Ký ức về những giai điệu
Minh Hằng
Những câu chuyện xảy ra ngày ấy, những chiến công huy hoàng để tạo cảm xúc cho các bài hát ra đời của người chiến sỹ, nhạc sỹ đã trải qua nhiều năm tháng ngoài chiến trường mà tôi muốn nói đến, vốn say mê lao động nghệ thuật và cống hiến không mệt mỏi cho lịch sử ca khúc cách mạng Việt Nam.
Mấy ai biết, nhạc sỹ Huy Thục có một tuổi thơ không ít trăn trở. Cha của nhạc sỹ Huy Thục có nghề khắc con dấu đồng và được coi là giỏi nhất Hà Thành lúc bấy giờ. Một chàng lãng tử vì mê nghe hát cô đầu, đến một ngày đã bỏ lơi công việc không thực hiện đúng hợp đồng với người Pháp nên tai hoạ bất ngờ ập đến. Không những nhà cửa bị tịch thu mà cha của nhạc sỹ Huy Thục cùng người anh cả phải bỏ trốn vào Nam để tránh khỏi sự ức hiếp của người Pháp. ở Sài Gòn ông lại tiếp tục làm nghề và tham gia hoạt động cách mạng. Gia đình tan tác mỗi người một nơi. Còn nhạc sỹ Huy Thục sau khi ngậm ngùi tiễn mẹ cùng người em gái về quê rồi nhập ngũ vào bộ đội. Năm ấy Nhạc sỹ Huy Thục mới mười bốn tuổi, một chú bé giao liên vẫn thường đứng hát say sưa trên các mặt trận sau mỗi lần ngưng tiếng súng. Hình ảnh ấy chính là sự khởi đầu trên con đường nghệ thuật của người nhạc sỹ tài danh.
Nay đã ở tuổi 73 nhưng tác phong của ông quả là nhanh nhẹn, dứt khoát. Ông lấy ba tập nhạc dầy cộp cho tôi xem, mỗi công trình sáng tạo nghệ thuật đều chứa đựng những kỷ niệm của một thời trai trẻ. Nhạc sỹ Huy Thục nói như tâm sự:
Cháu biết anh hùng lao động Bùi Ngọc Đủ, trong chiến tranh chống Mỹ được phong tặng danh hiệu Dũng sỹ diệt Mỹ chứ?
Mỗi lời ông nói như còn khí thế của ngày nào đã thực sự cuốn hút tôi vào câu chuyện.
Lúc đó, Bùi Ngọc Đủ là đội trưởng một tiểu đội canh giữ kho đạn trên ngọn đồi không tên phía bắc tỉnh Quảng Trị. Gần đấy có núi Đá Bạc và con suối La La chảy từ phía Bắc Quảng Trị xuôi về sông Cam Lộ, tuy không sâu nhưng mùa nước lên thì thật là khủng khiếp. Trận chiến năm ấy các chiến sỹ đã chiến đấu vô cùng anh dũng, 200 tên lính Mỹ bị diệt gọn trước sự ngỡ ngàng đến khâm phục của biết bao người. Báo chí ca ngợi, khắp nơi phát động phong trào học theo gương Bùi Ngọc Đủ, không phải một thắng hai mươi mà được nâng lên một thắng năm mươi, một thắng một trăm. Và rồi tác phẩm Dòng suối La La của tôi ra đời.
Giai đoạn lịch sử ấy tôi không được chứng kiến và sau này cũng chưa một lần đặt chân lên mảnh đất mà người ta gọi là gió cát, nhưng một anh bạn tôi nói “Người dân nơi đây hiền lành, chân thật và rất ân tình”. Chẳng vậy mà một dòng suối nước trong xanh hiền hoà, một ngọn đồi và những con người lập nên chiến công hiển hách đã hiện lên như một bức tranh sinh động trong từng giai điệu và lời ca. Chỉ bấy nhiêu thôi cũng làm tôi thấy nặng lòng với miền đất khô cằn đầy nắng gió này.
