi những ẩn ý, những giọt buồn bà cất giấu trong lòng hay là vì nó quá nhỏ để hiểu để nhận ra những trôi nổi cuộc đời? Hay là nó quá vô tâm nên chưa hiểu hết những gì đã và đang diễn ra với bà? Nó quen với việc mất ông từ sớm, đằm mình trong tình cảm vô bờ của bà mà không nhận ra những nếp gấp nơi đuôi mắt bà ngày một nhiều hơn, mắt bà mờ thêm như khắc khoải chờ đợi vô vọng điều gì? Ngoài 20 tuổi đã thành thiếu phụ góa chồng, mặc dòng thời gian trôi, mặc tuổi xuân hững hờ qua để nuôi con duy nhất thành người thầy. Những bánh trôi nhân chay của bà làm cho riêng bà ăn không phải vì bà không còn răng nên khó nuốt mà bởi vì bà nuốt những tủi phận người thiếu phụ thiếu vắng một bến bờ chinh phu?! Bánh trôi…khó trôi!
Sau này, năm nào mình cũng làm bánh trôi, bánh chay cho ngày 3.3 và năm nào cũng có một đĩa bánh trôi không nhân, những chiếc bánh nhỏ xíu để không phải chia nhỏ cho bà dễ nuốt. Những chiếc bánh trôi chay của bà được chấm với đường, để mong cuộc đời bà ngọt ngào hơn, để bà không phải nhọc nhằn loại bỏ cái nhân ngọt mà cứng ngắc khiến bà khó nuốt. Liệu có là bánh trôi không khi nó không có nhân, khi không đúng với truyền thống là phải có “tấm lòng son”? Bà làm như vậy dù không là bánh truyền thống nhưng với bà vẫn có những ngọt ngào đủ để nhâm nhi miếng bánh và trôi tuột vào lòng người như thế. Thiếu “tấm lòng son”, hụt nhân sẽ vẫn là bánh trôi chứ? Hơn 60 năm thiếu bạn đời, chìm nổi cuộc đời, lênh đênh dâu bể nhưng bà vẫn trọn vẹn với ông đến khi khuất núi. Thiếu đi điều cốt yếu để gọi là cuộc sống theo đúng nghĩa nhưng với bà, bánh trôi không nhân vẫn ngọt ngào yêu thương được che lấp thiếu hụt bằng con cháu. Hiểu ra điều ấy, để rồi mỗi năm mình lại làm thêm một đĩa bánh trôi không nhân để cùng ăn với bà hay cả nhà cùng ăn hoặc ăn một mình đều cảm thấy khó trôi vào lòng quá! Bánh trôi…khó trôi!
[font="times new roman"]Tháng ngày dần trôi nhanh hơn khi dòng thác cuộc đời cuốn phăng đi cảm giác êm dịu tuổi thơ, những giá trị truyền thống. Giờ có tiền người ta có thể mua sẵn những đĩa bánh trôi, bánh chay để thắp hương với ông bà tổ tiên để cầu mong cho tài lộc đầy nhà, danh lợi quanh mình và để đến khi hạ lễ chưa chắc người ta đã ăn mà có thể cho Ôsin ăn hoặc lời nguyện thỉnh được ném vào thùng rác mà chưa chắc người ta đã hiểu hết ý nghĩa của Tết Hàn thực là gì? Hoặc khá hơn chút là mua bột khô say sẵn, người ta nặn với nước để bán bột (không) dẻo cho người mua. Người mua cứ thế về nhồi nhân vào đun lên, gần sôi cho chút gừng vào cho bánh thơm. Rồi múc ra nồi nước lọc để nguội cho bánh bớt dính vào nhau và sắp vào đĩa, thêm vừng, thêm dừa thế là có thể mang lên bàn thờ. Nhưng vì không phải gạo nếp ngâm trong 8giờ đồng hồ và lọc qua một đêm để lấy những gì tinh túy nhất, dẻo thơm nhất mà người ta cứ làm theo kiểu công nghiệp, tiết kiệm thời gian bằng cách lấy gạo cho vào xay khô rồi nặn qua với chút nước cho bột nhuyễn một chút. Nhưng cho dù gạo đắt tiền, dẻo đến mấy cũng không thể làm nên một bánh trôi dẻo quyện được, mà ăn vẫn cứng ngắc ra, khó trôi lắm. Bánh trôi…khó trôi!