Ngày ấy nhạc sỹ Huy Thục lăn lộn trên mọi chiến trường, sống cùng người dân trên đất lửa Quảng Trị để chắt lọc những tinh hoa của âm nhạc dân gian đưa vào trong tác phẩm của mình. Cho đến giờ được nghe lại, mỗi ca từ trong từng nhạc phẩm tôi vẫn thấy đẫm chất hào hùng, con người thì mộc mạc nhưng quật cường đến lạ lùng. Khi có đoàn người Mỹ sang Việt Nam tìm hài cốt, một cán bộ ở Đakrông nói với nhạc sỹ Huy Thục: “Huy Thục ơi! Hương Hoá của mình có giá rồi. Người Mỹ họ lần theo địa danh trong bài hát đi tìm hài cốt lính Mỹ đấy, vì Đồi Động Tri xác Mỹ chất đầy mà”. Họ coi nhạc sỹ Huy Thục như người Pa Kô, người Vân Kiều, vì nhờ có câu tính tính ... tang tình. con s’rao xinh hót trên cành vui mừng công anh... trong bài Tiếng đàn ta- lư mà qua đó ai cũng biết đến người Vân Kiều chất phác nhưng không kém phần gan góc dạn dầy. Bất chợt tôi nhìn thấy cái đàn talư nhỏ xíu treo trên tường, tôi hỏi nó có liên quan gì tới bài Tiếng đàn talư không. Nhạc sỹ Huy Thục xúc động kể lại:
Một người bạn đem tặng sau khi tôi sáng tác bài Tiếng đàn ta - lư đấy. Tôi chỉ mượn nét lạc quan của tuổi trẻ đi đánh Mỹ, mượn người Pa Cô đánh đàn ta - lư để nói lên cái hào khí chiến thắng của quân giải phóng và sự thất bại của kẻ thù. Mỗi nốt nhạc trong bài hát đều mang âm hưởng cuộc sống của người Vân Kiều với tiết tấu sôi động. Lúc đầu có người phản đối, cho đây là loại nhạc mang tính giật gân. Nên lần biểu diễn cho Bác Hồ xem do ca sỹ Tường Vi thể hiện vào ngày 31-12-1969. Chú cũng thấy lo lo, không ngờ được Bác khen. Đến tháng 6-1969 Bác ký tặng Huân chương Chiến công hạng Hai cho tác giả và ca sỹ. Vì thế có một đồng chí đã nói vui, Bác Hồ đã “cứu” Tiếng đàn ta-lư. Thật là thú vị!
Tôi như cảm nhận được sự thăng trầm, quyết đoán trong giọng nói đầy xúc cảm của người nhạc sỹ đã gắn bó cả cuộc đời mình với âm nhạc. Có lẽ vì vậy nên trong các ca khúc Đợi, Cô gái Pa Kô, Mưa xuân, Trái đất và tình em... mà nhạc sỹ Huy Thục đã gửi chất lãng mãn, đằm thắm nhưng sôi nổi của tuổi trẻ vào đó. Ông nói hồi ấy: “ Đối với tuổi trẻ cho dù đói rét, khổ sở, chết chóc, kẻ thù cũng không thể khuất phục được”. Trong thời kỳ xảy ra những cuộc chiến khốc liệt từ 1965-1972, một loạt tác phẩm của nhạc sỹ Huy Thục đã kịp thời đến với chiến sỹ, đồng bào. Sau ngày Bác Hồ mất chừng một tháng, nhạc sỹ Huy Thục dành cả tâm huyết của mình cho hành khúc Bác đang cùng chúng cháu hành quân ra đời. Tới 26-3-1970 mới được công diễn nhân ngày thành lập Đoàn thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh và đạt giải đặc biệt của Trung ương Đoàn. Dù ở thời chiến hay thời bình, bao giờ nhạc sỹ Huy Thục cũng đến với tuổi trẻ bằng sự chia sẻ tình cảm, tâm tư nên luôn có cách nhìn đúng đắn về lớp trẻ. Khi nhắc đến các ca khúc bây giờ, nhạc sỹ Huy Thục nói với giọng đầy băn khoăn:
Ngày nay trong thời kỳ đổi mới phần nhiều các bài hát nhạc trẻ thường đề cập đến sự thất tình, những khát khao trong tình yêu nhưng lại không đạt được. Tuổi trẻ đích thức có bao giờ như vậy... Nhạc thì nhái lại, nào có hay ho gì. Còn các ca sỹ đứng trên sân khấu mỗi lúc lại gào thét, có lúc bi ai như cào cấu tim gan. Đâu có giống như ngày xưa: “ Hò dô ta nào, kéo pháo ta vượt qua đèo...” rồi là “...từ ngày anh đi ruộng đồng em giỏi dang”... Đẹp thế cơ mà!
Cho đến khi nghỉ hưu 1997 nhạc sỹ Huy Thục vừa tròn 51 năm tuổi quân, mà tới giờ vẫn không ngừng sáng tác. Ôngtr tâm sự :
Hãy cứ chắt chiu trong cuộc sống, rồi tìm tòi sáng tạo nhiều thể loại âm nhạc, cho dù sử dụng không được bao nhiêu. Cái đáng quý còn lại là lòng say mê sáng tạo cho mỗi tác phẩm âm nhạc mình viết ra mang hơi thở của thời đại và đậm đà bản sắc dân tộc...
Giọng hát của nhạc sỹ Huy Thục hoà với tiếng dương cầm như còn văng vẳng bên tai tôi trên suốt đoạn đường về Em biết anh là phút gặp mắt anh nhìn... Vì giếng quá trong nên dễ nhìn thấy đáy. Vì mắt quá trong nên nói rất nhiều. Có lẽ mắt muôn đời vẫn nói hộ lời yêu... Sao anh cứ nhìn em. Đó là bài Lời của mắt, nhạc sỹ Huy Thục mới sáng tác đầu xuân 2005, phổ thơ Lệ Thu.
Tôi nhận thấy, âm nhạc chính là một trong những điều minh chứng đánh dấu từng giai đoạn lịch sử qua các giai điệu truyền thống. Không chỉ có người lớn tuổi yêu thích dòng nhạc này mà cả lớp trẻ ngày nay, phần đông trong số họ cũng cảm nhận được sự sâu lắng trong ca từ của mỗi bài hát mang đậm chất dân gian. Một lần tình cờ tôi nghe được câu chuyện giữa hai bạn gái khi cùng ngồi nghe hát ở quán Aladin, nơi hội tụ những người yêu dòng nhạc chính thống. Cô gái kia đã nói với bạn mình: “...Hiện nay xuất hiện rất nhiều quán bar ca nhạc, hầu hết với các loại nhạc thị trường. Nhưng mình cho rằng, nhạc đồng quê Việt Nam vẫn luôn chiếm một vị trí quan trọng trong mọi tầng lớp xã hội, bởi tất cả đều có nguồn gốc của nó và âm nhạc cũng vậy. Giá như có nhiều sân khấu dành cho thể loại nhạc truyền thống để nó song hành cùng với tốc độ phát triển của xã hội hiện tại và tương lai...”
Một chặng đường dài đã đi qua với bao ký ức. Nhưng tâm hồn nhạc sỹ Huy Thục vẫn bừng lên sức sống, mà tôi chợt nhận ra từ những nhạc phẩm còn mãi âm vang trong lòng mỗi người yêu âm nhạc.
(Báo Văn nghệ Trẻ)
Minh Hằng
Những câu chuyện xảy ra ngày ấy, những chiến công huy hoàng để tạo cảm xúc cho các bài hát ra đời của người chiến sỹ, nhạc sỹ đã trải qua nhiều năm tháng ngoài chiến trường mà tôi muốn nói đến, vốn say mê lao động nghệ thuật và cống hiến không mệt mỏi cho lịch sử ca khúc cách mạng Việt Nam.
Mấy ai biết, nhạc sỹ Huy Thục có một tuổi thơ không ít trăn trở. Cha của nhạc sỹ Huy Thục có nghề khắc con dấu đồng và được coi là giỏi nhất Hà Thành lúc bấy giờ. Một chàng lãng tử vì mê nghe hát cô đầu, đến một ngày đã bỏ lơi công việc không thực hiện đúng hợp đồng với người Pháp nên tai hoạ bất ngờ ập đến. Không những nhà cửa bị tịch thu mà cha của nhạc sỹ Huy Thục cùng người anh cả phải bỏ trốn vào Nam để tránh khỏi sự ức hiếp của người Pháp. ở Sài Gòn ông lại tiếp tục làm nghề và tham gia hoạt động cách mạng. Gia đình tan tác mỗi người một nơi. Còn nhạc sỹ Huy Thục sau khi ngậm ngùi tiễn mẹ cùng người em gái về quê rồi nhập ngũ vào bộ đội. Năm ấy Nhạc sỹ Huy Thục mới mười bốn tuổi, một chú bé giao liên vẫn thường đứng hát say sưa trên các mặt trận sau mỗi lần ngưng tiếng súng. Hình ảnh ấy chính là sự khởi đầu trên con đường nghệ thuật của người nhạc sỹ tài danh.
Nay đã ở tuổi 73 nhưng tác phong của ông quả là nhanh nhẹn, dứt khoát. Ông lấy ba tập nhạc dầy cộp cho tôi xem, mỗi công trình sáng tạo nghệ thuật đều chứa đựng những kỷ niệm của một thời trai trẻ. Nhạc sỹ Huy Thục nói như tâm sự:
Cháu biết anh hùng lao động Bùi Ngọc Đủ, trong chiến tranh chống Mỹ được phong tặng danh hiệu Dũng sỹ diệt Mỹ chứ?