Bánh trôi…khó trôi! Cứ nghĩ rằng đun khéo là bánh sẽ ngon nhưng bảy nổi ba chìm với nước non có lẽ chính là nói đến những vất vả, những nhọc nhằn, những công phu của việc ngâm gạo, lọc bột mới tạo ra cái dẻo thơm, ngọt bùi, sánh nhuyễn của bánh trôi. Bánh trôi…khó trôi khi không làm đúng cách, thưởng thức đúng cách.
Bánh trôi …khó trôi khi những giá trị truyền thống được đơn giản hóa, được người ta vội vàng làm theo kiểu công nghiệp.
Bánh trôi … khó trôi khi những thứ giả tạo, những lọc lừa, mưu kế được bày trên bàn thờ thỉnh cầu phúc - lộc - thọ trong khi sống thiếu nhân văn, thiếu tình người và thiếu tình thương, thờ ơ, ích kỷ, hẹp hòi, trục lợi.
Bánh trôi…khó trôi khi nhận ra những điều quý giá mà bà dành trọn vẹn cả tuổi xuân cho bố, cả tuổi trung niên cho cháu cho con với tấm lòng son sắt để 60 năm côi cút với chiếc bóng của riêng mình, đơn thân gối chiếc, trọn vẹn về với ông nơi cửu tuyền khi chạm tuổi 83 và vừa trọn một kiếp người.
Bánh trôi…dễ trôi với riêng Bà! Bánh trôi không nhân của bà thành “gia truyền” của riêng nhà mình, dù theo bà là dễ ăn hơn, dù chấm thêm đường, thêm ngọt ngào bao nhiêu để bù vào thiếu hụt ở “trong tâm” nhưng mỗi lần ăn bố mẹ và mấy anh em ăn đều thấy bánh trôi…khó trôi dù bà đã tạo ra thứ bánh trôi …dễ trôi cho cả nhà!
Dường như có cái gì đó nhòa đi, cái gì đó nghẹn lại, cái gì đó vỡ òa ra trong im ắng của riêng mình![/font]
Hà Phương - [email=danphuong_2003@yahoo.com.vn]danphuong_2003@yahoo.com.vn[/email]
Vội vã trở về nhà đón bé, vội vã đi mua đồ thắp hương. Chất ngất thứ để lo nên năm nay không nhớ đến 3.3 (âm lịch) như những năm trước, liệu có phải bận bịu đến mức quên đi tất thảy hay dòng đời cuốn trôi những điều tưởng chừng như nhỏ nhoi ấy đến khó ngờ? Chạnh lòng khó thoát!
Nếu như ngày này của gần 30 năm về trước mình chẳng phải làm gì mà được Bà nội chuẩn bị hết, làm hết. Cuộc sống khó khăn khiến trẻ con cứ mong đến dịp lễ tết hay giỗ chạp gì đó để được ăn những món ngon để bù lại những ngày ngô sắn trộn vùi. Ngày 2.3 âm lịch Bà đã ngâm gạo nếp khoảng chừng 8giờ đồng hồ rồi Bà hay anh cả xay gạo thành bột, những cái vòng tay xoay tròn đều đều như mong mỏi cuộc vuông tròn của cuộc sống. Bột xay nhuyễn, được bà lọc qua một tấm “lưới” mịn dưới là một lớp tro dày để thấm nước. Qua một đêm còn trơ lại bột mịn màng, trắng muốt, dẻo thơm đến không ngờ. Bà mang ra cùng mấy đứa cháu nặn bánh trôi và bánh chay. Ai cũng biết làm những thứ bánh quá ư là dân dã là đơn giản ấy nên không nhất thiết phải kể ra làm gì. Những hột bánh trôi tròn trịa lẫn cả méo mó được đưa vào nồi đun với bảy chìm ba nổi chín lênh đênh nhưng cuối cùng vẫn giữ được “tấm lòng son” với lớp bánh bên ngoài trắng nhuyễn, dẻo thơm có mùi vị của gừng nữa. Sắp vào đĩa, rắc thêm chút vừng, dừa coi như đã hoàn thành xong sản phẩm của truyền thống.