Mỗi lời ông nói như còn khí thế của ngày nào đã thực sự cuốn hút tôi vào câu chuyện.
Lúc đó, Bùi Ngọc Đủ là đội trưởng một tiểu đội canh giữ kho đạn trên ngọn đồi không tên phía bắc tỉnh Quảng Trị. Gần đấy có núi Đá Bạc và con suối La La chảy từ phía Bắc Quảng Trị xuôi về sông Cam Lộ, tuy không sâu nhưng mùa nước lên thì thật là khủng khiếp. Trận chiến năm ấy các chiến sỹ đã chiến đấu vô cùng anh dũng, 200 tên lính Mỹ bị diệt gọn trước sự ngỡ ngàng đến khâm phục của biết bao người. Báo chí ca ngợi, khắp nơi phát động phong trào học theo gương Bùi Ngọc Đủ, không phải một thắng hai mươi mà được nâng lên một thắng năm mươi, một thắng một trăm. Và rồi tác phẩm Dòng suối La La của tôi ra đời.
Giai đoạn lịch sử ấy tôi không được chứng kiến và sau này cũng chưa một lần đặt chân lên mảnh đất mà người ta gọi là gió cát, nhưng một anh bạn tôi nói “Người dân nơi đây hiền lành, chân thật và rất ân tình”. Chẳng vậy mà một dòng suối nước trong xanh hiền hoà, một ngọn đồi và những con người lập nên chiến công hiển hách đã hiện lên như một bức tranh sinh động trong từng giai điệu và lời ca. Chỉ bấy nhiêu thôi cũng làm tôi thấy nặng lòng với miền đất khô cằn đầy nắng gió này.
Ngày ấy nhạc sỹ Huy Thục lăn lộn trên mọi chiến trường, sống cùng người dân trên đất lửa Quảng Trị để chắt lọc những tinh hoa của âm nhạc dân gian đưa vào trong tác phẩm của mình. Cho đến giờ được nghe lại, mỗi ca từ trong từng nhạc phẩm tôi vẫn thấy đẫm chất hào hùng, con người thì mộc mạc nhưng quật cường đến lạ lùng. Khi có đoàn người Mỹ sang Việt Nam tìm hài cốt, một cán bộ ở Đakrông nói với nhạc sỹ Huy Thục: “Huy Thục ơi! Hương Hoá của mình có giá rồi. Người Mỹ họ lần theo địa danh trong bài hát đi tìm hài cốt lính Mỹ đấy, vì Đồi Động Tri xác Mỹ chất đầy mà”. Họ coi nhạc sỹ Huy Thục như người Pa Kô, người Vân Kiều, vì nhờ có câu tính tính ... tang tình. con s’rao xinh hót trên cành vui mừng công anh... trong bài Tiếng đàn ta- lư mà qua đó ai cũng biết đến người Vân Kiều chất phác nhưng không kém phần gan góc dạn dầy. Bất chợt tôi nhìn thấy cái đàn talư nhỏ xíu treo trên tường, tôi hỏi nó có liên quan gì tới bài Tiếng đàn talư không. Nhạc sỹ Huy Thục xúc động kể lại:
Một người bạn đem tặng sau khi tôi sáng tác bài Tiếng đàn ta - lư đấy. Tôi chỉ mượn nét lạc quan của tuổi trẻ đi đánh Mỹ, mượn người Pa Cô đánh đàn ta - lư để nói lên cái hào khí chiến thắng của quân giải phóng và sự thất bại của kẻ thù. Mỗi nốt nhạc trong bài hát đều mang âm hưởng cuộc sống của người Vân Kiều với tiết tấu sôi động. Lúc đầu có người phản đối, cho đây là loại nhạc mang tính giật gân. Nên lần biểu diễn cho Bác Hồ xem do ca sỹ Tường Vi thể hiện vào ngày 31-12-1969. Chú cũng thấy lo lo, không ngờ được Bác khen. Đến tháng 6-1969 Bác ký tặng Huân chương Chiến công hạng Hai cho tác giả và ca sỹ. Vì thế có một đồng chí đã nói vui, Bác Hồ đã “cứu” Tiếng đàn ta-lư. Thật là thú vị!
Tôi như cảm nhận được sự thăng trầm, quyết đoán trong giọng nói đầy xúc cảm của người nhạc sỹ đã gắn bó cả cuộc đời mình với âm nhạc. Có lẽ vì vậy nên trong các ca khúc Đợi, Cô gái Pa Kô, Mưa xuân, Trái đất và tình em... mà nhạc sỹ Huy Thục đã gửi chất lãng mãn, đằm thắm nhưng sôi nổi của tuổi trẻ vào đó. Ông nói hồi ấy: “ Đối với tuổi trẻ cho dù đói rét, khổ sở, chết chóc, kẻ thù cũng không thể khuất phục được”. Trong thời kỳ xảy ra những cuộc chiến khốc liệt từ 1965-1972, một loạt tác phẩm của nhạc sỹ Huy Thục đã kịp thời đến với chiến sỹ, đồng bào. Sau ngày Bác Hồ mất chừng một tháng, nhạc sỹ Huy Thục dành cả tâm huyết của mình cho hành khúc Bác đang cùng chúng cháu hành quân ra đời. Tới 26-3-1970 mới được công diễn nhân ngày thành lập Đoàn thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh và đạt giải đặc biệt của Trung ương Đoàn. Dù ở thời chiến hay thời bình, bao giờ nhạc sỹ Huy Thục cũng đến với tuổi trẻ bằng sự chia sẻ tình cảm, tâm tư nên luôn có cách nhìn đúng đắn về lớp trẻ. Khi nhắc đến các ca khúc bây giờ, nhạc sỹ Huy Thục nói với giọng đầy băn khoăn:
Ngày nay trong thời kỳ đổi mới phần nhiều các bài hát nhạc trẻ thường đề cập đến sự thất tình, những khát khao trong tình yêu nhưng lại không đạt được. Tuổi trẻ đích thức có bao giờ như vậy... Nhạc thì nhái lại, nào có hay ho gì. Còn các ca sỹ đứng trên sân khấu mỗi lúc lại gào thét, có lúc bi ai như cào cấu tim gan. Đâu có giống như ngày xưa: “ Hò dô ta nào, kéo pháo ta vượt qua đèo...” rồi là “...từ ngày anh đi ruộng đồng em giỏi dang”... Đẹp thế cơ mà!
Cho đến khi nghỉ hưu 1997 nhạc sỹ Huy Thục vừa tròn 51 năm tuổi quân, mà tới giờ vẫn không ngừng sáng tác. Ôngtr tâm sự :
Hãy cứ chắt chiu trong cuộc sống, rồi tìm tòi sáng tạo nhiều thể loại âm nhạc, cho dù sử dụng không được bao nhiêu. Cái đáng quý còn lại là lòng say mê sáng tạo cho mỗi tác phẩm âm nhạc mình viết ra mang hơi thở của thời đại và đậm đà bản sắc dân tộc...
Giọng hát của nhạc sỹ Huy Thục hoà với tiếng dương cầm như còn văng vẳng bên tai tôi trên suốt đoạn đường về Em biết anh là phút gặp mắt anh nhìn... Vì giếng quá trong nên dễ nhìn thấy đáy. Vì mắt quá trong nên nói rất nhiều. Có lẽ mắt muôn đời vẫn nói hộ lời yêu... Sao anh cứ nhìn em. Đó là bài Lời của mắt, nhạc sỹ Huy Thục mới sáng tác đầu xuân 2005, phổ thơ Lệ Thu.
Tôi nhận thấy, âm nhạc chính là một trong những điều minh chứng đánh dấu từng giai đoạn lịch sử qua các giai điệu truyền thống. Không chỉ có người lớn tuổi yêu thích dòng nhạc này mà cả lớp trẻ ngày nay, phần đông trong số họ cũng cảm nhận được sự sâu lắng trong ca từ của mỗi bài hát mang đậm chất dân gian. Một lần tình cờ tôi nghe được câu chuyện giữa hai bạn gái khi cùng ngồi nghe hát ở quán Aladin, nơi hội tụ những người yêu dòng nhạc chính thống. Cô gái kia đã nói với bạn mình: “...Hiện nay xuất hiện rất nhiều quán bar ca nhạc, hầu hết với các loại nhạc thị trường. Nhưng mình cho rằng, nhạc đồng quê Việt Nam vẫn luôn chiếm một vị trí quan trọng trong mọi tầng lớp xã hội, bởi tất cả đều có nguồn gốc của nó và âm nhạc cũng vậy. Giá như có nhiều sân khấu dành cho thể loại nhạc truyền thống để nó song hành cùng với tốc độ phát triển của xã hội hiện tại và tương lai...”
Một chặng đường dài đã đi qua với bao ký ức. Nhưng tâm hồn nhạc sỹ Huy Thục vẫn bừng lên sức sống, mà tôi chợt nhận ra từ những nhạc phẩm còn mãi âm vang trong lòng mỗi người yêu âm nhạc.
(Báo Văn nghệ Trẻ)
Love mickey,