Năm nào bà cũng còn một chút bột để làm bánh trôi không nhân. Gần 10 tuổi mà nó vẫn không hiểu vì sao năm nào bà cũng có một đĩa bánh trôi nhân chay…đến lúc ăn bà chấm với đường. Không nhân thì gọi gì là bánh trôi, còn gì thi vị như bài thơ “Bánh trôi nước” của nữ sĩ HXH? Bà chỉ móm mém cười nhẹ nhàng và nói: “vì bà không có răng”. Thì ra vậy. Đơn giản như vậy mà nó không biết. Có lẽ, những miếng bánh trôi dẻo thơm, trắng ngần, ngọt bùi gửi gắm cả tình cảm của bà làm nó cuốn trôi đi những ẩn ý, những giọt buồn bà cất giấu trong lòng hay là vì nó quá nhỏ để hiểu để nhận ra những trôi nổi cuộc đời? Hay là nó quá vô tâm nên chưa hiểu hết những gì đã và đang diễn ra với bà? Nó quen với việc mất ông từ sớm, đằm mình trong tình cảm vô bờ của bà mà không nhận ra những nếp gấp nơi đuôi mắt bà ngày một nhiều hơn, mắt bà mờ thêm như khắc khoải chờ đợi vô vọng điều gì? Ngoài 20 tuổi đã thành thiếu phụ góa chồng, mặc dòng thời gian trôi, mặc tuổi xuân hững hờ qua để nuôi con duy nhất thành người thầy. Những bánh trôi nhân chay của bà làm cho riêng bà ăn không phải vì bà không còn răng nên khó nuốt mà bởi vì bà nuốt những tủi phận người thiếu phụ thiếu vắng một bến bờ chinh phu?! Bánh trôi…khó trôi!
Sau này, năm nào mình cũng làm bánh trôi, bánh chay cho ngày 3.3 và năm nào cũng có một đĩa bánh trôi không nhân, những chiếc bánh nhỏ xíu để không phải chia nhỏ cho bà dễ nuốt. Những chiếc bánh trôi chay của bà được chấm với đường, để mong cuộc đời bà ngọt ngào hơn, để bà không phải nhọc nhằn loại bỏ cái nhân ngọt mà cứng ngắc khiến bà khó nuốt. Liệu có là bánh trôi không khi nó không có nhân, khi không đúng với truyền thống là phải có “tấm lòng son”? Bà làm như vậy dù không là bánh truyền thống nhưng với bà vẫn có những ngọt ngào đủ để nhâm nhi miếng bánh và trôi tuột vào lòng người như thế. Thiếu “tấm lòng son”, hụt nhân sẽ vẫn là bánh trôi chứ? Hơn 60 năm thiếu bạn đời, chìm nổi cuộc đời, lênh đênh dâu bể nhưng bà vẫn trọn vẹn với ông đến khi khuất núi. Thiếu đi điều cốt yếu để gọi là cuộc sống theo đúng nghĩa nhưng với bà, bánh trôi không nhân vẫn ngọt ngào yêu thương được che lấp thiếu hụt bằng con cháu. Hiểu ra điều ấy, để rồi mỗi năm mình lại làm thêm một đĩa bánh trôi không nhân để cùng ăn với bà hay cả nhà cùng ăn hoặc ăn một mình đều cảm thấy khó trôi vào lòng quá! Bánh trôi…khó trôi!
[font="times new roman"]Tháng ngày dần trôi nhanh hơn khi dòng thác cuộc đời cuốn phăng đi cảm giác êm dịu tuổi thơ, những giá trị truyền thống. Giờ có tiền người ta có thể mua sẵn những đĩa bánh trôi, bánh chay để thắp hương với ông bà tổ tiên để cầu mong cho tài lộc đầy nhà, danh lợi quanh mình và để đến khi hạ lễ chưa chắc người ta đã ăn mà có thể cho Ôsin ăn hoặc lời nguyện thỉnh được ném vào thùng rác mà chưa chắc người ta đã hiểu hết ý nghĩa của Tết Hàn thực là gì? Hoặc khá hơn chút là mua bột khô say sẵn, người ta nặn với nước để bán bột (không) dẻo cho người mua. Người mua cứ thế về nhồi nhân vào đun lên, gần sôi cho chút gừng vào cho bánh thơm. Rồi múc ra nồi nước lọc để nguội cho bánh bớt dính vào nhau và sắp vào đĩa, thêm vừng, thêm dừa thế là có thể mang lên bàn thờ. Nhưng vì không phải gạo nếp ngâm trong 8giờ đồng hồ và lọc qua một đêm để lấy những gì tinh túy nhất, dẻo thơm nhất mà người ta cứ làm theo kiểu công nghiệp, tiết kiệm thời gian bằng cách lấy gạo cho vào xay khô rồi nặn qua với chút nước cho bột nhuyễn một chút. Nhưng cho dù gạo đắt tiền, dẻo đến mấy cũng không thể làm nên một bánh trôi dẻo quyện được, mà ăn vẫn cứng ngắc ra, khó trôi lắm. Bánh trôi…khó trôi!
Bánh trôi…khó trôi! Cứ nghĩ rằng đun khéo là bánh sẽ ngon nhưng bảy nổi ba chìm với nước non có lẽ chính là nói đến những vất vả, những nhọc nhằn, những công phu của việc ngâm gạo, lọc bột mới tạo ra cái dẻo thơm, ngọt bùi, sánh nhuyễn của bánh trôi. Bánh trôi…khó trôi khi không làm đúng cách, thưởng thức đúng cách.
Bánh trôi …khó trôi khi những giá trị truyền thống được đơn giản hóa, được người ta vội vàng làm theo kiểu công nghiệp.
Bánh trôi … khó trôi khi những thứ giả tạo, những lọc lừa, mưu kế được bày trên bàn thờ thỉnh cầu phúc - lộc - thọ trong khi sống thiếu nhân văn, thiếu tình người và thiếu tình thương, thờ ơ, ích kỷ, hẹp hòi, trục lợi.
Bánh trôi…khó trôi khi nhận ra những điều quý giá mà bà dành trọn vẹn cả tuổi xuân cho bố, cả tuổi trung niên cho cháu cho con với tấm lòng son sắt để 60 năm côi cút với chiếc bóng của riêng mình, đơn thân gối chiếc, trọn vẹn về với ông nơi cửu tuyền khi chạm tuổi 83 và vừa trọn một kiếp người.
Bánh trôi…dễ trôi với riêng Bà! Bánh trôi không nhân của bà thành “gia truyền” của riêng nhà mình, dù theo bà là dễ ăn hơn, dù chấm thêm đường, thêm ngọt ngào bao nhiêu để bù vào thiếu hụt ở “trong tâm” nhưng mỗi lần ăn bố mẹ và mấy anh em ăn đều thấy bánh trôi…khó trôi dù bà đã tạo ra thứ bánh trôi …dễ trôi cho cả nhà!
Dường như có cái gì đó nhòa đi, cái gì đó nghẹn lại, cái gì đó vỡ òa ra trong im ắng của riêng mình![/font]
Hà Phương - [email=danphuong_2003@yahoo.com.vn]danphuong_2003@yahoo.com.vn[/email]